Skip to main content
Internet Archive's 25th Anniversary Logo

Full text of "Patrologiae cursus completus: sive biblioteca universalis,integra uniformis, commoda, oeconomica ..."

See other formats


Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 



1 

1 






' 


HAKVAKp 

Ahcoi&0icaPmranj 




' 








\ 




\Tacau(u> ThLul 



PATROLOGIiE 

CURSUS COMPLETUS, 

SEUBIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA, 

mm SS. PATRll. DOCTORIM SGRIPTORllQUE EGGLESlASTIGORli, 

SIVB LATlIfORUII, 81VB 6RAG0RUM, 

qin AB MVO APOSTOUCO AD TEMPORA CONCrUI TRIDENTINI USNO 15W) PRO lATinis 
ET CONCIUI FLORENTINI {ANN, 1439) PRO GR^CIS FLORUERUNT : 

RECUSIO CHRONOLOGICA 

OMNIUM QUiO EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICiC: TliADITlOISlS PEK QUINDECIM PRIMA 

ECCLESIiE SiECULA ET AMPLIUS, 

IVXTk RlilTlONRS 4CCUR4TI6A4lliS,INTER 3E CIJMQUE N0NNULLI8 C0DICIBU8 llANU8CRirT18 COLLATAS, PBRQUAll DIUGBM- 

TER CA8TI«AT4 ; »I88BRT4TI0MIBU8, i:OllllEM TARilS VAAIISQUE LECTI0NIDU8 CONTINENTER II.LUSTRATA ; OMHIhUS 

UIKniBHS POST AMPLI88IIIA8 BDITI0NE8 Q\3M TRIBU8 NOV1S8IMI8 8>ECULIS DEIlBNTUR ABS0LUTA8 DETECTI8, 

AUCTA ; INDir.lBUS PARTICULAKIKUS ANALYTICI8, SIN6UL0S SIVB T0M08, SIVE AUCTORRS ALICUJUS MOMKNTI 

8UBSEQUENTIBUS, DONATA ; CAPITULI8 INTRA IPSUM TKVTUM RITB DISPOSITI;», NECNON ET TITULI8 SINGU* 

LARUM PAGINARUM MARGlNRM SUPBRIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUB MATERIaM 8I6NIFICAN- 

TIBU8, OORNATA; OPERIBUS CUM DUBI18, TUM APOCRTPHIS, ALIQUA VBRO AUCTORITATB IN 

ORDINB AD TRADITIONEH BGCLESlASTICAM P0LLENTIBU8, AMPLIFICATA ; 

»UCENTI8 ET AHPLIU8 LOCUPLETATA INDICIBUS AUCTORUM SICUT ET OPERUM, ALPHADETICIS, CnRONOLOGICIS, 8TA11- 

8TICIS, STNTUETICIS, ANALTTICIS, 4N4L0GICI8, IN QUODQUE RELIGlONlS PUNCTUM DOGMATICUM, UORALE, LITUR- 

GICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, UISTORICUM, ET CUNCTA ALIA SINE ULLA EXCEPTIONE; 8ED PRiESERTIM 

DUOBUS INDICIBUS IHMENSIS BT GENEUALIBUS, ALTERO SCILICET UERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUI» 

NON SOLUM TALIS TAL18VB PATER, VBRUM ETIAM UNUSQUISQUC PATRUH, NB UNO QUIDEM OMISSOy 

INQUODLIBET TUEMA SCRIP8ER1T, UNO INTUITU C0N8P1CIA1UR ', ALTERO SCRiPTURi£ 

SACRi£ 9 BI QUO LBCTORI COHPBRIRB SlT OBVIUH QUINAH PATRES BT IN QU1BU8 

OPERUH SUORUH LOCIS SINGULOS 8IN6UL0RUH LIBRORUH SCRfPTURie VERSUS, A 

PRIMO GENESEOS USQUB AD NOVISSIUUM APOCALYPSIS, COHMENTATI SINT. 

BOI710 ACCURATlSSIMA,CiSTEBlSQUE OMNIBUS FACILB ANTEPONENDA, 81 PERPENDANTUR CUARaCTERUH NITIDITASt 

CHARTiE QUALITA8, 1NTEGRITA8 TEVTU8, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPBRUH RECU80RUH TUM VAR1BTA8 

TUH NUMERUS, FORUA VOLUMINUH PBRQUAU COUUODA SIBIQUB IN TOTO PATROLOGl^ DEGUR8U C0N8TAMTBR 

8IUILIS, PRBTII BI1GUITA8, PRASBHTIMQUE I8TA COLLECTIO UNA, MBTHODICA BT CHRONOLOGICA, 

8EXCENT0RUH FRA6MENT0RUU 0PU6CUL0RUMQUB UACTENU8 HIC ILLIC 8PAR80RUH, 

PRIHUH AUTBH IN MOSTRA BIBLIOTHECA, BX OPERIBUS ET U8S. AD 0HNE8 

iBTATB8, L0C08, LIM6I1A8 F0RMA8QUE FERTINKMT1BU8 , COADUNaTORUH. 

SERIES LATINA PRIOR. 

)0i QUA PRODEUNT PATRRS, DOCTORES SCRIPTORESQIIIC ECCLESIifi LATIN.fi 

A TKRTULLUNO AD INNOCENTIUM UL 

ACCURANTE J.-P. MIGNE. 

BlbliotheMe clerl anlTentt , 

SIVB GUBSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLB BCCLESUSTICiB RAMOS BDITORE. 



PATROLOGIA, AD IMSTAR IPS1U8 ECCLESljB, IN DUAS PARTE8 DIVIDITDR, ALIA MEUPB LATINA, ALIA GRiCCO-LATIMA. 
LATINA, JAH PEN1TU8 EXARATA, QUOAD PRIHAM SERIEM VIGINTI-QUINQUB ET DUCEKTIS VOLUUINIBUS HOLB 8UA 
8TAT, MOXVE POST PERACTOS INDICES STABIT, AC QUINQUB-VlGlMTI-CENTUH ET UILLB FRANCIS VENIT. 6RJSCA 
DUPLICI EDIT10NB TYPIS UANDATA EST. PRIOR GRJBCUU TBXTUH UNA CUH VERSIONE LATINA LATBRALI8 AHPLB- 
CTITUR» ET AD NOVEM ET CENTUH VOLUHINA PERVENIT, 8ED 81NE INDICIBUS ; POSTERIOR AUTEU HANG VERSIOMBIl 
TANTUM EXUIBET, lUEOQUB INTRA QUINQUE ET QUINQUACINTA VOLUMINA RETINETUR. UTRAQUB YIGE81MA QDARTA 
BIE DECEMBRIS 1860 OUNINO APPARUERAT. UNUHQUODQUB VOLUHEN GRiSCO-LATINUU OCTO, UMUHQUODQUB HBRB 
LATINUH QUiNQUB FRANCIS SOLUMUODO EMITUR : UTROBIQUB VERO, UT PRETII HUJUS BENEFICIO FRUaTUR BH- 
PTOR, COLLECTIONEH INTEGRAH, SIVB 6RJBCAU SIVE LATINAH, 326 VOLUUINIBUS PRO AMPLIORI EDITIOMB ET 271 
PRO HIMORI ABSQUE INDICIBUS COMSTAMTEM, COMPARET MBCESSB ERIT; SBCUS ENIM CUJUSQUB V0LUMIM18 AMPLI- 
TUDINEH MECMON ET DIFFIGULTATE8 VARIA PRBTIA iEQUABUNT. ATTAHEN, 81 QUIS EHAT INTEGRB ET 8E0R81M 
COLLECTIOMEM GRiCCO-LATINAH, VEL EAUDEH BX GRiECO LATINB VERSAU, TUH QUODQUB VOLUHEN PRO MOVEII VEL 
FRO 8EX FRAMCI8 OBTIMEBIT. ISTiE CONDITIOMES SERIEBUS PATROLOGI^ .KOr:DU*l BX'.U8)S A*»iPLiCANTfTIl. 



PATROLOGIM LATINM lOUVS LJX. 



S. CELASIUS I PAPA, S. AVITUS, S. FAUSTINUS, JOAf^NES MACONUS, JULIANUS POMEhlUS, 
ANONYMl DUO, INCERTUS AUCTOR, M. AURELIUS CLEMENS PRUDENTIUS. 

EXCDDKBATDR ET VENIT APDD J.-P. MIGNE EDITOREM, 
IN VI A DICTA irAMUOlSE, OLIM PROPE PORTAM LUTETIi£ PARISIOUUM VULGO D^RNFER . 
NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA. 



M4 



ap 



.3t 



t.nctMc< pro«mL^».-a¥chJrubttHUj 

fVmflHlcnwu.EV&f^uaiti 

^ I TANOKOM 

^^^ J NOUl NRJKlTOLro SVBVNP 



- A 



JnaPlfrPAssioSciLWRtKiit 



AUR.TR.VDfNTn 
CUMINTIS-dc- 
FINIT CONTR^ 
SyM.A\xcaDBii- 

Incipit ciuscern 
RojAATjascohrrkA. 

1, «V^iwi^^dft^ in^*nffhn<i* 




p 


=j^g^6^a 


i 


^^^ 


1 


t-^Lt^^i 


1 


"^'i^^MjgjieiH 


1 


^^^ 


iftffait^ynwiyTF^^^-TSF^i^itsKEj^^ 



l^roioivpin let siim 3S septeni domient ii 



SMCULUU V. ANXI ^05-i96. 



SS. GELASII I PAPtE 

AVITI, FAUSTINI, 



9 



MECNON 



JOANNIS DUGOl. Mm POHERn. 

ET 

DUORUM ANONYMORUM 

OPERA OMNIA, 

Al» NUESTANTISSIMAS MAIYSI, OALLANDn, EDMONDI MAaXBNU ATQUB BALUZII BDmOlfBS " 

ACCURATISSIMB DIGBSTA : 

POST QUiE 

POETARUM QUINTI SiEGULI 

SBRIEH APERIUNT 

AURELII PRUDENTU 
GARMIIVA 

BXPRBSSA JUXTA BDITIONBM AREYAU, IfON PAUCIS VITHS EIPURGATAM, SBD IN EO PRJESGRTIM 

«RAVITBR EMENDATAM gUOD PLURIMA AODMVDAt QU^ NON SINE MAXIHO LECTORIS 

INCOMMODO TREDBCIM AMPUUS PAGINIS AD CALCEM OPERUM GONTINEBANTUR, 

SUO QUiBQUA LOCO Ilf HAC NOVISSIMA RBCENSIONB RBSTITUTA SINT : 

ACCURANTE J.-P, MIGNE, 
BIBEIOTHBCJB CLBRI IJIVITBRSJB, 

8IVB 
CURSUUM COMPLBTORUM IN SINGULOS SCIENTI^ ECCLESUSTICS RAMOS EDITORB. 



PRUDENTII TOMUS PRIOR. 

CiETERORUM TOMDS UNICDS. 



■ — • # w I - - ' 



VENIT 7 FRANaS GALLICIS. • • • ^ . :^ • 



• ,_ 



• ^ • • • • • . . , 



EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREIl, 

IN VIA DICTA D^AMBOISE, OLIM PROPR PORTAM LUTBTLfi PARISIORUM VULGO /)'fi/VFKR 
NOMINATAM, SKU PETlT-HOmROVGE, NUNC VERO INTRA M(£NIA PAIUSINA. 

1862 



SMCVLVM Y. ANNl m 496. 



ELENCHUS 



AUCTOaUH ET OPBaUOI QUI Ilf HQO TOMO ItlX CONTINENTUR. 



Proiegomenon^ 4X lAbro PcnlificalL c<il. 

Epislolae ct Decrela. i3 

Tomus (le Anathemalis vinciilo. 102 

Adversus Androiiiachum senalorem ca^lerosqiie 
Hoiiianos qui LupcrcaHa secundum morein 

J)risiiiium colenda consiiineraiit. liO 

versus Pelaj^ianam h^ere^u 1 16 

PecTeiuni. — Repeii non possunt quae triginia 

aiinls quiete possidenliir. 137 

pecretum alterum. — Noii o|H>rUBl ab eoriim 
eleemosynis abstinere post nioriem, qnlbus 
in viia communicare non destitimus. 13T 

Constiluta, qu£ episcoiii in sua prdinatioiio 
accipiunl. 137 

Appcndiceb. 
L — Yaria Fragmenla. 139 

(I. — Caiioiies Gelasjo ascripii. 141 

\l{, — Couciliorum sub Gelasio habiiorum re- 
latio. 151 

S. AVITUS, EPISCOPUS YIENNENSIS. 

prolegomenon^ ex Bibl, Galland. 1Q1 

Alcinii Ecdicii Aviti Episiolse. 109 

llomilia de Uogationibus. — Unde consuetudo 

Kogaiioiiuni processeril. 289 

Quorumdani S. Aviti opusciilorum Fragmenla. 29$ 
poeinatuin de Mosaicae llistoriae gestis libri 

quinque. 5^ 

I. — De inilio mundi. 523 

II. — De originali pcccata. 3i9 

III. — Dc sentenlia Dci. 557 

IV. -- De Diluvio mundi. 545 

V. — De transitu maris Hubri. 355 
De consoiatoria laude Castitalis^ ad fuscinaro 

sororem Deo virginein sacraUm* 509 

llpistols qiiatuor. 581 

Fragmenta libri de divinitnle Spiritus sancti. 585 
Collatio episcoporiim, pnesertim Avili, coram 

rege Gundebaldo advrrsus Arianos. 567 

germo, feria tertia in Rogatiouibus. 391 

JOANNES DIACONUS. 

Prolegomenon, ex Bibl. Galland. 397 

flpislola ad Sienarium virum illustrem, de vn- 
riis ritibiis ad Baptismum ptrtioeutibus, et 
filiis observationc dignis. 309 



SANCTUS FAUSTiNUS. 



•• 



• ••• 

• • • 

• • • 



•• • ••• .< 

! • • • 
'•• • •• • 

• • • • 

••••••• 



• • • 



• • 

• • 

• • 

• • 



E. yarihni Admoniiio, 
lloiiiiila de Passione Doinini. 



407 
407 



JULIANUS POMERIUS. 



Notitia, ex Cave. 411 

Admonitio tibris De Vita eontemplaiiva a Man- 
geantio prasfixa in sua S. Prosperi Aquitaui 
PmrisiiHsi ediliotm. 411 

De Vlta ccMilcmplativa librl tres^ 415 



AUCTORES ANONYMI DUO. 

Balnzii Admonitio in iibeUos de Genealogiis el 
de Compulo PaschalL 

De Gcneaiogiis Patriarcliarum, colleclis ex om- 
nibus libiis veteris novique TesUmenti, in 
quibiis Prophetixcum hominibus et tempora 
omnium Prophelarum usque ad D. Cypiia- 
tium demonslraniiir; ei usquo ad auctoris 
aeiatem quid fueril gHStiini apertissitue inon- 
slratur : ex Uistoriis collectun) iegalium 
M^ndaiorum. 

D& Coinputo Pascbali libri duo. 

AUCTOR INCERTUS. 



519. 



525 
5i3 



Qburwio eritica. 561 

Ordo monaslicus in veteri Scoti» monasterio 
de KiURos oliffl observalua* 563 

POETJE QVINTI S^CVLl. 
M. AURELIUS CLEMENS PRUDENTilS. 

Faustini Arevoli Epistola dedicatoria D. N. 

Pio V/, Papo! Maximo. 5G7 

Pr%denlianm^ sive Prolegomena in Editionem 
Romanam Operum M. Aurelii Ctementis Pru- 
dentii. 571 

Carniin^ "^^1 

Liber Calhcmeriiioa. 775 

Apolheosis. ^^1 

llamartigenia. i007 

liidex roruni. 1079 



• •< 



•'• 



• • <« 






•• 



• • 

• • 

• •« 

::• 



• • • 

• • • 

• • 

• • 

• • 



• • 



• • 



• • 

• • 



••« 



Parisiis. — Ex typis L. MIGNE. 



ANNO DOMINI GGCCXCII. 



GELASIUS PAPA I 



^(Ex collect. Concil. Man«.) 



PROLEGOMENON. 

(Exl.b. PonUflcali.) 

(a) Gelasius, nationc Afer ex patrc Valerio, {O) sc- A codiccs ante Tores basiiicae Sanciae Mariae incentlio 
dii aonos 4, menses 8,die8 18. Fuil icmporibus concremavit. (f) llic subgesia lynodica, cum fleia, 
(c) Theodorici regis el(d)Zenonis Augusli. (e) Bujus el sub sati^raciione libelli , purgatum Misenum epi- 
temporibus invcnii sunt Manichsei in urbe lioma , scopum rcvocavit» quem et Ecclesiae su» resiiiuit, 
quos iD exsilio deporiari prxcepit , quorum quoqne qui peccaverat in causa Acacii et Peiri. Ilic fuit 



(a) Sccnnda die Martii , anno Redemptoris nostri 
492, post interregnum (|uinqae dierum, Gelasius na- 
tione Arricanus subrogalns est Felici teriio. Sub hu- • 
jus enim anni consiilibus plures cpistois ab eo daia 
repcriuniur inrra. Unde corrigendns est Marcellinus, 
qni ejus ingrcssum post annum 493 ponit. Iniiiopon- 
lincatns Anasiasio iinperatori , ortbodoxam fldem 
professo , cumniniiicavii litteras paciflcas, quas Eu- 
plientio Constantinopoliiano peienti denegarat, donec 
Acacii noinen e diptychis expunxisset. Hnjus tempo- 
ribus magnus ille monachonim patriarcha , decus 
Occidentalis Ecclesin , Benedictus patria Nursinus , 
ab urbc Roiua , ubi litteris operani dbderat, in soli- 
tudineni recedens, sublimioris vita; monasuciB prima 
fundamenia jecit. Sev. Rinius. 

{b) IndicesVaticani idem atlcsiantur. Sev. Binius. 

(f) llic post Odoacrum regein Ileruiorum ler qua- 
lcrve devicium , ac tandem contra datam Gdem , 
anno Chrisii 495 interemptum, annis iriginta tribus 
Ostrogoihis el Italis, rcgio tituloet ornaiu asscrvaiis, 
imi»eravit, missaque deiuceps legatione, pacem ab 
Anasiasio omnihusqne regibns peiivit el impetravit. 
Clodovxi (iliam in uxorein duxit; (iliarinnque ex 
roncnhina alteram Alarico Veslgoihoruni , altemm 
Bnrguiidionum regi elocavil. Cassiodorus in Chroni- 
co , ilem epistola prima. Ilic quaniumvii Aiiantis 
esset , calholiros tamen graios habcbal , et non lan- 
luin de episcitpis catholicis, verum etiam de ipsa 
sede apostolica bcne meritus fuii. Scribunt de <o 
Thcodorcius , Nicephorns, Zonaras, ei Cedrcnus, et 
alii, quod cnidam CMthoiico f'Ui gralia ad Arianos 
transennli , caput resei!uerit dicens : Si Deo fidem 
$inceram non servasli, quomodo mihi^ qui homo itim, 
conscteniiam sanam prmlabis? Epiphanium Ticineu- 
ficin et Civsarium Arelatensem vcneratus est , et 
mnni(iccnt:s^imi8 muneribus donavit. Qualis fuerit 
in Sviniiiaciium , sedernqiie apostolicam , infra p:ite- 
hit i'n notis conciiii Roinani quarli, sab Symmacho. 
Sev. Binius. 

(d) Errat Anaslasius auctor libri Pontilicaiis. Con- 
stat enini Marcellini, et Cassiodtri in Cbronico, Eva- 
grii , Cedreni , ^orumqne scriplornin auciorilate , 
Zenoncin imperlnorem sub consul.itu Olybrii , anno 
Domini 491, qui fuit Fclicis pap:e nonus, morbo co- 
miiiali arrcpium , adco ut vidcrctur inortuus, viven- 
tem<{ue adhuc sepultum fuisse, atque simulaUe pie- 
taiis et religionis incrceJem , suo roerito, justa Dci 
vindicta relulisse. 

Ilormisda pontiffx hujus nomen, jam plurimis an- 
nis defnncii, ex albo catholicorum imperatorum per 
Jusiiiiuin iitipcraiorem expungi curavit ac deinanda- 

rATttOL. LIX 



▼it; non ut roortuam damnaret, sed at declararet 
haereticum sine poenitentia defunctum alienum esse 
etindignumilloconsoriiocommunicationiscatliolicae, 
qiia certis qnibusdam ritibus prjpscripiis, Ecclesi;! 
catbotica cuin mr>rluis communicare solei. Baroniui 
anno Domini 491 , num. 2 et sequentibus. Sev. 
Bi.xius. 

(e) Sicut tempore Lconis, ita etiamnum Manicbaei 
latiiabant in Urbe : qui ne deiegerentur, simulantes 
fldem orihodoxam , nna cum catbolicis communica- 
bant , a sumptiono calicis autem superstiiiose aliBti- 
nebant ; quia Cerinthum aliosqoe hxresiarclias se- 
B ciaii vinum crcatnram diaboli esse ducebant. 

Verha Leonis sermone quarto dc lempore qaadra- 
gesimali h.i'C sunt : Cumque ad tegendam infidetita' 
tem iuam nostris audeant inleresse mysteriis, ita m 
tacramentorum communione se temperant^ ut interdum 
tutius laieant , ore indigno Christi corpus accipiuni , 
sanguinem vero redemplionis nostros haurire declinant. 
Quod ideo vestram volumus scire sanetitatem, ut vobis 
hujuscemodi homines ex his manifestentur indiciis, et 
quorum deprehenxa fuerit sacrilega simulatio notati ei 
proditi^ a sanctorum societate sacerdotili auctoritate 
pellantur. Ut ergo certo aliqno et manifeFlissimo in- 
dicio, evidentique nota Manichaei, clinculi In Urbe 
latitantes, et fidem orthodoxam simulantes, a catho- 
licis discernereniur, pro necessilaie temporis ac loci, 
edito dccreto consiituit pontifex , ne aliler qnam sab 
ulraque specie panis ei vini sacraeucharistia pro lem- 
poro distribueretor. Verba canonis distincl. 2 de 
consecral. exstainis haec sunt : Comperimus autem 
^n quod quidam, snmpta tantummodo corporis sancti por- 
^ tione, a calice sacri cruoris abstineant, Qui procul dw' 
biOf ^uoniam nescio qua superstitione docentur astringi, 
aut tntegra sacramenta percipiant , aut ab integris ar^ 
ceantur ; quia divitio unius ejusdemque mysterU sine 
grandi sacrilegio non potest provenire. Unde quam 
luepte inferant nosiri lemporis novatores haeretici , 
necessario sub utraque specie eomniunicandum esse, 
nemo non videt, cum ex hoe loco potius conirarium 
colligatur; licui^se nimirum fldelibus boc tempore 
sub altera tantum specie communiooem encharisti- 
cam sumere : ad discernendos vero et ab Urbe ex- 
pcllcndos Manichaeos illud ad aliqiiod duntaxat tem- 
pns prohibitum fuisse. Vide Baronium anno 496, 
num. 19 el sequentibus , ilem qu» diximus supra In 
noiis concilii Roinani snb Leoiie , itein quae diceroua 
infra in notis concilil Cons:aiitinopoliUni. Sev. 

BlNIUS. 

(f\ De his fusius in nolis concilii Romani secuudi 
•ob Oclasio, infra. Ssv. Biaivf . 



y 

^ 



H 



GELASII PAPif: I 



i2 



imaior (I) cleri ei paupcrum , et clerum ampliavit. A 
] llic iiberavit a periculo famis ci>i(alem Romanam. 
llic fecit constitutum de omui Ekclesia. (a) Hujus 
temporibus iterum venii relatio de Graecia , eo quod 
mulia mala et iiomicidia fierent a Pefro et Acacio 
Constantinopolitano. Eodem tempore fugiens Joan« 
nes Alexandrinus episcopus caibolicus venit Romam 
nd 6edem aposiolicam. Quem B. Gelasius suscepit 
cum gloria , cui eliam et secundam sedem praebuit. 
Ipsis temporibus fccit synodum, ei misii per iraclum 
Oricntis , el iterum (2) damnavil in perpetuum Aca- 
ciiim el Petrum , si non (5) poenitentes , sub salisfa- 
ciione libeUi^postularcnlpoeniientiam, (4) secundum 
bumanitatem primae sedis Ecclesiap. Ilic dedicnvit 
basilicam sanctx Eupbemiae mariyris in civitate Ti- 
burtiua, milliario 20 ab Urbe. Dedicavit autem basi- Q 
licas aiias sanclorum Nicandri et Eleu bcrii et An- 



(a) Quse de Acacio et Petro , lanquam vivenlibus a 
Gelasio damnatis , auctor adjungit, procul a vero 
abborrent : jam enim anle damnatos ei viia funcios 
csse dixiinus supra in notis ad vilam ct epistolam 
sextam Fclicis. Item in notisad concilinm Romanum 
sab Felice II. Possei dici, quod horum jnm damnalo- 
rum et mortuorum occasioue mulia Coustaniinopoli 
gesta fuerint. Sev. Bimus. 

(b) llocgrande et praeclarum volnmen fuisse testa- 

tur Geniiadius de Script. ecclesiast. cnp. 14, bis 

verbis : Gelasius urbii Rom(e episcoput icripsii ad- 

versus Eutychetem el Neslorium grande el proeclarum 

volumen , et traclalus diversarum scripturanim et 

stteramemorum limato sermone, etc. Unde patei quod 

libellus iste deDuabusNaturis coiitra Euiycbeiem < t 

Nestorium inBibliotiieca sanciorum Pairum cxstans. 

sicqae incipiens : Necessarium quoque [uil, etc, Gc- 

lasio Romano pontifici aitribui non possit , siquidem 

IMirvum duntaxat optisculum sit, unius libri periodo 

lerminatam. llaec communis doctiorum virorum no- 

Btri sasculi senientia, confirmatur Drimuin ex eo quod 

auctor allegati opusculi Euse))ii txsarieasis scripta 

plurimum commendat, quae Gelasius poiiiifex in aciis 

concilii Romani infra inter apocrypba reccnsuii. Se- 

cando, quod plurima Graecorum Fatruni, Lalinorum 

pauca vel nulla teatimonia*producat, adeoqueGr»- 

cu8 potius quam Latinus scriptor esse videatur. Cum 

enim adduxisset quindecim Patres Graecos, duos 

tantum Lalinos , Ambrosium et Damasum profert , 

Cypriano, llilario, Hieronymo, Augustiiio, Innocen- 

lio 9 Leone , Prospero , siuiilitiusque aliis omissis : 

qiios sibi notissimos Gelasius pontifex nunquam omi- 

aisset. Gennadio a&cribi nequit , quia tradit se illos 

sei libros non adversus Eutyclic.em , sed Nestorium 

acripsisse. Posset siist^ncri, quod ex recentioribus 

aiunt pluriini , bnjus libelli aiiciorcm esse Gelasiiim 

CaeBariensem episcopum, cujus iiicininit Aaiictu> II ic- 

ronymus de Script. eccksi.ist. cap. 150, undc quo. 

que Tbcodorelus in dialogis plura cilavit. Illustn^si- 

inus cardinalis Haroiiius posi loiigam bujus rei iitda* 

gatioiiem, solertissime intcr omnes alios conciudit 

biijus libelli de Duabus Naturis coutra Eutyclieteui , 



dreae, via Lavicana in funduin in villa pci tusi. Fecit 
autem et basilicam sanctx Mariae via Laureniina in 
fundo Crispini, milliario ab Urbe 20. (6) llic fecit 
quinque libros adversus Neslorium et Eutycliein , 
(5)qui bodic in bibliotbeca et archivo ecclesisconti- 
nentur. Fecit ct bymnos in modum beati Amhro^ii 
episcopi. Item duos libros adversus Ariuro. Fecil 
ciiam et sacramcnlorum praefationes ct oraiioiics 
cauto sermone,eiepistolas fidci elimato scrmouo (6). 
Multum sub bujus episcopatu clerus crevii. liic fccii 
ordinationes duas (7) in urbe Roma per mens> s Fe- 
bruarium et Deccmbrem , presbyleros iriginla duos, 
diaconos duos, episcopos per diversa loca numero 
sexaginia septem. Qui eliam sepultus est in basilica 
Beati Petri aposioli , undecimo calendas Decembris. 
Et post obitum ejus cessavit episcopatus d es 
septem. 

et actorum Nicacni concilii, quae supra tom. II exstant, 
unum eumdemque esse auciorem , tum qiiod uiro- 
bique fateatur se utrumque opus conscripsisse, ul 
contra Eulycbinnos baerciicos , temporc Basilisci im- 
peratoris circa annum Domini 476 invalescentes, 
(idem orlbodoxam defenderet; lum etiam qiiod Eu- 
sebium Caesariensem episcopum uirobiquc plurimum 
laudet, euinqiie liiulis magno alicui ortholoxo con- 
venieniihus exornet, et a suspicione baercseos Aria- 
nac planeeximat; quod utriusque praefationem in- 
luenti prima fronte apparebit. Ipsa vcro acta Nicaeni 
concilii tribus tomis comprebcnsa auclore Gelasio 
conscripta esse faieiur Pboiius in Bihliotiieca, verhis 
illis quae supra tomo secundo Conciiioruin ejusdem 
bisloriae praenxa sunt. Eumdem ergo Gclasiuin 
Cyzicenum bujus libelli auctorem esse , de quo diu 
niuUumqiie hactenus dubitatum fuit , cum cardinali 
Baronio libenter concliidimus. Vcrum quicunque 

Q landem auclor bujus libelli fiierit, in doctrina de 
transsubstantiatione panis ct vini in Facramento eu- 
cbarisiia} ab aliis catbolicis scriptoribus non discre- 
pat. Quod enim aii : Non desinil substantia vel natura 
panis et vini , iiitelligendum est de natura et essentia 
accidentium. Frcquens enim est nt communi usu 
dicendi substantia pro natura ei essentia accipiatur. 
Ita expl cat hunc locum Bellarminua lib. ii cle Sa- 
cramento eucbaristiic , cap. 27 ; Baronius anno 
Cbristi 436, num. iO et sequent. Ante victorinm 
ergo triumphant Lutherani baereiici , qui ex boc loco 
doctrinam oribodoxam de transsubsiantiaiione panis 
et vini in sacramento eucbaristiae eversam esse jacii- 
tant. Reliqua quae per calumniam ohjiciunt Gelasio 
pontiflci, partim refutavimus supra verbis Hujus tem- 
poribusinventi{Col, 9, n::t, «), parliminfradiluemusin 
tomo Gelasii de Anathemalis Yinciilo. Ue scriptis Gela- 
sii vide Possevinum in Apparatu sacro, verbo Celasius, 
Exstal apologia Gelasii adversus Andromachum sc- 
naiorcm caeierosque Romanos qui Lupercalia secuu- 

D dum morem prisiinum colenda constituebant. Quam, 
ex Daronii Annalihus acceptam , lectori infia cxht- 
bendamesse pulavimus. Sev. Binius. 



i 



(1) Cod. Luc. 490 , amator pauperum , et cle- 

nim, etc. 

(2) Idem, et iterum mt(i/, et damnavit. 
(5) Idem, posnitens, 

(4) Iq eodeui cod. secundum humanitatem primas 



sedis EccleicB deest. '* 

(5) In eodem cod. qui hodie,,, coniinentur deesT 

(6) htem cod., sermone multas, Sub ejus, etc, 

(7) In codem cod. in urbe Roma decst. 



/*. 



*5 



EPISTOL/E ET DECRETA. 



H 



GELASII PAP.E I 



EPlSTOLiE ET DECRETA. 



• EPISTOLA PRIMA. 

GELASll PAP^ 1 AI) ECPHEMIANUU. 

Scribii ncminem ad sedis apo$lolicas communionem se 
posse admitlere qui Acacii nomen non damnaverit. 
Quare eum horlatur ut quemadmodum Eutychetem 
reliqnosque hcereticos, iic quoque Acacium anathe- 
matizet, 

Dilcctissimo ^ fralri * Euphemiano Gelasius. 

Quod plcnc cupimus, atquo sinccra fidci commu- 
nionisque caiholicx redinlegraiione firmari, asserit 
lua dileciio, quod alteri solus non sufGciat auditus, 
nisi pcr litteras spectaverit significaniiam provocan- 
tem « de his quae circa uos dispensalio divina perfi- 
eit, ut sic in secundis vicem sahitalionis impenderem. 
Non arbitramur vel dilectionem luam, vel ali(|uem sic 



A hxreticos damnatos dici Acacium ct Petrnm. Cur 
«/. QuodJ si fas non cst, prxsentibus saltom litteris 
colloquamur? Quia aliicr appellanius domiuicxrnen- 
sx pariicipes, alitcr qiii in ejus nobiscuni socieiate 
dissentiunt : quia ipse Doininus alio inodo verha 
faciebat, a sua praedicatione discretis ; alio discipuUi 
regni coeleslis secreta pandebat. Consequen^er quo- 
que apostoli non ita a suo collegio separaiis, quem- 
adinodum fidei domcslicis, consortibusquc loquehan- 
tur. Sed ait dileciio tua, tantum circa me sese 
caritatis habuisse, ut non solum ad scribendom 
fueris conteutus, sed afiatus audire. Legisti sentrn- 
tiam : Fidei ex auditu^ auditus autem per Virbum Dei 
{Rom. x); illud scilicet verbuin, quod confes^ioni 
beati aposloli Petri portas iufcrni nunquam prseva- 



hocspeiare poiuisse, ut putaret iios, velaliquempiam ^ inuras esse promisil {Matth. xvi). Atque ideo raiio- 



potiorem, quxsuntgesta rererenles, dobuisse respoiisa 
promereri ; quia nimis jiidicare:ur arrogans, si de pri- 
ma sede laliler esistimasset. Quod si, ut magis opi- 
namur, quasl sociis, quibus prxesse Christi munere 
delegalum est, apostolicam scdem iiislitutum sibi 
noviter sacerdoiem praieuntibus oportuisse dixisti 
litteris indicare. Fuit quondam ecclesiaslica vetus 
haec regula apud palres nostros , quibus una catho- 
lica apostolicaque communio ab omni praivaricato- 
rum libera pollutione constabat. Nunc autem cum 
societaiem prxferre maliiis exirancam , quam ad 
^ti Petri purum redire illibaiumque consortium : 
Quomoio cantabimui canticum Domini in terra aiiena 
(Pia/. cxxxvi)? Quoroodo disposilionls aposlolicae 



nabililer existimasti, quia fidelis Deus in verbis suis, 
non nisi aliiuid tale promisissel institucre, verain 
sponsionis suse promissionem ifnplcret. Ait denique 
tua dilcclio, nos divinae providentiae graiia, quod ille 
monstraveril, snnctarum ccclesiarum non deserere 
carilalem, quia ine in pontificali sede locaverit noa 
indigentem, sicut aii, doceri; sed intendcntem oiu- 
nia neccssuria ad ecclesiastici corporis uniiatem. Ego 
quidem sum omnium homiuum miniinus, satis im- 
merilus ad taniae scdis oflicium, nisi quod superoa 
gratia semper operatur magna de parvis. Quid eniin 
de me sentiam cum hoc ipse de se magister genttoni 
te>telur, qui se uliimum et non dignum vocaii apo- 
stolum profiietur (/ Cor, xv)? Ycrumtamen, ut ad 



antiqua foedera praebeamus hominibus communionis q dileclionis tux verha redcamus, si veraciier asse- 



extranex? Quemadmodum vobis ordinationem re- 
nontiatura est, cui veslro etiom icstimonio * haereii- 
cos damnatos praeponitis ? Dicet forsiian tua dilectio. 



cutus es hxc divinitus mihi fuisse collata, quae et 
profecto quaecun<iue sunt bonn, dona sunt Dei : se- 
qucre ergo hoitanienta non iiidigcntis daceri, et se* 

dedi>sct litteras ejusdem argumenii cum prioribus, 
poniifex priori seutenliae ct epistoijc inhaercns, lianc 
secundam ad eumdein Euphemium epistolam resci i- 
psit anno ponlificatus sui primo : poterat enim uiio 
eodemqiie spaiio bimcstri Euphemius unas[F. sua»] 
litteras Constaiitiuopoli ilomam misisse^ et respon- 
sorias siiaruni indo vicissiin rccepisse. Sev. Dinius. 
b Non exlionuisse orihodoxos interdum vocaro 
fratres Chrisiiaoos etium a communione extorres, 
hoc aliisque pluribus exemplis deinonstrari potei&l : 
c 'iiipagine eniin hiiiiianu'. naturae et nominis Chri- 
stiani, licet non fidci orihodoxx, neqae catholicae 

„„„ , ^, , T^_ conjunclione, ejusmodi nomenclatura aliquando a 

adinonuit se frustra de oblineiida Ecclcsiae calliolicae D Pairibus usitata reperiiur. liarouius an.492, num.lU. 
communioitc agere antequam nomen Acacii e sacris Sev. Uinius. 

cfj est, reddens ccriiorem eum, qui ante iliteria 
provocaverat. Sev. Binius. 



A Haec est secunda episiola Gelasii , rcsponsoria 
illius qua Euphemius Con^tantinopolilauus episcopus 
communiouem catholicam sibi iicgaiam cxtorquere 
frustra conaius est. Eupliemius orihodoxam quidein 
fidem prufitebaiur; sed quia nomen Acacii praedc- 
cessori-» sui abEcclesiaRom^ma damnnti c dipiychis, 
proul Fclix papa monuerat , necduin expunxerat, 
catholicae Ecclesiae comniuuioiie indignus erai. Ut 
Gelasium in locum Felicis subrogalum accepit 
Euphemius, more majorum scripsitquideiii epis olam 
fidei suae confessoriam, ut cofumuuicaiorias lilteras 
jmpetraret; sed Gelasiiis reddidit tanium illi, qux 
non exsiat, epistolam coinmunicaloriain, qua eum 



tabulis absiulerit peuitusque eraserit. Qua occasione, 
cum Eupliemius alia legaiioiie, alias ad pontiflcem 

' Alias Euphemio epiicopo Constantinopolitano, de 
uuo Marcellinus comes in chronico, Liberatus cap. 
18. Evagr. i. 3, cap. 25. Nicephor. lib. 16, cap. i9. 



^ Scholion ms. in cod. Bellov., Uaretieos danmalos 
dicit Acacium et Petrum, Harduin. 



15 



GELASIl PAPiE I 



IC 



etiiidiifn supernam disposiiioneni iiniversa ciinctariue A debemus : in lixe abnipta deduci ncc possumus, ncc 



inspicieniis quae ad Bcclesiaruro pertinent unitatero, 
et adversiis diaboluro coniurbatorero ver» pacis al- 
que comp:>gis, ut asseris fortiter resistenti^. Si ergo 
de me isia pronunlias, aut sectanda libi suni qux a 
Cliristo, ut perliibes, consiiluia sunt; aut paiam te, 
quod absit, Cbristi dispositionibus obviare deprorois, 
aut ad veniain [a/. venam] luiuriae dc me cognosce- 
ris ista jaciare. Sed conse(|uenter annectls, conde- 
scendibilem meetoptima disposiiione revocarc posse 
concordiam. Proinde, quoniaro isio verbo freqiienler 
utimini, quid sibi velii, explorein. Optiroa eoiro illa 
est Ecclesix catholicae atque apostolicae disposiiio, ad 
neliora proGciendo condescendere, non ad inreriora 
descendendodeDcere.Cum autero diciscondescendere 



debenius, qui, praeslantc Deo noslro, sinccrain pu- 
ramque paternae iraditionis Gdem comfliunionem({ue 
retinere, et ab omni praeTaricatorum contagione di- 
scretam, etiam inlentato periculo nioriis, opiafiiiis, 
eligeiiles (si velit Deus) quaeltbet illa peri eti, qnam 
cnusas incidere damnationis aetcrnx. Daie, inqiiam, 
veniam, si lamen cum vos propter amorem ciijusli- 
bet liominis vel timoreni baec libenter incurriiis, nos 
propfcr amorero Del et limorem gchenn.-e talia refu- 
tamus. Nec vos credati<, dissimulando caiisas atquo 
personas, cujuslibet amicitiis posse subrepere ? qoia 
neque vos ita subtiles estis, qui non possitis itilel* 
ligi : et nos, pracstante Deo nostro , non reperitis 
incautos. Nonne missis buc saepe litteris indicastis. 



nosdeberevobiscuro, interiinjamvosautdescendere, ^ cum caeteris haereticis vos Eutycben quoquo respue- 

aut desccndisse monstraiis. Unde,quaeso, vel quo isia 

descensio est? Utiqne ex superiori quodam loco ad 

fnferiora quaeque deposito, a catholica [aL dcpositio. 

A catbolica] apostolicaque coinmimione ad hxreti- 

cam damnatamque prolapsos vos vidctis, cognosci- 

lis, non negatls : el non solum vos in infimis jacere 

delectat, sed etiam in superiore manentes sede tuI- 

lis impelli. Condescendere nos vobisciim invitatis ad 

ima de sunimis, nos coascendere vos nobiscum ro* 

gamus ad summa de imis. Nunc igitur sub conspe- 

ctu illius eiceisae justitiae jiidicet genus bumanum, 

quis nostnim debcat altcri obedire. ' An dicis, ut 

caeiera nunc omitiam, descendit Dominus ipse de 

coeio ? Descendit plane, sed ut hominem ab errore 



re? Hoc si verum esi, aut eos qui communicaverunt 
Eutycheiis successoribus paritcr abdicate, aut alio- 
rum quoque baereticorum successoribus commiinican- 
tes, admiitite. Sed Acacius, inquis, nihil contra fi- 
dem, sicut Eutyches, et successor ejus, legitur iibi- 
cunque dixisse; quasi non sit deterius, et non igno- 
rasse veritaiem et tamen communicasse veritatis 
inimicis. Si eniro, cum aliquis recte sapiens de Hdo 
catholica communiceiiilis haereticis, interquos Euiy- 
cheiem posuistisy vel successoribus eorum, non est 
fas eos inter caiholicorum altaria nominare : ita cr- 
gone illius Eulycbetis succcssoribus communicando, 
siuuli sorte tenetur obnoxius? De lalibus qiJppe 
convenicnter dicitur : Descendanl in infernum viven- 



liberareiy non ut ejns misceretur errori. Nonne ip^e ^ ta (PiaL liv), qui dum illa vita qua justus vivit 



praemoQuit ut qui in tecto consisierent, non descen- 
derent, nec de ca quae in domo videntur esse lollenda 
{Matth. xxiv)? Nonne pro oninibus Apostolus (/ Cor. 
XV ) c-lamat unus, qui plus omnibus laboravit, cum 
de eitstodia verilatis ageretur, qnibus nec ad horam 
cesaimus subjeciionis gratia, ut veritas Evaiigelii 
permaneret apud vos? Videiis coeleslem magistruin 
condescendere noxiis reciisantcro? Postremo facia- 
mus aliquem eorruisse, a<l quctii benignissime suble- 
Tandum pau^ulum quispiam velit inflecti. Ergo, ut 
erigatur jncens, roisernntem convenit inclinari, non 
ut cnm codem prxcipiteiur in fuveaiu. Igitur per lii- 
lerasquas per Stnclitium diaconem desiiiiastis, de his 
quos l>aptizavit, qiios ordinavit Acacius, majorum 



{Rom. i), vera alque catholica putautur vivere, re- 
pente aiit in pmna pravitatis, aut in haereticae com- 
munioiiis inferna vergunt. Ecce qtiales Cbristo dici- 
tis esse praeponendos, cuin ille nec animas nosiras 
sibiinet praecipiat anteponi. Imo et adhuc quxritis 
quando fuerit dantnatus Acacius , quasi revera , 
etiauiai eum nuilus ante daninasset, non debuerit 
orthodoxae et apostolicae communionis , cujus prae- 
Taricator exstitit et desertor, participatione secludi ; 
sicut eiiam quilibet qui ruerit ante caiholicus, cui- 
cunqiie haeresi communicans, merito judlcatur a 
nostra societate removendus; aut in tali sorte dc- 
functus, inter caiholieorum nomina nullaienus com- 
putari. Miramur tamen quomodo ista profertis, hoc 



traditione confccttm et veram, praecipue religiosae ^ est et synodum Chalcedonensem vos suscipere pro 



soliicitudinicongruam pracbemus sine difficultatc me- 
dicinam. Quo nos voltis ultra descendere? Quid lace- 
tis? Quid verecundamini vcrbis exprimere qiiodcorde 
gestalis? Ipsa vos saltem verecundia, quod nonnun- 
quam fit, debuii commonere. Au forsitan, ut haereii- 
corum daronatorumque et his vel eorum successori- 
bus communicantium nomina consentiamns admitti? 
Iloe Don est condescendere ad snbveniendiim, sed 
evidentcr in ittferna dcmergi. Parcite, quaeso, ei 
nobis et vobis. Qiiod si curaro vestri adeo non iial^e- 
tis. date vcniaro nobis. Dulere et flere possurous et 



fide catholica profilearoiiii ; et eos quos damnavii, 
sectanlium communicaiore«, non particulariler ge- 
neralitiTque puteiis fuisse damnatos. Ostendite crgo 
quae synodus in uiia<]uaque haeiesi cuin erroribus 
successores eorum his conimunicantes simulque omiies 
non damnet rt complices. Iiaque ille vester Acacius, 
qui Eutychianis haereticis dctehlabili communionc 
faclus est pariiceps, ab cadem synodo sine dubita- 
tione damnatus est, quae et Eutycheu Dioscoruniqiic 
cum successoribus eorum hisque couimunicantes sy^ 
Dodico lenore prostravit. 



* Forte rectlui, At dicis. Uarduin. 



17 £PlSTOLi£ ET DECRBTA. fi 

Sic sequaees quoque eorum, Timoiheum Petrum- A precesdeposco,quaeperlo(anna8abilli8PaSnbusglu« 



qtie «iiiiUi defiiiilione dejecit. Proinde si ea quae in 
syiiodo Clialcedonensi pro fide et comniunione ct- 
iliolica lege apostolica definita suni, yere certeque 
seclamini, sicut vesira professione multiplici conti- 
neiur ; aul succcssores ab illa syiiodo dainnaiorum 
liisque communicautes abjicite; aut, si istos admiiti- 
tis, ea quae in illa synodo pro fide et commuhione 
caiholica et apostolica sunt peracta, non sulum falso 
\o8 rctinere perpenditis , sed insuper labefaciare 
crtnainins et in Eutycliianam haeresim sine retrtcta- 
lione recidKis, Ineritoque a catholicis probamini esse 
vitaiidi : quia ut talem pesiileniiam pcrpetuo posse- 
mu« evadere^ ea qus contra ipsam ab ea coiigre- 
gatioue sanciorum Pairum salubriter decreta legun- 



rio-iis, illibata intactaque servaia est. Haecenim esty 
sicot ipse dicis, quam Deus no»t<r de omnibns bene 
fiituram, et secundum suam veritatem et regulam gu- 
bernaiidam, et pnscius ante coiisiituil, el singalis 
quibusque temporibus sua disposiiione convenienter 
aptavii. Ilaec est vol nitas Dei, cujus tu ingeris men- 
tionem, quain ego quoque pro meo modulo, quem 
Dominus donare dignalur, cupio prorsus implere, 
ut non reus de hiijus tale.ili cttlestis diminutione 
reperiar : sed iii hoc talenlo (sicut ipse quoque nos 
admonet) hicrementum Ghristi gratia postnlo conte- 
qui, et nuitium prorsus incidere detriuientum. Hinc 
est quod prioribus dilectionis tuae litteris, sicnt tna 
quoqne pagiiiadesignavit , pro vesira sumpsi saluie 



lur, nuHatenus niutilanda, non solum sedis aposto- B tristiiiamy ubi comperi quod erat v>.bis noxium, el 



Ucae prxsules, sed etiam Orientalium regionum ca- 
tholici censuere pontiGces. An Petrum dicitis futsse 
purgalum, cui communicavit Ac;ictus? Veris asser- 
llonibus edocete, hoc ostendite, hoc probale, quibus 
iile modis, quibus ille regulis ab Eutycbiana fucril 
profe^iione vel communione mundatus : ut cum id 
nihilominus evidenii rerum claruerit demoiislratione 
eonvictum, palam aperteque possitis advertere, aul 
V(is debere cedere veritati, aut adversus hanc mani- 
festa dimicaiioiie confligere. Nec vobis blandiamini, 
quia fidem catholicam prufitemini vos tenere, quia 
Eulycheiis nomcu adeniisiis, quia ea veiuti praedi- 
care videaroini, quae orthodoxa praedicavit ontiqui- 
tas. Clamat enim nobii illa evangelica sententia : Aut 



quod verx paci contrarium reperi. Conlristatur enioi 
Apostolus (// Cor, vii) de errore devianiium, et Isii- 
tiam recipit de eisdem sua praedicatione correctis. 
Si autem tua caritas, ut dixit, nescio qu«irum neces* 
sitaie constringltur, quod (pace tua dixerim) sacerdos 
pro veritate promcnda nec facere deberet omniiio 
nec dicere; ignoscat nobis hominibos timidissimii, 
si coarctante nos terribili el divini judidi grandi ne- 
cessiiale constringimur, sicut qualescunqiie m^nistroi 
Chrlsti decet, * nos animas nostras ponere pro veri* 
tnte salvandas, qiiam eas lucrari velle veriiatis dimi* 
nuiione perdendas, ut non dicam, contra fidem libili^ 
cujuslibet abdicandas. Istx mihi sunt (quas dilectio 
tiia comniendat) certae fidei perpetuae cum eo, qui- 



facite arborem bonam^ et fructui ejus bono$; aut faeite G cunque voluerit, in Cbrisli visceribus amiciliae. Hic 



arborem malam et fructus ejus malos : a fructibus enim 
arbor cognoscitur (Matth, xii) : id est, si voce, si 
fide, si professione cathoiica et apostolica fideliier 
veraciterque gloriamini, hujus et communionem re- 
cipite. Si vero haereticortim, scilicet damnatorum, 
vel liis aut successoribus eorum communicanliutn, 
commuuio vobis placet, qnid stali»? quid circumspi- 
eiiis? siinul et eoruin aperte manifeste-jtje, n^motis 
obslaculi-, dogma defendite. Quid enim juvat? imo 
et saiis gravai, dictis polliccri quod faciis nogattir, 
ut non solum ipsa per se hasresis Eutychiana, quam 
sil funesUiChrisiiano sacramento, possitis agnoscere, 
sed quanta et quam gravia hacresis ista in sui deflni- 
lione cootineat. Ecce ad quae nos pr;£cipitia conde- 



non lam oplamos praeponi aliis, sicut praedic.is , quam 
cum fidclibuscunctis sanctuin et Deo placitum habere 
coiisortium. IIu^c milil ((|uam mandat dilectio tua) 
pax solida, inconvulsa, et perennis; Iioc unum vin- 
cdliira (sicut etiam ipse desideras) salutare quo cun- 
€ia nniri possit Ecclesia. Hoc quibus Cat crediium 
(sicut et ipse deprecari») protectio divi::a perficiai. 
Ilxc est, quoj Deus est, caritas (I Joan. iv), quam 
poscis de corde puro, et eonscientia bona, et fide lum 
ficta {I Tim. i). Quomodo ergo de corde puro, si hae- 
reticorum fuerit pariicipaiione polluia? Quomodo 
conscientia bona^ si malorum fuerit confusione per- 
mixta ? Quomodo fide non ficta, si fuerit raixta cum 
perfidis? Quae si prudentia tua (sicuteam precamur) 



scenJere provocatis, atque ad quae^nos vitae aeternae ^ diligenter advertat, perspicit aposiulicain sedem non 



pericuia cupitis inclinare. Hocdescensu salvare esl 
a*grotantetn, an cum languente consumi ? Haec eril 
0, lima dispositio illius quam memoras reparandac 
concordi;e, an illa potius, ut rejectis contagiis per- 
fidorum, jiiiegra fide, sincera sui communione po- 
tiatur communio caiholica aique apostoiica, ne haere- 
ticorum tabe depulsa, intemeratam suae fidei con- 
fessionem nitatur astruerc , atque invicem sibimet 
congruentis orthodoxae professionis communionisque 
ftit unitas? Hanc (sicut dilectionis tuae litterae cohor- 
tantur) meis quoque temporibus custodiri, qua valeo 



vitare pacem , sed hx>reticorum damnatorumque 
vitare vesiigia [a/. contagia]. Quae etiam vos raiio- 
nabiliter intuenlcs, creditis ' commoncndum populuin 
Constaniinopolitanum , iion permiitere submoveri 
iiomine perlidorum. Quisnara boc iu Ecclesia Dei» 
qiixso te, possil audire, cum utique pastorem sequi 
grex debeat ad pascua salutaria revocaniem, non 
pcr devia gregctn pastor errantem ? Dic inilii, rO(;o 
le, grcx pro lc, an lu pro gr(*ge redditurus es ratio- 
nem ? Cerie si vobis hoc placet, multo magis causa 
est noois justior, qui populum Romanum a fide illa 



' Forte potius ammas. Hahduin. 

' Forie commovendum ; in Bellov.» opponendumw Harpuin. 



19 



GELASII PAPiE I 



20 



8ua, laudabili majorum (raditione percepta, dedinare A Conflterour ergo Dominuro nostrum Jesum Chii- 



non sinenlem nos peniius libenier audivirous, si vos 
Consiantinopolitanam plebcm, ab haeretica commu- 
nione discedere recusantem, non vultis offendere. 
I Sed nos dicitis debere dirigere qni eam valeanl 
mit<gare. Quomodo me audiiura est, quem videiur 
habere suspectum, si praesules suos despicit adnio- 
nentes? Nonne ipsis apostolis est praecepium in ali- 
quibus regionibus vcrbi pracdicatione non iili, liis 
quippe in quibus non fuerant audieudi ? Veniemus, 
frater Euphemiane, sine dubitatione, veniemtis ad 
illud pavendum tribunal Christi (ut taceam * qune 
ex hoc sit meiuenda vindicta), circumstantibus iilis 
a qnibus fides ipsa * est. Non illic inficiarionibus, 
non dilationibus, non ' inclusionibus est agendum ; 



sium Filium Dei unigeniium ante omnia quidem 
sascula, sine principio, ex Patrc natum secunduui 
deilatem ; in novissimis autem diebus de sanctissima 
Virgiiie Mnria eumdcm incaruatum et pcrroctum 
hominem ex anima raiionali et corporis su>cepiione 
homousion Patri secundum deitalem, et bomousion 
nobis secundum humanitatem. Duarum eniin natu- 
raruui •perfectarum unitas facta est ineflTabiliter, 
propter quod iinum Christum eumdem Filium Dei et 
hominis unigenitum a Patre, et primogenitum ex 
iiiortuis confltemur; scienles quod quidem coxternus 
sit 8U0 Palri secundum diviitiiatem, secundum qiiain 
opifex est omnium, et dignatus est posi consensio- 
nem sanctissim.-e Virginis, cuni dixit ad angelum : 



sed roanifestissime comprobandum utrum beati Petri B Ecce anciUa Domint, fiai mihi secundum vertum tuum 



gloriosa confessio cuiquam eorum quos regendos 
accepit, quidquam sub.raxerii ad salutem ; an eam 
aoscultare nolens, etiam cum suo periculo rebellis 
^exstiterit obstiuata pernicies ? Ibi certe diliicidabiiur 
uirum ego (sicut putatis) acerbus, asper, et nimis 
dunis, difficilisque siai vobis, qui cum ratione ve- 
stram salutem parturio, qui clamo : Etiamsi auste- 
mm videtur antidoium, acci|iiie, quaeso, bibiic, 
vivite, nolo moriamini; an vos, qui a noxiis prohi- 
biti, medicos ducilis exsecrandos, imo qui vultis 
vobiscum medicos argroiare , qiiam vos recipere 
' sanitatem. Et alia manu : Doininus te incolumem 

Cttttodlat. 

« EPISTOLA II. 

4D LACnENTIUN DE LIGNIDO EriSCOPUM. 

Adpantipcatum assumptus de more liomance EccUiice 
fidei [ormulam, quam omnes profiteri teneantur^ 
jnrauribit, 

In prulixitate cpisiolae dilcclionis tu« magno nos 
gandio replesii in ea parlc iii qua dictum esi quoJ in 
Tbessaloniccnsi Ccclcsia, vcl in aliis simililer reci- 
tata epistola prxdecessoris iiosiri de cxcessibus 
Acaeii, cuncii eidem anathema dlxerinl, nec quis- 
quam coinmunioni praevaricatori sese miscuerit. 
Uiide quia nos admones dilectione fraterna, ut velut 
medicinnni quamdam fidei episcopts per lllyricum, 
vel aliis minislrare debeamus, quanquam hoc copio- 
sisfiiine facliun sit a bcat.-e recordaiionis praeJeccs- 
80re noslro; et quia mos est Uomanai Ecclesise 



(Ltic. i). InefTabiliter sibi cx ipsa gediflcavit tediplum, 
et sibi univit, quod non co.Tternum de sua substan- 
tia e coelo detulit corpus, sed ex massa nostrae sub- 
stantiae, hoc est ex virgine hoc accipiens, el sibi 
uniens, non Deus Verbum in carncm versus est; 
neque ut phantasma apparens, sed inconvertibiliter 
et incommutabiliier suam conservavit essentiam 
primitias naturae nosfrx siiscipiens, sibi univit. Nain 
principium Dcus Verbum bas nostrse naiurfle pr.mi- 
tias mulla sibi bonitate unirc dignatus cst, qui noii 
permixtus, sed in utriusque substnnlia unus et ipso 
visus, secundiim quod scriptum esl : Stlvite temptum 
istud, et in tribus diebus resuscilabo illud (Jom. ii). 
Solvitur cnini Chrislus Jesus, secunilum meram sub- 
^ stantiam qiiam suscepit, et solulum siiscitat proprlum 
lemplum : boc ipse seciiiidum divinam sub»tantiam, 
sccundum quam el omnium afiifex est. Nuuquam 
anlcm post resurrcclionom unilionis nosiroe naluraB 
discessil a proprio leinplo, nec discedcre potrsl 
propter inefTabilem siiam benignitatem, sed est ipse 
Dominus JesusChristiisct passibilis, et impassibilis : 
passibilis secunduin humnnitaiem , impassibilis sc- 
cundum divinitatcm. Suscitavit igitur suum templiim 
Deus Verbum, et iu se nniurx nostrae resurreciionem 
et renoviitionem operatus est, ct hanc Dominus Cliri- 
stiis noster Deus, postquam rcsurrexit a mortuis, 
discipulis suis ostendebat dicens : Palpate me, et 
videte quoniam spiritus carncm et ossa non habet^ 
quemadmodum me videlis habere (Luc, xxiv); non di- 



sacerdoli noviter conslitulo formam fidei su.ne ad ^ xii, qnemadmodum me dicitis csse, sed habere, ui ct 

qui habet, et qui habelur considerans, non permix- 
tioncm, non conversionem, non inntationem, scd 
unitatem factam respicias. Propierea , et fixuras 
clavorum, et fixionem lancex demonstravii, ei cum 
discipulis manducavit, ut per omnia rcsurrectioncm 



aancias Ecclesias prxrogare, Iktc eadcm compendiosa 
nimis brevitale studiii renovare, ut sub qiia fide 
vivendum sil, sccundum slatuta Patrum, in hanc 
noxtraro epistolain proptcr brevilaiem sine fasiidio 
lector agnoscat. 

* llaec episiola circularis est etencyclica ad omnes 
episcopos Macedoniae anno 1 pontificatus Gelasii scri- 
pla, ea occasione quod episcopus Thessalonicensis 
totlus Macedoniae provinciae meiropolilanus (ut con- 
stat infra ex epist. 9 ad Dardan. et lllyr. episc.), 
Acacianis modo turpiier adbxreret, qui alias contra 

^ Cod. capituli Veronen., quia et hic, 

* Id. cod., defensa est. * 

* Id. cod. « xUusioMbuK 



oborta schismata inter Orientales et Romanum pon- 
tificem, sedi apostolicae firmiter inhaerere, ejnsque 
patrocinium suscipere consuevisset. Ut ergo reliquos 
ejus provinciae episcopos in officio caiholicae et apo- 
stolicae communionis contineret, ad eiusdem provin- 
ciaeantistites has circulares litteras dedit. Sev. Buiids* 

> Id. cod., existeret, 
'Al., salutem. IIardci!!. 



21 



EPlSTOLiE ET DECRETA. 



Vi 



noslrae natorae in se renovalam doccrci : el quia A gnatus es , domine sancte aposiolice cl l»e::(issime 



seeuadum beaiam diviniiaiis subsianiiam inconver- 
tibilis , incommut:ibilis , impassibilis , imroortaliSy 
uullius indigens, perGcieus omnes passiones, se per- 
misit proprio inferri templo, qaod virtute propria 
suscitavil, et per.propriam perfectionem templi sul 
reiiov-^lionem nostrx natursb operatus est. Qui autem 
dicunt subtilem bominem Cbristum. aut passibilem 
Deiim, aiit in carne versum, aut non ' cognituin 
habuisse corpus, aut de cobIo hoe detulisse, aut 
phanttsma esse, aut morlalem dicentes, Deum Yer- 
bum indignisse ut a Patre suscitaretur , aui sine 
anima corpus , ant sine sensu hominera suscepisse, 
aut duas substantias Christi, secundum permixtionem 
coiirusas, unam factam fuisse substantiam, et non 



pater patrum. Dcsiderii enim et voti nostri est jus- 
sionibus vestris in omiiibus obedire , et quemadmo* 
dum a patribus nostris accepimus, seilis aposiolicae, 
qiix viue et meriiis vestris delata e^^t, prscepta iu- 
temerate servare, aique religioncm orlhodoxam, ea« 
jiis estis praedicatores , fidtli et incuipata devoiloney 
prout noslrae rusticitatis sensus patitor , custodire. 
Eutychis enim vcl Petri Acaciique et cmnium seett- 
torum ejus atque consortium, velut qusdam pesti- 
fera contagia, ante vestram quoque vitavimus jus$io* 
nem , et mullo magis nuiic post admonitionem sedis 
apostoUcx , et ab eadem nus polluiune nec( sse esl 
abstinere : et si qui alii ejusdein £uiycl:eiis sectamy 
vel Peiri et Acacii, aut secuti suiit aut $>eqiientur, vel 



confitentes Dominum nostrum Jesum Cbrisium duas " eorumdem sese complicibus atqiie consortibus srsti- 



esse uaturas inconfiisas', unam autem personam, 
secundum quod unus CUristus, unus idem Filius» 
istos anatbematizat catholica et apo^tolica Ecclesia. 
Hsc ergo sunt, frater dilectissiine, qux pro anlidoto 
uosdebere miltcre flagitasti, quod nullun: amarum, 
neque dulce noxium videndum refugite, nam et de 
nostro conventu disposueramus qnosdam dirigere, 
si ratio id lemporis ficri permisisset : quod facere 
crediinus opportune, cum illarum pnrtiuin correclio 
ad nos, juvante Domino, legatione plenissima, sicut 
confidimus fuerit nuntiata. Speranles etiam de Dei 
nostri misericordia, ut buic praedicationi iiostrae c-C' 
mentissimus et Cbristianissimus imperator unanimi- 
tatcm suam auxiliumque conjungat, quaienus pro 
fide qua pollet, in illis regionibus coerccat, quin suis 
quaestiunculis, et secundum elementa mundi, sicul 
vas electionis ante pra:dixit, superflua vanaque con- 
cinanl, nulentes conlineri salutaribus disciplinis : ^ed 
vo«, sicut ail idein apostolus, non ila didicislis, Chri" 
ttum {Coloss. ii), si lamen illum audistis, cl in illo 
docti estis, slcut est veritas in Jesum, qunm utique 
ilie apprehendere poterit qui orihodoxorum Patrum, 
sicut jaiu saepe dicium est, observaverit institnta. 
Deus te incolumem custodiai, fraier carissime. 

RESCRIPTUM 

EPISCOPOBUM DARDAMLE AD GELASIUM PAPAM. 

Gratias agunl quod ipsos monuerit a quibus cavendum 
sfl; el cupere ipsos ab aposloUca sede visitari scri^ 
bunt, 

Domino sancto aposiolo [al. apostolico] et beaiis- 
simo patri patrtim Gcl^sio papx urbis Romae, humi- 
les episcopi Dardaniae. 

Saluberrima apostolalus vi-stri prxccpta Tryphone 
viro religioso filio noslro dercrenie , qua oportct de- 
votione suscepimus, et maxnias Deo omnipoienti, el 
beatitudini vesirae referimus gratias, quod nos pasto- 
rali admnnitione et evangelica doctrinu visitare Ji- 

* Duabus epistolis admonuit Gclasius pontifex epl- 
scopos Dardaiiix , ul Eutycbiinoniui Ciinnuinioncni 
scdulo vitareni. Priorem (qua: excidii) inisii pcr 
Tryphonem ; ad (luain pnccedeiis cpistola ub episco- 

^ Edit, Rom. melius liabct counilum 



mant immiscendos , el a nobis , qui sedi aposKlIcp 
secundum divina praecepta et Patruin siatcta ineul- 
pati servire desideramus , omni ratione viiandi sunl. 
Et si qui forte prava inteniione (quod neque arbitra- 
mur neque opiamus) a sede aposlolica se crediderinl 
segregnndos , ab eorum nos alicnos esse consortio 
profiiemur; quoniam, ut dictum est, Palrum in om- 
nibus cuslodientes prxcepta, et inviolabilia sacro- 
sanctorum canonum instituta scctantes , apostollcae 
et singulari illi sedi veslrae communi fide et devotione 
parere conlendimus. El quoniam suggerendi fomiiein 
nobis pro insita ^ibi benignitate beatiiiido vestra con- 
cessit, aliqua memorato Tryphoni viro religioso filio 
nostro, praeceptorum vestrorum portitori, suggerenda 
^ mandavimus. Et ut suggesiionem ejus, quantum ar- 
bitramur justam et raiionabilem pro supplicatione no< 
stra libenti animo aposlolatus vester dignetur adaiit* 
lero, justis precibus exoramus(quod suppl-cntio misira 
merctiir effectum) ununi ex angclica sede vestra cuni 
sa^pe dicio viro religioso ad nos tisquc pr.Tcipile 
destinare, ut sub ejus prsesentia qux fides ortliodoxa, 
et vesirac jussionis sinceritas postulat , ordiuciitur- 
Et subscriptio, 

Joannes episcopus sncrosnnctx Hcclesloe Scopime 
metropolilanae civilalis huic rcscripto a nobis dato 
conscniiens, ad omnia quie sunerius conlis.entur 
mniiu proprin subscripsi. 

Bonosus episcoj us ul siipra subscripsl. 
Y% Sauiiiel episcopus ut supra subscripsi. 

Yerianus cpiscopus pcr Valeniinum arcbidiacoiiuni 
ut supra siibscripsi. 

Faustinus episcopus ut supra siibscripsi. 

Ursinus episcopus ut supra subscripsi. 

• EPISTOLA IIF. 

AD EPISCOPOS DARDANIJE. 

Nuntiat se pontificemelectum; eatholicce fidei libellum 

pis Dard.^nirc rescripla fuil. Posteriorein hnnc ejus* 
dem arguineiiii nitsii per Ursicinum, prout ipsi peti- 
veraiit. F.nryclicain el circularem fuisse patet ei 
vcrbis epistolas iii fine. Ex co quod ab iiiiiio Euty« 



S5 



GELASII PAPJ; I 



il 



IrwumUiii, horUUurqui ut cum EulychianUtu non A sus apostolus Paulus qualcm hodie credere ilebearous 



cimmunicentf et muneri pastorali invigilent. 

Dilecti&simis fratribus univcrsis episcopis per Dar- 
daniam constitutis Gelasius episcopus. 

Ubi primum respirare fas est a coiitmuorum lem- 
pcstaie beliurum, quae iii illis proTinciis, vei iu t&iis 
leinporibus qualitas iiicessanter excrcuit, cunclos per 
Dardaiiiam Domini sacerdotes fraterns sollicitudin s 
carilaie duximus alloquendos : primum quia regimen 
apostolicae sedis adepti, strepitu publico, sicut dictum 
est, relardante, commissum nobis sacrae dispensa- 
Uonia ofQcium, propriis, ut mos erat, litteris * iiequi- 
mus indicare, quo vestra rraterniias de communionis 
Domini nobiscum munere gratuleiur. Deiude, ut post 
tantas acerbitaies incommoditatesque mundanas, qua- 



Dominum nostrum Jesum Cbristum palain {^rofessus 
est, dicens : In quo habital omnii plenitudo divinitalis 
eorporaliter {Cotoss. ii) , quod brevi capitulo simiil 
Arianam pesiem, et liancquam diiimus Eutychianaiii 
coelesti prxdicatione subvertit, quia ei bomo iiihilo- 
roinns est, ubi omnis plenaque Divinitas habilare 
pcrbibelur, et corporaliter exprimendo , in veritaie 
persistere nostri corporis approbatur. 

Super auiem his freqiienier ab apostolica sede , et 
per beat^ memorix sanctum Leoncm, et per succes* 
soresejus certum esi, Graecos fuisse conviclos, sicut 
i|>sorum chartis quas apud nos liaberous, sine anibi- 
guitate monstratur. Nunc vero quamvis ipsam pesti- 
lcntiain non audeant profiieri , eos tamen qui talihus 



liler inyicem valeremus, rouluus serino deproroeret ; ^ conirounicaverint , uicritoque secundum ChaV.cdo- 



postremo si qua de ecclesiasiicis referenda sunt cau- 
sis , qua; propter insidias pcrpetui hostis , paslorali 
suot jugiier circurospiciendu vigilaniia , signilicalio- 
Dibus panderemus alternis. liis igiiur incitati per fra- 
irem et coepiscopum nosirum Ursicinuin pro^seniia 
dirigere scripta curavimus , prxeunie gratia saluta- 
Uonis, orantes ut magnanimiier auxilio Domini tole- 
rando rerum transeuniium vastitatein , magis esse 
debeamus aiicnti, ne, quod absii, perpeiuae subea- 
mus vitac dispendium. Proindeque catholicae veritaiis 
poscit utilitas praecavenda , diiectio vestra paulisper 
advertat. Apud Grxcos , quibus multas haereses 
abiindare non dubium est, jam ante annos fere qiia- 
draginta ei quinquede Doniini nostri etSalvatoris in- 



nensis decreti coneilii ab apostolica scde d^^roiiati 
sunt , obstinatique in eadem damnaUone defuncii, 
peruicioso furore defendunt, et eorum reciiationem 
Ecclesiae catholicae moliuntur ingercre. Quod uiique, 
quod absit, recepiis, eiiam contagium pravitaiis, cui 
80 comrounione sociaruni, conseqiienter incurriiur, 
quemadmodum(qood Doroinus avertat!) si Arli vel 
cujuslil>et haeretici ad ecclesiasticam reciiationem 
nomeu adroitUtur , siinul et consoriiuro deiestabilis 
crroris assumitur. Uiide quia errorero quidem (aicn- 
tur, sed ei sibi putant coromunionem catholicani 
condiUoiie laxandam, ut nomina eorum qui praevari- 
caU sunt illis in ecclesia recitare sit licituro , et nou 
lam ipsi corrigere quam sinceriiaiero catholic^m in- 



carnaUone nata conquaesUo est : Eutyche qu mdam ^ ficere nitantur contagio perGdoruro ; dilectionein 



presbytero ConstanUnopoIiiano in blasphemias pro- 
ruente^ per qnas diceret uuam tantummodo, id esi^ 
solam Diviniiatis naturam, sive subsiantiam in Do» 
inino Jesu Christo credere nos debere, susceptse car- 
nb verilate prorsus alM)lita : quod utique iniprobum 
commenluni Marcionisiis, Mdiiicha'isque conjuncium, 
totum sine dubio salutis nostrae solveret sacramen- 
Ittm ; siquidem qiiantuin ct S( ripturae veiierabilis dicit 
auctorilas, et niajorum lesiaiur doctrina nostrorum, 
redemplorem inundi Deum, loturo siroul Deuro, lo- 
tamque horoinem ex Maria Yirgine fuisse progenituin. 
Et buic mundo certum est exsUiisse conspicuum, sic 
passnm, atque resurrexisse constat a mortuis. Itaqiie 



vesiram fratorn.ne caritatis affeclu non destiUmus ad- 
monere, ut si qui talia seminantes ad vcs'ras regiones 
forte perveuerint , moilis omnibus excludantur, vo- 
bisque cum sede beali apostoli Peiri, sicut a pairihus 
nostris est tradita illibata communio atque ex omni 
pnrte inconvulsa perduret. Certe si qiiis aurcs 
vestras de Iiac crediderit subrepiione piilsandas, s.l- 
liciludine pastorali ad nos quam ciiius referre pro- 
peretis , ut communi studio , caiholicoque iractatu, 
pro domo unius Doroiui cuncU catholici conr. rant 
sacerdotes ; ut quae orlhodoxa! deriuiUoni compe- 
tunt , iniemerata serventur ; et quatenus errantihus 
debeat subveniri , raUonabili delibcraUone uoscatur. 



quadragintadiebusruissecumdiscipulisconversalum, j) Ha?c autem vestra dilecUo etiam ad contiguas sibi 



in ccelum ascendis^c, pleiia luce sit clarum, eoque 
inodo diclum , ad judicium , angelo teslanie , veiitu- 
rum, ut et Filius hominis, q\iem beaius Slephanus 
inartyr a dextris virtuiis Dci vidit aslanlem , mani- 
festus appareai, et qu(*ro conipunxcrunt persecutores 
ejiis , asplciant : quod niroirum sine carnis humanos 
iion potest constare materia , cujus assuroptio glori- 
iicata est deitate , non prorsus absumpta. Unde et 
beatus apostolus Joannes dicit : Qui negat Chrislum in 
came ventxse, hic est anlichristuh(IJoan,n) ; etglorio- 

cluanae haereseos, qua^ detccta fiiit antio ii8 hoc loco 
euumeret aiiiios i5 , apparet cam anno ponUiicatus 

' Edit. Rom., nequivtMus. 



quasque provincias vicinosque pontifices prudeiitcr 
facial pervenire, ut Ecclesiarum pracsules, universa» 
veritatis instrucUone percepta, morUreram declinare 
valcant ralsitateiii. Et subscriptio : Deus vos incolu- 
mes custodiat, fratres carissimi. 

EPISTOLA 111 ^i». 

BEATI PAP^ GKLASII AD NATALCM ABDATeM. 

Dilectissimo filio Natali abbaU Gelasius episcopus. 

Qiiamvis pro beali Petri apostoli moderaroine di- 

vinitus insUiuto^ quo sedis eius vicarii cunctis suul 

Gelasii primo scriptam esse. S£v. BiMtir 



S5 EPISTOL/E 

ecclesils debiioras, ad iratrcs et coepiscopos roeos 
per Dardaniam constiiuios competenlia scripta de- 
jerimus, antiqas fidei commonionisque tramiiem 
lutMequentet, ut cavere yaleant eontagia perfidorum, 
61 nobiscum illibatum tenere consortium ; lamen 
dilectionem quoque tuam iiou *• desiitimus deside- 
rantes affari» cujus soUicitndinem de noxiis quibus- 
que Titandis, et in reiinendis quae ad uiilitatem 
pertinentChristianam, laudabllem perspeiimus esse 
ierrorem , ex litteris * scilicet quas ad fratrem et 
coepiscopum meum Serenum tua caritas destinafit. 
' Proiude eoilaborandum sibi tua dileciio perpendit 
E?angelio Dci, et ^ xternse salutis intuilum eliam 
adversantia quaeque lolerando conslanier; ul nullum 
subeas, quod abdit, ccelesiis regni dispendium, ad 
quod utique nibi legitime certaveris, non potes per- 
▼enire. Tanlo eniro , prxstanle Domino, nobis est 
insiandum ? igilandumque, quanlo sub ipso fine jam 
mundi vebemeniior bumani generis hostis insistere 
non quiescii. Nihil significamus omissum, ^ quod 
aoi correctioni rerum quas in Ecciesias Urieut'>s se- 
minavit inimicus, Palrum regulis congruentem posiiit 
adhibere medicinam. Sed quid facimus? quia obdu- 
ratis auribus ?ocem refugiunl veriiatis audire, lan- 
uque vis morbi saevientis incubuit, ut secum nialint 
salvos quosque lcthaliler aegrotare, q*iam ipsi rcci- 
pere sanitalem ; nunc inficianles universa quae ipso- 
rum chartis, ipsorum subscripiionibus approbamus ; 
nunc cum manifesta renim fuerini luce couvicii, 
p;ilam apertequc faientes errorem , noile se lamen 
referti ad viam purae confessionis communionisque 
' lestantur ; sed nos potios exspeclant suis praeva- 
ricatohbus Implicari. Quapropter, largienie Cliristi 
graiia, niagnis studiis est agendum, ut quia de viia 
^ierpetua vel amiitenda res agiiur fel leaenda de- 

* Quod aut aut patrum regulis. Sic Maffeius. 

S<^d cum incommodum sit secundum aui , redundare 
l>roinde viJetur et primum. 

^Deest apud Maffeiiim prueposilio ab, 
'Cum Theodoricus Goihoruin rex, post OJoacrein 
regem Herulorum devictum et occisum, utia cum 
Havenna iniegra lialia potitus esset , bello diulurno 
fa;igatus ad Anasiasium iinperatorero Consianiinopoli 
degenlem, duos hosce iegalos Faustum inagislrum 
onicioruin, ei Ireiixum ablegavit, qui ad obtenluin 
Italiae regiium reciius siatiiliendum, pacein silii con- 
cedi peierent el iinpeirarenu Hac occahione Gela- 
sius papa, anno poiiiificalus sui 2, alieri lcgaloruin 
FausU) onicioruiii magisiro causain illam quae cum 
Eupbemio Coiistanlinopolitano adhuc schismatico 
fertebaiur, commendavit, ut aequihsimis jussionibus 
Ecclesiae Romanx oblemperans, ejusdem comrouni- 
cationem haclcnus frusira expelitam conseiini me- 
reretur. Hujus negotii cxpe<1iendi raiio commissa est 
Fauslo ea de caiiiia, quod Eupbemius patriarcba, 
Gelasii episiolis duabus adinonitus, nomcn Acacil e 
tabulis sacris non modo non expunxerit, sed el ejus- 
dem defendendi palrocinium susceperit, alque ea 
qu» solent hsrelici et vchisinatici couira sedem ap >- 
atolieam effuliverit; quodque dcmiim, ad coiicitaudam 

' In edil., desiitimus. 

* In edii., cx litleris siquidem, 

* Dccsl iii edii., proinde, 

* la edit. rcrte, ob asterna:, elc. 

' In edit., tcHantes, et iiifra exspectantes. 



ET DECRETA. f& 

Arousoperam quidem,, si allquos ex illis, opertnte 
Domino, salvare posslmus : alioquin, sicut ait Apo* 
slolus, te iptum eastum custodi (/ 7tm. v , 22). Perire 
voientium nitarour declinare perniciero; et, qiiod 
solum facere debeamus, divinam pro iliis exortre 
clementiam , ot resipiscant a diaboii iaqueis a qoo 
capti detioenlnr ^ ab ipsius voluniate : ut ab obtti- . 
naiione moriifera respirantes, pestem quam se b«« 
roaniius incidisse etiaro \\)%\ seniiunt, Inutili vere^ 
cundiae languore deposito, ad recuperanda remedia 
sempiiern I libero corde resipiscani. Ilis ergo cognl- 
tis quae bicut diximiis ad rcgionum fesiranim sant 
direcia pontifices, et ipsi protegenle vos Domiiio 
debetis esse convenienier instructi, ei provinciit 
cadem quibuique * conliguis fiducialiier prxdicare* 

B Nibil est enim quod pavere debeamus, cum cerium 
sit a ccelesti Pracsule non derelinqui quos suae ve- 
ritaiis prapsiitit arma tractare; nec quidquam videa- 
mus ei ullaienus pnefercndum, cum ipsas animas 
nostras pro earum nos voluerit saluie contcmnere* 
Qiialiier autem vel proficiat ibidem religionis inte« 
gritas, vel quid forsitan asscratur, saepius nobls 
vesira dilectio non omittat oslcndere; ut necessarla, 
Christotribuente, subsidia respoiisis congrueniibut 
minisiremus. 

Subscriptio papw. 
Deus te incolumem custodial, fili dilectissime. 



C 



EPISTOLA rV SEU ^ COMMONITORIUM 

AD ' FAUSTUM UAGISTRUM FCRGFNTEU LEGAT10N18 
OFFICIO CONSTANTINOPOLI. 



Acacium jfire a sede apostolica damnatumf et in excom" 
municatione mortuum non posse absoivi^ et cum t/it 
iioR communicandum. 

Ego quO'|ue mente percepi [al. praecepi] Graeeot 
in sua obstinaiione roansuros, nec cui velut inspera- 

contra pontinccm Romanuro Anaslasii imperaiorit 
invidium, in vulgus sparserri ipsnm Anasiasium im» 
peratorem, ncqiie ab epi^copo urbis KomT, neqiie st 
Romano senatu recipi , adeoque imperaiorem contra* 
Url>em et episcitpnin commovcrit. Ne igiiur horum^ 
occasioiic Roinaiia Ecclesia in discrimen adducere* 
inr, atque inier duos hxnticos principes Aiiastasium* 
ei Theodoricum arctiia, durioribus angusiiis preme- 
relur, Faiisto oflicioruin inagislro. viro pienlissimo,. 
tant.c molis noKOtiuin credidit, ut (um esset (k>n- 
sianlinopoli , objecta dilueret, icntnia desirueret ,. 
alque sequesier pacis eiistens, Orienialis Ecclcslao^ 
cuin Occideniali conciiiator accederel. Profectus est 
D Faiislus , gnavilerque susceptum negotium peregll ;. 
sed non ex scntentia, ut erat in optaiis, absolvir, 
refraganle Euphemio, et majora rixarum fomenta 
ii.iscente. Qni el de omnibus qune cum ipso irans- 
acla eranl, datis ad Gelasium litieriscum cortiorem 
reJdidit. Quibus acceptis Gelasias ad eum rcscripsil 
hanc defensionem, qua adversariorum calumnias re* 
Ceilere posset. Uiide non immerito commonitorium 
nuiicupalur, cuni eo ipso a poniiGce admoneaiur, 
quoiiaui modo calumnianlium pelulantiam valide re* 
tuiidere queat. ilaec ei Raronio aiino 493, num. 3 ei 
sequenlibus. Sev. Bi^iius. 

' Dtiesl in edil. contiguis. 

' Sunt qui Pestum dicaiil legi oportere : nrc syl 
Gi'lasio p;iiia hnnc lcgatum fuisse Consianlinopnliii 
a riicodorico regc, sed sub Anastasio Gclatii succcs 
sorc. Uarjduin* 



•7 



GELASll PAPiE 



58 



lam ?ideri potest, qaod esl aate [aU in anle] pra^co- A aut se nossc dissiroulat , in qua iitique per numnro- 



gnilum. Quapropter * non jam propter religionis cau- 
sas student disposilionibns publicis obviare, sed po- 
lius per occasionem legationis regiae catliolicam Hdem 
moliuntur everiere, et tali coinmento [o/. comniercioj 
miiintur speraia pr?estare. Quid sibi vult autem quod 
dixeril imperalor, a nobis se in religione damnatum, 
cnm super hac parte et decessor meus non solum 
minime nomen ejus attigerit , sed insuper quando 
piiiicipia adeptus regiae potesiatis excrcuit, in ejiis 
se rcscripsil imperii promotione gaudere : et ego 
nolUi ipsius unquam scripta percipiens , bonoriHcis 
(ut nosiis) cum litteris salutare curaverim? Dcces- 
sores roei , sacerdotes qui praevaricaioribus se coin* 
inauicasse propria voce confessi sunt, a communio- 



sam seiitentiam sacerdotum erroris hujus auctores 
consiat fuisse damnatos ; sicut in unaquaque haen si 
a principio Ghrisiianae reiigionis et facium fuissc , ct 
(ieri , manifesta rerum raiione monstraiur. decesso- 
remqiie meum exsecutorem fuisse veteris constituii, 
non novae constitutionis auctorem ? Quod non solucn 
praesuii apostolico facere licet, sed cuicunque pon- 
t^fici, ui quosiibet et quemlibct locum, secundum 
reguliim li.Trcseps ipsius ante damnalae, a catholica 
communione discernant. Acacius quippe noii fuit novi 
Tcl proprii invciitor erroris, ut in eum nova cjcifa 
prodirent [al. procederenl] , sed alieno farinori siia 
communiune se miscuit. Ilaque necesse est nt iri 
illam reciderct jiista lance sententiam , quam cniii 



ne apostolica submoverunt. Si isti [al. ita] placct se B suis successoribus per convenientiam synodalem su- 



mlscere damnalis, nobis non potest iinputJri; si ab 
els velit abscedero , tanto magis a nobis non pote^t 
esse damiiatus , sed potius ad gratiam sincerae com- 
manionis admissus. Ad senatum vero pcrtinet Roma- 
num, ut menior fldei quam a parentibus se suscepibse 
meminit, rontagia vitct communionis extern», ne a 
comniunione hujus sedis apostolicae (quod absil) red* 
datur externus. Yeiiiam sibi dari [aLaddit debere] 
proponunt. Logatur, cx quo est religio Gliristiana, vel 
cerie detur exemplum , in Ecclesia Dei , a quibus* 
libet pontificibus , ab ipsis aposlolis , ab ipso deni- 
qae Salvatore veniam nisi corrigeniibus se fuisse con- 
cessam. Auditum autem sub isto ca'lo ncc lcgitur 
omnino, nec dicitur, quod eoium voce dcpromiiur : 



sc(*perat auctor erroris. ^ Nobis opponunt canone.«, 
dum nesciuut quid loquantur. Gontra quos hoc ip^o 
venire se produnt, quod prim^e sedi, sana rcctaque 
suad^ti , parere fugiunt. Ipsi sunt canoncs, qui 
appellationes tolius EcclesiaR ad htijus i^edis exameii 
volnere defeirri. Ab ipsa vero nusquam prorsus ap- 
pellari dcbere sanxerunt ; ac per hoc illam de tota 
Ecclesia judicare , ipsam ad nuHius commeare judi- 
ciuni, nec de ejus unquam praeccperunt judicio juJi- 
cari, sententiamque illiiis consiituerunt non oportere 
dissolvi , cujus polius decreta sequenda mandarunt. 
In hac ipsa causa Timotheus Alexandriniis, et Pe- 
inis Antiochenus, Petrus, Paulus, Joannes, el csnteri, 
non soluin unus, sed plures utique nomen sacordoiii 



Date nobis veniam, dum tamen nos in errore dure- C praeferentrs , sola sedis aposiolicac sunt aiictoriiafo 



mus. Id quoque ' pariter [forte kg, par est] osien- 
dant, qui nobis canones niluntur opponere; quibus 
boe canonibus, quibus regulis, qua lectione, quovc 
doramenio, sive inajoribus nostris, sive ab ipsis 
apostolis (quos potiores mcrito fuisse non dubium 
est), seu ab ipso Domino Salvatore, qui judicaturus 
crediiur vivos et mortuos, sive factum est unquam, 
vel faciendum esse mandatur. Mortuos suscitasse 
legimus Ghrisium, in errore mortuos absolvisse non 
legimus. El qui ccrte hoc faciendi solus habuit po- 
testatem, beaio Petro principaruer.mandatapostolo: 
Qum ligaveris super terranif ligata erunt et in calis ; 
€t qwB soloeris super terranif erunt soluta et in ccelis 
{Matlh. xvi). Super terram, inquit; nam in hac liga- 



dejecti, cujus rci le^lis etiam ipse doceiur Acaciiis, 
qui prxccptionis hiijus exstilit exsecutor. Qiiod uti 
qiie sirut aposiolicam sedem juxla formam synodicam 
fecisse manifeslum est, sic neminem resuliare po- 
tuisse ccrtissimuro. IIoc igitur modo recidcns in 
coilsortium damnaiorum, esl damnalus Acaciiis, qui 
eoriim damnationem, anleqiiam praevaricator existe- 
ret, fuerat exsecuius. Nobis ausi siinl facere c.ino- 
num menlionem , contra quos semper ambitionibus 
illicitis' fecisse monsirantur. Qua ipsi synodo , vd 
secundum cujus synodi formamAlexandrinum Joan- 
nem de ecclesia cui ordinatus fuerat expulerunt? 
qui nullis causis evidentihus nec ante convinci , ncc 
postea provocans, etiam in judicio competenti poiuil 



fione defunctum nusquam dixitabsolvi [a/. absolven-/^ nccosari. Quod si dicunt : Impcrator hoc fecit : hoc 

ipsum quibus canonibiis ; quihus regulis est prxce- 
pturo ? Gur huic )am pravo facto consensit Acacius, 
cum aactoritas divina dicat : Non solum qui faciuni 
prana reos esse , sed etiam qui consentiunt facientibus 
(Rom, 1 )• Quibus canonibiis quibusve regulis Galen- 
dion exdnsus est , vel primi urbium diversaruin 
catbolici sacerdotes ? Qua traditione majoruro apo« 
atolicam sedem in judiciam vocant ? 
Au secundae sedis antistites » et lertiae , caeterique 



dam]. Quod ergo nunquam factum est , vel mente 
ooncipere formidamus, scientes in diviuo judicio non 
posse penitus excusari. Si autem , qood nunc prae- 
tendtint, a Romana Ecclesia se sniit divisnri, Id 
jam dudum fecisse monstrantur. ' Eupheminm vero 
mtror, si ignorantiam snam ipse non perspicit , qui 
dicit Acaciuin ab uno non poiiiisse damnari. Itane 
Don perspicit, secundum formam synodi Ghalcedo- 
nensis, Acacium fuisse damnatum ? nec novlt eam, 

^ Godex Veronensis cnpituli millenariam praeferens 
actatem, quocum hoc Gclasii commonitorium colia- 
tuin cst, hic legit, non tam. 

' God. Veron., parum est. 



* God. Veronen., Euphimium, et ita ubique. 
^ Hunc locum Nicolaus papa rccitat ex commoni- 
torio in epistola 5 ad Michaelem imperatorem. Hard» 
' God. Veron.i iUicitis lenendi esse* 



M EPiSTOLiE ET DECAETA. 50 

beoe sibi conscii saccrdotes dcpelli dcbuenint , ct A hacc voj possit adiniiti. Remitli culpa de praBterito 

polest, corrertione sinc dubio subseqnente. Naoi si 



qui rcUgionis cistilitinimicus, depclli non debuit? 
Yiderinl ergo si alios habenl canoncs quibus suas 
ineptias exsequanlur. Cxternmisti, qui sacri, qui 
ecclesiastici , qui legitimi celebrantur, sedem apo- 
siolicam ad judiciom vocare non possunt ; el Con- 
stantinopolitanas civitatis episcopus, qnse utique per 
canones inter scdes nullum nomen accepit, in com- 
muiiionem recideiis perGdorum, non debuit submo- 
vefi. An, qui homiiii mentitus dicitur imperatori, 
et qui imperatorem Ixsisse pcrhiiientur, depelli de* 
bueruiit : et in Deum, qui summus et veras est 
impcrator, Acacium delinqueniem , sinceramqoe 
communionem divini sacramenli studentem miscere 
curo perndis, secundum synodum, qua haec est dam- 



delnceps flnitur [a/. nngitnr] mansara perversitaii, 
non est benignitas remitlentis , sed consentienlts 
'assensio [a/. assentatio]. Non est mirum, si isti 
sedcm beaii Petri apostoli blasphemare pmsumunl, 
qui taiia porlenta vel corde gerunt, vel ore diflraii- 
dunt, ct nos insuper superbos esse pronuntiant, cmii 
eis prima sedes, quidquid est pietaiis, non resisUt 
[a/. desinai, vel desistat] oflerre, illi eam ipso pro- 
tervo spiritu subjugare se possc confldant. Sed captot 
mente facere ista non miraro est. Sic phreneiid 
solent medicantes quosque [a/. qaoque] velnt hosiet 
putare vel caedere. * Quaero tamen ab bis , jndieiiini 
quod prxtendunt , abinam possit agilari : an apnd 



nata perfidia, non oportebat eicludi ? Sed ve.int, g ipsos, at iidem sint inimici, et tesies, et judices? 



nolint, ip:sius judicio * antiquae canonum constilatio- 
nes Grmabuntur. 

SeJ religiosi viri atqae pcrrecti, sccundum canonos 
concessam sedi aposlolicx potestatem nimiram co- 
nantur eripere, et sibimet eam conira canones usur- 
pare coniendunt. canonnm magistros atque cn- 
stodes ! Nobis nullum fas est inire certamen cam 
liominibus communionis aliensc, divina Scriptara 
prj'dicanle : Hominem fneretieum pat primam et 
secundam eorreptionem devita, tciens quod hvjusmodi 
delinquat, proprio judicio condemnatus (Tit. iii). Ecce 
cognoscant quia non solum ab alio, sed a se quoque 
ipso damnelur [a/. prxdamnetnr] haereiicus. lllad 
antem nimis est impudens, quod Acacium veniam 



Sed lali judicio nec humana debent committi nego- 
tia, nedum divinx lcgls integrilas. Si qunntmn ad 
religionem pertinet, non nisi aposiolicae sedi juxta 
canones debetur summa judicii totius ; si qaantiini 
ad saeculi potestatem, ill.i a pontiGcibns, et praecipno 
a beaii Petri vicario, debet cognosci [a/. cognoscere}, 
qnac divina sunt, non ipsa eadem judicare [aL dijii- 
dicare]. Nec sibi hoc quisqu^im potentissimus sacculi 
(qui tamen Christianus est) vmdicare pricsumn, nisl 
religionem forsitan pcrsequens. Quid tamon diee- 
rent, si non chartis sois in omnibus vincerenlurt 
Ineptias itaqae suas sibi servent, nisi resipiscani, po^ 
tius cogitantes Christi vocem non esse suptrGuani, 
quae confessioni beati Petri apostoli inferni portas 



posiulasse confingnnt , et nos exslitisse difficilcs. c """1"»°™ pracvaliiuras asseruit [Matth. xvi). Qua- 



Teslis cst frater vesier, filius meus vir illusiris An- 
dromachus, qui a nobis abundanler instructus est , 
ut cohoriaretur Ac:(ciuin dep' sita obsiinationc resi- 
piscere, et ad sedis aposiolicx remeare consortinm, 
quique se sub jurejurando mapis cum eodem moli- 
tionibus egisse teslaiur, nec ad ea qune recla sunt 
puiiilssc deflecti, sicut rcrum probatur eflectu. Certe 
profcratur judicium, quando miscrit, quando veniam 
fostularit, correciioneniquo suain nobis promiserit 
exhibendam : nisi fortc hunc animum gessii quem 
surcessnres ejus habcre perspicimus, ut tamen si 
veniam postularet, sic sibi vellel impendi, ut nihilo- 
Diinus in errore persisterct : ubi utique non tain a 
nobis rccipi viderelur, quam iios potiiis in siiam 



proptcr non veremur iie apostoiica sententia resol- 
vatur, quam et vox Cliristi , et majorum traditio, el 
^canonum fulcit auctoriias, ut totam potius Eccle- 
siam semper ipsa dijudicet. Sed cogiteni magis, al 
quis in eis reiigiouis est sensus, ne praviiaiem saam 
nullatenus deponentes, apud Deum hominesque sedls 
apostolicae perpeiua constitutione dainnentur. jSic 
aulem diciiur fuisse dennitum, ui deinceps de negoilo 
niliil dicatur, qiiasi vel niinc eos (quemadmodnm no- 
siis) meo duxcrim nomine specialiter alloquendtts. 
Neque plane cum i^tis non corrigenlibus ineund^ 
congressio, quemadmodum cum aliarum quoque bae* 
resum sectaturibus dirnicaiio renucnda. Vos autem 
salvos ct sospites quantocius huc reverti, continuis 



trnduceret pravilaiem. Quem reatum sc confessuros jy Divinii.')tcm votis expctimus 



assenint anle cerlamen ? Si realus est , utique cor- 
rigendus est. Si corrigendum non putant, follaciler 
se re.Uum perhibent profiieri ; n*si , quod esl infe- 
licius , cum et fatentur reatum , el non aeslimant 
corrigendum. lilud quoque ine ridere libuit, quod 
ait : Si necesse fuerit veniam poslulare, existimans 
nimirum tnnc se peccati veniam n«'ces8ario postu- 
lare, si ei concedamus no peccare dcsistat; imo 
etiam (quod absii) cum eodem consentianius nos 
qiioque peccare. Nescio inter qu.'e muiidi prodigia 

j * C(hI. Veron., antiqua canonum constitutione fir' 
mentur. 

'Cod. Veronen., adnuntiatio. 



••' • >• 



• A 



• l>* 



EIMSTGLA V. 



■»§"••'>» 



AD HOMORlUll DALMATi.£ EPISCOPUM. 

Uonjei nePd^nnam ifaresim a totrjiotitificibusideli'» 
^ ' statam reviviscere sinal. 

Dilectissimo fratri Honorio Gelasias. 

Licct intcr varias lemporum difficulutes contlnnis 
occupationibas implicali, vix respirare valeamus; pro 
sedis tamen apostolicae moderainine totius ovilis do- 
minici curam bine cessatione tractantus, quae bealo 

* Cifaiur hlc locos a Nicolao papa in episl. ad 
llichaclem imp., ut alia ex bac ipsa epistola. Hahdui.^v. 
^ SupDie NicQsnorum. Uarduin 



51 GELASIl 

P«lro SaWatoris ipsiui nosiri ?oce dcicgata esi : A 
Ei tu eonvenu* con/irma fratrts ttto$ {Lac. xxii). Et 
item : Pelre, amas me ? Pasce ove» meas {Joan. xii). 
DisBimuIare nec possumus nec del)emus, qux nostram 
sollicitudinem Torma persiiingat, cum bealo Paulo 
rpnstolo sentientes aique dicenies : Quis infirmalur^ 
et ego non infirmor ? Quii scandatizalurt et ego non 
wtor {II Cor. xi) ? Ila quippe nos repeiile trisiis, bor* 
renda et vix credibilis confecit opinio» ut mentem 
nostram ronfunderet , sauciaret , afnigeret. Nun- 
Ualum nobis est enim in regionibus Dalmatiarum, 
qoosdam recidiva Pelagianac leslis zizania tenanasse, 
taotumque illic eorum prxvalere bUispbeiiLam, ut 
simplices quosque moriiferi furoris insinuatione 
decipiant. Est qnidem error ipse nefarius tauto 
pprniciosor ad subripiendum, qiianto ad fallcndum B 
terisimilitudiniscolore versutior : prne^laiiie Doinino, 
idcst (idei catbolicae pura veritns, concordibus uni- 
Tersorum Patrum deprompla senteiitils, quai et sub- 
lile virus funesi» pravitatis exponat, et bumano ge- 
neri salvando conferat de Scripturaruni confectioiie 
fliedicinam. Nullaienus igitur discreiionein rerum 
nondum abundantia corda conturbct, donec et occul- 
tnm vulnus appareat, ct sahatio singnlaris eluceat : 
quoniam quanlalibet arXe fallacix spiritus perdltioiiis 
armeiur, sancto gladio Spiritus principalis et detegi- 
tur einecatur.Quaproptcr per dilcciioiicm tuam cun- 
ct(t8 ibideni Domini sacerdotes fraterno comroonerous 
ailbctu; ut qui cum erudiente vos Doroino contra 
uoviiios piigiteiis erroies, oliin perversitatem loto 
01 be damnatam iiec ipsos rccipere debeatis, aut quod G 
teintTe pulatiir, esse faciendum ; qu» non ha;resis 
majoribos nostris convenienter exstinct» rursus pro- 
vocare nos audeai, et palam novis resumptis vir.bus 
apertequc confligat. Nunquidnani licet nobis a vene- 
randis Patribus damnaia dissolvere, et ab illis excisa 
uefaria dogmata retraciare? Quid est ergo quod ma- 
gnopere prxcavemus, ne cujuslibet lixresis semcl 
dejecia pernicies ad examendeouo venire coniendat? 
Si quae antiquitus a nostris majoribuscogniia^discus- 
sa/refulata sunt, restauranda nitamur ; nonne ipsi 
nos, quod absit, et quod nunquam catbolica paiietur 
Ecclesia, adversariis veriiatis universis contra nos 
resurgendi proponiinus exeiupluin? Ubiestquod scri- 
ptnin estrrernitifos patrum tuorum non transgredieri» 
(Pr. xxii)^ ci ; Ijitgrroga(tfitxfifi ((^os, ^ fim^fititjabunt D 



•• • 



tibi ; et sCuipi&b^^if ef^drqpnt iiffdDe^ti ^-^li]^ Quid 
ergo tendimus* ultra delTnita rnajoruro," aiit cur' nobis 
noia suJ0plt.Si qi|ij jgnorantesjdiscei;e^cupi%in!;s, 
qualiter 4>-prltOK{oxii PaVibu^^et seiiibrii>ti$.iBi^iguia 
quxque vel vitanda prxcepta Isunt, vef aptanda ch- 
tholicie veriiati;cur non his probaniuressedecreia? 
Nunqoid aut sapientiores illis surous, aut poterirous 
firma stabiliiate constare, si ea quae ab illis consilluta 
soBt subruarous? An fortasse nescitis hanc hsresim 
de qua loquimur, et ah apostolica dudum sede per 

• Mendosa est et subrcptitia hxc consiilnris noia. 
Niillus enim Fausti consulatus sub pontificaiu Gclasii 
re|)critur. Legatur crgo, A/6iiio viro elarismmo con- 



PAPJE I Zt 

lieata! memori;e Innocenlium, ac deinde Zosiu;uiii, 
Bonifacium, Coelestinom, Sixtum, Leonein, conliiiuis 
et incessabilibus sententiis fuisse prostratam ; nec 
tantnm Ecclesiae catholicae legibus, sed principuin 
qooque Roinanorum eo lenore damnatam, ut iiec 
usquam terrarum vivendi locuin sectatores ejus ha- 
bere sinerentur ? Quab oronia tam gesiis Ecclesiae per 
singolas quasqoe regioncs de eorum praviiate cou- 
fectis, quam censurx publicffi sanctionibus edocen* 
tur. Ecce qooromlibet aures catbolicas audire doctri- 
nam.quaestiones accipere,tractareiendicula8, et blns- 
pheiiiias patl^uteradmittere. Osi studerent adversiis 
eos majorum nostrorum libros responsaqiie cngiio- 
scere, illic modis oninibus cerneretur, nibil es^e 
prorsiis, qiiod non et ab isiis^fuerit ventilatuni, et :ib 
illis magninca veritate contritum. Sicque de cunclis 
eorum nequitiis refutaiidis fideles quii|ue redderen- 
tur instrucii, ut nibil amplius quxreretur. Sed si for- 
sitan ineruditos animos quaedam de eorum seiisibus 
proposita coinmovereiit, ita veiierabiltum Pairuni do- 
ctrinis et oinnis eorum publicatur insania, et quibus 
reinediis curetur,ostenditur,ut ex bis Deo praeslaiito 
pnevisis, cuncta qiiae de eorum ^erie texuerunt, et 
periculosa sectantibusetstulia deprebcndeiiiibus essc 
videantur; ita ut si quis existimet reluctandum, non 
t^iineii veierum sententiis contradicior exisuit, sed 
bumanx saluti , catholicieque doctrinas paLiin se 
aperieque profiteatur iniroicum; quo magis aiteniius 
pervigil cura pastorum a sacris gregibus luporuni de- 
bei arcere sxvitiam. Nuto quidquid ovibus sanciis 
acciderit detrimcnti, prxsulum (quod abstt) daiiinct 
incuriam ; sicui a regeneratis agminibus noceniiuin 
depulsio bcsiiarum custodum prxmiis perpeiuum 
procuravit augmenium? Gerte si, ut magis opiainus, 
falsis bxc ruinoribus sint relaia, quantocius deside- 
rainus agnoscere» ut qui meinbrorum Gbristi vexa- 
tioiie trepidamus, mulio magis de eorum stabilitaie 
laetemur. Daia v kalendas Augusti, a « Fausto [a/. 
Albino] V. G. consule (anno Ghristi 493). 

EPISTOLA Vi 

AD P.UtfDEII BONORIUM DALMATIA EPISGOPUM. 

Eum non debuisse mirari scribit quod admonuerit tn- 
vigitandum ne iterum Pelagiana higresis puUularet. 

Dilectissimo fratri Honorio Gelasius. 

Miramur dileciionem tuam fuisse miratam, curam 
sedis aposiolicx, quae more majororo cunciis pcr 
mondum debetur Ecclesiis, | ro vestrae qiioque re- 
gionis (ide foisse solliciiain. Gunique ad eani perla- 
tum esset quod quidain per Dalmatias intcgritatcm 
catbolicam vitiare niterentur, et divinis humanisque 
legibos ante damnatum Pelagianae pestilcntia^ deiiuo 
Tirus inferre ; non putaveriiiius iillaienus diaerendum 
qiiominus hce diligeniius inqiiireiites, aut si fortasso 
irrepserant, de proximo sanarentur, aut anxieiatcin 
nostram, si falso probarentur jactata, relevarent ; 

aestimantes ineiius nos videri impatientiuS talia in- 

» 

sule, Aui ccrtc diceiidum essel Gelasiiim non aiino 
492 poniiflcatum iniissc, sed 490, die 2 Blartii. Slt. 

BlHIUS. 



S3 



EPISTOLifi feT DCCRETA. 



54 



vestigare Toluisse, qoam creseere dissimulando per- A Seeundum, hos pro iolo peeeaio originali non dant' 



iiieiem. Neque eiiim toI sileutio premere causam 
hujusmodi, vel diflerendo fovere deberemos. Cum 
dicenie roagistro geDtiom, soUicitudine uon pigri(Rom, 
xii) ; atque Iterum, qui praest in soUicitudine^ reos 
|irocul dubio nos nisi contiuuo quaerererous, ctiamsi 
inaniter esseiit vulgata, couvincerent. Nec interest 
per quos ad aures nostras eadem perveoissent, dum 
quomodo libet ista referentibus, postquam iiostram 
Gonscientiam penetrarent, in bis veraciter iiidagandis 
pastorales excubias esse non oportucrit negligenteSt 
quaienus vel e vestigiopossetlupis inhiantibus obviari, 
vel nuliis exlstentibus feris, ovium custodia secura per- 
sisteret. Ab bis qui essent Chlocs, Corinthiorum se 
dissensiones agnovisse testatur Apostolus (/ Cor, i ), 



nart. Terlium, graliam ad salutem non esse necessa^ 
riam^ illamque secundum hominum merita conferrim 

Gelasius episcopus uiiivcrsis episcopls pcr Pice- 
num in Doniino salutem. 

Barbaricis bactenus dolebamus incursibus maxime 
\icinas Urbi pruvincias, et bellorum sxva tempesiata 
vastari; sed quantum iuter ipsa recentium calamita- 
tum ferveniia pericula comperirous, perniciosiorem 
diabolus Gliristianorum mentibus labem, quam cor- 
poribus hostilis feritas, irrogavit : quod roJum prin- 
cipaliier illarum regionum respicit sacerdotes, qui 
tanta segnitie tantaque roinisterii dissiiuulatione su*- 
scepti, comroissaruin sibi negligunt regiroen aniiiia* 
rum, ut eas etiam ab cxiguis quibusque be»tioli8 la- 



coufestimque scribere non oroittit;utvel nascentibus B cerari sub conspectibus suis impune patiautur : quin^ 



jargils pios medicator occorreret, vel de eoruro com* 
perta roox incoluroitate gauderet : quod nos quoque 
litteris qus super hac parte dictx sunl, indicasse re- 
miiiiscirour, ut scilicet aut irrepentibus obsisteremas 
ins.tniis, aul, si nihil horum penitus accidisset, de 
caihoi cse veritatis integritatc Istaremur. Quapropier 
non soluro dilectio tua nostra non dcbel vigilaniia 
permoveri, sed praesentis colloquii salutatione per- 
ccpta nobiscum potius industriam propriae sociare 
solertis, quatenus vcl sivc tentata sint talia,protinua 
corrigantur, vel ue qualibet obreptione tententur, 
aitentius praecavcndo subintrare non valeant. De 
quibus aulem ii quos tua caritas destinavil, si plenius 
iiistrui voluerinl, sequentes tituli cum suis responsio- 



iroo subrepentes nequitias confovendo , et deprava* 
toribus acquiescendo Gdeliuro, non soium eas niinima 
reirahant, sed ipsis praebeant propria nuirlroenia 
perditionis exeroplo. Quid aulero tales essent acturi 
pontifices, si (quod absit) vel aliqua nova peslis, ei 
primitus ignorjta prorumperet, vel ingeniis acriori-* 
bus, sensibusque versulis, aut aliqua saecularium do- 
ctrinarum peritia callidis, sacrilega blaspbemiarum 
dicia promerentur, qui tam veieris erroris deirita 
comineiita, taroque roajoribus Ecclesiarum magistris, 
quam etiam nostra aetate convicta non reco!unt nec 
refuiant; atque ab imperitis stultisqiie prolala non 
respuunl. Gratias omnipotfnti Deo agimus, quoniaro 
suoruro corda pcr hujusmodi person.ts examinat ; qiii 



oibus iniimabiint. Et qtioniaro se his acquiescere prae- C boc ipsuro virus nesciunt quod loqoautur. Nam quid 



fati eaienus sunt professi, ut eadem se et primitus 
leouisse firmarent, sed anle ullius in quaestionem vo- 
cata vellent manifestius expcdiri, siuJuinius quanlJim 
inter occupationes fieri poluii, quac uos minime re- 
spirare paiiuntur, largiente Domino, sequentes pa- 
tern.i vestigia , de tal bus, quae coepimus non silere : 
quam regnlam sobrie sentiendi quisquis fideli corde 
sectatur, inter orthodoxos merito debeat aestimari. 
Quisquis vero putaverii abnuenda, ab apostolicis sese 
non ambigat exsulare doctrinis. Certe si quid est 
qnod valeat animura permovere, frateriiitas tua con- 
sulere fiducialiter omittat, ut Domini grafia mini- 
stranle, totius discutiat obscuriiatis arobiguuro fra- 
lema collatio. 

* EPISTOLA VII. 

AD OMNCS EPISCOFOS PER PlCENOlf. 

Tria 'prffcipun Pelagiana hceresis capita refeUit. Pri" 
mum, sciticet partulos sine originati peccato nasci. 

* Uxc epistola circularis data est ad omnes epi- 
scopos in Piceno posilos, qiia plurimum dolet Pela- 
gianaro hxresim in eadem provincia coalcscere C(b- 
pisse. Miss» e»t per Romulum S. R. E. cardinalem 
diaconum. Tres in ea eiiu:ncrat el refutat Pelagia- 
nas sententias. Earom priina illa est, quod praedi- 
cans circulator senex probrosus et indoctus negaret 
infantes cum peccato origin^ili corripi, et ei obnoxios 
reddi. Secund;! ista, Parvulos siiie baptismo non 
fMsse damnari. Terlia demum erai, llomiMem per 
liLcnun arbitrium ipsa natura suffragaiite possc k>ea- 



facerenl populorum praesules sub astutioribns inimi- 
cis,qui^e subjiciunt libenter lndoctis?Quando utiqiie, 
etiamsi tania erat in recloribus doroinici gregis pror« 
sus ignavia, ut ne taro vilero hebetemque personam 
possint vel inielligere vel frenare, potius pastorali 
cura debuerint a nobis cogiioscenda perquirere, quam 
suasionibus incousideraiuer absurdis, facilem sub- 
niitiere voluntatein : ob!alus est etiiin nobis misera- 
bilis senex ' Senecn nomine, qui non modo totius esl 
eruditionis alienus, sed ipsius quoque intelligeniias 
communis prorsus extraneus, In Pelagianae voraginis 
coeno (sicut de quibusdam in Apocalypsi (Cap, xvi) 
leglmus) velut una ranarnm impodcnter immerMia^ 
inque illa faece horribiliter volutatus, nullateniis indo 
D qualiter emergere posset inveniens ; qoia poriiatem 
relinquens catholicae veritatis, quanto se per liibri* 
cum lalsiiatis conatur altollere, tanto magis ejus lu- 
tosis foveis circumclusos obruitur, de illis uniis e.\l« 

tum reddi, tanlamque vim liberx voluntati inesse di« 
cebat, iil Ri vellet, etiam sine Dei auxilio possel in- 
ler adolescentulas versari, easque contreciare, ei 
tamen non inquinari. Quare curo ad pracdictas hae- 
reses acceptandas, roore hacreticorum, c^rnis la- 
scivas deleclationes proposiiisset, et ad bestias terrae 
capiendas reie carnis quo uti solent expandisset, haiic 
paternam admonitionem, et pastoralem vigi aniiani 
non obstante metu Ansisiasii imperatoris Eniychiani 
et Theodorici regis Arianl in lialia rcgnanib exer- 
cere oportebat. Sev. Bimius. 



* Episcopus, qoippe qoi postea presbytcruin privaKSc communione dicitur. IIarduuios. 



35 GELASn PAPif: I 5G 

stens, de quibiis Pelros diciiapostolus : IH vero velut A habelur : proinde quidqiiid isti genitores de suo ger- 

mine protuleruni, opus quidem Dei est, secimdum 



hrratiombUia pecorOf naturalUer in eaplionem et in per- 
niciem in his qwg ignoranl bla»phemante$ in corruptione 
iua^peribunt percipientes mercedem iujuitilio! {II Petr. 
ii). Revera enim sic ejus siolidus et obtusus est ani- 
mus, ut de his yenenis, quae male liausii, et vomuit, 
nullam rationem vel accipere valent omnino,ve1 red- 
dere. Sed induratus obcxcatione diabolica, sibique 
jam tradilus, cordis sui funesta sit obstinatione dam- 
nalus ; nihilque supcrsii ei, nisi ut Deus noslcr, qui 
dixit, quae hominibus impossibilia videntur, apud se 
esse Tacilia (Matth, xix), hujusmodi inentem po:enti 
compunctioue Iransfigat, ut secundum beatum apo- 
Stolum Paulum, resipiscat a diaboli taqueiSf quibus 
captivus detinelur (// Tim. ii) senienlia divini judicii. 



insiiiuiionem naiurae ; sed non absque contagio illius 
mali, qood sua praevaricatione traxenmi : ot utique 
hoc idcm ipsius mali coniagium, cerlum e^t opus non 
esse divinum. llaque non ex creatione Dii est vitium 
quoJ voluniario molu natura collegit ; sed etiam de 
vhiata per semetipsam natura Deus insiituiionem 
suam quidem suae creationis exsequitur ; sed creatio 
profert vitium, quod non ex inslitutionc Crcatoris 
accepit, sed quod ipsa per lapsum transgrcssionis sux 
assumpsil. Nam si ipsi primi homincs cx nullis, ut 
dictum esl, parentibus nati, ei sine ullo formati con- 
tagio, per auibilum praesumplionis illicilx seineiipsos 
depravare potuerunt, et in opere Dei opus diabolicae 



Multa illi quae de Pelagianis sensibus nec in somnis n fraudis adncctere, quid mirum si iidem depravali 



cnmino coniigcrant, nos magis latefacta prodidimus 
ea, qu£ dudum convicta fuisse inonstravimus. Il.rc 
ctiam ipsa, qux idem profcrre videbatur, olim et ab 
haereticis l'elngianis in medium producla docuinius, 
eta caiholicis prxdicatoribus compclentcr clisa.Pe- 
lagium, Coelesiium, Julianum, cactcrosquecomplures 
oratoriae facundiae viros in hac assenione probavi- 
nius fuisse convictos, et lam ccciesiasiicis constilutis 
quam imperialibus ' etiam pcrcussos fuisse prxce- 
ptis ; proinde istum ferre non posse firniavimus, iu 
quibus illi tales tanliqne proslr.tti sunt, qui nec ipsa, 
qu» ab illis suiit disputata, vel iniellecta capere, 
vel eloquio simili possit asiruere. Sed, ut dictum 
esl, diabolica mens inspiratione posscssQf in prufundum 



protulerunt sobolem depravatam ? Nonne etiam cuiii 
Deus ulique liberam condiderit humanam sua crea- 
ttonc substantiam, etiam apud humanas tamen leges 
extriiisecui accedens aervitus naiuraliter cam reddii 
obstrictam et obrcoxiam? Origine generanlur obnoxii, 
etex conditione servili gignuntur addicti; et nascen- 
do fiunt prius obligati quam genlti : si hoc agitur de 
rebus extra naturam positis, quanto magis de his 
provenirc iion mirum est, quibus ipsa humana sub- 
siauiia depravata cognoscitur ? ac per hoc sicut ^e 
ipsa humana substantia deinsliiutione sincera actuum 
rcproborum rea fecit voluntate pollutam, sic edidit 
sobolem atque progenicm naturae suae ex actuum 
suoMim rea voliintate inaculosam; quin hujusmodi 



teniensjammalorumadremedianullaconsentit{Prov. q genuil prolcm, cujusmodi se ipsa reddidit praevari* 

iviii). Quapropterde innumeris blaspliemiarum gene« 

ribusquasauctoresPelag anae hxresisaddiderunt,tria, 

qnae sibi praecipue hic scnex lugendus ascivit,credidi- 

mus non tacenda,ut rcserata manlfestius panderentur, 

cl Deodestruente facilius vidcreniur eversa. In uteris, 

inquiuiil, matrum opere divino creantur infantes 

proplerea jnstuin videri non piitant quad fuctura Dei 

sine uUis propriis actionibus cuiquam pcccato gigna- 

Ijur obstricta ; injustumque Dcum faciunt, si rei effi- 

eianlur aulequam nati. IIoc velut aculissimum sui 

dogmatis exerunt argumenium, non adverientes quia 

primi illi parentes gencris huniani de niillis uiique 

genitoribus, scd de innoxia limi materia procreati, et 

pore atque sincere polenier arte divina compacii, 



cationis excessu. Ideoque non solum dc se profert 
quod bene Deus insiiiuit, sed eiiam quod male ipsa 
inconsequentcr ndjecit. Quemadmodum autem qiiali- 
tas interior appctendi valet Immutare naturam, divinae 
leeiionis auctoritate firmalur. Sic denique pnscenie 
Jacob {Genes, xxx), commissus il!e grex ovium, sup* 
posita canalibus varietate virgarum, diim potat, illo- 
ctos afrectionali delectatione, concepit, qiiod non 
habutt in natura, et molilum sensibus transfundit in 
prolem quod in creaiione non sumpsit. Quod lunc 
utique figuraliter gestum , et in ccclesiasiicis signifi- 
cavit gregibus hoc futurum, et Pelagianorum Deus 
praevidens calumnias, el excitandas fidelibus suis 
decrrtationes intelligentiam praeparavit. Docent di- 



faclique rjtionalcs, propria voluntaie seduclorem jQ ^'"•'* lestimonia, et ipsa ecclesiastica sacramenla, el 

ab ipso Doniino Salvatore catholicoru:n traditio ma- 
gistroruiu human.^e generaiionis decolorala pi imor- 
dia. Uinc esl qtiod clamat proplieia : Quis gloriabitvr 
eastum se habert cor^ aut mundum esse a peccatis? nec 
infans^ cujus est unius diei vita super terram (Ec, vu). 
Iliuc est quod ilein dicil Scriplura : Qnis potest faccre 
mundum de immundo conceptum semine? nonne tu qui 
solus es (Job XIV)? et alibi : Quia semen , inqnii , erat 
maledictum (Sap. xii); nec non etiam David propheia 
testatur . /n iniquitatibus conceptus sum, et in deticiis 
peperit me mater mea (Ps. l). Et si hoc ille dicii, 
quis aliter se asserat procreatum ? Beatus quoquu 



•ecuti diabolum, pravis cupiditatibus per excessuiu 
praevaricationis infecti sunt. In quibus utiqiie hnmana 
patura pcccavit, et humana esl facta uatura vitiosa, 
receptrix sine dubio mali quod ante nescierat, quae 
a bono rectoque deficiens, in afieclum niali pravique 
recidere Ipso rerum consequentium iramite manife- 
ftum est. Tales igiiur eflecti principcs nostrae sub- 
atantiae, semetipsos passibiles et corrupiibiles reddi- 
derunl; in tantum conditionis divinae dona violantes, 
ul inorlis fuerint ultioiie pnnili. Hac enim die fuisse 
mortuos qua mortales effecti suut, aiubiguum non 

* UaRorii, Th^odosii aique Constantii. 



57 EPlSTOLiE ET DECRETA. 58 

aposlolus Paulus asserit : Et noi aiiquando eramus X pervenire non possinl. Uiide et Dominus, sii:ut 



natwm fiiH ifte iicul et cateri (Ephes. ii ). De qua irs 
in Ef aogelio dicit : Qui crediderit, et baptitatus fuerit^ 
habebit vitwneeienuim; qui autem non crediderit^ jam 
\udicatue eet, et ira Dei manet super eum (Joan, iii). 
llla utiqoe, de qua dictum est : Morte morieris (Gen, 
II ), ipse Dominus Jesus Cbristus C(eiesii voce pro- 
nuntiat : Qui non manducaverit carnem Fitii homims 
ei biberit sanguinem ejus, non habebit vitam in se- 
metipsum (Joan. vi), ubi utique ueroinem videmus 
exceptuin ; nec ausus est aliquis dicere, parvulum 
sine hoc sacramento salutari ad slernam viiam posse 
perduci ; sine illa autem viia , in perpetua ruiurun^ 
roorte non dubium est. Cur igiiur infans hac sorie 
concludiiur, si nullum liabet omnino peccatum? 



superius diiimus, ait (quod ulique nisi bapiizaiis 
non convenit) : Qui non manducaverit camem FtVti 
hominis^ ei biberit sanguinem ejus^ non habebit vitam 
in semetipto (Joan. ti); sine viia autem esse per- 
petua quid est nisi in sempiterna morte consiiiui? 
quamvis idem sit regnum coelorum quod xierna vita, 
tamen, ut providentia Dei omnes Pelagiaiionim 
nequitias amputaret, non solum diciuiu est : Qtii 
non fuerit renatus ex aqua et Spirilu sancto non intra^ 
bii in regnum ccelorum (Joan. iii); sed etiam pariter 
diclum est : Qui non mandueaverit earnem Fitii Ao- 
minis, el biberit sanguinem ejuSy non habebit vitam in 
semetipso. De vita autem aeterna boc dicium nuilufl 
addubital; quoniam muiii non manducaiiles lioc sa- 



magisque videbilur (quod absit) injustus Deus, si g crameuluin, viiam liabere videanlur prxsentem. 



UUc mfligaiur pcena, ubi nulla sit culpa. Uude cum 
x)e propriis aciibus nullo reaiu leneatur obstrictus, 
nihil restat nisi ut sola sit vitiosa nativiiate pollu- 
tu5 ; et si non ruerit myslerii Christiani participatione 
muDdaius, ad viiam non potest pervenire perpetuam. 
llinc est quod exsufllantur et catecbizantiir infantes; 
ct qnia in opere Dei, quod in auctore suo bene sunt 
iiistituti, opus diabolic» malignilatis accessii, eruti 
de polesiate tenebrarum (Coioss. i), sicul docet Apo- 
stolus, ad Filii Dei sorlem, purgationemque legiti- 
iiiam transrerunlur. Nisi autem prima generatio, 
quam bonam Deus insliluii, praevaricalioue venisset 
iii culpain, et reprobabilis essoi effecla ; secunda ge- 
iicratio subrogauda non fuerai : propter quod dicit 
beatus Paulus apostolus : Sicut per unum hominem n 
pcccalum intiavit t)i»iuiidum,el perpetcatum i)uirs;<et 
Ita in cmnes homines pertransiit^ in quoomnes peccave' 
runt; et paulo post : Igitur sicut per unius deiictum in 
omneshomines inHrondemnationem^sicetper uniusjusti" 
tiatn in omnes homines in justificationemvitai^Rom.^), 
Sicut auiein ouines in condemnationem dicit, uti- 
quequi dc Adain parente sunt geniii, sic omnes in 
iusiificationein vitae non nisi illos astruil, qui in 
Cbrisli mysterio sunl reuaii. Innumeris lalibus in- 
atrunientis bxresis Pelagianae docirina mortifera, et 
a nostris est convicia majoribus, et nunc eoruro co- 
piosa potest erudilione convinci ; ncc debent simpli- 
ces aninios ista turbare, quibus quae non inteliigoat 
secundum ecclesiasticam formam crcdidissesuriiciel. 



Mhil esi crgo quod dicaut, quod non renaii infan- 
les, lanlumuiodo in regoum coelorum ire non va- 
ieaiii; non auiem perpetua damnaiione punianlur, 
(lumsinebaplidmaiecorpus etsanguinem Cbristi ncc 
edere valeant, nec potare : siue autem hoc vitam ia 
semctipsis babere non posseut, sine vita vero noii 
nisi mortui sint futuri. *■ Dicanl [o/. Dicanur] igitur 
in morte perpetua constituti, si noii aestimentur ease 
damnati : tollabt ergo de medio nescio quem ipsi 
tertium, quem decipiendis parvulis faciaiit locum. Et 
quia non nisi dcxtram partem legimus et sinisiram» 
non illos faciant in siiiislra regioue sine baptisniate 
remanere, scd baptizatos sinant ad dcxteram salu- 
tarein sacra regeneratione iransferri. 

Tertio capitulo jam toto mundo cognita, atque 
convicta Pelagianorum deliramenla circuinferre , 
quibus dicunt, quod liomo p.r liberum arbilrium, 
quod corrupit, foedavit ac perdidit, bono soflTragante 
naturx beatus efGciatur, cum de beatitudine para- 
disi, ubi b'»na fuerat constituta substantia, nisi suo 
aiuisso bono nullaienus potuisset expelli, underoor- 
talis elTecta, qnia de bono otique prxvaricatioDe 
transisset ad n.alum ; et a pariicipaiione divina ad 
di.ibolica semct facinora contulisset : ideo dcceptori 
suo, cui volens assenserat, compelenter addictus» 
ideo de feliciiaiis su:e caritaie seclusus, aique ad 
spiuas et tribulos, miseriasque muliipilces coeleati 
voce damnatus est ; quae utique poena jusii judicii 
tam gravis et aspera in bono perscveranti iiullateiita 



aut si quis nosse desiiterat, interrogare conveniet. d esset iiiflicta ; ct nisi malo non convenienler illata 



De parvulis autem, quod asserit siiie sacro bapt maie 
piosolj originaii peccato non posse dainnari, satis 
iiupia, s:it:s profana propositio 0^1; quainvis enim 
receniesab uiero matruin iii remissionem peccatorum 
liaptizari nullusCbristianus ignoral, quod utique noo 
faiiaciier, sed vcracitcr caiholica celebrat Ecclesia, 
ne in sacramentis coelestibus ( quod absit ) mentiu 
videjiiur; proinde quia propria non habeant ulla 
peccata, constat ejus [a/. eis] sola prorsus originalia 
relaxari. Iiaque oinnibus etiam solis remissis vitam 
p* r baptismum coiisequuntur seternam ; consequeos 
esi, ui solis eiiain non remissis, ad aeiernam vitam 
* Forte Non dicanlur, IUrduiii. 



probarctur. Ecce sine divino suffragio, quod in illa 
beatitudine positus nunquam legitur expetisse: iion 
solum horoini naturale bonum prodesse non potuit, 
non solum non effecit beatum; sed cum hoc solo 
confidit, atque ad ejus non revertitur iargiiorem, et 
beatitudinem potius amisii, et malorum oninium 
sumpsit exordium. Quod auiem libero arbiirio bcaii- 
tudinem consequantur, quo male usus in perpetuam 
recidit servitutem, sicut scriptum est : Qui facit pec^ 
catumy servus est peccati ( Joan. tiii, 34) : a quo quis 
superalur, huic et servus addicitur. Noune h;ec est 
illa praesumptio naturalis quse ad delestand» captivi- 



59 



GELASll PAPif: 1 



Iti 



tSjiUjurftdencendit, quam bcriptura sancu sic me- A ruerat, misericorditerabsoluium esact. Hujus sacra- 



morat : Gravejuyum $uper filio$ Adam a die exitu$ de 
tentre matri^ eorum u$iiue in diem eepulturte in ma^ 
irem omnium {Eccle$. xl) ; de qua genus huroanum 
non nbi solus Dominus noster Jesus Christus com- 
mercio susc redemil passionis, et mutata nati?itate 
nos eruii ? Solu$ utique venit qumrere, ei ealvare quod 
perierat (tfar(/r. xvr.i), ut libertas, quae per tgmera- 
riam Tuerat dejecta superbiam, inatauretur reparaia 
pergratiam; mutuaque viee humanc voluntatis ar- 
bitrium, sicut sequendo dialiolum, captivitatem me- 
ruerat sempiternam, sic reformaiae subseqnendo li- 
bertatis anctorem, amissum rediret ad prgemium. 
Hinc est quod ipse Dominus ait : Cum vo$ Filiu$ /t- 
waverit, tune vere liberi eritis. Et apostoius beatus 



roenti redtmptione ante mundi principium sempiierna 
providentia praeparati, sive nondiim prolata iege, seu 
subobservaiione iegali, ftgnralibus signis aique Facri- 
ficiis omnium s&nclorumvirorumfeminarumque san- 
ciarum vetns origo mundaia est, iiniversisque jtist s 
per gratiae spiriliim hoc de longe adorando mysicrio 
salutis aelernae remedia coniigerunt, cujus in Cliri- 
sto manifestata gentibus pleniludo, mundum pur- 
gat, et renovar, beatitudinisque rerpeiuoc vere racil 
esse pariicipes. Quapropier nimis iitciisaniiis fralres 
et coepiscopos nosiros, maxime per Piceni provin- 
cias Ecclesiam Domini giibernanles, qui non soliim 
inepilsstmi senis, abjectxque person» pravum non 
delcrruere colloquium, verum el suo nulrivere con- 



Paulus exsequitur : Cum $ervi e$$eti$ peccati^ Uberi B sensu. Qiiis audial? quis ferat, passos esse ponlift- 



fui$tisju$tiiiig, id est alieni a justiiia, Uberati autem 
a peccato, $ervi facti e$ti$ju$titi<B {Rom, vi) ; et iterum 
idem ipse : Ubertatem, inquit, quavo$Chri$tu$ liberavit 
{Gaiat.w). Nonne ipae vasGlectionisafGrmai, etdicit: 
DiH$ e$l qm operatur in vcbi$ et velie ei per/icere pro 
bcM voivniate{Philip, ii)? neetiam in mala f olunlalc, 
et Telle et perficere Deus putaretur operari. Illud au- 
tem Pelagianorum pecullare virus esl, olimque de- 
iritum, qup putanl gratiam Dei secundum meriia 
bominum possc conferri, quod absit a mcniibus 
Chrisiianisl cum lestetur Apostolus : Gratia e$t qutB 
ffrall$ daiur ; aiioquin $i ex operibue gratia, jam non 
t$tgratia{Rom.xi), quia merces reddilur non gra- 
tis, unde graiia iiomen accepit impeiidilur. Quis 



ces, ut cadaver nescio qiiod itidignum, presbyierum 
sibi non acquiescenicm audire, commiinione priv;:«> 
ret? quomodo talis vei susceptus ab aliqtio, vel pa- 
tienter audilus esi » qui insuper lcges dcdit, libenier 
* exceplus, ut scrvi Dei cnm puellis sacris cnngrega- 
tlone dedecorissima miscerenlur; iiam cum spiri- 
tuales animi, etiam cum dcsini ista consortia, imagi- 
nariis infesientur llleeebris, qucmadmodum alterni 
sexus intuitu, * qui illicile nolentes non vehemen- 
tius inciteniuf ? Adhuc majus scelus accrescit, ul sub 
conspeclu et praesentia sacerdotum, beatac menioriaB 
Hieronymum alque Augustinuin ecclesiasiicorum lu- 
mina magislrorum, mttsca moriiuraf sicul scriptura 
esl, exierminan$ oieum $uavitati$ {Eccles. x), lacerare 



autero audeat dicere Cbristianus, aliquid habere boiii G contenderei. Sed quid miremur Ecclesiaruiu pra^su- 



sioe gratia, quando magisier genlium clamai, cuncui 
breviter in se dona concludens : Graiia Dei $um id 
quod sicm, et gratia ejua in me vacua non fmi { 1 Car, 
zv) ; ut oslenderet qula donum gratias oon ipse prat- 
cesseril, sed fuerit subseculus; atque monsiraret 
cooperatorem se «sse graii» subseque ndo : $ed plu$ 
omitt^ics, inquit, HH$ iaboravi {Ibidem). Ac rursus 
veritus ne de se praesumere videreiur, adjunxit : 
non ego, sed gratia Dei mecum, Non dixit : ego et 
graiia Dei mecum; sed praeposuitgratiani prxceden- 
tem se, atque subjunxil. Quid autem haberi possit 
sinegratia, cum sit fides ipea per graiiam; eodem 
apostolo nos doccnle : Mi$ericordiam con$eeutu$ i vm, 



les ista uegligere, quos sicut a mullis audivimus« 
«untra canones omnia gerere, et contra apostolicam 
{lCor, xiv) disciplinam passim cuncta miscere, uia- 
nifesium est; non servatis regulis ordinare, liciieqiie 
Don solum monachos, sed eliam ininisiros ecclesiae 
eum feminis ad peregrina migrantes renieat e rursiis, 
et ab aliis episcopis in mililiam provehi c!ericalcm? 
Qux curo siiigula loleranda non sint, quis sustineal 
tol et talia facinora perpetrari, quibus speciaculuin 
geniilibus, Judaeis, el hseretieis non immeriio prac- 
bentes, in ipsum (quod absii) tendcre vidcatur reli- 
gionis excidium ? digneque isla facientibus aptabitur 
illa senlentia dicentis Apostoli : Nomen enim Dei per 



ut fideiie e$sem (i Tim. i)? Nec aliud esl misericordia ^ vo$ bla$phemalur in gentibue {Rom. ii). Sufficial igitiir 



divina quam gralia. Audiamus etiam quemadmodum 
informat Ecclesiani : Graila, inquit, $alvi facti e$ti$ 
per fidem {Ephes. n); ut principium saluiis et fidei a 
graiia coepisse disscrerei, sicul secutus aducctil : Et 
Hoc non ex vobie^ $ed Dei donum e$t ; non ex operibiu, 
nt qui$ extollalur {Ibid.), Idem ipsc alibi generaliier 
et absolute pronuntial, dlcens : Quid enim habe$ 
quod non aecepi$iif Aui $i accepieti^ quid gloriarh 
quaei non aeceperie (1 Cor, iv)? Quis sufficiel singula 
reccnsere? quibus evidcnter apparel, iion natnralis 
libertatisarbilriutn gratiam promereri, sed potiiis pf*r 
gratiam recipcre, ul a servitute, quam peecando me- 

* Fone exceptae. Hardci.x. 



bactenus fuisse haec commissa, el ul placetur Deus 
humanis rebus sollicitius divina cureiilur. Nusquam 
loci prorsus inveniatur prxfatae pcstis assertor, ncc 
accessuro prorsus ecclesiae vcl usquam parircipaiio- 
nero catholic» communionis inveniat qui hairetico- 
ruiu roavult subsequi nefaria professione consor- 
lium ; et hi cum quibus anlea probabitur noxium 
miseuisse coUoquium, nisi resipiscunt, et ab ejns so- 
cietate discedunt, ab ecclesiasiico remoii servitio, 
dcvota ullione pleclantur, quo caeteris cavcmli mini- 
stretur exempluro, nullum adeat, nec usquaro loqui 
daiunatx olim blasphemiae jam sinanlur : discrela 

* Forle etn illicitt. Hardui.n. 



41 EPISTOLit; ET DECRETA. « 

ftuis liabiiationibus virorum atque fcminarum, sicut A fidei catholicx dcosse coirfpcrcro. pro nico inodtilo 



sanclum proposilum deccl, cxcrccalur circumspe- 

€la dcTOiio. Conira canonum conslituta nullus (Nic. 

II, x) ad ecclesiasllcum permillalur [a/. proniovca- 

tur] officium : non i};noraturi6 provincise uniuscujus- 

que rccloribus, nec de prasieriiis sc veniam reper- 

turos erroribus, si deiiiceps dissimulaverint vitare 

paiefactos : nec excusationis de crtero rclinr|uelur 

occasio, si post prxcepta prsesenlia, quae per Ho- 

tiiuliim diaconuin, cujus solertiam pro lide caiholica 

ei pro religione vigilaniiam gratissime comproba- 

mns, duzimus deslinanda quisquis supor bis omni- 

l)us aut coniemptor aut negligens deprehendclur an- 

tisies. Sicut cnim ad sedis apostolicae moderamina 

pertinet, cunctis sollicitudinem debiiam ministrare 



suggcftiionibus opporlunis supplere conlendo. Dis- 
pensatione etenim mihi divini sermonis injuncta.m* 
mihiest^ it non evangel''zavero (I Cor, i\)\ Qiiod cuui 
vas electionis licatns P;iulns apostolus formidet ct 
cbmet, niulto magis inilii rxiguo metucnduin rs(, si 
diviiiitus ^ irispiraiuin , ct paterna devotione trans- 
missum, subtraxero ministerium praedicandi. Tieta- 
tein luam precor ne arrogantiam jiidices divlnae ra- 
tionis ofMeium. Absit, quu.'so. a Romano |n*incipe, ut 
intiuiatam suis sensibus veritAiem arbitrctur injii- 
riam. |L)iio * quippe sunt, imperator Auguste, quibus 
principaliier mundus hic regitur : auctoritas sacra 
[a/. sacrataj pontificum, et re^alis potestis. In qut- 
bus lanto gravius est pondus saccrdotum, quanto 



congruenler £ccles'is ; ita nccesse est, ut in contu- B etiam pro ipsis regibus * Domino in divino reddiiuri 



inaces et desidcs traditam sibi divinitus non dissi- 
niulet potestatem. Data calendis Novembris, Albino 
viro claiissimo cohsulc (anuo Cbristi 595). 

« EPlbTOLA VIII. 

AD ANASTAfllM IMPERATORElf. 

Pramissa excusntione cur ad itvperatorem non scri- 
pserit^ iltum horiatur ut apostolicos sedi obtemperet, 
et, Acacii nomine damnatOf Ecclesiarum pacem rt- 
siituendam curet. 

* Gclafiius episcopus ad Anaslasium Augustum. 

Fauiuli vestrac pietatis, filii mei, Faustus magistrr 
eilreii;rus viri illustres, aique eorum comiies pu- 
blica legatione fungente^, ad Urbero reversi, cle- 
menliam vestram quacsisse dixerunt [a/. dicuntur]. 



sunt examine ratlonem. Nosti ctenim, fili clcmcnii»- 
sime,' quod licet praesideas humano generi dignitafc, 
reium tamen pnrsulibus divinarum devotuscollasuh- 
mittis, atque ab eis causas lu.^e salutis cxpclis [ai. 
exspeeias], inque sumendis coelestibus sacramentis, 
eisque (ut compctit) disponendis, subdi te del)erc 
cognoscis religionis ordiiie potios quam praeessc. 
No ti iiaquc inlcr hxr, ex illorum te pcn<'e e jiidi« 
clo, non illos ad tuam velle rcdigi volunLitem. Si 
eiiim, quantum ad ordinem pertinet publicae disci- 
plinae, cognoscentes imperium tibi supcrna disposi- 
tione collatum, legibus tuis ipsi quoquc parcnt reli- 
giopis antislites, nc vcl in rebus inundanis exclusae 
videantur obviare sententiae ; quo (rogo) tc dccet af- 
cor ad vos mex salutationis scripta non miserim. G fcctu cis cbedire, qui pro erognndis veiicraliilibu<t 



Non meo, faleor, instiiuto; scd cum directi dudiim 
de partibus Orientis vel vidcndi me iiitentiam, sibi 
vestris praeceptionibus abnegatam, tota Urbc disper- 
serint, a litieris credidi temperandum, ne onerosus 
potius quam officiosus existei em. Videiis igiiur non 
mea dissimulatione provcnis^e , sed competentis 
fuisse cautelae, ne respuentibus animis molestias ir- 
rogArem. Sed ubi sereniiatis tuae bencvoleiitiam 
comieri, pr»:f;itis indicantibiis, humililalis meae clc- 
Dieiiter expciisse scniioiiem, jam revera perpendi, 
' imputandum non immerito mihi, si tacerem ; quia, 
gloriose fili, * te sicot Romanus [a/. Homae] natus, 
fiomanuin principem amo, colo, ^suscipio; et sicut 
Chribtianus, cum eo qui zelum Dei habet, secunduiu 



sunt altributi mystcriis ? Proinde sicnt non levc di- 
scrimcn incumbit poniificibus , siluisge pro Diviiiita- 
tis culiu, quod congruit; ita his(quod nbsii) non ine- 
diocre periculum est, qui, cuui parere debcant, de- 
spiciunt. Et si cunclis generaliter saccrdotibus recte 
divina iractantibus, fideliuro convenit corda sub- 
mitti, quanto potius scdis illius praesuli consensus cst 
adhibcndus, qnem cunctis sacerdotibus et Divinitas 
sumiii:i voluit praceininere, et subscquens Ecclesiac 
g'*ncra'is jugitcr pietas celebravit? Ubi ptetas lua 
evidentcr advertit, nunquam quolihet penitus hu* 
mano consilio elnvarc se quemquam posse illius pri- 
vilegio vel confcssioni , qucm Qiristi vox praetulit 
universis, qucm Ecclesia vcneranda confessa seinpcr 



scicfltiam vcriiatis *habere desidero : ei qualiscun- D est, et habet devota priina:em. Impeti pnssunt hu- 
que apobtolicae sedis vicarius, * quodcunque plena: manis praesumpiionibus qua; divino suiit judicio coii- 



• Com circa finem anni 495 Theodorici regis leg.iii 
Consiantinopoli revertissent, atqiie ca qu:e ab iin- 
peratore Anastasio acceperant Gelasio papae nuniias- 
K<rnt, ipse Gelasius apolugeticam ep.stolam hanc »d 
eniiidein Anastasium conscripsit, qiiae in capitiilari- 
biis regni Francorum citaiur lib. v, cap. 167. His lit- 
teris persuaderi non potuit, ut renioio obice, Eccle- 
siis unionem et pacem redderel. Obstitit Euphemius, 

' Al., G/ortoiiuinio imperatori Anastasio GeUuius 
episcopus. 

* Codcx Capituli Veronensis pervetustus, cum quo 
collata cst haec episiola, legit reputcmdum. 

' Id. C'd., et sicut, 
^ Id. cod. iuspicin, 

rATROL. LIX. 



asserens ab apostolica scdc magis excrceri vindicram^ 
quod ab Acacio spreia essei, qiiam jii<itiiia'ii dcfcnJ . 
Epislolam scriptam csseanno ponlificatus Gt^laMii icr- 
lio, qui est Christi 491, ex eo C(dli;:iturqiiod Auas>:i- 
sius hoc lempore se Kutychiaiium esse h:ercticum, it 
Acephatorum srctne signifcriim nccdum declar:«rii : 
qiicm constat anno se(|ueiite viriis in pectore occul- 
tatiim pliine evomuisse. Sev. Binius. 

' Forte, pacem habere. IIardcin. 

* Al., quod ubicunque plene. 

^ Id. cod., inspirato transmisso. 

* Ilrrc sentciitij citntur lib. v Ciipiinl.» c. iG7« ct 
al> Hinciiiaro opusc. D, n. 59. I1ari>uin. 

' Id. cud., hummuni, 

1 



45 



GELASU PkPJE I 



M 



stiiuta, viiici auiem quoruiulibct poie>lale non pos- A posse confidimus) late aliquid provenirci, ' unde cui' 



SttuDAique uiinam sic conlra nitenlibus pcrniciosa 
non sit audacia, quemadmodum, quod ab ipso sacr:e 
religionis auclore praefixum est, non poiest ulla vir- 
tiite convelli : Firmamentum enim Dei stat (II Tim. 
ii). Nunquidnain cuin aliquibus inleslaia religio est, 
^ qiiantacunque potuit novitaie superari, et non ma- 
gis li»C inricta permansit, qu) a*siimaia est posse 
succambere? Desinant ergo (qnxso te) tcinporibus 
tuis qiiidam per occasioiieiii perturbationis ecclcsia- 
stic» pnecipitanler ambire qux non * licpt, ne ei illa 
qu« male appelunt nuUatenus apprcliendant, et mn- 
dum suum apud Deum ei bomines non tenoant. 
Quapropler sub conspectu Dei pure ac sinccre pie- 
tatem tuam deprecor, obtestor et exbortor, ut peii- 



qoam resisiere auderemus errori, vel unde corrcciio- 
nem erranlibus posceremus? Proinde si pietas tua 
nnius civiiatis populum negat posse ^ pacc componi, 
qoid nos de lolius orbis lerrarum sumus nniversiiale 
facturi, si (quod absit) nosira fuerit praevaricatione 
deceptus? Si toius correctus est mundus, profana 
pairum suorum iradilione despecta, quomodo n<in 
corrigatur unius civiiatis populus, si prsedicatio fida 
[aL fidei] succedat? Ergo, gloriose imperator, nolo 
ego [fl/. non negligo] Ecclesiarom pacem, qiiam, 
etiamsi cum mei sanguinis impeiidio provenire pos- 
set, amplector [a/. amplectar] ? Sed (precor tc) cu- 
jusmbdi debeat esse pax ipsi, non uicunque, sed ve- 
raciter cbrisiiana mente libremus. Quomodo enim 



lionem meam noii indignanter accipias : rogo, in- B potest esse pax vera coi cariias iniemerata defue- 



qoam, utme in hac viia putius audias deprccaniem, 
qoam (qood absit) in divino judicio sentias accusan- 
lem. Nec me latet, imperator Atiguste, quod pieutis 
10» studiom fuerit in privaU vita. Opiasti semper 
fieri paiticeps promissionis scternae. Quapropter 
noli, precor, irasci roibi, si te lanlum diligo, u: re- 
gnuro, quo<l teniporaliier a>secutos es, velim te ba- 
bere perpeiuum, et qui iinperas saeculo, possis re- 
gnare cuin Cbristo. Tuis certe legibus, imperator, 
|iaieris uibil perire, Uoinano iiomini [a/. perire Ko- 
niano nomini] nullum admittis ingeri detriinentum. 
Itaiie verum est, princeps egregie, qui non solum 
praesentia Gbristi beneficia, sed desideras et futura, 
iit religioni, ut veriiali, ut sinceritali catholicu: com- 



rit? Carltas auiem qualiier esse debeat, nobis cvi- 
deiiter ' Apostolus pnedicat , qui ait : Caritas dt 
corde^ puro, et conscientia bona et fide non ficta 
(/ Tiiti. i). Quomitdo (quaeso te) de corde erit ittro, 
si contagio inficiaturexteriio? Quomodo de cons ien- 
tia bona^ si pravis fuerit malisque commixla? Uucin- 
admodum fidenon ficta^ si maneat sociaia cum peifi- 
dis? Quae cum a nobis saepe jam dicta sint, necesse esi 
tamen incessabiliier iterari, et tandtu non laceri 
quandiu nomen pacis obteiidiiur; ut nostrum non sii 
(iit invidiose jactatur) facere paccm, sed timen velle 
doceamos , qualis, et sola pax e^se , et praeter qiiain 
' nulla esse monsiratur. Eutychianum certe dogma, 
conira quod apostolicae sedis cautela pervigilat, si 



inonionis ei fidei, temporibus luis, patiaris quein- t creditur saiva fidei catholicae posse veritae constare, 
quaminrerredisp-ndium? Qua fiducia(rogo te) illic 
ejus pracmia petiturus es, cujus hic damna non pru- 
hibes ? Non sint grav.a, qiiasso te, quae pro tuae salu- 
lis aeternitate dicuiitiir. Scriptum legisti : Meliura 
siwl vutnera amici quam oscula inimiei (Prov. xxvii). 
'Qoaeso pietatem tuam, ut quo aOfectudicuntur a me, 
eo tuis sensibus iutimentur. Nemo pietatem tuam 
fallai. Verom est quod figuraliier per prophetain 
Scriptura testatur : IJna est columba mea, una est per- 
fecta mea (Cant. vi), uua est christiana fiiles, quae 
est catbolica. Gatholica autem veracittr illa est, qux 
ab omnium perfidorum, atqiie ab eorum successori- 
bof aiqiie consortibus sincera, pura, imuiaculata 
conimonione divisa [a/. divulsa] est. Alioquin non 



promatur, a6seralur,etquantislibet viribus astrnatur, 
ut non solum perseipsum, quain inimlcum sii fidci 
Cbris ianae po-sit ostendi» sed quantas ei quam letiia* 
les haereses in sua contineat ctdluvioiie inonstrari. 
Si aotem (ut mogis confidimos) a catholicis jiidicatis 
mentibus excludendum, qtiasso te, cur non et conti- 
gia simul eorum qui bac probantur esse polluti, de* 
cemitis refulanda, com dical Apostoliis : Non solum 
qui non faeienda faciunt^ reos videri^ sed etiam qui con^ 
unttunt facientibus (Rom, i)? Proinde sicut non po- 
test, pervcrsitatis communicatore suscepto, non pa- 
riter perversitas approbari, sic non polest refutari 
perversitas, compUce sectatore perversitaiis ailmi so. 
Legibus certe vestris, criaiinum con^cii susceptores- 



eril divinitus mandata discretio, sed miseranda con- D qu^ utrocinantium pari judiciorum pcena consiriii 

fusio. Nec ulla causa jam superesi, si hoc in qiiolibet 

contagio voluerimus admittere, ne cunctis ha?resibus 

aditom janoamque pandamtis. Qtit enim in uno of- 

fenderit^ omnium reus est (Jacob. ii); et : Qui minima 

spernit, paulalim decidit (Eceles. xix). Uoc est quod 

sedes apostolica roagnopere cavet [a/. praeuxavit], 

ut quia mondo radix est aposioli gloriosa coiitessio, 

nulla rima pra^iutis, nulla prorsus coiitagione ina- 

culetur. Nam si (quod Deus averut 1 quod fieri iion 

» Cod. Vcron., quantumque : QuesneUus legil oua- 

eimqne. 

* Id. cod., non licent. 

* Id. cod., vel cuijam. 



giintur; nec expers facinoris xstimatur qui, licel ipse 
non fecerii, facieniis unien familiaritalein foeduS(|ue 
recepcrit. Proinde cum Chalcedonense concilinm, 
pro fidei catholcae aiquc apostolicx veriiate conimu- 
nioneque celebratum, damnaverit Eutycheii deie- 
sUndi furoris auctorem, non satis habuit, nisi ut 
pariier ejiis quoquc consoriem Dioscorum caeterosque 
percellerct. IIoc igitur modo, sicut in unaquaque hae- 
resi vel factuin seinper, vel fieri non habeiur ambi« 

^ Pace deest in eod. cod. 

* Id. cod., per Apostolum pradicaiur. 

• Id. cod., pax tiulta. 



45 



rnsTOLiC Er decreta. 



4G 



giium, ftiicccssores eonim ^ Timollieum, rcirum ai- A daro vel hisurrexerii, vel niinitir iiksurgerc vcdisia- 



qneaUerum Antioclipnum Pctrum, non viritim pro- 
pier singokK quosque rursus facto concilio, sed sy- 
iiodi semel * acla regula consequenter elisi. Quem- 
admodum ergo non evidenter apparet eiiam cuncios 
slmiti tenore cousiringi, et qui eoniro communicato* 
res ci coinplices exsiiierunt, atque omnes omnlno a 
catboHca atqne aposiolica uierito roroinunione dis- 
rcmi : hinc Acicium quoqoe jure dicimus a nostro 
coosortio submoveiidum, qui inaluit in sortem irans- 
ire perfidis, qiiani iii caiholicae alque apostolicae 
eommunionis sinceritate constare» ' cum fere * per 
trienQliiin, ne in id veniret, aposlolicae sedis episio- 
lis doceator cuuipetenter iiistructus.-Postqoam vero 
commiinionis est ractus alienx, non |-otuit nisi a ca- 



tem, 00 • pcienter et lcgitime perquiraiiir. Et illic 
apparebit quis modesto pniposito ciisiodiat formam 
tradilioiiemque mojoruni , quis supra bxc irreveren- 
ter insiliens, rapina .Tqnaleni posse Geri arbitretur. 
Qiiod si mibi popu!iConstaniinopoliiani personapro- 
ponitur, per quam dicatur nomen scandali, id est 
Acacii, non posse removeri ; taceo, quia et h;f reiico 
quondam Macedonio pulso, et Nestorio nuper ejecto, 
plebs Constaniinopolitana catbolica permanere dele- 
gerit potius quam majorum prxsulum damnatonim 
aflectione retineri. Taceo, quod qui ab eisdcro ipsis 
damnaiis prxsulibiis, baptiz^ti fuerant, in tide caiho« 
lica manentes, nulla sint exagilatione lurbati. Taceo, 
quod pro rcbus ludicrls populares luniultus uuiic 



Uiolic-je et apostolicae mox societate ^ praecidi, ne per B etiamycstrx pielaiis auctoritas refrenarit; atque ideo 



eom, si vel paululum cessareinus, nos quoqiie vide- 
reiiar subilsse contagia perGdorum. Sed revera vel 
lali p^rculsus poena resipuit, correctionem proniisit, 
emendavii errorem ? aut ille traciatus lenius voluerat 
[aU valuerat] coerceri, qui etiam verbera dura noa 
scnsit? Quo in sua perGdla ei damnatione moriente 
{aL roanente],tanrejusia ecclesiastica recitatione non 
potest nomen ascribi, quam externae contagium non 
tlebet communlcationls admitti. Quapropter aut do- 
ceatar ab bsretica participatione sincerus, quoruro 
se llle communioni permiscuii, aut cum cisdein non 
potest non repclli. Si aatem susurrant Orientis epl- 
sci)pi, quod ad eos sedes apostolica non ista conscri- 
pseril, quasi vel Ipsi de recipiendo legitime Petro 



multo magis pro saliite animarum suarum neressario 
vobis Coiistnntinopolitanae civitatis obtemperat mul- 
tiiudo, si eam ad caibolicam ct apostolicam commu- 
nionem vos principe.^ reducatis. Eienim, impcraior 
Augustc, si contra leges publicas ali^tuid (qiiod absil) 
quispiam fortasse tenlaret, nulla pati id ratione po • 
luisses : ad Divlnilaiis puram sinceramque devolio- 
nem, ut tibi plebs siibdita redigaiiir, conscienti^e luae 
nnn pulas intcresse ? Postremo, si unius clvitaiis po- 
puli animus non poiatur offondi, ne d vina (ut res 
postulat) corriganiur: qiianlo magis, ne divina offen- 
dnntur, catbolici nominis uiiiversis piam fldem nec 
laedere debemus omnino, nec possumiis? Et tamen 
iidem nostra se poscunt volunlate sanarl. Competen- 



sedem aposlolicain suis litterls fecerint ccrtiorem, C li^ug ^rgo sinaut curari se posse remediis : alioqul 



Ycl bajas receplionis inconditae non jam pariter com- 
plices exstilissent, quem sicut vere non possunl do- 
cere ab baereiica pravilate fuisse purgatum, ita se 
liaereticorum nullaienus poteraiil excusare consortes. 
* Qood sl foriassis astruxerint, quod ad aposiolicam 
sedem de suscepiione Petri p^^r Acacium cuncti con- 
sona * foce reiulerint, per eumdero sibimet orones 
pari voce sentiunt fuisse rescripturo. Aposlolicae [a/. 
vice prlmatus sedis apostolicae] vero sedis auctoritas, 
qiiod conctis sasculis Christianis Er clesix praplata sit 
Qiiiversae, et canooam serie paiernorum, el multi- 
plici iraditione firmatur. Sed vel hiiic, ' utnim sibi 
quisquam contra Nicasnae synodi conslliuta quippiam 
valeat osarpare, collegio poiesl unius comrounionis 



(qiiod absit) in eoruro iranscundo perniciem, com 
illis perire possuraus , ipSos vero salvare non possu- 
mus. Jam bic quid sit magis seqiiendum, sub divino 
jiidicio vestrae conscienti» dereliuquo : u rum, sicut 
nos optamus, simul omncs certam redeamus ad vi- 
tnm ; an, sicut illi poscuni, manifestam tendainus ad 
mortem; Sed adbuc apostolicam sedero, sibi niedici- 
nalia siiggerentem, siipcrbam vocare arn>g:micuique 
contendont* ilabet hoc qnaliias s^v^pe languentiiim, 
uiacctisent magis roedicos congniis ob ervaiionibus 
ad salubria revocantes, qiiaro ut ipsi suos iioxios ap- 
pCiitus deponere vel reprobare consentiant. Si nos 
superbi sumus, ' quia aniroaruro rcmcdia Gonvenien* 
tia niiuistramus, quid vocandi sunl qui resnltnnt? 



^ — , „_ , — , -,_._ 

ostendi, non mentibus externae societatis aperiri. Si nos superbi sumus, qui obediendum palernis dici- 



Apud illos si quis conddit, egrediaiur in mediuin, et 
apostollcam sedein de utraque parte revincat et in- 
struat« Tollaiur ergo iiomeii e medio, quod ecclesia- 
mro dlscreiionem procui a catholica comrounlone 
operatur, ut sincera pax fidei coromuiiioiiisque repa- 
reUir et unllas : et tunc qul s nostrum conira veneran- 

* Hujus triennii initium referendum est ad 15 an- 
nom SluipUcii, quo Acacius delicluiu commisii, ut 

* Id. cod., Timoiheutf Petruif alque alter Anlioche' 
nus Peinis. 

* Id cod., actce regula eonsequenter elisi. 

' Anno 478, 47!», 480. Aliiim iuiit caiculum Libe- 
r.-^tus cap. 18. liABnui?!. 



mus instilutis; qui refragantur, qiio appellandi sunl 
nomine? Si nos clati sumus, qui divinum culturo puro 
atqiie IHibato cupirous tenore servari; qui contia Di- 
vinitatem quoquc sentiunl, dicant, qualiier nuncu* 
pentur? Sic et nos caelcri, qui in errore sunt, ae>li- 
mant, quod corum non consentiamus insaniae. Ubi 

palet supra in notis epislolarum Simplicli 15 et 17. 

Sev. BlNlUS. 

^ Anno 484. 

" Cod. Yeron., Qut si, 

* Id cod., voluntale, 

^ Id. cod., vrl uirum. 

* Id. cud., qui animarum. 



LiiiKMi spiriltis superbi.c yeraciier coitsi^lal c( |Migiiol A A' J. Quod lii qui se sacris virghiibtts sociaut, ef fccdera 

iiicesla commiscent, communicare tion possinl, uiii 
foriepubUcam pa:nitentiam ffcsserint. 
XXL Quod viduo'^ ul tupradUlum e J, non retenfur. 



veiitas ipsa iiidicnt [at, jndiciitj. 

EPISTOLA IX. 

AD EPiSr.OK)S Lt€ANlj£. 

Nonnulla ecclesiaslica iuslitula exponuulur, 
*■ Dileclissimis fralribusuiiiversisepiscopis |)cr Lti- 
caniain, et Bruiios, ct SiciliaKi consiiuuis Gclasitis. 

TITULI DKCRKTOAUM P.\P/E G LA^^il. 

i. De constitutis ecciesiasticis, pro iemporibus quH- 

tate moderandis, 
II • Vl ubi nulla perurget necesnitas^ constiiutt Patrum 

inviolata s(rventur ; vel cum ddfnerint cterici^ dc wio- 

nachis eligantur. 
///. Utn qui de tnicis eiiguniur ad cterirum, mviio 

Mllicitius in his, ea qu(e de ntonaciiis dicla sunt t/i- 

quirantur, 
i V. Vt ab efHSCopis, preeceptione papa^t novce basilicw 

dedicentur, 

V. Vi nutta prwdia \lcge prelia] de baptizandis con- 
signandisque fideiibus exigantur. Quod si qui iioc 
perpelraverint^ lionoris sui pericuio subjacebmt. 

VI. Vl presbyteri modum debitum serveni^ non t hrismn 
conficiant^ non consignent; nec prwsente quolibel 
epis opOf nisi jubeanmr ab ipso^ vei orare, vci se^ 
dere prcesumant^ nec acolytiium^ vel subdiaconum 
faciant. 

VII. SimiHter iil diaconi mensuram propriam juxla 
Palrum decrela eusiodiant. 

VIII. Quod diaconi in presbytcrio residere non pos- 
sintt nec sacri corporis prwrogationem^ prffsentibus 
debent u<urpare presbyieris. 

IX. jQuod apostoUca sedes puternos canones pio studio 
ievotoque cuslodiat, 

A. Ut praster pascitaie tempus et pentecosten nemo 
baplizare prassumatt nisi eos tantum quos wgritudo 
extrema compulerit, 

Xi, Presbyieroium et diaconorum ordinationes certis 
eelebrari posse ienxporibus. 

XII. Ut prceftxis diebus virgines consecrentur. 

XIII* Ul viduo! non velenlur. 

XIV. Ut nuiius praisul vei ceciesio!, vei monasierii 
servumf aut originariumj noieniibus dominis^ sub 
nomine religioso defendat, honoris et communioms 
perieulum subiturus quisquis hoc perpeirare tenia' 
verit. 



El si professim cowineniiam proposiio mmato cul- 
caverinl, ips(e pro sc rationem sint ideo [al. domino\ 
rcdditura. 
XXIl* Quod secunda conjugia s(ccuiar'bus non ne- 
gcnlur^ quibns tamen ad cierum minime vcnire con- 
ceditw. 

XXIII, Ut si quis suscepcrit crciesio! proprice descr- 
torem, ci in aliquam provexerii dignitawm, utiijue 
scnienticc svbjnceanl quam canon s addixernnt. 

XXIV. Quod si qui ex monacliis aui iaicis ciifjuntur 
•:d cierum, cum nulia cogil mcessitaSj antiquaincis 

W debentur instituta scrvari, Qnod si probeniur sncram 
mercati esse pretio dignitateni, ab officio deponontur, 
nam duntem et accipiintcm Simonis magi crimen in- 
Vo/fii. 
A'A' V. De sacris iocis noviter inslitutis, quamvis su- 
perius dictum sit^ hoc nunc tamcn udjicitur^ ut nullu 
basiiica sub defunciorumconstructa nomine dedicetur. 

XXVI, Quud nefas sii feminas sacris altaribus niini- 
strare, vel aiiquid ex his quce virorum suni officiis 
deputitta prccsumere, 

XXVII. Quod in una^iuaque ecciesia cui episcopus 
prccest, tam de reddiiibus quam de fidelium obiitiio- 
nibus quatuor debeant fieri porliones : ut unn sii 
episcopi, aiia clerkcorum^ tertia paupcrum, qnarta 
ecciesioB fabricis appticetur. 

C XXVIII. Quod episcopus, presbyter, et diaconus, a 

quocunque clerico veracittr faerit accusatus, quod 

aiversus hcec constitula fecerit, pjtest sine dubila • 

tione perceili, sui eiiam iionoris periculum episcopus 

subiiurus, si hxc omnia ecciesicc noscenda tacuerit. 

* Gaput primum. — Neccssaria rerum ' disp<*nsa- 

lione [ai disputalione«e/disposilioneJ constriiiKiiiiur, 

et apo^tolirae sedis moderamine convenimur; sic ca- 

nonuin paternorum decreia lihrare, et retro prxsu- 

lum deccssorumque nosirorum prxcepta nietiri, nt 

qu£ prxscntium necessitas temporum restauraiidis 

Ecclesiis relaxanda deposcii, adhibiia consideraumc 

diligenti, quanlura potest fleri, tempercmus; quo nec 

in totum formam veleruro videamur excedere regu- 

larum, et reparandis miiitiae clericalis oriiciis [suppie 



XV, Ut clericinullanegotia inhonesia, nec turpia iucra D consulamusj quae per diversas Italise partes iia belii 



secteniur. 
XVI. Ut nemo litteras nesctens, vei aiiqua parte corpo- 

ris ndnutus, provehaturad cicrum. 
X VII. De his qui seipsos abscinduni. 

XVIII. Quod ad cierum criminosi nequeant promo- 
veri^ et in ciero positi, si in aliquibus fuerint inventi 
flagitiis, a suis offteiis arceantur. 

XIX. Quod damonis aiiisque passionibus irretitis tiii- 
nisieria sacra tractare non liceat» 

* In vetuslissimo Lncensi cod. num. 490 iste titu- 
lus sic eiuiiiliaiur : Geiasins episcopus universis episco' 
pis per unamquamque provinciam constitutis. Mansi. 

* Citaiur tt a Nicolao papa iu epist. 8 ad Michic- 



famisque ^ consumpsit incursio, ut in niullis ecclesiis 
(sicut fratris et cocpiscopi nostri Joannis Ravennatis 
Ecclesiac sacerdotis, freqiienii relaiionecomperimtis) 
usquequaque deflciente servitio niinislrorum [a/. ini- 
nisterionimj ' nisi remittendo paulisper ecclesiasticis 
promotionibusanliquiiusintervallaprxflxaremaiieant 
(sine quibus adminisirare nequeani) sacris ordinibiis 
Ecclesise fuiiditusdesiituUp^atque inplurimislocisper 
iiiopiarocompeteniisauxilii.salutarc subsidium redi- 

lem imperaiorem. IlARnuiN» 
' Cod. Ltic, dispositione. 
^ Id. cod., consumpserit. 
' Id. cud., »ii/. 



40 El 1ST0L.C ET DECUETA. 50 

iiiciKliruin ilosii aniiiiarum : nosquc iiiagiio reahi« si a rogaiidis caiioniim pulernotuui vclus rtirina scrvctur. 



lunio coarctante periculo, non aliiiuatenus * videa- 

iiiur innecti. 
(]ap. II. — Priscis igilur pro sui reverentia manen- 

tilius constitiitis; qux, ubi nulla vel rerum vel tem- 

puruin perurget angustia, regulariterconvcnit custo- 

liirc, e aeiius ecclesiis quse vel cum-tis sunt privatac 

iniiiistris, vel snfGcicntibus usque a Jeo dispoliata' servi* 

liis, ut plebibus ad sc{>ertineiilibus divina niimera sup- 

filere noii vairanl, lam * intnendi quaiii promovendi 

clericalis obsequii sic spatia dispcnsanda concedimus. 

• Ut si quis etiam de reiigioso proposito, et discipli- 

nis monasterialibus eruditiis, ad clericale munus 

accedat, imprimis ejus vita praeteriiis acta lempori- 

bus inquiratur, si nullo gravi racinore probatur iufe- 



Nec conira eos ulla ratioiie prxvalcat, quod pro ac- 
cidemis defecius remedio piovidetur, non adversus 
scila majorum nova lege proponilur : ca^eris ect le- 
siis ab hac occasione cessaniibus, quas non siinili 
clade vastatas, pristinam faciendis ordinaliHnibns 
convcnit tenere senientiain. Quo magis bac npporiit- 
nitate commoniti, observantiam venerandorum ca- 
nonum propensius delegamus, singuloruin graduuni 
conscientias admonenles, ne in illicitos prorumpere 
moliantiir eicessus. 

Nec fasesse conGdat quisqne ponliGcum, bignmos, 
aiit conjugta s^ rtientes ab aliis derelicta, sive quos- 
lil>ei ' poBnitetiiium [al. post poe»itentiam], vel sine 
litleris, vel corpore vitiatos \at. minutos], vel conditio- 



cltt<, sisecundam non liabuit forlassis uxorem, nec a B narios, autcuriaepubliranimquererumnexibusimpli- 



inaiito lelictam [o/. rejcctam] sortitus osiendi- 
tur ; si poenitentiam publicam fortas.sis non gessit, 
iiec utla corporis parle vitialus apparet; si servili 
aut originariae' non est conditioiii obnoxius ; si curias 
jam [a/. etiam] probatur nexibus ahsolulus; si asse- 
cutus est litteras, sine quibus vix forlassis ostiarii 
pos^it implere ministerium : ul si his oinnibus quae 
sunt praedicta fulcitur, continuo leclor, vel notarius, 
aut certe defensor eOcetus, post tres menses existat 
aculythns, maximesi huic xMas eliam suffragalur; 
sexto mense subdiaconi nomen accipiat; ac si mode- 
st» coiiversaiionis honcsla>que volunlatis existit, 
nono mense diaconus, completuque .inno sit presby- 
ter :cui tamen, qiiod annoruni interstitia fucrantcol- 



caios,aut passim nulla lemporis congruenlis exspecia- 
tione discussos, divinisserviturosapplicare mysteriis ; 
neque pro su*) libitu jura siudeant aliena pcrvadere, 
absque sedis aposiolicx jusla dispositionc mamlante. 

Cap. IV. — Dasilicas noviier in^iituias non petitis 
ex more * prxcepiionibus, dedicare iion audeant,, 
nec ambiaiit episcopi sibiuiet vindicare clericos po« 
testatis alienae. 

Cap. V. — Daptizandis consignandisque GdelibikS 
sacerdotcs pretia nulla pr.TGganl, nec illationibiis 
quibuslibet impositis exagitare cupiant renascentes : 
quoniam quod gratis acccpimus, gratis dare mauda- 
niur {Malth. x). Et ideo nibil a praedictis prorsiu 
exigere moliautur.quo vel |»auperlate cogeute detr- 



latura , sancli propositi spoate suscepta doceatur C riti, vel indignalione revocati , redemptiouis suas 



pnrstitisse devotio. 

* Cap. 111. — Si vero de laicis quispinm ecclesia- 
fticis est aggr^andus ofHciis, lanio sollicilius in 
singuiis, quae superius comprehensa sunt, lnijusmodi 
decet examinari personaro, quantum inter mnnda- 
naro religiosamqiie vilam constat esse discriminis : 
quia ullque convenicnlia ecclesi» minisieria repa* 
randa sunt, non inconveniemibus mcritisingerenda; 
tanioque magis, quod sacris aptum possit esse servi- 
tiis, in eorum quaerendum est iitstiiutis, quanturo 
[al, qnanto] de tempore quo fueraut baec assequenda 
decerpitar:ut morum habere doceaiur hoc prob:tas, 
qiiod prolixior consuetudo non contulil ; ne per oc- 
casionem supplendae penuriae clericalis viiia potins 



causas adire dcspiciant ; certuin babentes quod qui 
prohibita depreliensi fu^^rint admisi^se, vel commis- 
sa nonpotiussuaspontecorrcxerint, pcriculum subi- 
turi proprii sint hoiioris. 

Cap. VI. — Nec mimis cliaro presbyteros ultra 
modum sniim tendcre probibemus ; iicc epi8co|>ali 
fasligio debita sibimet audacterassumerc : non con- 
Gciendi chrismatis , iion consignalionis pt^ntiGcalis 
adbibcndae sibimetarripcrc facullatcm; noii pnesen- 
te quolibet aiitistite, nisi fonasse jubeaiitur, vel ora- 
tionis, vel aclionis sacrae supplend.-e sibi praesitmant 
esse licentiam ; neque sub ejus aspcciu, uisi jtibean- 
tiir, aul sedcre praesumant, aut ^ vcneranda \a{. vene- 
rabilia] traciare iny^tcria. Nccsibi niemiiieiint ulla 



divinis cultibiis iiitulisse^judicemur^non lcgiiiinaefa- D ratione conccdi, sinc sunino pontiGce, snbdiaconum 



miliae eomputemur procurasse compendia ; qiiorum 
promotiuDibus super anni nieias, sei menses nihilo - 
luinus siibrogamus : quoniain, sicut dictum est, di- 
stare convenit inter personaro, divino cultui dediiam 
ctde laicornro conversationevcnientero; quae tamen 
eatenus indulgeiida credidimus, ut illis ecclcsiis qui- 
bus iiifestatiOiie bellorum velnulla peniius, velexigua 
remaiiserunt, minisieria renoventiir, quatcnus bis 
iteo propitio restituiis, inecclesiaslicisgradibussub- 

* Id. cod., con$ulamHs, 
■ Id. cod., hi^iiiuendi. 

' (Iii;iiiir a Mftd.io p.'ip:i in epist. S ad Michaolem 
iuip.,i.iiuoii<i<pi;L'djsii rtM abisiisdiscrep:uil. HARitui.N. 



aut acolytbumjus liaberefaciendi; iiecprorsusaddu- 
bitent,si quidquamadcpiscopaleniinistcrium specia- 
liter perlinens siio moiu putaverint cxs( queuduro, 
continiio se presbyterii dignitatc ct sacra commu* 
niono privnri. Quod Geri necesse est censeamus, si 
corum praisulc dcfcreiiie, htijusmodi fuerit praevari- 
catio [/i/. pra'Siiin|)lio] comprobaia, nec ipso eorum 
episcopo n culpaconniventiae et ultione vacaluro, si 
iinmodcrata faciciitem dissimulaverit vindicarc. 

* lii cod. Liir. deesi jHdiceniur, 
' Id. cud., post pocnilenliain. 

« Inlra r«p. :25, pra^cepto hedisaposlolica. 

* Cud. Luc. 4U0, veHeiubiliu. 



1} 



GEL.ASII VkVJE I 






Chv. Yll. — Diaconos quoqiie proprlam coiisiitui- A ilia tamen s' nl magnnprrc pr.Tcavcnda, qnap rcrij»! 



miis scrvare mcn8iir.im, nec ullra lenoreni (xV/c. 
XVI i) paternis canoiiibus deputatnro quippiam lonta- 
re permitlimus ; niliil eorum penitns siio iniuisterio 
npplicare, quae priinis ordinibus proprie decievit an- 
tiquitas. Absque episcopo vel presbytero baptizare 
non audeant, nisi, prsiiictis fortasse officiis longius 
constitutis, necessitns extreina compeliat. Quod et 
laicis Gbrisiianis f.icere plerumque conceditnr. 

Cap. VIII. — Non in presbyterio rcsidere, cum di- 
vina celebraiitur, vel ecclesiasticus habetiir [a/. cele- 
bralur] qui' unque tractatus. Sacri corporis prxroga- 
lionem, sub conspectu poniincis seu pre^byteri, nisi 
bis absentibus, jus non habeaiit exercendi. 

Ciim eniin dtcreta venerabilium sanciionum nos 



nisi iiianifesta dccolonitione non possint. Ac si ea 
ips:), qiix niillo deirimento aliquoties indulgenda 
creduiitur, vel reruni * temporumque cogil intuitns, 
vel acceleraiae provisionis respectus excusat ; quanto 
magis illa niillalenus mutil.mda sunt, qus nec ulla 
nece^itas, nec ecclcsiastica prorsus extorquet uti- 
lUas l 

Cap. X. — Baptizandi sibi qnisquam passim quo- 
cunque tcmpore nullain credat iiiesse fiduciain, prx- 
ter paschale fesium et peniecostos venerabile sacra- 
mentiim, ex< epto duntaxat gravissimi languoris in- 
cursii ; iii quo vercndum esi ne , morbi cresceote 
periculo, sine remedio salutari fortassls aegroians 
exiiio prxventiis abscedat. 



qnoque m^^goopcre custodire nitamur, ac sineeoriim B Cap. XI. — Ordinationes etiam presbyterorum et 



dispcndio eiiaiii lila qua: pro aliciijus ulilitutis com- 
pendio fortisse videantur laxanda, credamus. 

Cap. IX. — Ctimquenobiscoiitra saluiariuro reve- 
rcntiam regulnruin cupiamus temere iiihil lirere, et 
cum sedes apostolica supcrior bis omnibus, favenie 
Domino, qtix paternis canonibus sunt pru^lixa, pio 
devotoque studeat tencre proposito; satis indignum 
est quemqiiam vel pontincum, vel ordinum siibse- 
quentium, banc obsorvantiam refuiare, quam beati 
Petri sedem et sequi videai ei docere : satisque con- 
veniens sit, ut totum corpus Ecclesix in hac sibimet 
observatione concordei, quam illic vigere conspiciat, 
ubi Domiuus Ecclesiae totius posuit principatum, di- 
eente Scriptura : Ordinate inmehcaritatem {Cant. ii). 



Et item : Omnia cum ordine fiant (/ Cor, xiv). Atque ^ rantibus non negetur. 



diaconorum, nisi certis temporibus et diebus, exer- 
cere non * debent, id est, quarti mensis jejunio , 
septiini, et dccimi, sed et etiam quadragesimalis iui- 
tii, ac mediana Quadragesimae die, sabbati jejuiiio 
circa vcsperain novcrint celebrandas. Nec cujuslibet 
utititatis ' causa, seu presbyterum seu diaconum his 
praferre [aL praeferri], qui ante ipsos fuerint or- 
dinaii. 

Cap. XII. — Devotis quoqiie Deo virginibus, nisi 
aut in Epiphaniarum [Ifge Epipbanioruin] die ^ aul 
in Albis paschalibuSt aut in apostolorum nataliiiis 
sacniin minime velamen imponant , * nisi forsitan 
(sicut de baptismaie dictum est) ^ravi languore cor- 
replis, ne sine hoc munere d& saeculo exeant, implo- 



Iterum psalmista praedicante : Circumdate Sion^ et 
complectimini eam^ narrate tit turribus eju$, Ponite 
corda vestra in virtute ejus^ et distribuite gradus ejus^ 
ut enarretis in progenies alteras, quoniam hicest Deus^ 
Deus noster in ceternum; et ipse reget nos tn swcuia 
{PsaL XLVii). llic procul dubio, qui in ecclesiaslica* 
rum narralur altitudine dignitatum, et in cujus vir- 
tttle bonis operibus corda poneuda sunt, gradibns uti- 
que distributis, cunctis Deus noster et rector populis 
praedicandus est chiistianis : ubi nemo sibimet ali- 
quid jam existimet imminutuin, cum et de uniuscu- 
jusque gradus perfcctione nihil deperit, et convenien- 
ter retinendo, quod ccelesii dispensatione collatum 
esi, pariter nobis et cogiioscibilem Deum fieri, et 
tribuit esse rectorcm. Nam et si quid indulgetur de 
lemporum quatititate moribus aggregaia strenuitate 
pensatur : si viiae jam [a/. etiani] proposiiocontiiietur, 
qiiod protelata fuer.it aetate curandum, dummoJo 
illa nullatenus dissimulata subrepant [nl, subripiuntj 
quorum quodlibet, si inesse claruerii, merito i leri- 
calibus infulis reprobabilem convincatesse pcrsonam. 
Etsi illa Donnunqiiam sinenda sunt, qua;, si cx*iero- 
rum constet integritas, sola nocere non valeant, 

* In eodem cod. dcest temporumque. 

* Id. cod., non audeant. 

' Vox causa ubest a cod. Just. et ab edit. 15S(5 et 
1609. 

^ In cod. Luc. 490 decst aut in Atbis vaschalibits. 



D 



Cap. XIII. — * Viduas autem velare pontiflcum 
nullus attentet , quod nec auctoritas divina delegal, 
oec canonum forma praestituit. Non est ergo penitus 
usurpandum, eisque sic ecclesiastica sunt ferenda 
[forte coiifereiida vel inferenda] prxsidia, ut nibil 
committatur illicitnin. 

Gap. XIV. -^ Generalis etiam querelae vitanda 
praesucnptio est, qua propemodum causantur uni- 
venii, passim servos et originarios, dominorum jura 
possessionumqiie [aL possessionero] fugienies, sub 
religiosae conversationis obtentu . vel ad monasteria 
sese conferre, vel ad ecciesiasticum famulatum, 
conniventlbtts [al, cohlbentibus] quoqiie pracsulibus, 
indifferenter admitti : qiiae modis omnibus est aino- 
venda pernicies, ne per Gbristiani nominis institu- 
tum , aut allena pervadi , aut publica videalur disci- 
plina subverti : praecipue cum nec ipsam ministerii 
clericalis bacobligationefuscari conveniatdignitatem, 
GOgaturque pro statu militantium sibi eonditione que 
jurgari, aut videri, quod absit, obnoxia. Quibus sol- 
licita conipetcBter interdictione prohibitis, quisqiiis 
episcopus, presbyter, aiit diaconus, vel eorum qui 
moDasieriis praeesse noscuntur , bujusmodi personas 

" Burchnrdus lib. viii, cap. 15, insorit et nisiante 
25 annos. Iia^Iego in meo ms. cod. ; num et in edilis 
exstet ignoro. Mansi. 

* Cilatur et a Cjrolo Magno in capilul. Aquisgran. 
anni 7^. cap. 59. IIarduin. 



Sl EPISTOL.^Ji ET 

apud se lciienlcs non rcsiiiiicndas pnironis, auideiu- A 
t-irps vel ecclcsiaslicaBScrvitu'!, vcl religiosis conj^re- 
gaiionil)us putavcrint applicaridas , nisi voluntate 
forsitan dominorum , sub ScripiuroR tesiimonio pri- 
inilus absolutas, vel lcgilima transaciione conccsftas, 
perieiiluni se honoris proprii non aiabigaiit commu- 
iiionisi|ae subituros, si super hac re cujusquam vcrax 
nos querela pulsaverit. Magnit quippe sludiit, secun- 
dum beatum Aposlolum, pracavendum e$t ne fides ei 
disciplina Domini blasphemetur (/ Tim, vi). 

Cap. XY. — Consequens fuit ut illa quoque qux 
de Piceni partibus niiper ad nos missa rclatio nun- 
liavit, Bon prxtereunda putaremus, id est, ptnrimos 
clericomm negoiiationibus inboncsiis et lucris turpi- 
bus immipere, nulio pudore cernentes evangelicam 
lectionem, qua ipse Dominus negoiiaiores e templo B 
Yerberatos flagellis asseritur expulisse (MaUh, xxi; 
Joan. u); nec Apostoli verba recoleiites, quibusait : 
fiemo mUtans Deo implicat $e negoiils stecularibui 
(II Tim. ii); Psalmislam quoque David surda dissi- 
mubnles aure cantantem : Quoniam non cognovi ne- 
gotiationetf introibo in potenlia» Domini {Psat, lxx). 
Proinde hujusmodi aut ab ind'gnis post bae quaesti- 
Lus noverint asbtineudum , et ab omni cujuslibet 
iicgotiationis ingenio vel cupiditate cessandum ; aut 
in quocunqae gradu sint posiii , mox a clericalibus 
officiis ' abstinere cogantur : quoniam domus Dei, 
doinus orationis el esse debci, ei dici, ne oOicina 
negotiationis et spelunca potius sit latronum (JLuc. 
iix ; ha, Lvi). 

Cap. XVI. — llliiteratos quoque, et nonnuUa parte C 
corporis immiuutos, sine ullorespectu ad ecclesiasii- 
cum didicimus venire fecrvitium. Quod simul aniiqua 
tradiiio, et apostolicx sedis vetus forma non recipil; 
quia nec litteris carens sacris esse potest aptus offi- 
dis et vitiosum nibil prorsus Deo offerri legalia 
praecepta sanxerunt {Levit, xxi ; Deut. xvii). Itaqoe 
de cabtero modis omnibus ' bxc vitenlur, nec quis- 
quain talis suscipiatur in clerum. Si qai vero vel 
teraeritate propria , vel incuria praesideiiiiuro tales 
antc suscepii sunt, in bis quibus consiituti sunt locis 
eatenus perseverent , ut nihil unquam promotionis 
* accipiant ; satisque habeant boc ipsum sibi pro ni- 
uiia mlseratione permissum. 

Cip. XVll. — De his auicm qui seipsos abscin- 
dunt, paterni caiiones evidenier sequenda posuerunt; D 
quorum teiiorem sufliciat indidissc. Dicunt enim, 
lalia perpetrantes, mox ut agniti fuerint , a munere 
clcricali debere seeludi. Quod modis omnibus cusio- 
dire nos convenit, quia fas esse nulli suppeditaiquid- 
qoani praeter illa quac memoraiiilis decrevit forma 
censere. 

Cap. XVIII. — Comperimus ciiam horrendis qui- 
bu;»dam crimiBibiu implicatos , tota discretione sub- 

* Cod. Luc 490, abire, 

* hi eodem cod. desunt hiEC vilentur. 
' Id. cod., arripiant, 
^ Id. cod., dwmonis. 
' Cud. Luc. 490, aul hi$ certe. 



DECRETA. ^i 

mota , non solum dc factis atr«icil us ncccssariani 
poeniliidinem non habere, sed ncc aliquacorreciione 
penilns succede .lc, ad divinnm niinisterium hono- 
remque contendcre. Nonnullos autem etiam in ipsis 
ordinibus conslitutos, gravibus delinquenles facino- 
ribus, non repelli, ciim et Apostolusclaroet : Nendm 
cito mauui imponendatf neque communicandum peecth 
tis atieni$ (i Tim. v) ; et majorum veneranda consU- 
tuta (iVtciBm IX, x)pronuntient, bujiismodi, etiam si 
forte subrepserint, tam qui ante peccaverunt, dete- 
ctos oportere rcpelli, quam sacnc professionis obll- 
tos, praevaricatoresque sancti propositi, procul dubio 
submovendos. 

Cap. XIX. — Usque adeo sane comperirous llli- 
ciia quaeqiie prorumpere, ut ^ dacmoniacis similibvi* 
que [o/. daeroone aliisque] passionibus irretitis mini- 
steria [al. mysieria] sarrosancta traotare triboatur. 
Quibus si hoc opere positis aliquid proprix necessita- 
lis orcurrat, quis de sua [$upple ac] fidelium salute 
conHdet, ubi ministros ipsos curaiionis human.ne tanlt 
perspexerit calaroiiate vexari? Atque ideo necessario 
rcmovendi sunt, ne quibuslibet, pro quibus CbrislM 
esi mortuus, scandalum generetur infirmis {Ram. 
xiv;i/Cor. viii). Posiremo, si corpore sauciatum 
fortassis aut debilem , nequaquam sancta contlngerB 
lex divina permiltii {Levit. xxi); quanto magis doni 
coelestis dispensatores esse non convenit, qood €M 
deterius, mente perculsos [at. percussos] ! 

Cap. XX. — Virginibus autem sacris temere so 
quosdam sociare cognovimus, et post dicatum Doo 
proposilum, incesta focdera sacrilegaque miscero* 
Quos protinus aequum est a sacra communione do- 
trudi, et nisi per publicam probatamque pcenlten- 
tiain, omnino non recipi, ' sed tamen viaticum de 
saccuJo iranseuntibus, si lamen poeuituerint, non * no- 
getur. 

Cap. XXI. — Nam de viduissub nuUa benedictiono 
velandis, supcrius^ late sufficienterqne praediximus 
[forte leg. latius duxiiniis disserendum]. Qux si pro- 
pria voluniaie profcssam pristini conjugii castitatem 
mutabili mcute calcaverint, periculi caruin intererit, 
quali Deiim del)eant satisfactione placare, ^ quia 
(juxta Apostolum) primam fidem irritam fecerunt {I 
Tim. v). Sicul cniro, si se forsiian continere non po- 
tcrani , secundum Aposloluro , nullatenus nubere 
veiabantur (/ Cor. vii) ; sic habita secuin delibera- 
tione , promissam Deo pudicitiae fidem debent [o/. 
dcbucrunt] custodire. Nos autem talibus nullum la- 
queuin debemns injicere; sed solum adborlarioiies 
prxmii scinpilcrni, poenasque proponere diviiii jodi- 
cii. ut ct nostra sit absoluta conscieiitia, et illamin 
pro se rationem Deo reddat intentio. Cavendum est 
quippi; , ut de earum moribus * actibusque beatus 
Apostolus (/ Tim. v) lestatur, quod plenius \aL 

• Id. cod., negari* 

' Id. coil., laiin$ diximu$ di$$er€ndum, 
^ In codcm cod. desuiit sci]ucntia usque ad $icui 

enim. 

* Id. cod., aclibu$, qua. 



55 



CELASII PAP/E I 






planiiis ; iia in Luc.] exponere pneleriiuus, ne sexus A si tamcn sacerdotum jam sint vorabulo nunrupandi. 



inslahilis non tam deterreri quam admoncri videa- 
tnr. 

Cap. XX I. — Secnndas nuptias sicut snDcularibus 
inire concedilur, ita posieas nullus ad clericale si- 
nitur veiiire collegiuin. Alia est enim huiinmse fragi- 
litati generaliler concessa liceiitia, aliade! et csscvita 
divinarum rerum serviiio ' dedicaia. 

Cap. XXlll. — Quisquis proprioe deserlor ecclesix, 
nullis esistenlibus causis, ad aliam puiaverit trans- 
eandum , teniereque suscepius fiierit et promoius , 
reverendorum caiionuni vel ipse vel receptor [ad 
quem profectus est] ejus atquc provector consli- 
iiit:i noneffugiot, quai de biijiismodi pr^bumptori- 
btfs prxfixcre servanda (Nicceni xv et xvi). 



qiii ' delegatuin sibi teligionis oriicium s'e proster* 
uere moliuiitnr, ut in perversa qun[*qiie profauaque 
decliveft, sine ullo rcspeciu regutx Cbri^tianae |irne- 
cipiiia funesia sectentnr. Guinqiie scriptuin sit : J/i- 
nmia qui speruit^ paulntim decidet {Eccti. xix, \) : 
quid esi de lalibus exisiimanduui qui immcnsiis ac 
muliiplicibu^ pravitatum molibiis occupali, iiigentcin 
iniiiam multiiiiodis impulsionibus ediderunt, qiisemm 
solum iisos videatur obruere, sed et Ecclesiis uni- 
v> rsis morliferain, si non sanenlur, inferre periii- 
ciem? Nec ambigant qui lixc ausi sunt exercfrc, 
sed etiam qui bacieiius cognila si!uerunt, sub boMO- 
ris proprii se jacere dispendio, si non quanta possint 
celeriinte fesiiiient, ui letbalia vulncra compeienti 



Cap. XXIV. — De monachis laicisqiie in priina B mcdicati«-ne curemur. Qiio enim more teneant jura 



c<*piosius prxcepiionis bujus * p^rie digestum esl, 
(Vidtt supra eip. 2 el 3) , qux vel ({uateiiiis bis pro 
rerum temporumque nccessiiate concessa sint, vel 
quemadmodum , ubi nuliius necessitatis [forie lacli 
necessitasj interessc probatur , iion nisi vetus insti- 
tuiio debeat custodiri. Quos vero consiiterit indi/nos 
m rilis , sacrain merc.iios esse pretio dignitatem, 
coavictos oportet arccri non ^ine periculo facinus 
tale ' perpetraiites : quia dantein pariter et accipieu- 
tem damnat Simonis , quam sacra lectio (Act. viii) 
testatur, involvit. 

Cap. XXV. — De locorum conseciaiiorie sanclo- 
rum, quamvis supeiius (Cap, A) striciim fueritcom- 
prehensum. nobisquoque patefactum est, quod absqiie 



|K)Dtincum, qui ponlilicatibus excubiis eatcnus iiijiin- 
cia dissimnlant. ut contraria domui Dei, cui praesi- 
dent, poiius opcrentur? Qui quanlum apud DoniiniMU 
possent, si non nisi convenienlia procurarent, lantum 
quid niereantur aspiciaiil, cum exsecrtbili ^tudio se- 
ctentur adversa. Et quasi inagis bacc regula sit qua 
Eccle.^iui debeant gubernari , si quidquid est ecc!e- 
siasticis inimicum regulis perpetratur, cum et si co- 
giiitos babuit canones unusquisque pontiticum , inie- 
inerata debuerit tencre cu^todia. Et si forsitan 
nescicbiit, consulero fidentcr oportuerit scieiitt;in 
[al. igiioranlem]. Qiio inagis excusaiio nutla siiccur- 
rit erraiitibus : quia nesciens [nec sciens omnino te- 
gendum esf, ut habet cod. Juit. et edil. Canon\, pro- 



prxcepto sedis aposiolic:e nonnuHi factas ecclesias C posuit servare quod noverat, nec ignorans curavit 
vel oratoria sacrare pru^-sumant : hoc sumiis taineti nosse quod gereret. . 



indicio detesiabiiiore permoti, quod in quocunque 
[e/. quorumcunquej noinine derunctorum, et(quan- 
tum diciiur) nec omnino fidelium, constructioneti 
edilicatas sacris proccssionibus[A/., profcssionibus] 
audacter instituere memorantur : qiiae quoni im tnm 
acerba lam dura sunt ^,si revera Cbrislianitatis affe- 
ctus in illis regionibus certus ei tixus est, et districtius 
ista quserantur, et a quibus fuerint gesia, piodautur : 
quoniam sicut lateniibus iu bac atrocitate nominibus 
Ron exstat, in quem sententia dcbita proferatur; ita 
cum maniresiis fuerit ducumentis expositus, qnem 
Iforte quam] tanti sceteris poscit iinnianiias, noii ef- 
fugiet [forle vitabit] ultatenus uttionem. 



Cap. XXVU. — Qiiatuor autem tam de reditq 
quam de obIat'one (idelium , proiit ciijuslibet ecctti- 
siae faculias admittit, siciit duduni ralion;ibiliier est 
decreium, convenit fieri poriiones. Quarum sit nna 
pontificis, altera ctcricoriiin, ptiuperuin tcri;i, quarla 
fabricis applicanda. De quibus, sxui sac«'rdo is in- 
tcrerit, integram minislris ccclesise nieiiiorataiii 
dependerc quantilatem, sic clerus [al. cltrricu-] ulira 
detegatam sibi suinmam nibil iiisolenter noverit 
expetendum. Ea vero quu! ecclcsiasticis acdificiis at- 
tributa sunt, buicoicri veraciter prxrogala, loco- 
rum doccat instauratio manifesta sanctorum : quia 
nefas est, si sacris a*dibus desiituiis, in tucrum 



Cap. XXVI. — Nihilominus iinpalieiiter audivimus ^ suuin praesul impcndia bis designaia [al. deputata] 



tantum divinarum reruin subiisse despcctuin, ut fe- 
roinae hacris altaribus ministruru fcrantur [ni. lirmeii- 
tur; tla et in Luc.\ ; et cunctaquas non nisi virorum 
famulatui dcputata suni , sexuin cui non conipetit 
exhibere. 

Viso[a/. nisi;if a^tin Luc.] quodomnium delictornm 
qu» sigillat-im perstrinximus, noxa oinnis [al. noxio- 
rum reatus omnis] et crlmen eos rcspicit sacerdoies 
qui vel ista committunt, vcl commiltentes ntininic 
publicando, pravis evcessibus se favere signlficani : 

' Id. cod., dedicandorum* 
* M. cod., parte digesta. 
Id. cod., vendenic. 



converlat. Ipsam nihilominus ascriptam pauperibus 
portionem , quainvis divinis ratioiiibus se dispensasse 
roonslraturus es^e videatur, tnmeii juxta quod scri- 
ptum est : Vt videant opera vettra bvna, et ijlorifieent 
Patrem vestrum , qui in coetis est (ilatth. v) , oportet ' 
eiiam pra;scnti leatificatione pr^sdicari, et bonae 
fama^ prxconiis non taccri. 

Cap. XXVill. — Quapropter ncc [n/. ne] clerico- 
rum quispiam se hujus ofTensai futiirum conlidal 
immunem , si in bis qu£ salubriter sequenda de» 

^ Id. cod. a(»dit ut eadem vix noster ferre possit aun 
ditus si revera, etc. 
' id. cod., delalum. 



hl EPISTOL^ 

prompsimus , she episcopam , sive prcsbytenim, 
si?e diaconum videril excedeutem , non proiinus ad 
anrcs noslras deferre curaveril, proiiationibus dun- 
laiat cninpetenier exbibitis, ut transgressoris uftio 
iiat» et cu^tiTis interJictio delinqucndi. Sui [al. Sic] 
vcro modis oinnibus erit unusquisque pontiticum or- 
tlinis et bonoris elisor, ^i cuiquam clericorum , vel 
Ecclesi» totiiis audiiui b.TC pntaverit suppriineiida. 
Data ▼ idus Martii (anno Christi 494), Asterio et 
Praesidio viris clarissimis consulibus. El atia manu : 
Deus Tos incoluines cusiodiat, fratres carissimi. 

EPISTOLA X. 

AD EPISCOPOS SiClLl^e. 

Ecclesia facullatet ab episcopis^ clericis et pauperibus 
distribui debere ; diceceses et bona eccltsin; ab ept- 
eopis triginta annos posseasa eis non auferenda, 

Gelasius Roinana! EccleHOB episcopns dilcclissimis 
et in Cbri>ti cariiate uiiaaiinitcr conncxis fratribus 
episcopisqui in Sicilia sunt coiisutuli. 

Pnpsnlum anctoritas uoslrorum emanavit, ut Ta- 
cultaies ecclesi» episcopi ad regendum babeant po- 
testatem; ita lamen ut viduarnm, pupillorum, otqne 
pauperum, nec nun ctericorum siipendia distribuere 
ilebeani. lloc eis etiam siatuimus dari , quod liacle- 
uus decreium e>t. Reliquum sibi episcopi viiidicent, 
ut (sicut ante diximtis) percgrinoruni atque captivo- 
rum largitores esse possint. 

IUud eiiam adnecti placuit, ut si (quod abblt) Ta- 
culiates ecclesi;e, nec non ei dioeceses qux ali all- 
quibus po^sideuinr cpiscopis, jure sibi vindii-ent, 
quod iricennalis [a/. tricennariaj lex conclusit, quia 
el filiorum noslrorum phncipuni ila eiiianavit aucto- 
riiaSy til ultra triginta annos iiulli liceat pro eo 
ap;)ellare, quod Icgiim leinpns [nt, (uteli, sive re- 
guliy aut polius raulela| exclusii. Dala idibus Maii, 
A^terio el Praesidio viris clarissiniis coiisulibus (aniio 
Cbri.-ti 494) ». 

EPiSTOLA XL 

AO EPI»C0P0S DARDANl^ ET ILLVRICI. 

Commendat eonun relifiioncm ; Thessalonicensem «pf- 
scopum, qui hnreiicorum nomiua danmure rccusavitf 
apostuiicoi aetlis coinmunione privatum esse, el Aca- 
cium in excommunicatione morluum non posse al^- 
sulvi signi/icat, 

Gelasius episcopu> universis episcopis pcr Dar- 
daniam [in qq. codd, ley, et Daciain] bive per lllyri- 
cum con>tilulis. 

Audientes ortbodoxarn vesirac dileciionis in Christo 
consiaiiti:in), atque iia vos anliqux lidei coininu- 
uionisque sincerje iraditioinbus iiib;crentes, ut inen- 
lein Cbristianxdediiam verilati nuilatenus infecerint 
prxvarii atoruin vicina conlagia, inagniflcnviinus Do- 
minum, carilateinque vebirain inissis lilicris allo(|ui 
l*er rel*giosos viros lilios nosiros Cyprianum atquo 
ftlacarium diacoues tota cordis aviditale curavimus : 

' In meo ms. Buchardi cod. lib. vni, cap. 46, boc 
decreium lanquam ex episiola Gelasif ad Siciiienses 
rpiscopos c:ip. acceptuin afleriur : Seque viduas ad 
mptias transire patimur qvue religioso proposito diu' 



ET DECRETA. r4l 

A quoniam pio sedis apostolicac pnncipatu, ciijus sm|- 
liciludo delegala divinilus cunctis dcbetur Ecclesiis, 
nos viviinus, si vos btniis in Domino, niagnisque 
gaudiis Iriumpbamus. Cum ubiqiie lerrarnm Doini- 
nuin Sabaoih heincn f>urae conressionis reliqnisse 
cognoscimiis, quod non iii fietrosu deveniens, xstu 
tentationis exaruit, nee vi« proxinium cecidil va* 
caniibus iniinicis exposiium, ncc in spinis irruit 
suffocandura, sed in t>oiiain terrain piae devotionis 
▼eslrae coelesli factione [al. sationej dispersuin iii 
trigesimuin et sexagesimum rrnctnm cenienariuin- 
qiie profecit, prorectionemciue scilicet rruroenti do 
ininici niystica locutioue di^signans. Quapropter ex- 
sultantibus animis conlidentius inciiamus, ut ab 
Eutyc.hian-je pestis iiicursu pectora vesira sap'enter 

B intemeiata serveiis : quoniam jam qui perseverai 
usijne in pnem^ hic sa!vus erit (Matih, x). Duminus 
prope est , nihil soUiciti siiis ( Philip. iv) ; siquidein 
major est qiiod in nobis estqiiam qui in hoc mundo, 
regiiumque Domini inlra nos (etiam Scriptura [Lue, 
xvii] testante) sit certum. Ut autem ab eorum qui 
iii errore sunt positi , noxia societate caventis, nitl- 
luni talibus communicantein ad veslruiu recipiatis 
qualibet suttreplione consortium : quia sicut in uiia- 
qiiaque ba^resi cum pravitalis ^nrtore damiiato siic- 
Cessores ejus et comptices atque linjusmodi secta- 
toribus pollula communione pcrinixlos catholicai 
▼itire drbet integritas, ila ciim Entycheie Dioscorus 
simulque Timolheus i£lurus et Petnis Alexandii- 
nus, ejus'iue communicator Acacius, nec non eilam 

C Antiochenus Petrus, cuin suis snnt oniiiino parlici* 
pibus abdicandl. Necqnisquam, etianisi pravitJtcm 
deponere se promittat , recitandis taiiien nominibiit 
consentieus peiditoruni, vel eadein recitantium jui* 
nime (ominunione discretus ad immaculaia sacfile* 
giis ovilia quibuscunque inodis est pcrinlttendiis 
intrarc, ui Ecclcsia Dci nostri , quoi maculam rugam^ 
que non sustinet {Ephes, v), invidlata perinaneat. 
Ai)Niiit ergo a nJelibus Ciirisli vipene capitis dira 
coinniercia, et procul a coelesiibiis pascuis niortirera 
veneiia pellantur, ut snlutaris aliinoni» panis illius 
qiii de coelo descendit {Joan. vi) , Udeles hanc su» 
mentes ad vitam penliicat xlernam. 

Qune ut inulna valenmus exhortatione prosplrere, 
det opcrain vostra dilcc io nt sospitatein vesira: cari- 

D tatis opiaiam, et lidei couiinunis instanlia nobis 
crebrius nperire non desiuat, quntenus alteriiis nos 
iiisiruciionibus excilanies, legiiiuioruin Donimi sa- 
cerdoluui possimus inveuire incrcetlem. Per vicinas 
quoque provincias ha^c cadein palefncerc vestra ca- 
ritas vigilanter iusistat; ui ct (|ui catholicx coiiiniu- 
nionis sinceritalc subsislunt, compelenlibus robo- 
renlur alloquiis; et qiii forsitan ab bujus reciiiudino 
deviiirunt, ad iniegrilntem doginatis Christiaui s:i-> 
lubribus monitis reducanlur. Noverit uuiein vcsira 

turna observatione permanserunt. Similiter avtcm vir* 
gines nubere prohibcmns quas annis plurihis ia mo* 
nanteriis cttatcm pei cjisse contigerit. 



50 GCrASII PAPifi I 60 

fraiernilas Ccclesiae Tliessalonicensis antistilein no- A nionemqiie catholicam reverlanlur : secuoduiii rc« 



slris adhortationibus 6«pius incilalum , coniagia 
coinmunlonis externae noiiquam der.linare voluisse, 
nec apud nos nomen Acacii, vel cxterorum similium 
perndonim, hisque communicaniium congnia pro- 
fessione damnasse. Quapropter enm communionem 
sedis apostolic-e non recepisse roanirestum esi , quo- 
niam iiisi piiris sensibus et ab oiiinl ncfanda socie- 
late, beaii Peiri apostoli iiec possuinus nec debemus 
Eccle^iae prxbere commercia. Propierea cauiius 
agendum est cum praefato ne cutholicts meniibus, ut 
fiat, a|)Ostolicae sedis reconciliatione subrepat; quam 
sicut dolosis ariibus fallere et circumvenire noii 
praevalei, ita sub cujus non polest obtinere aiicio- 
rltalem quoque noslram, qu» ad Dalmatiarum est 



giilarum iraiiiitem palernaruin, toto cordis aflectu 
▼enientes, et plcna carilate suscipiat. D:ita iii ikmms 
Augiisti , Asierio cl Prxsidio virts cl.irissiinis con- 
sulibus (anno Christi 494). 

EPISTOLA XII. 

AD * iBONIUM ARELATENSEM EPiSCOPUki. 

De episcopatus sui primordiis. 

IfiUiuiift cnrhaiem cum fide caiholica relinendam ene 

monei, 

Dileciissimo fratri iEonio Gelasius. 

Inler diflicultates varias copiam nos reperis^c 
gratolamur, qua per divinam graiiam scdis apnsto- 
licae regimen nos adisse pandentes, praetermissuni 
diu cum toa misceremus fratemitate sermonem , et 



direcu poniifices, etiam ad vos credimus dirigen- B saluUtione dlrecta , mutoa cariute soUiciti dileciio- 



dam, quatenus in veritale catholica, secuiidum 
fbmiam iradilionis anliquae lenere nos consonam 
noverilis ubique senlentiam. Si quos vero novos di- 
dioeritis motus exsurgere, nobis fraieriva debetis 
•ollicitudine reserare, quo subinde» qiiae Patrum 
reguUs congraant , prassUnte Domino, remedia pro* 
curemus. 

Necqiiisquamomninovobis pcrsuadeatAcacio prae- 
varicatioiiis suae crimen fuisse laxaium, quia qni 
posiquam in coilegium recidens pravitaiis, jureque 
merait ab apostolica communione secludi, in hap 
eadein pcrsisiens damnaiione deruiictus est. Abso- 
luiionein quam superstcs nec qiixsivit omniiio, nec 



nis quoque tuae prospera qiiaereremus'. Quanto enim 
totlus ovilis curam, Chrtsto Domino delegante, sus- 
cepUm B. Petri aposloli gubernatio principalis uni- 
verso gregi debet in orbe terrarum , unto pieUtis 
affectu cunctas Ecclesias eaVumque rectores ^imple- 
ctitur, et inter diversos mundi turbines, si paterna 
fide vel traditione firmiter perseverant, ubi primuin 
fkcultas arriserit, et quaerit anxia, et gavisa cognci- 
8cit. Quapropier, fraier carissime, insuntius reli- 
giosis viris filiis nostris Euphronio presbyiero et 
Resiiluto viro religioso, qui ad Italiae partes ad pro- 
videndam congregationi sanciae subsUntiam com- 
mearant, remeantibus ad propria, silere nequivi^ 
mus : sed omni - voio dileclionem tuam duximus 



meniit, mortuu<( jam non polcst impetrare, sii|ui- 

dem ipsis ap<istoli8 Christi voce delegaium est : Quce C admonendam , quaienus el vigere apud nos altemae 

Ugavenlis super lerram , ei qum solvenlis super terram "'^^^^^^ 8«^^*»* ^^»*''^» «^ coepiscopi noslri per Gallias 



(IfariA. XVI ii).Caeteruni jaiu de eo qui in divino est 
jiidicio c<*nstiioius, iiobis fas non e^t aliud decernere 
pr»ter id in quo eum dies supremus invenil; atque 
jdeo nisi ejus nomine refiiiato, caeterisque consor- 
Ubus hujus crroris, cum nullo prorsus eoram par- 
ticlpare debctis mensae dominicae puriutem, quam 
majores nostri semper ab hacretica magnopcre ser- 
vaverunt pollutione discreUm. Sed neque vos quis- 
que circumvenire perlenlet : qood dicat non de 
fcligione, sed de moribus esse ceriamen , vcl at>o- 
ttolicam sedem non causain communionis catholicae 
fideique traciare, sed injuriam dolere, cur videaniur 
ib Acacio fuisse conlempta; quoniam baecet hiijtis- 



constituli , cariute lua vulgante , cognosceret : et 

desiderantibus oinnium per quos tua cariias voluis- 

set , referrct mutuo sospiutem , coosuretque nulla- 

tenus quantumlibet sseculo detrahente divelli, sed 

cathoricam professionem manere aemper ubique 

•onjunciam. Dominus te incolumem custodlat, frater 

carissime. Daia x calendas Sepiembris, Asterio et 

Prxsidio viris clarissimis consulibus (anno Christi 

494). 

IN SEQUENTEM EPISTOLAM PRiEMONlTIO. 

EpisloltB hi(ju$ Gelasii ad Dardanos forma duptex 
circumfcrluf ^ altera brevior^ alia vero hinc inde ampli- 
ficata diffusior, Pro uiraque stant veteres mss. codices 
vetMstale et antiquitate prasstantes. Vetustissin,i ut intcr 



modi, qiiatenus simplices quoque decipiant, lii oui ^ ^^^^^* \eronensis et codex canonicusvetustus a Ques- 

•^ ' ^ nello vutgatus brevwrem nrasferunt» ruxtorem exhibcl 

veluslissima collectio Avellana in Vaticana bibliotheca 



in errore suiit positi spargere non quicscunt. Vldelis 
emm, sicut supra jam dictum est, per nomina 
praevaricalorum , si, quod absii! in ecclesia reci- 
taoda credantur, siinul et conUgium praevaricationis 
Induci, Sedcs autem aposlolica in lantum non con- 
tumeliam dolet, sed fidem dcfeiidit, communionem 
ainceram , ut hodie cuncli qui in cjus visi sunt pro- 
rapisse despectum , si ad integritatera fidei commu- 

• Hanc inscriptionem illiisirissimiis cardinalis 
Baronius mendosam esse pulat, qiiasi C • sario non 
JEouio srripU fnerii ; veruin eaiii quain a Felice III 
ad <>isariiim scriptam siipra rccciisuii , in recogni- 
tiunibus loiiii detiuii a tclice IV dalain esso leco- 



servata ; quin et Facundus Hermianensis ex ea testi- 
monium allegavil lib, ▼, cap. 4. Hinc natum auctorum 
dissidium ; nam alii aucliorem interpolatnm judicant^ 
sinceritatem uni epistolce breviori vindicanles, Batle^ 
rini utramque sinceram arbilraniur in Dissert, de An- 
tiq, CoUect, can. part, 2, cap, H , $ 3, rati Gelasium 
prinio quhlem breviorem scripsisse ; tum setundis curis 
auctam evulqasse ; id vero non unico exemplo ab onti- 
quis prasiitum demonstrant, Vide illos in Admonit, ad 

gnovit. Ideoque relinquendam esse put.)vil ioscri- 
pioiiem cpisiolx bnnc, qu^im priore ediiioiic lollcii- 
dani csse judicavii. Spcro hanc nostram recogniiio- 
iieiii Aiinalium scripiori pcrgr.iinni fore, ubi de ca 
ccrlioi factus rucrit. Sti^v. Bimus. 



Cl 



EPISTOLiE £T DECRGTA. 



62 



emsi, 12 S. LeofiM, n. 10, 14. Venetus Labbei edHor A aposlolica secunduin Scriplurarnin tramitem pnedi- 

«. • ••, • li m' • «• • • 



ampliorem dedit m sua cotlectione , sianatis tamen in 
adnotalionibui ditigenter locis, qui in ireviori epistota 
desidcrantur, Cum tamen ipsam brevioris epistoue for^ 
mam nunus perspicue mente concipere tectores vateant ; 
kine operes pretium mefacturum existimam si tatiori 
epistotae, qualis in editione Veneta reprossentatur huc a 
me tranelatag integram eliam breviorem subjungam ; 
excripti vero iltam ex Codiee canonum ecctesiasticorum 
a Quetndlo lulgato eap. bOtjuxta recensionem Batte' 
rinorum, 

• EPISTOLA XIII. 

* AD EPI.<COrOS DARDlNIiE. 

Acadum solius apostolicof sedis judicio jure damnatum 

ottendit, 

* reiasius ^ episcopus urbis Homxi ad Dardanos. 

Vjilde niiraii sumus quod vestn dilictio quasi no- 

vam * veluii diflicilem quaestionem, et adhuc lanquam 



cationemque majorum facta semel congregail^ine 
sanxerunt, inconvulsum voluerunt deiiiceps lirmiini- 
que coiisiare ; nec in ' eadem causa deniio qu« prse- 
fixa fuerant rciractari qiialibet recenti praesumptioiie 
permiserunt; sapientissime * praevidentcs quoniani 
si dccreta salubriier cuiquam liceret iterare, nuUmp 
contra singulos quosque prorsus errores stabile per« 
sisterel Ecclesiae con«tiiutum, ac semper iisdem fo« 
roribus recidivis [ af, furoris residui ] omnis integra 
definitio liirbaretur. Nam si limiiibus etiam pr9efixi« 
positarum semel synodalium regularum, iion cessant 
elisse pestes resumptis certaminibus contra foml»< 
mentiim sese veritatis atlollere , et slmplicia quaeqne 
conla percutere, quid fieret, si subinde fas essei per- 
inauditum quidpiam iiosse desidcrat, qiiod Euly- 6 fidisinireconciliumTcum *®quamiibet illa [a/. illins] 



cbianae pestileniiae commuiucatores , non habeiiies 
, qiiiMl pro huae perdiiionis obsiinaiioiie respoiideani, 
frvqoenti jam latione couvicti , niisera [at. sola] 
contenlione submurmurant , noii quia sil alicujus 
roomenti qnod garriunt , ^ sed quia non inveniunt 
penilus quid loqiiantur. Ubi magis eos qui caibolicis 
sensilras instituU sunt, adliuc iiaerere ' niiramur, 
quam illos qui a veritate excideruni, et ab antiqua 
Ekrciesiae iraaitione suut devii, profaiiasqiie vocum 
noviiaies, et ineptias caducae pcrver^itatis * obteii- 
dunt , quibus eos vesira dileciio retulii jactitare. 
Ideo Acaciam non puiare jure damnatuin , quod nun 
speciali syiiodo videaiur fuisse dejecius ; et iiisuper 
dementiani suae vauitaiis accuniulant, pueriliter ad- 



manifesta sit veritas, nunqiiam desit quod pernieiosa 
depromat " et falsitas, " lametsi raiione vel aude- 
ritate deficiens, sola lainen " contentione nnn cedens. 
Qiiae majores noi^iri divina inspiratione cernenle» 
necessarie praecnverunt, '^ utquae contra unamquam* 
que hxresim coacta \dt, addit semel] synodns pro 
fiile, cominuiiiono , et veritate cailiolica atqne apo- 
stolica proroulgasset, non sinereiit post haec novia 
relractatiotiibus mutilari, ne | ravis occasio praebe- 
retur quae medicinaliter fuerant siatuta puUandi: 
sed auctore cujuslibet insaniae, ac pariler errore 
damnato, sufficere judicarunt, ut quisquis aliquando 
hujus erroi is communicator existeret , principell 
sententia damnationis ejus esset obstrictu» : qnonlim 



jicientes pr» ipue pouiificem regi» civiiatis. Qua- C maiiifeste quilibet vel professione sua vel commii. 



propter stullitiam respuentes inanium querelarum. 
percurrere vos oportet ab ipsis beaiis apostoliSi 
ct considerare prudei>ter quoniam Patres nosiri ca-' 
tbolici [al, addit videlicet] doclique pomifices in 
uiiaqoaqiie haeresi quolibet tempore susciiata, quid- 
quid ' pro veritate, pro communione catbolica alque 

• Hanc epistolam circularem esse, eamque omni- 
bus orthodoxis hasreiicis et scliismaticis episropis 
redditam voluisse, patet in fiiie his verbis : Hecte 
autem faciet vestra ditectio, ut ista quce scribimus, pa- 
riler cathotids et eontraria sapientibus innotescant^ 
eic Causam scribendae epislolae prxbuit Eiiphemius 
Constantiiiopolitanus episcopus schisinnlicus, qui de- 
Inncti Acacii causam iniquam et iiiipiam falsis lexii- 
bas omans , conatus e t Orienkiles coepiscopos a 
conjimctione sedis apostolicse arellerc. Ut ergo 
summe periclitanti Urieinali Kci lesi.u sucrurrerei, 
lianc proiixam valde atqiie disertam epistobm, qua 



fiione posset agnosci. Et ut [a/. addit brevitatls 
causa 1 priora taceamus , quae diiigens imiuisitor 
facile poterit vebtigare, Sabellium damnavit synodus ; 
nec, ut seclatores ejus postea daninnrentur, neeesfe 
fuii singulas viriiim synodos celebrari, sed pro le- 
nore consiituiionis aniiquae cunctos qui vel pravitaiis 

i> Euphemius ad excusationem Acacii dicehal, ip- 
siim synodali judicio non fuisse condemnatum, adeo- 
que nomen ejus e sacris tabulis nequaqiiam expun- 
gendum. Quod si de imiversali et occumenico conci- 
fio inteliigal, verum est; si de provinciali synodo 
accipiatur, fnlsissimum esse constat ex iis quae su- 
pra notavimus in nolis epistolarum, et conciliorum 
lloinanorum sub Felice 111 habilorum. Qnivcrsali el 
cccunienico concilio neque potuit neque dehuit Aca* 
ciiis damnari. Orientales episcopi omnes fere Acacii 
conimunione polluli fiieraiit , adeoqiie univcrsale 
conciliiim haberi non poler;it. Et qiiia solius pontifl< 



Aracium sedis apostolic» judieio jiire (laniuatiim «> ois Uomani sentenlia damnatnm esse sufficieliat, eo- 
esse ostendit, ad Dardanix episcopos transinislt. Sev. doin miiversali et oecumenico concilio opus non erat. 
Chfio^. 

' De bac epistola consule cl. MnfTeium in prsefatioiie 
ad supplementom Acacianum (Patrot, tom, LVIll^ 
eol, 957). Coilata fuit cnm pervetusto codice Vero- 
nensts capiluli, mille, ut creditur, nnnorum a Fran- 
cisco Blanchino ejusdem capiiuli canonico, et biblio- 
llieraeciistode; et in eo huc eaiepistolae argumentum : 
Ineipii rationis reddendce Acucium a sede apotlolica 
competenter fuisse damnatum ; titulus vero : DHectis- 
einns fratribus universis episcopis per Dardaniam con- 
stiiutis Gelasins, 

* Alias, dttectitsinm frntribus universis episcopts 
pet Dardaniam constitutis Gelasius, 



Sev. BiNIUS. 

• Cod. Veron., et vetnii, 
^ Id. cod., nec inveniunt, 
' Id. cod., murmurant, 

• Id. cod., obtendere. 
' Id. cod., pro fide, pro vcntale. 

• Id. cod., nec tn liac eadem, 
' Id. cod., pervidentes, 
*® lil. ccmI., quxlibet, 
** In eod. cod. deest et, 
" Id. cod.,e(<i. 
" id. cod., intentione, 
^" Id. cod., 11/ contra....quod acta synodus^ clc« 



65 



GELASIi PAPiC I 



64 



illiiis vel coinninnion-8 exslitere luirlicipes, univer- A ne se a corpore catliolicx unitatis ah&cind«'ret : si« 



salig Ecclcsia duxil esse reruiandos. Sic propier 
lilaspiiemias Arii forina fidd communionis(|ue ca- 
iliolica;, MicuBno prolata convenlu, Arianos omues, 
vol quist|ui» in hanc pesieiii, sive ' consensu sive 
cominunione deciderii, sine letractatione ' conclusit. 
Sic.Eunomium, Macedonu n , Nesioriuin, syiiodus 
femel gesta (ondfmnans, iiltcrius ad ntiva concilia 
venire noii sivil ; sed nniversos quocun(|ue iiiodo iu 
* b«c consortia recidenles, iradilo sibi iiinite syiio- 
dali, refiitavit Ecrlesia; nec umiuani recle ct^ssisse 
manifesiuni est, qualibel necessiiate cogciiie ^ novis 
iiiisibiis, quae fueranlsulubriterconstilula, lemerassc. 
[al. Non nuteiD nos lalet piurimos, etc.] Propterea 
lempestalo quoquc pcrsecutionis Arian^ pluriini 



mnlqne qiioniam liunc Joannes secuiidx scdisaniistcs 
^ravibuspiilsarelobjeciis, ad primx sedis nndientiam 
cohortatus est, vel venire debere vel mittcre. Licel 
cnim synodus iieranda nonessel, tamen congnierei, 
ut cujiislibei civiiaiisepiscopiis primae sedis jiidiciuiu 
non vitarel, ad quod convcnerat secunJie sedis an- 
tisie^, qui iiisi a prima sede non possct audiri, 
*' prxcipue qui pra^judicatis animis nulla synodo a 
GrcTcis fuissctcxclusiis; ctiain apud cos causain siiani 
nec posset omnino dit ere, nec deheret : quia ab iii- 
ferioribus opibcopis poiior, nisi a prima sedc(siciit 
diclum est) vel discuti pbtuisset , vel si ita raio 
postulassel addici eiiain cnnctis Oricntalibiis epi- 
scopis cum ipso Acacio in Peiri coinmunionem reci- 



catbolici sacerdotes de ex>iliis, pace reddta , respi- B denlibiis cum secund» sedis episcopus catholicus ab 



raiites; [a/. pcr certas provincias congregalis secuin 
fhitribus ecclesias composiiissc| sic cuin caiholicis 
iiibilominus fralribus bicclesias cuiuposiiere turbatas, 
ut non tainen iliius synodi Nicasna: quidqiiid de fide 
et oommunione cath«>lica ct '^ at ostulica definierat 
iminuiarcnt, ncc nova qiiemquain prolapsum dain- 
natione pcrcellerent , sed illius lenore decreti , * nisi 
resipuissent, ccnscrent [al. judicarcntur] esse dam- 
naios. Quibus convenientcr ( ut dicium cst ) ex pa- 
tenia tradiiione perpensis , conndimu«, quod nulliis 
{«01 veraciter Ghrisiianus ignoret uniusciijiisque sy- 
nodi coiistitutum qnod universalis Ecclesije prohavit 
aisensus, ^ non aliquam magis eisequi scdein prae 
Mleris oporterc, quam piimam, qu^e et uiiamqu tni- 



exlerna! communionis hominihus esset nnllateniifi 
jiidicandus. Sod Acacius non soliim despesit saiiS" 
facere postuialis, veruin etiam ipsam legationem se< 
dis aposiolicie hlandimentis, prxmiis, perjuriisque 
decepiam, quihus ei cum imperatore promisit, iute- 
gram pr;esulis apostolici causam de omnibus esse 
servaudam Pelri communione polluiain redire per- 
fecit, in lantuin sedis apostolice despiciens pote- 
siateni, ut iion soliim ejiis auctoriiati non cedcreti 
seJ etiam poiius in consortium communionis externs 
per legaios suos niteretur abducere; fieretque apo- 
stolicx scdi necessitas eos ipsos qunedirexerat sacer* 
dotcs honore pariter et commuui uie privare, na 
tali contagione videretur infecla, satisque monstrarel 



qoe synodum sua auctoritate confirmai, et conti- ^ non ^e Acacii specialiter odisse personain, sed re- 



noata moderaiione cu>todit, pro suo scilicet priiici- 
|iata, quem heatus Petrus apostolus Domini voce 
perceptuin , Ecclesia nihilomiiius subsequente et te- 
nait semper et retinel. Ha:c dum Acacium certis 
coroperissel iudiciis * a comaiunione catholica de- 
viasse, diutius ista non crede.is, quippe quein nove- 
rat exseculorem sxpc ne< essariu! disposiiionis sucne 
eootra haerelicosexstiiisse, per triennium fcrc liitcri^ 
destinatis eumdem monerc non destitit, sicut per di- 
versosmissa * frequenter scripta testaniiir. ^* — Qui- 
ims ille cum debilo [al. tanquam dehilo] silenlio diu 
nou reapondereproponeict, cpiscopalisquoquedirecia 
legatiocsl, ac nihil ominiis pagiua dcstiiiaia qua; pra- 
monereteum suorum ante menrnussogestoruiu. ctqua^ 
inrlmitus pro fide calholica dcsudasset-, oportere respi- 



spuere fcedera perditorum : quas cliam in suis ponti- 
ficihus dciei^taia convenienter borreret, nihilominus 
autem litieiis suis Acacius indicarat; et iu Aiexan- 
drini Petri se communionem, quem eipetita sodis 
apostolicae auctoritate exseeulor ipse quoque dani- 
oaverat, siiie ejusdem apostolic» sedis consultatione 
promptissime rccidisse , et accusaiionein Joannis , 
laudesque Pelri proprio sermone deferre. De qiiibus, 
si ulique confidebat magis vel' venire , vel inittere 
dcbuissct, ut et praesentem de meiidaciis quae dice- 
bat posset confuiare Joannem, et praeconia Pelti 
qiiae digesserat ratioiiabiliter allegaret , quod cuni 
minime fecerit, saiis evidenter ostendit, nec Joaii- 
1 em se posse convimere, nec legitime receptum 



cere. Coniestaris, et blandiendo pariter ct minando, D Petrum habere fiduciam perdocendi, solumque sibi 



* 1d. cod., sensu, 

* Id. c.od., concludif. 

* Id. cod., in hths blasphemias. 

* Id. cod., noviler. 

' Deesi Apostolica in eodeni cod. 

* id. Cod.« nsi rehipuissei , judicare c/amnafum, 
esuique consequens , ut nini corrigeret , damnalioni 
proeul dubio subjacerei ; quibus, clc. 

' Id. cod., nullam, 
Id. cod., a veritat<i. 

* Id. cod., familiariicr, 

** IncUisa p;treiiilics>i |>er tloas fiTinc pnginas dc- 
iiint in codice Vt^roiicu^i, eoruuiqiie loco >eqiu!ii:ia 
liuiuiciuiitur : Quibut iHe primum tanquam dedito »t- 



lentio nihil respondere proponens fandem atiquando 
missis litleris profitetur se Alcxaudrino PetrOj quem 
expetita apostoiiae sedis aucloritaie exsecnior ipse quo- 
que danmaral, abtque sedis apostolicas nolilia commu- 
nione , permixtum : beali aulem Pelri sedes, quce Ale- 
drinum Peirum tanlummodo damnasse, non eliam sot- 
visse novernt, non recepit; atque ideo ne per Aracium 
in Petri consoriium ducerttir^ ipsum quoque a sua 
communione submovit el multimodis iransgressorem a 
sua socielate fecil alienum, Hic si examinaiio^ etc. — 
Nos parenihesi sigiiuui — , ut magis perspicuuin, sub- 
stitiiinius. EniT. 

*^ Fortc cum pracipue. IlARDiliiir. 



05 



KP.STOL/E ET DECRETA. 



m 



iiioiislrnvii inosse proposiliiin laccraiKli cailiolicost. A jafiicium iiposto*:iliif) ailossc coiilompsil ; nec pMierat 



lixreticosqiie laiidanJi, seseqiie corum potitis, quos 
laudabat, docuit esse pariiripem, qu»iii catiiolico- 
rum, quos nitebaiur dccolorare, consorleni : lurnqne 
de se ipse judiciuin, cnin daninali hominis comiiiu- 
nioiie poUulus, dainnalionis ejus facius est parliceps. 
Ita ei seiles aposiolica quod ad necessariain diligen- 
tiam resp ccret nil oniisit, el Acacius secundum for- 
mam syuodi CiialcedoDensis, qua error cui coromu- 
nicavit elisus esi, sicut dc lixreiico homine 8cri|)iuin 
est , suo judicio condemnatus apparuit , jusieque 
sedes apostolica, qux ulique se Alexandrinum Petrum 
damnasse, non etiam solvisse memorat, ne per Aca- 
cii prislinam comniunionem Petri quoque collegium, 
cui Acacius communicaverat, incideret, ipsum com- 



ultra dillerii, ne, sicut dictuni esl, antiqua itlifis 
communione dnrantc, cum sese jam socia-scl exier- 
nae, sedes quoque ap(»slolica pcr euni pollneretuT 
conlagiis perlidornm, dignnmque esset vel pnevari- 
catorem, Tel contemptorem judicii competentis, ma- 
nifestissiine scilicct de siio negoiio desperantem, a 
catholica alque apostolica inlegritate et commuiiiono 
secludi. — llic si examiiiatioqiia*ritur, ]am judicio noQ 
erat opus; ' posleaquam ei iiiteris siiis ipse confessua 
esi, et ad lcgitimum judicium vocaius adire perti- 
ninit, si anctoriiaiis pimdus imiuiritur, Chalredonen 
sis synodi * tenor cum aposlolica sede conseniiens, 
et ilUus dennitionis exsecutio reperitur «tondeinnati 
illic erroris communicator eflcctus : prxfixa! nihilo- 



I eienter Acacium a sua communione suhmovit. Qua- |^ minus ibidem pariiceps damnaiionis ^ apparuit, qiio< 



propter utnim errori vel prxvaricaiioni communica- 
verit Acacius , quid opus erat nova discussione 
cogiioscere ? cum jam litteris suis esset ipse confes- 
sus, ae, sicul scriptum est, Ore tuo juitipcaberis, et 
pre luo condenmaberi$ (Matth, xii), verborum suorum 
vinculis et reus teneretur et jiire pleciendus. Ciir 
ipse in nova causa, quam synodus nulla prsecesserat, 
Joanncra, quem suis litieris impetebat, qualemctm- 
que secundae sedis episcopum, in primae sedis beati 
Petri apostoli jndicio confutare despexit ; et ui cau- 
sam diceret, seu per se, seu per aliuni, %el venire, 
vel destinare conlempsit : indignum liabens cujusli- 
liet civitatis antlstes ad primae seilis Tcnire judicium, 
ad quod secundae sedis cerneret venisse pontiflcem, 



iiiam idem ipse crr^r qui semel est cum suo auctoie 
dainnatus» iii pnrticipe quolil)et pravac communionis 
cirocto, ei exsecrationem siii gesiat et paenam. Hoe 
lenoreeliam TimoiheuSiElurus, atqne ipse Alex:in- 
drinus Pctrus, qui secundam ccrte sedem quoqno- 
modo tenuisse videbaiitur, non repctila synodo, sed 
auctoritate tantummodo scdis aposlolicae, ipso quoque 
Acacio posivlante vel cxsequente ' probaiur css' 
damnatus; nunc autem ipsi doceant legitime Petnin 
fuisse piirgatum, et ab omni hxreticorum contagionc 
rite discretuin cuin ei communicavit Acacius, si ejus 
communicaiorem putant Acaclum aliquatenus excu- 
sandum, aut si, quod magis est verum, convenien- 
ler atque legiiimc Pclrum * probare non polnerunt 



quod Anatoliut Constanlinopolilan» nrbis episcopus q^ («xpiatum ^ (propter qiiod etiam a<l apostolicoi sedis 



uiissis iegationibus pro sua persona fecisse monstra- 
lur? Ecce eiiam in hac parte vocem non habent C(»n- 
querentes : ecce, inquam, ad legitimum est vocatus 
exaineu, ubi vel suas partes justis allegationibus de- 
(cnsaret, si ille aposiolicae scdis rcfugit examen in 
Joannis catliolici poniiflcis negoiio vestigando, qiiem- 
admodaro sedes apostolica de recepiione Petri liae* 
retici sua auctoritate resoluii, Acacii fuerat secutura 
iudicium? An sedem apostolicam congrueb:it paroe- 
ciae Heracliensis Ecclesiae, id est Constanlinopolilani 
pontilicis, ?el quorumtibet aliorum, qui cuni eodem, 
vel propter euin fuerant congregandi, judicium prae- 
stolari? Cum ap< siolicam ejusdem primae sedis au- 
dientiam Constantinopoliianos episcopus decrmaret, 



judicium Acacius vel venire vel destinare non ausus 
esi);restat ul in ejiis comiiiunicationc [A/. iit cjus 
inexpia(i(»ne] fiierit, et ((ui ei commiinicavit iiifectus. 
' Non retiremus [A/. Nec plane tacemus] autcm quod 
cuncla pcr niundum novii E( clesia ; quoniam quo- 
riiinlibft sentenliis ligaia pontificum , scdes beatl 
Pelri apostoli jus habeat resolvendi,ulpole<)uod \Al. 
quae] de omni Ecclesia fas liabeat judicandi, neque 
cuiquam de ejus liceat jiidicare judicio, siquidem ad 
illam de qnalibet mundi parie canones appellari vo- 
luerint, ab illa autem nenio slt nppcllare permissus. 
Qiiapropter cum satis consiet Acaciiiro nullum ha- 
buisse pontificium, sententia [A/. sententiam sedis 
apostolicae sine, etc.] sedis aposiolicc damnaluin. 



qoi utiqne eiiamsi metropolitani esset jure sulfultiis, D sine ulla ejus noiione solvcndi ; dicant cerie * qua 



etiaro iiiter sedes baberet iocum ; primae tamen sedii 
cognilionem fas non haboit refutandi, ad qiiam se- 
eundum canones, appellante secutidae sedis anlistiie, 
viicabatur ad ^ nosirorum causam. Hoc ipso saiis 
oslendit reum se esse confessum, qui ad legiiimum 

* Locus obscurus aut mendosus. Harduin. 

* Cod. Vcron., postquam litteris tuts ip^^e confessui 
ett^ M audoritatis^ etc. 

' Id. cod., tenore iUius definitionis exsecuiio reperi' 
twr quo damnatif etc. 

* Id. cod., exisieret. 

' Incod. Jusielii: c Prohantur essedamnaii. Qiiod 
si uiruin errori vul praevaricalioni coiniiiunicavit 
Acacius forsiian dicaiur o)fortuisse constare, broviier 
pra*bemus ad ista responsuui. Aut eniin ipsi do- 



synodo hoc ille prxsumpserit, quod nec sic quideni 
ab^que apostolica sede fas haberet efficere? ciijus 
sedis episcopus? cujtis metropolitanae civitatis anti- 
stes? Noniie paroeci» llcracrtcnsis Eccle>iae? Si illi 
certc licuit sine synodo sententiam apustolicae sedis 

ceant , etc. Petrum legiiime veraciterque purga- 
tum etc. I Labbeus. 

* Id. cod., non probaverint expiatum. 

^ Ansulis iiiclusa iion exsiani in (^od. Yeron. 

' Nicolaiis papa hunc locuin citat in episi. ad epl- 
scopos Galli:e ex cpistola Gelasii ad episcopos per 
Dardaiiiam constiliitos : Nec piane tacentus. Ilincma- 
rus Liiudun. ex epist. ad Anast.isium principem* A«c 
plane taceamus, Haruuin. 

» Cod. Veroiu, qua certe synodo 



67 



r.eLAsii PAPiE I 



C8 



abrbnipcre, nulhi ejus coiisulialioiie quuisiia , itane A t^ri, rursus liacc e. d m qiia* supra ileprompsiuiQ!;, 



vero noti licuii priinu^ sedi Glialcedonensis synodi 
constiiuia, sicut decuii, eiseqiicnli, hujusmodi prae- 
vartcatorem sua auctoritate deirudere? Sed nec illa 
praeterirous, quod * apostolica sedes frequenter, ut 
dictum Cbt, more majorumi etiam sine ulla synodo 
prscedente, et absolvendi quos synodus inique dam«' 
naveraiy ei damnandi nulia existente synodo qiios 
oportuit « habuerit faculialem : ' sanctae meiiioriae 
quippe Allianasium synodus OrienUilis addixerat, 
qoem tamen exceptum sedes apnsiolica, quia damna- 
tioni Grxcorum non conseiisit, absolvit. Sanctx me- 
mori» nihilominus Joaiinein Coiisiantinopulitanum 
synodus eiiain catholicorum pnesulum certe dainna- 
raC, quem simili inodo sedes nposiolica etiani sola, 



planius repetiia perpendantury id esi, qiiia conira 
fidein, contra veritatem communionemque catholicain 
vereque Christianam, non recte gesia synodus lcgi- 
lima synodo pro fide, veritate, cominunioneque ca- 
lliolica» vereque Chrisiiaiia, modis omnibas secld- 
denda est, et injusta synodus justa synodo submo- 
venda. Pro fideautem, et veritaie, et commiinione 
catholica, l>ona syiiodus, vereque Cbrisiiana, semel 
acta, nulla nec pote^t nec del>et novx synodi itera- 
tione convelli, scd sccundum hene gestahi synodum 
recleqiie pRefixnm, si quis ab ejus traniite deviarit, 
conscqucnter ac sufficienter ejus definitione plecten* 
dus, mcritoque illius subjacet constitutis, nec opus 
est per singulos quosque dcviantes, jurcque pleeten- 



quia non consensit, absolvit ; itemqiie sanct:e meiiio- B dos, novas rursiis synodos introduci; cuni ex illias 



ri» Flavianum pontificuni [al, addUur GrascoruniJ 
Gongregatione damnatuin, pari tenore, quoniain sola 
sedes apostulica non consensit, absolvit, potiusque 
qui illic receptus fuerat [a/. quia illic rcceptus nun 
fueratj, Dioscoruin secund£ sedis pra>sulem sua au- 
ctoritate daninavil, et impi im syiiodum non consen- 
tiendo * submovit, ac pro veritaic, ut synodus Chal- 
cedonensis fierel, sola decrevit ^ — iii qiia pontificibus 
iniiomeris, qui tatrocinio corrucrant Ephesino, ve- 
uiain poscentibus, sola conccssit, et iii sua perfidia 
permauentes, nihiloniinus sua auctoritate prostravit : 
quain congregatio quae illic pro verilaie reparanda 
collecta fuerai, est secuta ; quoniam sicut id quod 
prima sedes non probaveral, lionstare non poluii, sic 



traniite, qu» auct< rem cum errore damnavlt, quis- 
quis quolibet niodo, quolihet titulo complex ejusdem 
fiierit factus erroris, ut ejus se contagione pollaerit, 
coinpetenter et pariiceps eju&dem damnaiionis exi- 
siai, ejusque poena puniatur obstrictus, ciijiis maliiit 
inire consonium. Quxro ergo ab his quid de Eutyebe 
sentiant : fuissene haeretlcum, an asserunt nou fuisse? 
Si non fuisse contendunt, quid aml>agibu8 agunt, 
quid circuitionibus prxstigiisqne se contegunt? Palam 
se Eutychianos esse pronuntient, ut in eju8 aacrilcgo 
furore c< nvicti veritatis molibus obruanlur, apertc- 
qiie cognoscant, non solum haec ipsa pestis Euty- 
chiana quantum Christiano dogmati probetur ini- 
mi(a; sed quantas alias bacreses, easque gravissimas. 



quod illa censuit judicandum, Ecclesia tota suscepit; C in snn pravitale coniineat, at in quibus foveis volu- 



ubi etiam consequenter ostenditur, quia male gesla 
synodus, id esl, contra Scripturas sanclas, C(»iitra 
doctrinam Patrum , contra ecclesiasticas regiilas , 
qoam tota merito Ecclesia non recepit, et prxcipue 
sedes apostolica non probavit, per beue gestam syno* 
dom, id est, secundum Scripturas, secunduin tradi- 
lioiiem Patrum, secundum ecclesiasiicas regiilas, pro 
fide calholica et communione prolatam, quani cun- 
cta recepit Ecclesia, quain inaxime seUes apo^lolica 
oomprobavit, et debuerit et potuerit immutari ; bene 
vero gestam synodum juxta supradictum moduin, 
nova synodo nullatcnus immutandain. Proinde si 
Eutychen fatentur haeieticuin , inale gestam apud 
EplieNum synodum , qua est rcceptus, pariter faie- 



tentur, et in quod praecipitium barathrumque mer- 
gaiiiur, intelligant. Simul autem si Eutychen h9Dreti- 
cum ncgant, omnimodls publicaiur, quod ideo de 
omiiibus Euiychianas pesti communicantibus, sop- 
presso veluti hoc ipso errore, contendunt, ut nos per 
talium hominum, quod absit, insidias captiosasqne 
tendictilas in Euiychelis insaniam nitantur indiicere : 
quod quidem ctiamsi non negent, sive scientes, sivo 
nescientes, facere confutantur. Sin vero el Euiychen 
haereticum negare non audent, restat ut contra ca- 
thulicam fidem, non synodum nuncupandam , sed 
coiispiralionem potius i erditorum fuisse consentianl 
quse apud Ephesuin Eutycheie reducto perculit S. 
memoriae Flavianum, cunctosque qui iliic adcranl 



buntur, et per bene gesiam synodum Chalcedonen- D sacerdoies militari lerrorc compulerit tanto scelori 



sein, quod Eutyches vel cum eo sentientes talia sunt 
rejecti, vcllnt nolintque, consentienl, atque ideo bene 
gestam synodum novis exagitationibus rerricari iion 
licuisse eognosc/.nt. Qui si forsiiaii dixeriut, co te- 
nore Ephesinam quoquc synodum nou licuisse luu- 

^ AUjis, apostolicce $ed\ frequ nter datum est^ tnore 
fnajoruin^ exiolcendi^ elc. Labbkus. 

" llunc lociiin recitat llinrm.iru^ Landnn. tom. II, 
pag. 575« ex epi^t.Gelasii ad Anastasium prnicipeui : 
•od habet aliqu«d sub finem d ssiniile. Harduim. 

* Cod. Vertm., $ola submovii e veritaie. — So!a 
Mtaoni ei Muetoritate tedi» apostoUcw concilium Clial' 
•nimmu eoacium. I^bhkus. 

* ladwi parentiiesi perduas fere paginas desutit 



prxbere consensum. Atque ideo nobis necesse est 
pravam pervcrsamqne conspiratiouis illius, et latro« 
ciiialem fuisse perhibeant aciionem, eamque dcbuis e 
modis oinnibus alioleri, et ideo jusi:im, boiiam, ven- 
ciler Christianiim Chalcedonensein synoduni p cces- 

in Ctidice Veronensi. Eorumque loco hxc habentiir : 
Jn gua ut erqo sola jus habuii absolvendi eos quos sy- 
nodica dccreta perculerant^ sic eiiain sine synodo in hac 
eadem atma plurimos eliam meiropolitanos damnasse 
cognoscilitr. Qttod si quiti hme ab apostotica sede ret 
sccundum synodum acta rcprehendit^ proiter quod pri- 
sca rerum proba ione convincilury interim mulio maijis 
Acacio non ticui^se fatebitur, Dicat ergo, eic. — llic iil 
supcrius parcnthesi signum —substiiuimus. Euir. 



69 



EIMSTOL.* KT DECRKTA. 



70 



sisse (leGiiiant, iii bis quibus Cutyclicte depul6o,cuin A crimiiiibiis involulos sn.i provisione supposuit. Qua 



ftuo raiitore Dioscoro , bsresiin eorum erroremquc 
dainiiartt. Ilanc ergo synoduro (ut dictum esl) l)onam, 
veraro, justam, Christianamque esse non dubitant, 
per quam illa noxia sit remota. Perspiciant ergo, 
Umlemque concedanl, quod quisquis ab ejus just» 
et Cbristiaoae veraeqiie synodi fide, communione et 
\eritate deviaveril, vel ab ea deviantibus commu- 
nioneffi miscuerii, sufficienter atque competenter, 
secundum ipsius definita, teneatur obstrictus, quo- 
ntam mala synodus bona debuit submoveri. Bona 
vero synodos nulla causa est cur alia del>eat synodo 
retractari, ne ipsa retractatio ejus constitutis derogct 
rirroiutem. Proinde quicuiique congregaiionis Cpbe- 
sinT. teneniur :iffectu, quid adbuc Acacii tantuinmodo 



syiMNlo tiit alieiia privilegia nefandus populator in- 
vasii. Scd libri non sufficient [o/. sufficerent], si 
tragoedias ejus quas per Ccclesias totius Orieniisexer- 
cuii , sigillatiin ' scribere moliarour : an illud ipsius 
arguinentum nobis existiment opponendum, quo fa- 
cinora sua in impcrialem nisus [al, visus] est jacure 
persoiiam. Cur tgitur quando voluii, obsiitit Basi- 
lisco tyranno certe ei [al. Cur et] baeretico vebemen- 
ter Infesto? curipsi impcratori Zenoni, quia palam 
Antiocbeno Petro noluit coinmonicare , suam [al. 
addit nimirum] non subdidit volunuiem / Ccce po« 
tiiit ei in aliis resuliare, * si Tcllet [aL sed noluit. 
An non Apostolus dicil, non solum qui raciunl, sed 
eiiam qui conscntiunt facientibns reaiu pariler sunl 



iiomen obtendunt, et non palam secutores Cutycbe- B irreiiti ? sed...] sed ul ea qii» latius cxplicanda sunt 



Its, qni illic recepius fuerat, profiieniur; qiii sl refu- 
giunt^ at<|ue Cuiycbcii se perbibcnt exsecrari, simul 
ergo et Cpbesiiiam, qua male recepius esl, conspira- 
lionem jure cessaum, et Chalcedonensem synoiium, 
qua rejecU est, merito eonsentient instituUm ; atque 
Bia aynodtim, qu» pro fide catbolica sit praefixa, sc- 
rondnm veterum rormam, sicut dictum est, perspi- 
cient novellis non potuisse quaestionibos veniilari, 
sed jiixU ejos lenorein semel legitime justeque 
depromptoro, et jure probari recu sectantes, et 
sentientes contraria refutari ; quod sedes apostollca, 
aicot decuit, antiqiia imditione custodiens, non sy- 
nodum duxil iterandam, sed in ejus praevaricatore 
pelleiiilo hanc earodem synodum polius exsequen- 



omilUmus, ^ quidquid ipscZerion imperator snis lil- 
teris profiietur, cuiicti sosc ex Acacii gessisse coiin- 
lio, Bccboc eum f.illerc litteris snis ipseparller lesu- 
tur Acacius, qui et eiim nibilomiiiiis universa recte 
gessissc coiisrripsit, et suo consilio b;£C eadein gesu 
non tacuii. Qiiasi vero lantiim in Alexandrini Pelri 
communioiie Acncius prsevaricaior exstitcrit, et non 
in omnibus, quos vel fccit, dcpulsis catliolicis ponti- 
ficibus, tanquam lyraimus, Ccclcsiis quibusqiie prse- 
poni , vel taliier prxposilis pervcrsa conimunione 
pcrroixlus est. qui boc ipso secundum canoiies fue- 
rant ab ecclesiastica commonionc pellendi , quod se 
p»ssi siint succcssorcs vivis sacerdoilbus adbibcri. 
Quis autein non pcrspiciat Cbrislianus, qiiod caibo- 



dam. * Quapropter ai quis adbuc secundum Cbalce- C Hcis poniificibus propria sede dcjectis non nisi ha^ 



donensem synodum bsc ab apostolica sede gesU 
reprebendit, praeter quod et hac qua superius astru- 
ximos , et multiplici potest ratione convinci , multo 
magis Umen Acacio non licuisse falebiturisU tentare. 
— Dicat ergo, qua synodo» Joanncin sccundae sedis 
anlistitem, qualciucuiique, cerie catbolicum, et a ca- 
tlioiids ordinaiom, nec de catbolica fide et commu- 
nioiie aliquatenus impetiium, duxerit cxcludcndum , 
ei baereticoro roanifesturo Petruro sua quoque exse- 
cotiooe damnaiuro, pontifici caibolico permiserit 
sobrogauidom * ( curo ctiamsi reus maiiifcstus esset 
Joonnes, posteom saltem catbolicuni convcnisset 
praeficl lacerdotero, sicut ipse quoqoe suis sacrls 
sanctc memoriae Tirootbeo catholico iu Alexandria 



retici potucrint introduci? quibus tamen cunctis, vel 
aiictor fuit Acacius subrogandis, vel subrogatis coin- 
municator accessit ; hi> utique quia [al, qui a] coin- 
munioni baereticorum nullaienus discrepal>anl. Cur 
ergo vel cum b.TC fieri viderel Acacius , non sicut 
sub Dasilisco jam fecerai, ad apostolicaro sedero re- 
fcrre curavit, ut si solus ipse non poterai, ' junctis 
cum eadem consiliis atque tractatibus, apud impera- 
torem possent qiiae rcligioni compcterent allegari ? 
Nam si Basiliscus (ut dictum est) tyrannus et haere- 
ticus scriptis aposiolicae sedis veherocnter infractos 
est, et a pturimis revocatus cxccssibus ; quanto ma- 
gis lcgitimus imperalor, qui se catbolicum videri vo- 
lubai, poiuit cum apostolica sede cunctorum quoque 



fiaciendaffl promisisse legiiur Imperator). Qua syno- ^ pontificiim modcrala suggestione mitigari, prscipoe 

do, lertiae sedis episcopum \aL addlt. sancium] Ca- 

leadionem idem expelli fecit ' Acacius : niliilominus 

* emiMlero Peirum um haereticum manifcstum , ut 

eideoi ptlam necesse [o/. nee se] communicare prae- 

tenderet, sua passus est dispositione substitui. Qua 

denique per toium Orienicm synodo cjectis ortlio- 

doxis,uoilo crimine maculaiis, pravos quosque et 

* Quod si quu hmc ab apntoUca sede vel sancta 
(male iecunda) synodo acia repreheniit, prceter quod 
prisea reruin probatione eotmndiur, interim multo 
magis Acotio aonlicuibSii fatebitur, liABREos. 



cum ejusdcm Acacii essct specialis fautor et amator; 
el qui litieris suis um ipsum Acacium quam sanciaa 
memoriae papam Siinplicium roagnis laiidibus extu- 
lisset, docereiur quod hxreiicis consUniissime resti- 
tisset [at. rcstitisscnl]. Cur taiito tcropore Acacius 
interisia coniicuii, nisi qoia praepediri [a/. probibere] 
nolcbal ullatenus quae * pro hacreticis desiderabat 



Inclusa parentlicsi desuut iu codxe Ycruncnsi. 
* Id. cod.. ae Acadus, 



^ Id. cod., eidem. 
' Id. cod., di*scribere, 

* Id. cod., si noUet. 
^ bl. cod., quid quod. 

' Id. cod., runctis cum eodem, 

* Pro /loT^ficrs dcsunt in cod. Veronciisi. 



75 CELASII PAPiE I 76 

luii vel dcbait pneterire? Quolrbct igitur modo A quia in sottcm recideraiii prrvaricaioris Aeacii : et 



li!cre icorum coropiicein refuiavit , et C0BSorte:n 
coiitinunionis exlernje a siia coininuirioiie dimovit ; 
nec opus riiil nova syiiodo , cum veieris conaituii 
tiuriicienter * hasc rorm.-i praescriberei; nec opus fuit 
ut hxc sclcnJa [aL rac<ciidj] Orienlis episcopis inti- 
maret.qiKsex cxpulsiuiiecalholicorum,quse ageban« 
tnr in causi lidei , nou igiiorasse matiirestum est ; et 
eoinmuuicand» bxTcticis subrogaiis, facio t»li eon- 
s«*nsisse nun dubium est; ' etiain cuiu exieniai com- 
uiuiiionis efTcclis [al. addii atque ideo cuni eis jaui] 
iiec poiui se , iicc dcbuisse bedis aposlo!ic« scita 
trnciari. Ecce agnoveruiil iii eofuiii professinne qui 
tonslanlissiiiie perduraninl, qiiod (i lei cotninunioni- 
qiie catiiolicai deberctur. Ecce agnoverunt quemad- 



illiussesiHe dubio pervidebanl senientia consequen- 
ler astriiigi, [a/. addit ei\ ob boc eum videri nole- 
bant esse damDatum, quia se co^^noscebani in eadem 
praevaricatione daronalos , in qiia hodie quoque dki- 
nere perststunt. Sed siciit ii siinili condiiioiie con- 
stricti eompliccm suum non possunt judicare doii 
jure damnatum , neque reum [aL rei reum] possunl 
cumpeienter absolvere , sic illo jusie pni^varicaiore 
damnato, ipsi quoque pari jacent daninaiicne pro- 
strati, neqiie nisi rcsipiscenies, inde poierunt pror-- 
sos absoivi : quia sicul per unum scribentem eorum 
oinnium vulgaia iransgressione [al. iransgressio esl| 
qui in eamdem perfidiae recideraiit actionem, sic iii 
uno eodemque qui pro omnibiis seripsernt , vel scri- 



modnm a talibus recedendo , imo lalibus contra ino- fi bendo oinmuin i rudidera: vuu tales traiisgressioite 



liendo, a fide et conimunione ('aiholica deviarit Aca- 
ciui , scque pariter cum eodein errori subdiderint. 
Ecce agiioveruiit qiiam jusiis ex causis pro fide et 
eomniunione catholica atque apostolic:i, cui el illiqui 
m ea persiiierant coiigrueb^nl, et hi qui perstantibus 
obviabant , ah eadem docebantur alieni , sedis apo- 
stolicae aucioritate sil reiiiotus Acacius (* ad cujus 
pr.f'Cipue vocalus examen vel venire vel mitiere Don 
euravit, ut se de liis oinnibus, ui confidebii, abso!- 
veret) , ejoM^ue pariier quicunqne coiuplices exsii- 
terinl, alqoe ab illa merito cuin his communione 
discretus , a qua se ipse primnm eum suis consorii- 
bus catholicis pontificibus discre; ando coguoscitiir 
repara^^e; jiireqiie senienliam ille damnati'mis exce 



puniia, par.ter quo lue cum eudem, vel in eodeui 
est complicum iransgicisio punita cunctorum. ' Qu^e 
tamen sententia in A acium destinata , eisi nomine 
tantummodo pra^su is apostolici , cujus erat utique 
potedlaiis Irgiiiroa* , probaiur esse deprompla, pric- 
cipue cuin secretu drip-enda videretur : ne custodiitf 
ubique praiitentis di>posiiio salutaris qiiibuslibet dif- 
Ocullatibus iinpedi a necessarijm liabere non poa- 
set effectum ; tamoi quia onliodoxis ubique dejectis, 
el bxreticis lautumniodo eorumque conbortibiis jam 
reiictis in Orlenlc, catholici pontificcs aut residui 
omnino non es eiit, aut nullam gererent libertatero 
plurimonim iti liaiia catholicoriMD eongregatio sa- 
cerdotum; rationabiliter in AcaMuni * seuteDtiam 



pit, caeerisque consortibus cuin suis consortib:i8 ^ coguovit fuisse prulatam, qnae cong^egitio facla 



proiiiulgandam ; qui solus pro oiunibus suis cunsor- 
tibus in coinmunionem se recidisse perfidix ad apo- 
slolicam sedem missis litteris est professus. Gui Acn- 
cio , si communicavcrant Orientales episcopi ante- 
quaui bue referret [al. referretur] , pari uiiqu • reatu 
fine dubio ^ probabatur involvi, jurcqiie per illum 
iransgressioitis sontentiam susceperunt , tanqnam 
facti cum eo.tem communionis externae; qui utique 
non consuli tanquam nostrae communionis horo nes 
jam deberent, sed tan'(iiim in conirario posi.i ron- 
sertio refutari. Si vero non communicaverant anie- 
quam Acacius buc referrei [a/. referretur] , ei com* 
inunicantein nolare debuerani, ei ip$.e de eodem po- 
lius huc referre , atque »posiolicx sedis vigore per- 



p intificum non eoiiira Chalcedonenacm, nun tan- 
quam nova syuodus contia velerem primamqiie 
^ Cugnovit; sed potius secundum t norem vctcris 
consliiuti particeps apostolicae exsecutionis elTecia 
est; Di salis apporeat Ecclesiam caiholicani , sedciH- 
que apo^tolicam , qiiia alibrjam omninonon possei, 
ubi potuit , et cum quibus potuil, nibil penitus omi- 
sisse, quod ad frateriium pertineret ' pro intemeraia 
et sineera cuminunioue tract;itum ; * qux cum nni- 
versa noverint qui videntur Ecclesiis Orieiitalibus 
nunc praeesse, proptere i Chrisiinnam rcparari le;;itima 
cnraiione refugiunt unitaiem; quia occasioiicm dis- 
sensionis hujus suis amhitionibus sufl^riiganiem de- 
ponere jam recusant ; quia sine auctoiitale sedis apo- 



culsummeritocomprobare, ciimqueeasedeapostolica stolicx omnium Ecdesiarum passim jura confun- 

tantisque illis caiholicis poniifieibus magis tenere dant, magis eligentes in errore perslstere, quam 

concordiam. Sed quia ab illorum societate descive • pra>8umptionum suarum perdere facultatem, plus 

rant, ei eorum successoribus communicare delcge- usurpaiionum suarum iicentiain diligentes qoam 

rant; ideo cum sede aposlolica minimc congruebant; divini judicii lenenies corde respectum. In quo ne- 



* Id. cod., h9€ farma, 

* Id. cod., etiam communionii externas effecloi 
aifjue ideo cum eii nec^ etc. 

' llsc desunt in cod. Yerouensi. 

^ ld« cod., probabantur. 

' Id.cod., ciiiirfortiffi. Qutead instructionem vettrcc 
diUetiows satis abundeqte suficere judicamm , quam- 
vis eadem latiut, si Dominu» concesserit facultatem^ stu- 
deamus exponeie^ quatenus et fidelium quisptecognotcat 
nihil apostoticam sedcin^ qnodabsit^ prteprooere cen- 



ittftte. Ha!C a Labboo afferimtur ad calcem epistola'. 

* Cod. Veron. omisso verlio sententiam ita legil» 
in Acacium fui^se protata, 

* Id. cod., Conrenit, 

* Id. cod., pro in emerata fide. 

* llic deilcit b:cc episiola in €od. Veronensi , io 
4|fio haec subduntur : Esplidt rationis reddendm Aca^ 
eium a sede apostolica fuisse damnatum , nec pcsse 
quemqiiam sine discrimine animce luar e^us commun,o^ 
nis participem fieri. 



73 



EPISTOLiC ET DECRETA. 



71 



pmvenirent; nrai a sncciit.iri ^iderenlur qualescon* A seseque * prodidit lifs sgeiidis rebus ftiisse panieipcm. 



^ae poaiifices, etsi errore bumaniius accedente, noa 
Amen [«/• addii coiiira] religionem uilatenus exoe- 
ienies potesiaie percelli. An «ibuc [«/. An ei bacj 
josta ratione principi suggerenda non erant T -Regiia 
civitatis bonore sublimis , si facius erat illa regia 
dfitaie siiblimior, tanto magis in his suggerendis 
debuit es<ie coustanlior. Si autem iu his qu« pro 
religione fuerant exerenda , exsiitit contemplibilis, 
aque despecttts, et aut seguis, aut fidociam non ha- 
bens iiiiiii aiidi, in quo per regiam civitatem major 
effHStus est? (*an ut perea soa prxvaricationis 
exerceret poiius lyrannidem, quam causas religionis 
legiiifQO procnraret?) Nathan propheta (// Reg. xii) 
|ialam publiceque in facie regi DaTid, et commisfom 



Sed esto, Calrndion imperatoris nomen absiulerit; 
ioannes princlpi meniitus fuisse jacleiur, quai la- 
men cum no?» essent ca«is«, nova ^ dtbuil ecclt sia< 
stica provenire discussio? ait qui lo hominem inipe- 
ratorem pecc^isse dicebantnr, nu la intervenieiile sy* 
nodo dejici debuerunl ; ct iii Dcum , qui summns et 
verus est iinperalor, Acaciuin delinqucniem , sinre- 
ramque comrounionem divini sacramentt siudeniem 
miscere cum perfidis , sec undiim synodum qua Im-c 
est damnata perfidia , non oportebat expellt [al. ex* 
cludi] ? ' Quid de innumeris per totum Orieiitem ra« 
tholicis sacerdotibus propria sede depulsis, et indu- 
bilanler bxreticis intromissis? Novae cerle eranl can- 
sae ; et his eonsequenter * nova synodus debebatur. 



prounniiavit errorem, ei Ipsum commisisse non B Cur tunc non venit in meniem , ut m talibus causis 



laciiit ; et confessione correctum consequenter ab- 
solvit. ( * bealae memorise Ambrosins Jlediolanensis 
Facerdos Ecclesiae, roajori Iheodosio imperaiori 
ccmnunionem publice palamque suspendit, atqucad 
poeniteiitiam redegit regiam poteslaiem ; beat;e iiie- 
woriae papa Leo (sicui legitur) Imperatoreni Theodo- 
sium juniorem Ephesino lalrocinio libere coargnit 
exeedeniem; sancl» memoriae quoqne papa iliiarus 
Anibomiura imperalorem, cnm Philoiheus Macedo- 
iiianos ejus Caiiiiliaritaic sufTuItus diversaruin cnnci- 
liabola nova sectarum in Urbem vellei inducere, 
apud beaium Petrum apostolum palam iie id lierel, 
clara vuce consirinxil, iii tintuin ul non ea facienda 
cua inierpositioiie sacramenti idem promitierel iui- 



peleretur a principe salteni qualiscHnque fynodui 
celebranda ; ul quocuiiqiie vel coloraio judicio Iradi* 
lionis ecclesiastic» passim pontifices viderentur ex- 
cludi , non solum quaruincunque orbium sacerdoics, 
sed melropol.lani iucunctantcr antistiles? Di»oiiini* 
bu^ cum non resiilif suggesiione q«a poluit, consen- 
sii Acacius, comniiinicando cuiiciis, qui in caiholicii- 
rum locuni liaeretici fueraiit ^ubrogaii : Aposlolus 
autein dicit : Non solum qui fixiunt , ted et qui con- 
unliuni facleHiibus ( Rcm, i ) , reos indiibilanler 
ascribi. An hxc ricuil saculari poieslali et actis taU* 
bus, Acacio couscntienie iibsqiic ulia synodo, quam 
ipsa rerum novitas exigebai, ab$qiie sedis aposiolioe 
consiiItationeperficere;elsediaposiolic£ non liruit« 



peruior; sanct» inemoiije uihilominus papa Simpli- ^ secundum tenorem syiiodi CbalcedtKiensis in vcleri 



cios, el po.sl eom sancl» memoriae papa Felix, noo 
soluai Basiliscum tyraiinum, sed etiam im^ieratorcui 
Zenonem pro iisdem ipsis excessibu^, auctoriiale 11« 
bcra sappius increpasse nosciinlur, flecilqne potuissel, 
nisi ConsUintiiiopolilani praesulis accederetnr inslin- 
ctu,qui pariiceps externas cororouuioois eileclus, 
necessario in quod iuciderat, jaro fovebui, malens in 
stt9 prsvaricationis obsliiiatioue persistere, quam 
roraniloj ad salubria remeare, sicut ipse rerum pro- 
bavit evenlus. Ecce nuper Uoiiorico regi Vandalicae 
naiionis, vir magnus ei egregius sacerdos Eugenius 
Carth:iginen&is episcopns , rouiiique cum eodem ca- 
Iholici sacerdotes consianier resisterent saBviehti, 



uiique causa , et veieri consiiiuto juxla deflnitioneai 
daiiiiiaia [a/. jusU defiiiitione damaaium] , iniiiiicis 
syiiodi Cbalcedonensis Acacium coromunicaiiiem a 
sua conimunione depellere ? Sed inquiunt : Acaciiu 
princiiii obviare non poiuii. Cur Dasilisco, quia vo- 
luil , obviavit? cur ipse Zenoni, ne (lalam Pciro An- 
liocbeno quarovis laieiKer hoc feceril contniunicaro 
videretur , noii commodavit assensum ? ecce resul- 
lanti non insiiiii [a/. resliiii] linperator : ecce vlm 
roileiili iiou iniulii ; ecce refugienti coniagia niani- 
fesia concnssil : posiremo , cur lanto lempore , cuni 
isla gcrereniur, vel gerenda cognosceret , non ad 
sedem aposiolicatn, a qua sibi curam illarum regio- 



cnnciaqiie extrema iolerani«*s, bodieque persecutori- num novcrai delegatam , refenre maiuravit [o/. cu- 
Ihis resisiere non omiitunt. Nos qnoque Odoacri bar- ravii]? Sed prius I udator facius est ipse gesiorum, ! 



baro haereiico regnum haliae tunc lenenti, cum aliqua 
Han facienda pra*ciperet, Deo |Mraesianie nullaienos 
pamisse roanifestum esi.) Ilic autem vir lioniis Aca- 
eius, et sacerdos eximius [o/. egregius], in lanium se 
el snggerere potuisse in«instravil, el noluisse deprom- 
psti, imo favlsse paiefecil ; ul et imperator cuncia se 
cx ejiis gessisse consiiio non iaceret, el ipse impera- 
lorem magois praecoinis elevaret ista facieniem ; 

' Haec pariier desnnt in codem codiee. 

* Seqii«'niin quoque ansulis i clusa desideranlur in 
codice Vfroneiisi. 

* Cod. Veioneii., proderel. 
^ Id. cod., dcbuent. 

Patrol. LIX. 



quain vel prieiiionerei lalia esse lenianda, vel nc 
teniareiiiur obsisierei. Sicui sub Basilisco jam fece- 
rai, cur illis cateris comrounicare conseosit, qui 
depulsis caihtdicis sacerdotibus, iodut>ilanter haere- 
lici singulis url»tiius fueranl subslituii? Poslremo illo 
defuit suis paitibns; et quae sacerdoti caiholico coni- 
peterenl , agere fastidivit [a/. non curavit] : ideo se- 
des apostolica quod ^ ad eadem pertinebat, vel po- 

* 1d. cod., Quid per toium Orientem de innumeri$ 
urbilnu pulsi cathotiei $acerdote$ , et hteretici «ti^ro- 

ffati f 
® Id. cod. , t/na. 
^ Id. cod., ud eam. 

3 



75 GELASn PAPiE I 76 

luil vel deball prxterire? Quolibet igilur modo A quia in sotK^m recitierant prrvaricaioris Aeacii : et 



liacre icorum CDmpiicem refuiavit , et coasortem 
coiiimunionis exlernje a sua comiuunione dimovit ; 
nec opus fiiit nova syiiodo , cum veieris cnn^tituli 
nttrUcienter * hxc rorma prxscriberei; nec opus Tuit 
ut hjBc scicnJa [al. rac^cadj] Orieniis episcopis inti- 
maret, qii<>8 ex expulsionecatholicorum,quse ageban« 
inr in caus i lidei , non igiiorasse inauirestum est ; et 
eoiamuaicand) hxTeticis subrogaiis, facio tnli eon< 
sensisse nun dubiuni est; ' eiiain cuiu exieriiae com- 
muiiionis efTeclis [a/. addii atque ideo cuni eis jaui] 
iiec poiui se , ncc dcbuisse bcdis apostolicae scita 
trnctari. Ecce agnoverutil iii eoruiii professione qui 
constantissiiue perdurarunt, qiiod (ilei coniinunioui- 
qiie catuolicae deberctur. Ecce agnoverunt quemad- 



illius se sine dubio pervidebani sententia consequen- 
ler astriiigi, [a/. addit et] ob hoc eum videri nole- 
bant esse daroDatum, quia se co;'noscebant in eadem 
praevaricatione daranaios , in qiia hodie quoque dki- 
nere persistuut. Sed sicut ii siinili condilione con- 
slricti comp!iccm suuin non possuiit judicare doii 
jure damnatum , neque reum [aU rei reum] possunl 
cumpeieiiier absolvere , sic illo jusie pnvvaricatore 
damnato, ipsi quoque pari jaceiit daninaiione prti- 
sirati, neque nisi resipiscenies, inde poteruut pror- 
susabsolvi : quia sicut per uiium scnbeutem eorum 
omnium vulgala iransgressione [a/. iransgressio e$lj 
qui in eamdein perfidiae reclderaiit actionem, sic iii 
uno eodemque qui pro omnibiis scripserat , vel scri- 



modoin a talibus recedendo , imo talilius contra mo- fi beudo oiiiniuin i mdidera: vuu tales transgressioiie 



liendo, a fide et conimunione caiholica deviarii Aca« 
cias y scque pariter cum endem errori siibdiiierint. 
Ecce agiioveruiit quain jusiis ex causis pro fide et 
eorouiuiiione catholica atque apostolic:i, cui et illiqui 
h) ea persiiieraut coiigruebant, et hi qtii persuiitibus 
obviabant, ah eadein docebanlur alieni, sedis apo- 
stolicae aucioriiate sil reiiiotus Acacius (* ad cujus 
pr.rcipue vocaius cxanien vel venire vel mitiere Don 
euravit, ut se de liis omnibus , ut confi<leb ii, abso!- 
verei) , ejusquc pariter quicunque coiiipltces exsii- 
terinl, atqoe ab illa merilo cum his commiinione 
discretiis , a qua se ipse primnm cum suis consorii- 
bus eatholicls pontificibus discre; ando cognoscitur 
reparas^e; jurcqiie sententiam ille damnationis exre- 



puniia, par«ier quo |ue cum eudem, vel in eodeui 
est complicum iransgreisio punita cunciorom. ' Quse 
lamen senientia in A aciiim destinata , elsi noroiiie 
taniunimodo pransu is apostolici » ctijos erat utiquts 
potCdtaiis lcgiiirou* , prubaiur esse deprompta, pray 
cipue cum secreio dTip-enda videretur : ne custodiM 
ubique praiitentis di>posiiio salutaris quibuslibel dif- 
Ocullatibus iinpedi a necessari.:m liabere non poa- 
set effectum; tamenquia ortliodoxis ubiqtie dejectb, 
el hxreticis latitumuiodo eorumque con&oriibus jain 
relictis in Orieiilc, catliolici pontificcs aut residui 
omnino non es eiit, aut nullain gererent libertatem 
pliirimonim in Iiaiia catholicorum congregaiio sa- 
cerdottim; ratioaabiliter in Aca'iuni * seiiteDtiam 



pit, caeerisque consortlbus cum suis consortib:is ^ cognovit fuisse prulalam, quae cong'eg:itio facia 



proiiiulgandam ; qui solus pro oiimibus suis consor- 
tibus in commonionein se recidlsse perfidix ad apo- 
stolicam sedem missis liiteris est professus. Cui Aca- 
cio , sl commuiiicavcrant Orientales episcopi ante- 
qoaiu bue referret [o/. referretur] , pari uiiqu • reaiu 
Firie dubio ^ probabalur involvi, jureqiie per iilum 
iransgressioitis sontentiam susceperunt , tanqtiam 
facti cum eo.tem communionis externae; qui utique 
noD consuli tanquam nostrae communtonis hom nes 
fam deberent, sed tanittim in conirario posi.i ron- 
aertio refutari. Si vero non communicaverant anie- 
quam Acacius huc referret [a/. referretur] , ei com- 
flDUDicantein nolare debueraiit, et ipse de eodem po- 
lius huc referre, atque aposiolicac sedis vigore per- 



pintificum non eoiiira Clialcedonendcm, non taii- 
quam nova syiiodiis contia veterem primamquc 
^ Cugnovil; seJ ptttiiis secundum t*norem vctcrij 
conslituti particeps apostolicae exsecuiioni^ eirecia 
est; ui salis appareat Ecclesiam catholicani , sedeiH- 
que apohtolicam , qnia alibijam omninonon possei, 
ubi potuit , el cum quibus poiuil, nibil peniius onii- 
sisse, quod ad frauriium pertineret " pro intemeraia 
et sincera cominuniooe tractatum ; * quac cum nni- 
versa noverint qui videntur Ecclesiis Orientalibus 
nunc praeesse, proptere iCliristianam rcparari lej;itima 
cnraiione refugiunt uniiatem ; quia occasioncm dis- 
sensionis hujus suis ambiiionibus sufl^raganiem de- 
ponere jam recusant ; quia sine auctoiitaie sedis ap«>- 



culsummeritocomprobare, cumqueeasedeapostolica stolicae omnium Ecclesiarum passim jura confun* 

tantisque iHis caiholicis ponttficibus magis lenere dant, magis eligentes in errore perslstere, quain 

concordiam. Sed quia ab illorum socieiaie descive • prapsumptionum suartim perdere facultatem, plus 

rant, et eorum successoribus communicare dt-lcge- usurpationum suarum liccntiain diligenies qaam 

rant; ideo cum sede apostolica minime congruebant; divini judicii tenenies corde respectum. In quo ne- 



* Id. cod., Aoc forma. 

' Id. cod., eiiam communionii exiefwe effectos 
atqne ideo cum eii nec^ etc. 
' Haec desunt in cod. Yerofiensi. 
^ Id. cod., probabaiuur, 

* Id.cod., ciiitrlorttiti. QwB ad iMtruetionem vestrie 
dikctiows saiis abundeq te sufieere judieamus , ^iiarJt- 
viseademlatiut, si Dontinu» concesserii (aculiatem^ siu- 
deamus exponere^ quatenus et fidelium quisfuecognoscai 
nihil aposioticam sedeni , qnodabsit^ prirprooere cen- 



smne. Haec a Labbco aiTeritntur ad calcem epistolap. 

* Cod. Veron. omisso verhu senteniiam ita legit» 
in Acaeium fuifse prolata. 

* Id. cod., Conrenit, 

* id. cod., pro in emerata /ide, 

* llic deftcit b:cc episiola in €od. Veronensi , ia 
qtio haec subiluntur : txplicit rationis reddendm Aca- 
eium a sede apostolica fuisse damnatwn , nec pcue 
quemqfiaiH sine discrimine animct iiiar e«ttf commMii.o- 
nii parlicipem fieri. 



77 



EPrSTOLiC ET DECHETA. 



rs 



cesM est velint iiolint Unn de fidei commiinionisqiie A liceret ilenrc, nulnm contr:i j^ingiilos quosqne pmr- 



citholicae sinceritate neglecta , quam de patemis ca- 
iionibus evidenter irruptis recipiant quod mereiiinr, 
nisi dum hic lempus admiitit hxc damnalionis 
xtern» pericula correctis mentibus stndeant decli- 
nare , ul possint iion lales permanere, quibiis inso- 
lubilis cst laia senieiitia. Sed a talibns recedentes, 
ab eadetn senientia non teneri : qux sicut in errore 
duraiilibus nunqnam solvenda prxfixa esi , sic :ib bis 
ent alien» . qui exstilerint puniendae pravilntis im- 
munes. llasc vero ad instructionem vesirae dilectio- 
nis salis nbundeqiie sufficere jiidicamus, quainvis 
eadem laiius, si Dominus concesserit faculiatcin, 
stuileamus exponere : quaienns et fidclium quisqne 
cognoscat , nihil apostolicam sedcm (quod absit) 



sus errores st:ibile |»crsisierel Eoclesixconsiitnluin, 
ac S(*m(»er iisdeui ruroribiis recidivis omn s integra 
definitio lorharetiir. Nani si limilibus eliam pra»fi\is 
positarom scmel synodilium rcgul.inim, non cessani 
elisae pestes resumpiis ceriaminib is, conira funda- 
mentum sese verit:iiis aiiolleie, ei ^implicia qiixque 
corda percutere : qniJ fierci si subinde fas essel 
perfidis inire conciluni? cuni qiwcJibet illa maiiifesta 
sit verltas , nunquaiii desit qiiod pcrniciosa depro- 
mat ralsitas, ctsi r;iiioiie, vel aiiciorltate deficiens, 
fola lamcn inteniione non cedens. Qiiae mnjorci 
nostri divina inspjraiione cernentes, necessarie pras 
cnveruni, ut quod conira unamquamqiie haeresim 
coacta synodns pro (Ule , coinmniiione, vrritate ca- 



praepnipere ceiisuisse, etnon hahere quodjiiste pos- B tholica at(]iie apostolica promulgassei, non sineienl 



sii opponere, pcrversa doceatur iiuprobilas. Hecte 
autcm faciet ve>tra dilectio , ul isia qune scribimus, 
p^iriter catholicis et contraria sapienlibus innote- 
scant : qiio et smis necessaria firmiiaSy ct male 
sanis competens mcdicina prxbeaiur. Datum calen- 
dis Februarii, * Victore viro clarissimo consule. 

EJUSDEM EPlSTOLiG 

FOBMA BREVIOR. 

Dilectissimis fiatribus universis episcopis per 
Dardaniam constitulis Gelasius. 

Yalde mirali sumus^ qiiod vesira dilectio qiiasi 
novam et veluii diflicilcm quxstionem, et adliuc 
lanquam ii audilum qoippiam nossc desidcrat , quod 



novis lost h.TC reir:ict:itonibus mutilari, ne pravis 
orcasio prxbeeiur qnai nudicinaliter ruerant sia- 
lnt:i piilsani; sed aiictore cujuslibet insanl:p, .ie 
pariier errore damiiaio , sufficcre jndicarunt, ui 
qusquis aliqu:>iido hiiju'» erroris communica.nr 
existeret, principali senieniia dammtionis ejusessct 
obstricius ; quoniam maiiifcsic quilibet vel profes- 
^ionesiia, vel «oinmnnione |0s et agnosci. 

Etut brcviiaiis causa priora laceamns , quae dili- 
g-ns inquisitor facile poierit vesligare : Sabellium 
damnavit synodus , nec fnit necesse ut ejus secia- 
torcspostea damnarentnr, singulas viriiim synodos 
celcbrari , sed pro lenoie CdUstituiionis antiquae 
cnncios qui vcl pravitaiis il!ius , vel comniunii nit 



Euiychianae pestilentiae communicatores , non ha- ^ cxsttrrc parliripes, nnivors:<iis Ecclesia duxil 



esse 



henres qnid pro sux perdilionis obstinatione respon- 
deant , rrcqnenii jam rationc convicti, sota conten- 
tione suhmnrmuranl : non quia sit alicujiis mo- 
■icnti qiiol garrinnt , nec invi niunt penilus quid lo- 
quantur. Uhi inagis eos qni c.>tholicis sensihui insti- 
luti sunl, adliuc lixrere miramur, quani iltos qui a 
vciitate exciderunt, et ab auliqua Ecclesix traditione 
suni devii, profanas vocuin novitates ctinepiias ca- 
dticx perversitatisobieiidere. Quibus eos vestra dile- 
etio reiutit jactitare, ideo Acacium mm pntare jiire 
damnainm, qiiod non a speciali synodo videatur 
fnissc dejectus, et insupcr dementiam su£ vanitalis. 
arcuniulare pueriliier , adjicientcs : praeciputB pon- 



refnlandos. Sic propier hlaphemias Aiii , forma 
fidei communionisq ic calholic-c Nicxno pnlala con- 
ventii, Ariaiios omnrs, vel quisquis in hanc pcstein 
sivcseiisu sive coininnni ne deciderii, sine r«*iracia- 
tione concludit. Sic Eunomium , Maccdoninin, Ne- 
storium , iiynodns semel gesia condemn:tns, ulioriiis 
ad nova concilia venire iion sivil ; jcd univcrsos 
qiiocunque modo in has blasphemias reciden^es, tra- 
diio sihi limite synndali refutavtt E<clesia, nec in* 
qiiam recte ce>sisse m:iniffMiim est, qualihct ncces- 
sitalc cogeiite , noviter qu:e fuerant saluhriter con- 
stituia, it^mcrasse. Non autem nos laiet in iempe- 
staie persccutionis Arian.T plurimos ponlfircs de 



'ficem regiiB civitath, Quapro|iter siuliiiiam respuen- ^ exsiliis, pace nddiia, respirantes per cer as provin 



ie.« inaniuin querelarum, pcrcurrere vos oporiet ab 
ipsis beatis apostolis, et considerare prudentcr quo- 
niaiii patres nostri , catholici videlicet doctique pon- 
tifices, in unaquaque baeresi quolibet tcmpore susci- 
lata , quidquid pro fide , pro veritate , pro commu- 
nione catholica aique aposiolica secundum Scriptu- 
rarum tramiiem praedicationemque majornin facta 
semel congregatione sanxerunt , Inconvulsum dcin- 
ceps volaerint , firmumque constare , nec in eadem 
causa denuo quae prxfixa fuerant retractari, quali- 
bct receuti praisnmptione permiserint ; sapientissime 
providenles, quoiiiam si decreta salubriter cuiquani 



cias congrrgatis hecum fratrihns Ecclcsias compo- 
suisse turbatas; non taincn ui illius synodi Nicana>, 
quidquid de fide et communione catboltca definive- 
rat, immutarent, nec nova quemquam prolapsum 
damnatione percelierent , sed illins decreti tenore 
nisi resipnisset, judicavere damnatum, essetque con- 
sequens, ut nisi rorrigerct, damnaiioni procul dubio 
siihjaceret. Quitius convenicnter, ut dictum est, ex 
paterna iraditione perpensis confidimus, quod nullus 
]am veraciier Chrisiianu> ignoret uniuscujusque sy- 
nodi consruutum, quod universaiis Ecclesine proba- 
vit assensus , nullam magis cxsequi sedem oporlcre 



' Scribcndum est Viatore^ qui an. Chrisii 495 consiilalum fiessit 



70 



GELASIl PAP.E I 



80 



pr?R CAtcris, qiiam priinam, qii% ei unamquamque A i^edis episcopus? Giijus merroporitanx civiiatis an 



syiioilum siia aiichir.late connrmat, et conlinuata 
ii.mler.itione custodii ; pro suo scilicet principalu, 
qiieni bealiis apostolus Peirus Domini voce perce- 
ploin , Erclosia nihilominus subsequente, et tenuit 
semper ei retinet. 

IJxc dum Acacium certis coinperisset indiciis a ve- 
ritate deviasse, diutius ista non credens» quippe quein 
Boverat eisecutorem sxpe necessariae dispositionis 
sn» contra haereticos exstitiise , per iriennluin fere 
litteiis destinaiis eumdem moncre non destiiit, sicut 
l^er diversos missa familiariter scripta testaniur.Qiii- 
bus ille priinum tanquam deditosilcniio niliil respon- 
dere proponens , tandem aliquanda roissis litteris 
pr»nteiur, se Alexandrino Petro,quem expetiia apo- 



tiste8?Noniie parochia; lleracleensis Ecclebiae? Si il i 
certe licuit mie synodu seiitentiam apostoiicx sedis 
abruropere, nulla ejus cousulutione qiixsita; itane 
vero non licuit primae scdi Chalcedonensis synotli 
constituia, sicnt decuit, exsi^qnenti, hujiismodi prac- 
varieilorem siia auctoriiate deirudere? Sed nec illa 
praeteriaius, quod apostollca sedes frequenier, ut d.» 
ctum esty more majoruin , eiiam sine ulla synodo 
pruicedenle, exsolvendi qiios syno<lus iniqua daroiia- 
vcrat, et damnandi nulla existente synodoquosopor- 
tnlt, habuerit raculiaiem. Saiictac quippe memoria: 
Athanasium synodus Orienialis addixerat , qucm ta- 
men exceptum sedes aposlolica , qua damnationi 
Graccorum non consensit, absolvit. Saiiciae memo- 



8toli:ae sedis exsecutor ipse quoqiie daninavcrat , B riae nihilominus Joaniiem Consiautiropditanum sy- 



absque aposlolicae scdis notitia coinmunione permix- 
lom. Boati aiitem Pelri sedes, quae Alexandrinum 
Petrum 8e tantiimmodo damnasse, n:>n etiam solvisse 
iioverat, non reccpit; aique ideo, ne per Acacium in 
Pelri qiioque eonsortiuni duceretur, ipsuni (jUiHiue a 
8ua commuiiiono submovii, ct muliis inodis irans- 
gressornn a sua societate fecit a'ienitm. Hic siexa- 
roinatio quxritur, jain Judicio non e at opos , post- 
quain litteri^ suis ipse coufessus est. Si aiictoritatis 
pondus inquirilur, Chalcedunen^is synoJi teitore il- 
liui dcfinitioiiis exsccutio reperitur, quo dainnatl 
illie erroris communicator effectus, praefix:c niliilo- 
roiuus dainiiationis particeps exisieret ; quoniam idem 
ipae error, qui scmel est cum suo auciore damnatus, 



nodus etiam catholi«*orum pr:i;8uiuro cerle dainnavc- 
rat, qoein siroili modo sedes aposiolica etlam sola, 
q lia non conscnsit, absolvit. Iicmque sanctum Fla- 
viaiium pontiflcem Graecorum congregaiione dainna* 
tuip pari lenore, quoniam sola sedes apostolica non 
conseiisit, absolvit ; poiiiisque illic receptus fuerat , 
Dioscoriim secund.'e sedis praesulem sna auctoritato 
dainnavit, el iiiipiiirn synodum non coiisentieiido sola 
submovtt, et pro ventate ut synodus Chalcedoneii- 
sis fieret, sola decrevit. In qua ut crgo sola jus ha- 
buit absolvendi eos quos synodica decrtla percule* 
rant, sic etiam sine synodo in hac eadein caus i p'u< 
rimos eliagni metropolitanos damnasse cognoscitur. 
Quod si quis h.ec ab apostolica sede vel secunduni 



in paitidpe quolibet pravae communionis efl^ccio , et C synodum acla reprehendit, praeter quod prisca reruiu 



exsecrationcin suigestatet poenam. Qiio teiiore Ti- 
rootheus etiam, atque ipse Alexandrinus PetrKS, qui 
secundaro certe sedem tenuisse videbantur, non re- 
petita 8ynodo,sed auctoriiate lantuininodo sedis apa- 
stolicae, ipso quoque Acacio postulaiiic vel exse- 
quenle, prubantur esse daiunati. QuoJ si , uirum er- 
rori vel prae^aricationi cominunicarit Acacius, forsi- 
tan dicalur oportuisse constare, breviier praibeinus 
ad ista responsum , aui enim ipsi doceant Petrum 
veraciter legitimeque purgatum, et ab omni harreii- 
corum contagione riie discrctum cum ei coniiiiiinica- 
vit Acacius, si ejusct^mmuoicatorein putant Acaciuin 
aliquatenus excusaiiduin, autsi, quod magis est ve- 
rum, coovcnienter atque legitime Pelrum noii pro- 



probatione coiivincitur, interim multo magis Acacio 
non licuisse fatebitur. Dicat ergo qua ipse synodo se- 
cuiid;esedis an:istitein qualemcunque , certe citho* 
llcum, el a catlioiicis ordinalum, nec de catholica 
flde et commiinioiie aliquatenus, iinpeiituin, duxerit 
cxcludenduiii ; et haerelicuin nianifestum Peirum , 
siia quo<|iie exsecuiione dainnatum, calholico poiiii- 
fici perini>erit subroj^ari. Qua synodo leiliae &edis 
episcopuni sanctuni Caleniiioneiu fecit expclli , ac 
nihilominus eidein Petruui tam manifestum hxreii- 
cum ut eidem palam nec se conimunicare prxiendc- 
ret, sua passus est dispositione substitui. Qua deiii- 
que per totum Orientem hynodo, ejectis orthoiioxis , 
nullo crimine maculaiis, pravos quosque et criinini- 



baverint expiatum, rcstat iit cjus in expiatione iiie- '^ bus iiivoluios siia provisione supposuii ? Qua synodo 



rily et qui ei communicavit, iiifectus. 

Nec plane taccmus qnod ^uncia per iniinduin novit 
Ecclesia, quoniam qiiorumlibet sentiiitiis ligata pon- 
ilftcum sedes beati Petri apostoli jus habeat resol- 
vendi : ot pote quae de omni Ecclesia fas habeat ju- 
dleandi, neque cuiquani liceat de ejus judicare 
jadiclo. Siquidem ad illaro de quaiibet mundi parte 
canones appellari voliierint, ab ilia autero nemo sit 
appellare permissus. Quapropter constat satis Aca- 
ciom nuilum habuisse pontillciuin seutentiam sedis 
apostolicae siiie ulla ejus noiione soivendi. Qua cerie 
tjnodo hoc illa prae^umpsit , quod nee sic absque 
apostolica sede fas quideiu habcrct efficere ? Gujus 



tot alieiia privilegia nefaudus popolus invasit? Sed 
libri non sufficieiit si lraga*dias ejus quas per Eccle 
sias totius Orienlis exercuit, singillatim descnbere 
moliaii^ur. An illud ipsius argumentum nobis aestt- 
maul opponcndum, quo facinora sua in imperialcm 
visus est jactare personam ? Cur igilur , quando vo- 
luit obsiiiit Basilisco tyranno, certe et haTet:co ve- 
hementer infcsto? Cur ipsi imperatori Zeiioni , quia 
palain Anliocheuo Petro noluit comrounicare , suani 
noii subdidit voluniatem? Ecce potuit in aliis resul- 
tare si vetlct. An non Apostolus dicit : iVoii fo^Mm 
qui faciutit, ted eliam qw consentiuni facietUibu$^ reaiu 
pariter tuni irretiti ? Scd ut ea quae latius explicaiida 



81 EPISTOLiC: ET DECRCTA. 82 

»uiil cmiiliamus, qiiid, quod ipse Zenon iinpcralor A cum nnvas caus;is essc perpcndercnt , loto Oricntc 



Biiis liilrris prontetur rnnrta ^ese rx Acacii gessisse 
contilio, nec lioc eum faHere liiieris suis ipsequoque 
lestaiur Acacins, qui et enm nihiloininns universa 
n cie gt*5sisse conscripsii, et suo consilio hxc e:;dem 
gesta iion tacuii. QuaM vero taniiim in Alexnndrini 
retri ciimniuiiione Acaclus prjcvaricator exstiterit, et 
non in omnibus quos ?el reclt , depulsis catholicis 
pontiOcibus, lanquam lyrannus, F.cclesiis qnibuscun- 
que pneponi ; vel laliter praepositis pcrversa comniu- 
iiioiie permixtus est, qui hoc ipso secundum canoiies 
fneraut ab ecclesiastica comutiinione peHcndi , qiio 
66 passi sunt successores vi\is sacerdoiibus adtiiberl. 
Qois niitem non |ier>piciat Ghristianus, qiiod raibn* 
liiis poniificibus a propria sede dejeciis, non nisi hx* 



depelli ; et ca:teri quid cavereni, ex illnrum qiiali» 
tate discernere poluissent. Restat igitur nt illiiis par- 
tis eos fuisse sit clarum, cui se posi tnt experinienta 
dederuni, meritoque ab apostrdira sede ci terisqne 
catliolicis non j»m con ulendi erant, sed potius no- 
taiidi. iti^imui autein qtioii pr;i*rog:itivatii volunt 
Acacio comparari, quia episcopns fiierii regiae civi- 
tatis. Nunquid apud Medi(»lMnum, aiHid navennam , 
apud Sinninm. apud Treviros niultis temporibiis non 
coiisiitit iiiiperatnr? Nunquidnam harnni nrliiiimsa- 
cerdotes iiltra inencuram sibiinet antiquitus deputa- 
tam quidpiam suis dignilatibus iisnrp irnnt ? Nnnqui I 
Acaciiis ut Jonntiem quemlibet liominfm c;itholicnni 
tamen, a ralboliciji ordinatum de Alcxnn Iria exclu- 



ret-ci potuenint introducl ? Quibus tameo cunctis , B derct, Petniin.^ue in liORresi jamdetectnni nlque dam- 



vel »uctor fuit A( acius subrogandis , vel subrogatis 
comniunicntor acccssit, his oiique qui a communione 
tiullatenus discrepabant. Cur ergo vel cum baec fieri 
videret, iinn sicot sub Basilisco jam fecerat, ad apo- 
Biolicnm sedein referre curavit : ut sl sulus ipse non 
|ioterat, jniictis, ciim eadem consiliis atque tractati- 
bus apiid imperaiorem possent , qu» rcligioni com- 
lietereut, allegari ? Naro si Basilisous, ut dictum est, 
lyrannui; buTeiicus, scriplis aposiolicae sedis vehe- 
nienier infractus est, el a pluriinis revocatus exces- 
sib:is, qiiaiiio inagis legitimiis Imperaior qui se ca- 
tholicum videri volebai, potuit cum apostolica St^de 
e nctorom quoque pontificum moJerata KUggesiione 
mitigari, prncipoecum ejusdem Acac i esset specia- 



natum, :«b^que sedi^ apo8tolir.T, consuhatione reci- 
peret, nliqua synnd6 saltem illic babitn, hoc atida- 
cter airipuit utCalendionem de Antiochia depellerei, 
haereticunique Peinim, quem ipse damtiaverat , ab^i- 
que notitiasedisapostolicx rursus adinitleret, ali(|u» 
synodo id fecisse inonstratur ? Si ccrte dc dignitatti 
agiiur civitatum, secumlai <cdis ei teriinc major est 
dignitas sacerdotiim qiiain ejiis civitaiis , quac non 
soluin inier sedes min me numcratur, scd nec inicr 
metropolitanorum jnra cer.seinr. Nnni qnod dicitis « 
regi(edvUat'8^ alin poiestas e>t regni sxcularls , nlia 
ecclt*siasticaruin distribiitio tlignitalum. Sicui ciiim 
quamvis par\a civita^i pnerogativam praesentis regui 
non minuit, sic imperialis praeseniia mensuram di- 



lis fautor et amattir, et qui litteris siiis tam ipsum G gpensationis religiosae noii miitit. Sit clara urlis illa 



Acacium, quain saiictum papam Simplicium magntiro 
laudibus exiulisset , quod haerelico constantissime 
restitissent? fur tanto tempore Acacius inter isia 
coniicnit, nisi quia praepediri nolebat uliatenus, qiiaB 
d«*siderabat expleri ? 

Ponamus tamen, etiamsi nulla synodus prspces- 
sisset, cujus apostolica sedes recie fient exsecuirix, 
cum quibuseratde Acacio synodu^ ineunila? Nuu- 
qnid cnm his qui jam participes lcnebantiir Acacio, 
et per Orientem totum catbolicis sacerdotibus violen- 
ter exdusis, et per exsilia diversa relegatis , socii 
evidenter existebant communionis exiernae, prius se 
ad baec cousortia trjnsferentes quamsedis apostolicae 
ftita consolerent? Com quibus ergo syiiodus erat 



poiest^ite praesentis imperatoris, religio Mib eodem 
tnnc firma, tunc libera, tunc provecta consislit, si po- 
lius boc praesente propriam teneat sine olla pertur- 
batione mensoram. 

Sed dicatur forsitan de Aleiandrinoet Antiocheno, 
certis ex causis principem magis illa qux gesia sunt, 
non Acacium praecepisse. Sed principiChrislianode- 
coerat sugRcrere sacerdotem, maxime cujus familia- 
ritale et favorc fruebatiir, salvam fore de ejus injii- 
ria coniumeliaque vindictam, tantum ut Ecclesiie si- 
neret Chrislianus princeps reguias custodiri , quia et 
nova in utroque pontifice cnusa essct cxorta , et no- 
vam tiiiicussioneni consequenler inquireret. Etsi, 
sicot semper esset eflecium , sacerdotaii concilio de 



iiieanda catliolici pontifices fuerant un(Ji(|ue jam de- ^ sacerdotibus jndicia provcnireni, non a sapculari vi- 



pulsi, solique remaii*>erant socii perfidorum , cimii 
qniLus jam nec lieebat babere coovemum, dicente 
psalino : Pion udi m concilio vanitalii , ef eum iniqua 
geretUibu* non intriAbo, Nec eccleslastici moris est , 
curo bis qui pollotam habeni commonionem, per- 
m<xiamquecoro perfidis miscere coiiciliom. Recte 
Igitur p^rCbalcedouensis synodi formaro hujusmodi 
piaeTaricatio repolsa est, potios qoam Id concilinm, 
qiiod nec opus erat post priroam syuodum, ncc cum 
talibus balicri lieebat, adducta est. Nam etquiJ age- 
rctnr dc fide catbolica inielligere si vellent, ignorare 
n 'n poterant cum viderenl cntholicos pontifices , 
pulla synodi discossbne, nollo concilio, prafcipue 



derentor qualescunque poniifices, et si errore bo- 
manitus accedente, non tamen conlra religionem ul 
[atenus excedente potesinte percelli. An ei haec jusia 
raiione principi suggerenda non erant? Re}!i«c civi- 
tatis honore sublimis si factus erat illa regia civi- 
taie sublimior, tanio magis in his inggerendis 
debuit esse consiantior. Si autem in his qua: pro 
rcligione f«ieraiit exerenda , exstitit contemptibllis 
ntque despecius, ct aut segnis, aut fiduciam iion ha- 
bens iniimandi, in quo per regiam civitatem m^jor 
eflecius est? Natbnn proplieta patnm publiceqiie in 
facie regi David,et commissum pronontiaviterrorem, 
01 ip^iun coinmisLi e non tacuit, et cuo!as»iona eor« 



85 GELASII VWM I 8i 

recliiin roiispquetiler al»8<»lvit. Ilic auUMn vir bonus A rrfutavii, ctconsortem commiinionis externae a sua 



et saceidos egregius, in tanluin se et suggerere po- 
tiiisse inoiisiravii, et iioluisse deprompsit , imo fa- 
vis^e pateiecii, ut et imperator cuncla se ex ejiis 
gessisse cousilio non taceret, ct ipse imperatorem 
iiiagnis 1'rxcoiiiis elevaret ista facientem; se.>eque 
proderet liis agendis rebus Tuisse pirticipem. 

Sid eslo Calendion nomeii imperaioris abstulerit, 
Joaniies priucipi mentitus ruisse jactelur : qnae la- 
men, cuin novae essent causx, nova debuit cccle- 
siastica proveuire discussio. An qui in boiiiinem 
iinperaiorein peccasse dicebantur, nulla inicrvc- 
niente syiiodo dejici debuerunt; et in Deum, qui 
suminus el verus est imperator, Acacium delinqucn- 
tem sinceramque comniuiiionem diviui sacramenti 



coiiimunioiie dimovit, nec opus fuii nova .«^ynodo, 
ciim veleris comitituli sufficienier hoc forma pr»- 
scriberet ; ner opus fu't ul bxc facienda Orientis 
episcopis intimaret, quos etexpttlsionecatbolicoruro, 
qu V. agebantur in caiisa fidei non ignonisse manife- 
S!iiin sil, et communicando bxreiicis snbrogaiis, fa- 
cto tali consenMSse. Non dubium est etiain externx 
cofDmunionis efleclus, atque ideo cuin eis jam nec 
poniisse, necdebuisse sedis apostolicae scila tractar. 
Ecce agnovenint in eoriiiH professione quieonslan- 
tissinie perdurarunt, quid fidei communioiiiqiie c:i- 
Ibolicx deberelur. 

Ecce agnoverunt qoemadmodnm a talibus rece- 
dendo, imo talibus contraria moliendo, a fiile et 



studentein miscere cuin perfidis, secundum synodum ^ communioue catbolica deviarit Acicius, seqiie pari- 



qua lixc est damnaia p<>rfidia, noii oportebat excludi ¥ 
Quid pertttum Urientemdc iunumeiisuibiiius pulsi 
caibolici sacerdoles, el bxreiici subrogati? Novae 
certe erant linisa!, cl liis coiisequenler iiova synodus 
debebaiur. Cur lunc nou venit in mentem ut in la- 
libus causis paierelur a principe salteni qualiscun- 
que synodiis cclobranda, ut quocunque vel coloralo 
iudicio iiaditionis ecclesiasiicae passim poiitifices 
Tidereiilor exclusi, iion solum quarumcuiique ur- 
blum s:iccrdotes, sed iiietropolitani incuiicianter 
antistiles? liis omnibuscum noii restiiit siiggc>tionc 
qiia potuit, consensii Aracius coaimunicando cun- 
clis qui ii) catholicoru n locuin lixTelici roerant su- 
brogali. Aposlolus autem dicit : Non $ohm qui fa- 



ter cum eodem errori suhdiderit. Ecce agnoverunt 
quain jiisiis ex caui^is pro fide el comniunione calho- 
lica aiqii'* aposlolica, cii et iili qiii iu ea persiiteranl 
congrnebant, et illi qiii perslnutibus ohviabant, ab 
eadem docebanlur iilieni, sedis apostolirae auctori- 
lat^ sil remoiu<; Ac^cius, ejusque pariier quicunqiie 
complices exsiiterunt; aique ab illa ineriio coinrou*» 
nione cum bis discretus, a qua se ipse primum cum 
suis eoiisortibus, a pontificibus calbolicis discre- 
p:indo, co};nosciiiir separasse, joreque senieniiam 
ille damnaiionis excepit. ca^ieris consortibus pro- 
niiilgandam, qui solus pro omnibus suis coiisortibiis 
iii coiumunionem se recidisse perfidis ad a|H)stol- 
cain sedem missis litteris est professus. Cui si com- 



cini,iedetquiconscniiuntfacieHtibu$,Teos\ni\{ih\'^tnunicsiy^^ Orientales episcopi, anteqiiam liuc 



lantcr a^cribi. An lixc rtcuit s.xculari potestaii el 
aclis talihus Acacio conscniienti abs<)iie nlla synodo, 
quam ipsa rer; m novii:is exigchal, ahsque sedis 
aposlolicfti coiivulinlioiie petnccrc; ei f«edi aposio- 
licae non licuii secundum lenorem synoili Chalcedo- 
iieiisis in veieri uih|ue catisa et vcieri cotistiiulo 
jiisia dennilione damnatis inimicis synodi Chalce- 
donensis Acacium communicantem a .«>ui commu- 
iiione depellere? Sed Acnciiis, iiiqiiiunt, principibus 
obviarenoii poiuit. Cur Basil sco, qiiia voluii, ohvia- 
vil? Cur ipsi Zononi, ne palam Pelro An ioelirno, 
f(uamvis laieuicr hoc fedt, coii.muuicire viderclu.", 
nofi cuinmodavit assciisum? Eccc risultanti non 
refttitil imperaior; ecce vim ni«lcmi non inlulii ; ecce 
refugienti contagia mnnifcsla ctmiessit; postrenio 
cnr tanto terapore cum isii gcrere tur vel gerenda 
oognosceret, noti ail sedcin aposlolicam, a qua sihi 
curam illaruiii regionum noverai dehgutam deferre 
ruravit?Sed prius laudator factiisesl ipse gcstorum, 
quam vel prsmoneret talia esse lenianda, vel ne 
lenUrenlnr objisteret : sicut siib Basilisco jam fccer 
rat. Cur illl^ cspteris communicare consensit, qui 
depolsis catbolicis sacerdotibiis , indubitamer haerer 
tid singiiliii iirbibus fuerant subsliiuti? Postremo si 
ille defuit suis partibiis, et quj^ sacerdaii catbolico 
com|ieiereni agere noii curavit ; ideo s«di:8 aposio- 
lica quod ad eam periinebal vel poiuit vel dciMiit 
prxtcrire? Uiolibct modo liaereticorum complicem 



D 



referrel, p:>ri utique sine dubio reatu probantur in- 
volvi, jureqiie per eum senientiam transgrcssionis 
siisceperuiit, Uinquam facti cuin eodem cominunionis 
exiernae. Qui utique non consuli, tanquam noslroi 
commnnionii bomines, jain deberent; sed tanqiiain 
iii coulrario positt consortio refulari. Si vero non 
communicavt ranl anlequam Acaciiis hiic reffrret. el 
communicnntem nolare debueranl, et ipsi poiius de 
eudem buc referre. atque apostolice sedis vigore 
perculsum iuerilo comprobare, cumqiie ea scde apo- 
stiilica tanlisqiie illis catholicis ponlificibus magis 
lencre ooncordiam. Sed quia ab illorum socieiale 
desciveranl, et eorum successoribus communicarc 
«lelrgerant, ideo ciim sede apostolica minime coii- 
gruchant, qu a in sorlem reciderant praevnricatoi is 
Acacii, ct illlus se siiie dubio pervidebant seiiteniia 
consequenter a*stringi. Ob hoc euro videri nolebant 
esse damnatum, quia se coguoscebant in eadcm 
prxvaricatlone damnalos, in qua hodieque maiiere 
persistunt. Sed 8i(Ut hi simili condiiione constricti, 
complicem suum non possuul judicare non jure 
damnalum; neque rei reum possuni competenter 
absoJvere; sic ilLo pr»varicalore jusie damnato, isii 
quoque pari jacent damnaiioiie prosirati ; neque nisi 
resipiscentes inde polerunt prorsus ahsoivi; qiiia 
sicot per unnro scribentem eorum omnium viilgnia 
transgrcssio est, qui in eamdein perfidix rrci:lernnt 
aciioiiem ; sic in uno eodcmque qui pro i mnibtis 



gfS EriSTOLi£ ET DGCRET \. ?M 

Kfipserat, vel scribciido oiiiuiuin prodiilcrat volun- ApropayaniiB prnvilatis inveniat, Quo facto non Au/ic 



t^iles, trangressio esi poniiai cuncioruin. 

Qaae atl insiructioiieui vesirsc dileciionis saiis 
abundcqiie sumcere jiidicaiiiiis, qiiainvis ealem la- 
tiiis, si honiiniis coucesserii fjciUialein , studeainus 
exponere : qnatemis el fldeliuin quisque rogiioscat 
nibil apostolicam sedem, quod aiisit, prxpropere 
ceiisuisse. Qii« tainen senteutia in Acacium desii- 
iiaia, etsi nomine laulummodo pracsulis aposiolici, 
cujus erat utiqiie poiebtatis, legitime probaiur et^se 
deprompta , pneserliin cum secrelim dirigenda vide • 
relur^ ne custodiis ubique praetentis dispositiosaiutai is 
quibu^Iiijetdilticiiltalibusimpedita necessarium bab«;ie 
Mo posset elTectum : lamen quia orlbodoxis ubique 
dejectis, et baBrelicis tantummodo eorumque consor- 



magis ab errore delrahimus^ quam periiiciem fidelibus 
irrogaK.*.t : eoque modo Chalcedonensis synodi $ta:uia 
violaniei^ adAum uBva eopulatione g^assandi in Ec^ 
elesiam lapis rapacibus aperimus. Denique ab eitdem 
ipsis cum quibus olim a calholica participatione divisus 
esl^ pontifex dicitur postulari : u/ salis evidenter ap^ 
pareal non eos reclam fidem veHe^ %ed in prwsule pro^ 
prio nefandi dogmatis qufgrere poteslatem ; neque inter 
ipsos et veradter serUienteSf pax inde possit fida gent' 
rari^ unde hcerelicarum mentium crescit funesta dam" 
natio, el cathoHcorum miseranda captivitas. 

£x epistola Felicis papac nd Ze..oiiem imp. 

(Epist. 2.) 

Ubi eis«, inqiiil, jam contequens procui dubio pef- 



libus jam relictis in Oriente, catholici ponlifires , aiit B videtis^ Aitxandrinm Ecclesice pervasorem, fnnesia diu 



residui oinnino non essent, aut nullam gercrent li- 
t>ertatem, plurimorum in italia catholicoium con- 
gregaito sacerdotum rationabiliter cognovit senten- 
liam in Acacium fuisse prolaiain. Quae congregaiio 
(jcta pontificum, non contra Cbalcedonensem, n»n 
tanquara nova synodus contra veterem primamque 
convenit, sed poiius secuiidum tenorem veteris con- 
8ti4uti« r^rticeps aposlolicie cxsecutionis effecta e^t; 
it aalis appareat Ecclesiam caibolicam sedcmque 
aposloiicam, quia alibi jam omnino non posset, ubi 
potuit, et cum quibus potuit iiibil penitus oniisisse 
qiiod ad rraiernum penineret pro intemerata (Idf, et 
sjncera coromunione tractatum. 

EPISTOLA XIV, SIVE TRACTATUS 

GEL4S'I PAPiC, 

In qno eiiam ponit exewpla epistolarum Simplicii papas 
aique Felicis, quod Timothei jEluri^ vel Petri Ale- 
xandrimimpietatemotim cognoverint^ vei vi*i fuerint 
judicasse, Pos'ea propriis prosequitur diitis^ iit- 
siruens quid adversus Grteco$ debeat responderi. 



impunilaie grassantem^ vestris prwceptionibvs, quibus 
merito dudum probatur ejeclus, esse nihHominus addi- 
cendum, An non ip^e esl^ qui pcr 50 annos caiholicce 
dtsertor Ecclesias, inimicorumque ejvs se tator et do- 
ctor^ et ad fundendum sanguinem sempcr velox fuit et 
promptus? Nunquid adhuc et istnm dissimuta.iomm 
quadam sumus ex conhibentia receptuti ? hi quo revera 
non est opus discusfione $ubtHi, quia ejus aperta sunt 
crimina. 

Mulla similia in dversis epistoiis eorum aPigeiis 
lector, si requirat, inveniel. rrxtermitio jam scri;>ta 
et adinonitiones pap:e Simplicii , qiix p*eriqiie vilia 
xsiimanl. et jndicnnt contemnenda. lilnd conidere- 
r miis atleiitius, quoil de eodem Pelro, lunc cum adliiic 
saimin forie s:ipeiet, judicarit Acacius, qualcmque 
dj co sentemiam ad apostolicam sedein dixerit. 

Domino sancto , et beatissimo Patri, archiepiscopo 
Simplicio Acacitu. 

Solticitudinem omnium Ecclesiarum secundum /tpo- 
%lclum(U Cor, xi) cireumferentes ^ nos indeiinente/ 
horlamini^ quamvis sponte vigilantes ac prcecurrenet. 
Sed vos divinum zelum solito aemonstratis, staium AU' 
xandrinas Ecclesiaj certius requirentes^ ut pro paierni* 
canonibus suscipiatis laborem^ pt/otmo stiUoHtes su- 
dore pro his^ sicut semper est approbatum. SedChristut 
Deus uoster, qui diligennbus se in bonwn cooperatur 
( liom. viii), nvstris cogitationibus insidem^ et unam 
nob.s in his mentem, atque eamdem pro gloria sua ess-{ 



£i epistola Simplicii pap« ad Acacium. 

(Epist. i7.) 
lUudf inquit, me non mediocriter facit ationifum^ 
quiod iisdem litteris suis Petrum^ qui hcereticorum du^ 
dum soeius exstitisse probetur et princeps^ quod con^ 
sdentiam diiectionis tuce meminimus non latere, instru- 
ciionesque ipsas^ quibus fuerit confutatus^ nosse confi- 
dimus^ quemque eiiam dubium non sit adhuc ejtta 
cummunionemdurareca(holicam,s4Bpequenosdeeodent*^cognoscenSt omnem victoiiam eise perfecit, consortes 



ex iUa urbe peUendo scripsisse sit eertum^ ad t ratfaue 
Ecelesice regimen exlstimet provehendum ; eumque pro- 
mittat rectce fidei definitionibus convenire^ a cujus uii- 
que, sicut superius dixi , consorlio lam degit extraneus^ 
quam ab ejus communione discretus esl. Ad quam si 
nunc redire contendit, nisi per satisfaclionem i.hristianis 
regutis competentem non po.esi introire : ac perinde non 
ad fastigium sacerdotalis digniiatis accedere, sed me- 
deice^ qum post pceniiudinem prtebenda est^ consequen- 
ler aptari : animm suce cupiens reconciiialus auxilium^ 
non gradum snmmi honoris affectans, qui diu co^ivinci^ 
lur fuisse perversus : ne per speciem remeanlis non 
remedium sincerce saivationis inquiiai, sed fucultatem 



nos cum tranquiiiissimo principe faciens, et Timotheum 
quidem [a'. add. JEIurum\ decessorem spirantemprocei" 
las , et ecciesiasiieam tranquillilatem , sicut appariut 
conturbantem vitce tubduxit humana»^ dicens ei : Tace 
et obmiiiesce {Matih. viii; Marc. iv). Petrum quoque 
(Moiigiim), qui ab Alexandria more s^mliiier proceila: 
surrexerat, dissipavitf aique in celernam fngam Spiritu 
sancto fianle convertHt unum el ip.um de his qui oiim 
fuerant et ante damnati. Sicut enim in nostris archivis 
inventum est, et de vcttris scriniis, si dignamiui requi' 
rere^ poteriiis ag.oscere^ quas in lempore de eodem 
subsecuia , ab Alexandrino episcopo liomam od aiter^ 
utrum hint reiata. Qui Petrus filius noctts enstens; U 



K7 



GELASII PXPJE I 



8S 



•^imi diei iwcmHium aliennt ai9jfar*Ht^ omnino tene- A qiiandiii praevaricalnriiin nomin» «le Eeclesia non 



brat ad lalrocinlHm peragendum congruag eorum coo- 
perator invetiient, media nocte^ adhuc jacente cadatere 
HUu9, qui patemos canonet subvertirat^ inseputto, tub^ 
reptii in tedem , ticut ip*e arbitraiHt ett « uno et tolo 
pr(rtente , et eo qui consort iHius intittebal intaniiB : 
ita ut propier Itie majoribut tupplicHt tubderetur ; nee 
qwod tperabat effectum est. Sed ille qmdem de te e» 
parte vel minima judicans nusquam penitus omnino 
comparuil. Timotheut (SaloplMicMiia slTe Albus) aa- 
tem pMefnorum eanonum cuttot , qui Davidiea! man- 
tuetudints esemplo subditur^ et utque tn finem palient, 
atque potettoti proprice tetiitutut a Chritto^ proprias 
sedit honore tietatur : et spirilnalium filiorum vocet 
f»ceip':ent, graiitjm eurationis exspectat, multipiiealo in 
te hortore a Chritto principe tficerdotum. 

Eece teaiimoniiiin Acarii validlssimnm , qiiid de 
Tktioiheo, quid de Petro senserii. Vere eniin, sieut 
stripliim est in E>an)$elio de Cuipha illo ponliAce, 
evenit Acacio. Dicitur enim de iilo, qul.i cuin esset 
princeps saferdolum anni illiu^t, de Domini diierit 
fdssione : Expedit ut unus homo morittur pro populo, 
Ht nvn tota gent pereat {Joan. %i). Et subjungit evan- 
pelisia bealus Joannes, hoc, inquiens, a semetipso non 
diait , ted cum eitet princept sacerdotum anni itliut 
propheavlt, Ita et hic, cum lu summi essei sacerdoiii 
d gnitate locatus, uirum nolens an inviius, dubitare 
quippe nos rjus v;irieiis et inconsianiia fecit, veris- 
simam de iniuiicis Dei tuiit senientiam; quam si 



auferiintur, pacis vinculiim iiullaieniis redintegrare 
pi^miitiont. Si enim lieei seclaiornm vel commnni- 
eaiomm Eniyclieiis « ui fuli ej»8 seciaior Peirus , el 
C'»mmttnicator Aeacitts , in Ecele^iia nomina recen- 
seri , eur de seciatoribus et eonimuiii<*aiorihus Arii 
▼el raeleroram hseretieornm, situili sorie non liceai^ 
An miiioris impleutis ei perfidi9B Euiyehes fuisse 
piilaiur qiiam Arius? Nemo lioc qnidem sani capiiis 
audt^bit dicere. Sl ergo par esi impieias, par sii el 
ulrorumqiie detestaiio : ne si semel talis fiierii in- 
iromissa licentia , oronihus exinde omnia lioeanl, 
f|.it'ii'e , qnod ahs<i , lam passiva remm confusio 
aique comroixtio, ut nulla int-^r miindnm et iinmon- 
dnm sii secundnm prophetam (Euch, xxn, 26) oerta 
B discrciio. Non esi qnidem no^ira: humiliiatis de to- 
lius orbis dissensione ferre seiiicntinm ; esi laroen 
no^^trum de propH:i saliiie esite sollicitos, quoniam 
ndiisqnisqne pro se rationom rpdditunis esi anle 
i!lud irihimal jiidicis ei regis a*lemi ( // Cor, i ), in 
quo eiinm de verbo otioso, minimoque quadranie, 
snmus noslroruii ratiouem acluuni pra*stiluri {Maiih, 
\ et xr). Unde et optamus, qiialiacunqiie et qnania- 
ciinque siiper nos Imporlaverii inimicus, iolerare dis- 
rrimina insxcnlopraeseniivianium ne caiisas incurra- 
roiis morfK u.'iernne. Sed diciiur de Pelro, quanqiiam 
sine approbalione dicatur, prxsertim de liomine 
perspicacissimo [pervicacissimo tegendum videtur]^ 
(itii per 30 annos famosus expugnator fuerai veriia- 
lis , qiiod poenitentia acia susceplus hii iu Ecclesta. 



servare voluissei, p ocellam quam ab Ecclesia vera- C {^„„^„310 igitur per 30 annos agcre potiiil posiiiten- 



citer depulerai , rursus in Ecclesiam ipse non revo- 
casset; et de quo dixerai, taee et obmutetce {Matth, 
▼III ; Af ori;. iv), mrsus Peiri personam lo(|ui in Eo- 
clfsia minime permisissct. Quam similiter procellnro 
a sancio Spiriiu dissipatam esse pnedixeral, qoeiu- 
qiie filiuro noctis asseveraverat, ei quem ab opere 
himinis alienum, amanteroque lenebras latronuro 
operibus congruas esse narrabat : qui falsuni sacer- 
dotii nomen , ab eo qui paiernos , ui ipse ait, cano- 
■es subverterat, ariibiis dolosis sibi ipse imposuerat. 
Ilic Peiriis, de quo beatx menioriae Timoiheus ca- 
ibolicus, ut ipse dixit, paleraorum cusios canonum, 
Alexandrinse q^iondam Ecclesiffi poinifex , ad sedem 
apostolicam multa reiulii deieriora qiiam superius 



iiam, nisi tunc cum episcop^ius amore et ambitionis 
ardore fcrvehat ? rem monstro simlllimam ! anle 
iUum priiiiiSHe locum suuni sacerdoiii obiincre, qnaro 
posset vel brevi pro laro immani criininc poenitens 
videri. Sed solvit IMuro, inquit , auc orilnte sua priiis 
Acadiis, et sic suscepii. Utmaro seipsuin roiserrirous 
omn''uro, secumqiie quamplurimos, non aeiernae mor» 
iis compedibus alligarei! Qni cum superbis«imo 
praeflatus spiriiu ihronum humiliiaiis altius efferre 
conatur qiiam dei^iiii , et praesumpiionibus suis adi- 
tum undecunqiie conquirit,simnlque per fas ei nefas 
c^lcat et iransit inviolabilia siatuta sanciorum , curo 
ipso quero iroiuius esi auctore snperbiae, in profun- 
dissimam ruinam dejectus , id dereliquit Ecclesiae, 



contineniur, asserens speoialiier ei arflrraans ini- ^* unde lugereni paoifici , fidelesqiieet humiles flereni. 



mlouro fidei , ininiicum Chalcedonensis synodi per 
omnes exstiiisse infelicltati^i conaius. Quid igitur 
nobis facieuduin esif Non oredimus toi et iantis 
laniaram sedium saoerdoiibus, qui omnes uno ore, 
«no oonsen^u , publicam ei feralem biiinanae salutia 
besiiain Petruui esse dixerunt » in cnjus se cominu- 
Biune, p<!riiicio$a oonjunotione, suadenles d^iionioo 
apiriiu f infelioiter sociaverat Aoacius , male rarsus 
sdificans quod beiie desiruxerai? Neo opus pliira 
biiie dicere, oum tiineniibus Deum el fbrmidantibus 
diem jadicii, et Eoclesiae unitatem diligeniibus satis 
aperioque causa sit olara. liaeo eniro sola raiio est 
^iuas UBiialero dividil el concorUiam disaipai : guia 



Si eiiiin ille modum temperaia potesiaie servassei, 
nec Petrum baereticum , nulio regulari ordine abso« 
lutum , pro ejos audaci iemeriiatK , in sua socieiate 
hodle Ecclesia suspirarei .issumpinm ; nec qariiailS; 
qiiae oinnium virtuium esi perfeciio , et sine qua fe- 
ciindum Aposlolum inania suni universa quae faei- 
mus(/ Cor. xiii),tantaUlii pacis dispendia fiaierentur, 
nec mordendo invicem, consumerentur invicem. Sed 
qiiolibet modo dicalur Petrus esse suscepius,appanst 
lamen euro fuisse hdbrelicum , qui poeniiutsse pro 
pervorsiiaie delendilur ; et quod pravus et infidelis 
fuerii , el de Ecclesia ecclesiaslico jure projo. tiis, 
ambfgi dubltarique non. potesi. Sed coiicu'amus 



80 EPISTOLiC ET DECIiETA. 90 

|Niulisp«T poeniluisse eam , quod nullalenus veruin A Hies ipsi qni Doniinnin crucifiienint « diTidere auii 



esl ; vidcnduin ergo esl qnomodo, id esl ulrum qui 
ordine eompetenli , regubri severiiaie Cicisus et 
exstirpaliis est , pceoiiens recte et consequenier re- 
cepuis siu Seil niinquam docebitur, nunqnam mon- 
tfirabitur, iiunqoam omnino probabitur ejus purga* 
lionem fuis^e legiiimam, quae non est comitetentibus 
regnlis celebraia. Secundai eiiim sedis aniistitem 
nec expellere quisquam , nec revocare , sine primx 
sedi^i assenso, vel potuit, vel debuit. Nisi forie cou- 
fuso jam ordine reruin aiqne turbato , nec prima» 
nec secunda , nec tertia sedes debeat obsenrariy vel 
sntripi secunduni antiqua staluia luajorum, et su- 
blato capite, nl videmns, omnia meinbra vario inter 
se coinpugnent cerlamine, fiaique illud qiiod de po- 



fuissent {Joan. xix). Qiub nunc si propler perfidiam 
Pelri,Acacii tyrannicam superbiain, implamque pra- 
sumptionem ejus, violatur atque conscindiiur, videio 
et sapienter expendite , in quaiii grave periculum 
iioslra deducitur conscientia , dnm tanta majorum 
solvitur observanlia. Quis emm non agai qmidcuu* 
que libuerii , si semel in consuetndinem c« miptuf 
ordo pervenerit? Si autem boc sacrilegum esi eiiam 
cogiiare , cur non cum diligeutis^ima obscrvatione 
tenealiir haec forma majomm, cum sit in hoc ob« 
servaiionis lenore inelTabilis indubitati^que uniiaiia 
evidens el grande mysterium? An dua sunl Ec* 
clesiao el duo pasiores? Absit. L-nus csl enim 
qui fecH utraque unum ( Ephei. ii ), tullens d« meilio 



pulo seripium esl Isracl : in i7/o lempore , non erat B .n:miciiiaruin parieiem in corpore suo. Cur irgo 

dHX in hrael : unuiqnisque quod placiium erat in oeu" 

lis $ni$ fadebai ( iudic. xxi ). Qua eniin raiione vel 

conseqiientia aliis sedibus defeudendum [a/. defe- 

renduni] esl, si primae beatissimi Petri sedi antiqua 

ei veiiista reverentia non deferiur, per quam omnium 

sacerdoium dij$niias setnper e>t roboraia atque fir- 

maia, irecentoromque deccu ei oclo Patrum invicio 

el sinxulari judicio Teiuslissimus judicalus [o/. vin- 

dicata!)] est boiior? Utpoie qol Domini recordaban- 

lur senientiam : 7« et Peirui, et »uper hanc petram 

fi ndabo Ecelesiam meam, et porta inferi non prceta- 

letmni advertu$ eam^Et tibi dabo clavei regni ae/or«m, 

ei queecunque Ugaverii vel tolveri» in terra , eriinl /t- 

gata vel ioluta in eado ( Maith. xvi ). Ei riir>us ad 



per Pelri el Acacii nomiiia rursus inimica s»*pis 
intexilur, quam semel ChrisU crux, mors ei sangiiis 
deslruxit » solvit ei everiit? Non ergo dividat eot 
inlerposilum Petri ei Acadi nomen, quos Ivnii me« 
diatoris pretiosus sanguis univil. Posircino a>quiim 
esl ui qui alios libenter el competenter vultis baliere 
subjecios , cedaiis et ipsi antiqiio more niajoribiia, 
ut confitienlcr impcraro possitis miiioribus vcstris. 
Duodecim cerle fnen* a|K)sioli, paribus meriiis, pa- 
rique dignitaie suflTu^ii. Cunique oinnes xqiialiler 
stiirituali iuce fulgcreni, unum tamen principem esse 
ex illis voluit Cbnsius, eumque dispensaiione mira- 
bili in dominam gentium Romam direxil, ul in prae- 
cipua urbe vel prima primum ei praecipuum dirigerei 



euindem : Ecu ego rogam pro U^ «l noit defidat fidti C Petmm. Ibiqoe sicul docirinae viriule sublimis enii- 



faa , et tn aliquando eonvertere » et confirma fraue» 
tuoi (Lmc. xxii) , et illud : Si ama» me , paice ovet 
meoi {Joan. xxi ). Qnare Igiinr ad Pelruin um fre* 
qnens Domini sermo dirigilur? nonquldnam retiqui 
sancti Gt beati apostoli non erant siinili virlule suc- 
cinc i? Quis boc aodeat arSrman^? Sed ut capite con* 
itituio, ichitmatii loUeretur occavo (S. Ilierofim cap. 
14 , /tfr. 1 adv, Jovin^anum ), et una munslraretur 
eompago corporis Chrisli , qua: ad unum caput glo* 
riosissima dib-ctionis societaie concurreret ; ei una 
essei Eeclesia, cni fideliier crederetur, onaque do- 
Btns KDiof Domini ei ouios redemptoris , in qoa 
de ono pane ei de uno calice nuiriremur (/ Cor, x). 
Qoa Miioiie , sicul dixi , majores noslrl , reverendi 
i li Ecclesiarom magi»tri « clartssima(|iie illa popoli D 
Christiani lomina , quos merita viriuiom soarom 
usque ad coofessionis gloriosissimas palmas, ei mar- 
lyrii fulg^nies exlolere coronas, ad illam sedem quam 
princeps apostolorom sederat Peirus, sui sacerdotii 
siiropia principia repleti Cbristi caritaie mittebanl, 
suae iiide »oliditati3 gravissima firmitaiis roboramenla 
po^cenies. Ul per hanc speciem omnlbiis appareal 
vere iiiiam esse per omnia, et indissolubilem Cbristi 
Lcclesiam , qox concordije vincolo mirabiliqoe ca- 
riiaiis le\lara compobita , sol i ei indivisa per lo- 
ium osienderetor esse tonica Cbrisli, quam nec mi- 

* In ms, codtce pervetosto Veroneiisii capitoli, 
cuiu quo collala foii a Erancisco Uiancbino baec Ge- 



cuii,ita sanguinis gloriosa efiusione decoraius,aciemo 
liospilio conquiescit, praestans sedi, quam ipse bene- 
dixil, ut • portis inferi nunquam pro Domiiii pro- 
niissione vinratiir ( Mallh, xvi ), omniumque sit fln- 
rtiianlium tuiissimus poitos. Inqooqoi requieveril, 
beata et aetema slaiioiie goudebit : qui vero coniem- 
pserit , ipse videbit qiialia genera exciisaiioiium in 
die obteiidat jtidicii. Me enim credo, spero, confido 
in Chri*to, quod ab ejus caritaie ncc trihulatio, nee 
angusiia, npc gladius, nec perseciitio, nec vitn, nee 
inors unquam poterit separare (Rom, tiii). Inciimbai 
persccutio, saevianl leges, milili Cliristi gloriosiiis esl 
mori quam vinci : fraudari praesentium commodis 
roelios qoaro carere fuioris. 

EPISTOLA XV. 

CeLASII PAPiB AD EPISGOPOS ORIRIITALES. 

Quod in Acacii aliorumque dammitione tynodo nova 
oput non fuerit , et quod Peirum Alexandrinum ab^ 
tolvere Acaciut tine tedit apotlolicw auctoritaie non 
poluerit Tumde epitcopit caihoUcit tede stcastM 
ditcuuione dejeciis, 

Dileciissimis frairibus universis episcopis OrieoU« 
libus Celasius. 

¥ ¥ « ¥ » 

* Quid ergo isti pruduiics viri, ei argutis mcnlibut 
lolios religioois iiilerna rimantes, inOrienlispartibos 

lasii ppistola, boc ejtis legitor argomentom : Ineipil 
de eadem ratione nddenda ad epitcopo» Orientit. 



91 



GEUSII PAPiE I 



95 



eoii8titiiii,6icognoveriintliujiismodiper8onani * iii An. A in istorum damnaiione de synodo non facui causari. 



tioelieua Ecclesia consiitutam, curcommunicandotali- 
bus praebuere consensum ? Gur non illicoreclamarunfy 
cur non se a tali contagio reinoverunt , cum tam 
[«/. j»m] evidenter adverierent ideo Galendio- 
nem depulsum (anno 4S5) ut bsereticis paiideretnr 
iniroitus ? Qiiaffa hic * niliil de re nibil de fl le 
Gfaristiana , nibil de personaruni examinatione 
Iraciarunl ? Si vero illi eorum sc communioni 
voluntarie subdiderunt , ab apostolica sede certe 
feparali sunt» cum ulibus et apud tales, etiamsi 
essel necesse fieri, nuUa posset omniiio synodus 
provenire Quod si tgnorassese dixerint qualis ' Aii- 
tiocbiie postGalendionem siiccessissel antisies, quid 
mirum, si qui iu Oricnie posili, quie in regione »ua 



cum sciantloltantosque pontifices nullasynodofuisse 
depulsos. Si in istorum rcjeciione de non inilo con- 
cilio conqueruntur, cognoscant ^e cur non et boc in 
ali rum rejectione qusesiverint, accusari. Si Tcro In 
caeieronim rejeciione concilia necessnrianon riienini, 
nec in istis necessaria fusse cognosranl. An in ca- 
tbolicorum dcjeciione non fuil opiis, el fuit magno- 
pere congregnnda in praevaricatoris damnaiione 
conressi ? Quid igitur resiai, nisi ut dicant baereticos 
non fiiisse ? Non ergo de synodo conqueranlur, qiii 
se palam communionis externse [aL baereticae] per- 
bibent sectatores. ^ Giir enim eis synodus ncccssaria 
fuisse videatur, qiii sc contra Gbalcedonensem syoo- 
diiin venire cognoscuiit, qua Eiitycbianus error curo 



contigerint scire ncquiverunl, ea quse apiid aposlo- B ' auclorihus generali Ecclesiae voce damnatus est? 



licam sedcm gcsia fuerant ignorarenl? Gur tamen, 
po^leaqiiam ad eorum nolillani pervenil qualis esst^t 
sacerdos apud Antiocbiam consiiiums, nonejiis con- 
sorlii continno respuerunt ? Quid excusalionem de 
igiiorantiae colore pr.Ttendunf, cum bodiequeet ma- 
ni^eslata ront:igia periidonim , et a nobis saepius 
exprobrata stctenlnr ? Quo saiis apparei , quia ne 
luuc quidem etiamsi cognoscereut refiitareiit, qiiando 
niinc etiam publicaU non reiiuunl. Prorsus In quam- 
libei se partem causationemque [a/. excusationem- 
qoej convertant, mnnifeslaB venutis ita laqueissuffo- 
cantur, ul suis ipsi verbis possint aciibusque conclu- 
diy nec nisi solam perniciein obstinatae perfidiae re- 
siduam venlilare. li:rc aiilem, quae de Galendione 



Necdubium quod sicut in unaquaque baeresl, qitod 
incessabiliter repetenduin cst , quia firmum csse 
iiulliis ambigit Gbristlanus, omnes complices , se- 
ctatores, communicalores damnaiae seinel pravitatis 
pari sorie censentur. Ideoqiie fit conseqiiens, ut si- 
cut Timotbeus atque Peirus taliuiu seciatores, se* 
cundiim illiiis tenorein synodi, nulla receiiti facla 
pontificuro congregaiione damnaii sunt : sic et qiii 
Petro communicavit Acacius, ut crimiuis parliccps, 
ita consors sit factus et pfenae. Quld igltur amba- 
gibus et nebulis isia praeiexunl , ul impudentiam 
suam, meniemque vesanam inanibiis poiius fabulis 
' velare lethaliter, qiiam prodendo mediclnaliter 
sanare conlendanl ? Nibil enim nobis commune ciim 



venerabill dicta sunt, el in Joannis Alexandrini con- C bominibus i ommiinionis externap. Ideo vocatur ad 



veniani ce. ta ratione personam. Imo, si causa eadem 
latius inquiratur, tantaB illic iragoedia^, tanti repe- 
riiintur errores, ut si ipsi sint judices qul eadem 
perpetrarunt, cum evidenter fui rint conrulati, a sui 
damnaiione noii lemperenl. Palam eniin illic aiter- 
teqiie monstralnr, nibil aliud quam qua^siiani cau- 
sam, quemaduiodum, catbo ico qualicunqu'^ depnlso 
pontifice, bacreti< Petro reseraretur nccessus. Tumc 
istud nemo discutiebai, synoilum nemo posceb*!, 
passim omnia licito fieri a quibu-cunque videbantur : 
Rullum discrimen reruro, nulla exnminntio postula- 
iMtur Ecclesiap; sed prout de unoquoqiie venissei in 
inentem, de suis urbibus catbolicus pellebatur epi- 
scopus, non solum melro|K>liianus, sed eiiam terliae 



judicium certe quaecunque persona, ut aut fateatiir 
objecta, aut convincatur objeclis. Post coufesslonem 
porro liiierarum tenore depromplam cur ad jiidi- 
cium vocaretiir Acacius, qui se conressus est Peirt>, 
i|iiem petita sedis apostolica! praccepiionc dainnarai, 
f ouHniinione soci'.)Sse : nec ei credi jain exlernaB 
communionis effccto, vel pro sua , vel pro illoruin, 
vel pro Petri defensiune jam possel. cui se piius 
iniscucrnl nefando consortio, feceraiMue se curo ejus 
causa sine dubilaiione communem ? *® Gui examin.i- 
t.oiie praemissa, et legitima si ita esset piirgatione 
suscepto, regulariier miscereiur. Sed cum eodem 
nonilum legitime discusso ntque purgato commu- 
nione sociatus, quam adbnc re» !^e miscuit, tani pro 



et secundne sedis antistes \ In bis nulla rerum ve- D eodem non babuit loquendi fidnciam. Nam ciini Aca- 



stigatio quaerebatur, nulla facienda concilia jacta- 
liantur. ' Subrogantur bacretici, iie.mo resiilt;ibat : 
sed veliil muta pecora in capiionem diicta, subdiiis 
voluniatibus perfidiam seciabantur. Non inirum qui- 
dem, si nunc eos defendere molianiur, quoruin indi- 
scassam caecis [al, scbismaiicisj mentibus seciiti 
•unl * utilitatem. Sed miramur cur eos iion pudeal 

' InielliKlt Petriim Gunpbeum slvc Fnllonom. 

* Cod. Veron., nihil de re, nihil de iynodo^ nihU 
de fide Chri»tiana, 

' Id. cod., apud Anliochiam poil Kalendiouem, ot 
ubi>|ue in eodein rodice Kalendion scribilur cuni K. 

^ Galendib *AntiuclK*niis et Joannes Tulain Alcxan- 
diiuus. Labbevs. 



cius nnllo privilegio fulcireiur , ut de secunda 
(Alexnndrina) sede possel ferre judicium, ** non po- 
liiit jure quemquam damnare. Simili modo, nisi pri- 
mae (Roman») sedis auctoritate pcrceptn, nec exa- 
minandi Petri jus babuit, nec recipiendi penitiis po- 
lestatem. Quo regulariter constiiulo, nec apud nos 
Petro ullalonus absolnlo, quein damnasse nos iiovi« 

' Id. cod., subrngabanlur, 

• Id. cod., viHiatcm, 
' Id. cod., C!>r erqo. 

• Id. cod., rfim «tiif aucloribus gencrulis 

• Id. cod., celare. 

'* Id. coil. , Qua ex minatione. 
** Id. cod.fPOlnHjuredamnare. 



93 EPISTOLifi ET OECRETA. 91 

iiiits, esaiuinasse vel absdlvisse, nescimus ; reslat ut A consiringi. Si caiholicum, palam loliiis do;;maiis es 



illud demonstrcmus, eumdem Petnim, qiiem se 
purgalum communione recepis^e prxtendit 4,caciuSy 
nimqiiam ab baereticai commiinionis contagio cessas- 
se : ac non solum ipso icmpore quo * ei commiinl- 
ravit Acacius, sed etiam posi coinmunionem pra;va- 
ncaioris Acacii^ semper Alexandriiium Petnim in 
bs^reiicomm eollegio penlurasse. Alqiie ita ei per 
bnnc Acacium perlidae communionis suscepisse con- 
tagiuro, et per eamdem illis lixreticis, quihus Peirus 
Cfiromanicabat, eadem peste conjuncium. Qui prao- 
sompsit non servato ordine Petruro susctpere, nec 
examinainm euro, nec cogno<«ciiur recepisse piirga- 
itim : et ideo prxter sedis apostoiic» noiitiam, non 
lt*gitimam sibi ejiis receplionem usurpare voluisse, 



defensor, quod catboliciim essc pronuniias. Ac ni- 
hiloroinus illiiis errore censeri, si bxrcticum fusse 
dcflnias, sed postea correxisse praeteiidas, eique le 
purgalo commiinicasse pronunlies. Inlerim in fujiis 
persona nie negligenduro e&se credidisii , causari 
non poies quod in ^ liac eadem le ejus persona ne- 
glexerim. Deiiide cum sine me jus non babueris vei 
absolvendi vel recipiendi bujusmodi rite prrsonam, 
nec ^ purgalum legaliter, necreg'ilariier consiatesse. 
Qiiani regulariier non ' acceptam, tain legaliter iinn 
constat esse purgalaro ; et ideo non jure purgatani, 
qui» legaiiter non receplain. Mea enim in illnm in:i- 
iiente sententia, te sine * roe ponlificium, ui meam 
senieniiaiii rfsolveres, non babeiite, qiia poiestite 



iit exaininaiionero ejus et purgationem pos$iet pro B vcl discussus est vel qiia auclorilate rccei in^ asseri- 



sua vo'uniate mentiri \al. metiri] , atquo eum ncc 
examinalum, nec reciperet omnino purgaiuin. Qttem 
si revera Tcllct exaininatum purgatiimque reri|)ere, 
ordiiieni in ejus examinalione et rt cepliot e poiius 
rustodisset, ' ne viJeretur magi^, qiiani veraciier 
|i06>et jure ' pnrgare. Sicul ergo ante non priiis 
daninaTit quam et referret et posceret ab aposiolica 
ro eslaie damiiandum : sic et in recipiendo nioduin 
«ervare debuisset, nl priusqoam se ei cominuuione 
misceref, per sed(*m aposlolicam posceret examinari 
com. et legilihia ratione purgari : cum nec exami- 
iiandi aut recipiendi eum haberet ipse poiitiGcium, 
et non nisi per illius sedis auctorilalem consensuin- 
qne boc posset iropiere, sine cujiis aucinriiate eum 



tiir ? Ecce interim in biscausa veslra nulat ei laliinir ' ; 
etsi haec sola fuit, prorsiis tota suhruiiur. Sed ' esi 
adiitic aliud, quod ad cumuliim vesir.-c convictionis 
arcedat. {in\d cnim si doceatur ; non .«toiiim prius- 
qu:)rii in ejuscoinmunionemveniretis, neqtie lanttim- 
niodo cum ad ejus communionein venistis, sed eliain 
posiea in hxreticoniin nihilominuseum coinmunione 
durasse : nonne aut per illuro apiid vos communifi 
perveniebiit biLTetica, aut in Ihrreticain coininiinio- 
nem vos ejus conimercio transibatis ? Docete igitur 
l^etrum Alexandrinum ab An'i<>cheiii Peiri unqtiain 
communione desiisse, et von nsque ad dicm curo 
Antiocheuus Petrus in hac luce venialus esl, indivi- 
diium uirisque fuisse consortium. An dictiiri cstis el 



non potuerai ipse dainnare et ciijus principali dili- ^ Antiochcuum i^etrum fnisse correclum, * cui usquo 

in finem se non communicasse gloriabalur Acacius? 
Sed ^® quod profuil, quod illi per scipsuin commu- 
nicare non voluit, cum eideui per Alexandrinuin Pe- 
triiin sine uila se comuiunicare putnret iiividia ? 
Qiiid facimus de lot lamisqiie eivitatibtis, ex qiiibiis 
catholici poniitices sunlrepulsi? Si calliolici subro- 
gaii suni, cur catholici sunl rejecii? Sed evidenier 
apparet,quia cumcalholici siiut rejecti, noncalholici 
siint suhrogati. Ref^titul calliolicis hnpretici quicun- 
qiic siiccesseriiil. Cur cis lemere couimuiiirastis? cur 
noii, u' ista nova facies reruin, ei lanla iragopdia de 
poiitificum successione viventiiiiu a synodo discole- 
rerur egistis ? An de uno dotet Acacio, qiiod spcciali 
synodo non fuerit coufutatus, ciiin proprium crimen 



gentia, el discuti poiuit et purgari, et ad couimu- 
nionem convenienter admiiti. Cum enim conslet 
semper aul sedi^ apostolics atirtoritate hujiismodi 
personas, aiii discossas vel esse purgat.is, aut sic ab 
ahis quibus coropeiebat episco|iis absolutas, ul tamen 
absolulio earum ex sedis apostolicae consensione 
l»enderet : iibl utrumque defuit, nec discussionem 
Igtliniaro, ne<* porgatiouem firmam, ac per hoi! re- 
e plioiiem fuisse constat indebitam. Si tu ahsqiie iiitra 
comroanione Pelruin jiidicasti esse catholicum, iiie- 
qoe despecto tuo euro jure recepisii , qnid raiiseris, 
»i illuni ego a coroniunione niea, quam tii voluisti 
eooiemplam, laoquam absqiie tua noiitia vcl coii- 
sultatioiie repulerim ? Vis acquiescere ? mcus es. 



Noo vis acquiescere ? non meus es. Qiit enim mecum ^ suis litteris ipse delexerit , ncc audiri dehuerit jain 

non /sl, eontra me etl ; et qui mecum non coUigit^ ipaf' 

gti (MeAlk. xii). Quxro abs te, Petruro liaereii< iiin 

faisse pulas, an catholicum, aii ab bxresi postea esse 

correctum?Si baereiicum, nullatrnus eidem comniu- 

nicare debuisti, et eideui comiiiiiiiicando, bxretici te 

manifesiom est factum fuisse parlicipem, etejus con- 

fieqnenier ex synodi lenore venienie damiiatioiie 



' 1'l. cod., quo ei ita communicaoit. 

* Id. cud., ted ut videreiur 
' Id. cod., fmrgari. 

^ Id. cod., purgatam. 
' id. cod., reeeptam, 

* Al., meo pontificiOf ut meamtenientiani retotveret, 



sponie conri ssus ; ei de tantis pontificibus caibolicis 
nou dolet sine ulla disciissioiie seclusis ? Qui utique , 
si calbolicos nossent eosquorum comuMuiionem vi- 
laveraiit, his potius communi<-are inaiuisseol, quani 
non coinmuiiicanles eis diira p^^rsecuiioue dppeHi. 
Ecce lanii catholici saccrdotes hocipso se indicanl, 
quid aposlolica sedcs censuerit coguovisse, constaa. 

jui non habeiite. Labbels. 

» A\., auctorila» : et ti licec sola siut^ pronut tota 

$ubrui ur. 

" Cod. Venm., sed adduciiur. 
» Id. c«mI., iur u$que. 
** Id. cod., quid profuit. 



95 GELASII 

lerqiro probtsse retinendom, qood comtnuiiiooem 
ciiibolicam resenranles, et eo8 qui apostolic» sedi 
rommai.icarent,elegerecon8ortes;etiliosquibas8edes 

apostolica ^ decreverat minime communicare , usque 
ad persecutionis incursus * renuere consortes. Certe 
qii» sedes apostolica decreverat, Orieniaiibus epi- 
scopis non innotuisse jaciatur. Ui|^e ergo tot tanti- 
que pontifices unum idemque cum sede aposioiica 
sentienies , eamque probantes apta religioni sacro- 
sanctae veraque sanxisse , quae non solum sequenda 
sibi ' jiidicaverunt , sed etiam iisqoe ad persecutio- 
nem viriliter exerenda [a/. exsecranda]? Ecce ba- 
buistis qui apostolicae constitutionis , et notltiam vo- 
bis ingererent, et retinendi constamiam ministrarenl, 
8i apostolica sedes misisset , vix duog aut tres diri- 
gere poiiierat. Ecce tot poniinces, apostolicae sedls 
sciia seciantes , ingerunt vobis notitiam , ei pnebent 
8ervand:e veritatis exeinpla. Qul conira tantos claii- 
sistis oculos ibidem constitutos , quomodo dnos vel 
tres audire possetis? lloc ipso sine dubio cognovistis 
iilos afiostolic» sedl placere, quod vos displicere 
'fidebatis. Aut illos ergo sectamini , per quos intelli* 
gebaiis sedis aposiolicae volunutem : aut nibil est 
quod de ignorantia velitis obtendere, cum indiciis 
tantis et talibiis abutenles, sedis apostolicae consti- 
luta , tatiiis testimoniis praedicantibus , re^puere po- 
tius quam recipere maliiislis. Nunquid omnes isti 
qiios memoravinius episropi imperatori mentiti 
sunt ^? nunquid omnes imperatoris nomen ex dipty- 
chis alistulerunt '? Gum igitur pellereniur, et vivis 
pontificibus catbolicis successores baeretici crearen- 
tnr, et non de inrerioribus quibusque civitaiibus , 
8cd etiain melropolitani pontifices iii catholica Jugi- 
irr communione duranles, • cur c^mpassi non estis 
tiniis frairibus vestris? ciir non adistis imperato- 
rcm ? cur non Ecclesise ransam et sncerdolii mise- 
rabilcm deroloraiion m conliniiatis vocibus deflevi- 
ris? aileganies nunqo.iin <le poniillctbus nisi Kccb^- 
siaro judicasse : non esse bumaiiariim legum de 
lalibus ferre sententiam absque Ecclcsiae principa- 
liter constitulis poniificibus ; obsequi solere priiicipcs 
Chrisiianos decretis Ecclesiae, non suam pranponere 
potestalein , episcopis caput subdere priiicipem soli- 
lum , non de eorum capiiibus Jiidicare. (Juibus Ec- 
ciesi:cconciliis, qua synodo pellerenlur ?quid deiii- 
que commisissenl , ut sine ulla discussionc reruni , 
tot Ecclesiarum praesules pro humano libiiu et sae- 
rnlaiis potestalis arbitrio pellerenlur? Inaudiios, 
iiidisciissos, ^ convictos non debere pcrcelli. Maximc 
cnm novaKcausne et nova rerum facies appareret, 
iit rec:ores isti plebium repentinis incursionibus » 

' Id. cnd., miRim^ communicant» 
\ Id. cod., tenuere, 

Id. cod., judicaverint, 
* Hoc prneiextu Joannes Alexandria ejectus an. 

18 1. I.ABBEUS. 

■ Hoc pr.Tilcxtu Calandio Anticcbia ejrclus an. 
483. Labbf.i!S. 
•Cod. Veron., Curigitur 
' Id. cod.^ inconvictot. 



PAPiC 1 On 

A pro mundanae potentiae ▼olnniate, sacria dignitatibus 
privartntur. Ex nuila veteri causa, ex nullo collegio 
reatus , nec pariicipio cnjuslibet erroris jam anie 
damnati, teneri eos convicique consories, ut tan- 
quam ex praeierita dcfiniiione jiidicarentur obstricti. 
Et ideo, quia nullis anie pra^dentibus causis • re- 
tenii essent, cur ej cerenlur, incursus qoi iili e8seui« 
debere monstrari , e t e<:clesia8tici8 legibiis , ul sem- 
per, oportere conslare. Saltem vel pro vesiro loro 
illorom duceretis niiseriis consulendum, formidantes 
in vobis quod in aliia cerneretis praeter iillum morem 
violenter admitti. Si crimine respersi erant aliquo, 
eccles!asiica debuit examinatione cognosci. • Taceam 
el ad sedem apnsiolicam ex more deferri , ne nosira 
privilegia cnrare videamur. Saiis sit ostendere quid 

B secnndum regnlas el Patrum canones facere debe- 
reiis. Praecipiie cuiii eiiam ipsus leges publicas *• ec- 
clesiasticis regulis obsequentes, talcs pcrsonas iion 
nisi ab episcopis sanxerint judicari. Si vero dtsqua- 
libet ba?resi fuerant impetiii, tanto magis eos de<uit 
ista cognoscere, qui et seciinduin religionis tenorcm 
possent isia discutere, el baberent prislinum, ex 
quo est Chrisliana religio, ponlificium jndicandi. 
Aiit caibolici enim erant , aut baeretici , de quibus 
pasiiim ilta ludibria gerebanlur, el latrocinia dele- 
siaiida saeviebaiit. Si baeretici, prodi, discuti, et le- 
giiiine convinci modis omnibiis debuerant, vel soia 
confesslonibus vel aliorum vocibus confutari. Taceo 
quia ad nos paierna fiierat consuetiidine rererendum, 
laiitumque conimoneo quid fieri ecclesiastico jure 

G convenerat. Si vero catliolici probabantur, vo8, qui 
non solum in eorum depulsione '* cessisiis, sed 
etiam subrogatis coinmunicare delegistis , indubilan.- 
ler '* b.Treiici. Qui dc|>ulsis caibolicis '• secedenii- 
bus , noii ignorastis causam fidei communionisqiM 
catholicae per tanlos antislites toto orbe patefaclam ; 
sed plane scienles volcntesque, sine ulla discussione 
rerum, sinc nla synodali examinatione , sine iilla 
sedis apostolicae revereniia, assensistii* baerelicis; 
llbenter hal)entes, patieiilerque sinentes, cath«ilicos 
antistiles inaudiia priits et miserabili sorte detrodi. 
Qiios si a fide iniegra communioneque catliolica pu- 
taretis errare, ad apostolicam sedem, Recunditm sciia 
niajorum, et sicut semperest faciiim, referre debui- 
stis : sicut de Petro ( Mongo) Alexandrino, vel de 

D Anliocheno Petro ( Gnapheo ), de ( Apameiio) ioanne 
el Pauto fecisse monsiratur Acacius. Sed quoniam 
noveraiis eos cum apostolica sede sentire, et qiiiil 
fcdes aposiolica sua definitioiie censerei , per illos 
lantos ac tales episcopos constat Orienlales antislitcs 
nullaienus ignorasse, *^ et vos cttholicae atque apo- 

■ Id. cod., reecnta. 
' M. cod., Taceo. 

*• Cod. Theod. de Eplscopls cap. 41 et appendicis 
cap. 15. Iietn lib. xvi, lii. «, cap. 23. Labbus. 
" Cod. Veron., re$$astis, 
" Id. cod,, hwreticit, 
'* Id. cod., tuccedentibus, 
^ Id. cod., it pcrilhs. 



97 EPISTOLJ; ET 

8lolie« eommiinioiii prodiiiitse coAtrarios, el ab ea- A 
dem defecisse , cum iion iUis esiis passione conjiin* 
cti, sed poiius persecutoribus eorum socieiate con- 
iiexi. Hic vobis synodus nunqa.im vcnit in inentem ; 
el certe de personis» ut dictam est, nulla veteri lege 
constrictis. Ilic nulloconsilio, non uniiis urbis Tei 
unias episcopi , sed lotius Orieniis Ecclesias , subiit 
aHirauin vestram Tacto sacerdotali concilio debere 
iurari. Sed homines, qui in contrariam partem toto 
propoftito, et toto recesseratis [al. n:clderatis] alTe- 
ctu , coiicilia potius necessaria etiam siudio dedina- 
slis, neper eadein tale aliquidcenseretur, qao vobis, 
rebus evideuier osiensis et legitime confuiaiis , in 
basreticonim non liceret venire consoriiuin. Quid 
igitur de ignonntia prxtenditis, cum per totum 
Orienlem catbolicam fidem communiouemque since- B 
ram sedi apostolu ae congriieiiteiii, non soluro cogno- 
visse toi pontificcs videbaiis, sed ctiam usque ad 
exiremum constantiteime defendissef Si nos nou 
andieratis quid de Rile el comniunione catboiica at- 
que apostolica censeremus, illos aspicerc debuistis, 
et aut sequi, sl credebatis case catbolicos, aut npud 
apostolicam .«'edem potius accusare, si credebatis 
errasse. Quid illos Jovat vel suo proposito iliam le- 
nnisse ^ententiam, ' aut cognoscendo quid sedes 
apostolica definiret? Aut igitur coilegaset fralres de 
proximo in conspecio vesiro , vel catbolicos sequi 
debuistis, vel iinpetere si credebaiis e.rire; nec iilis 
a qiiibus nullo discrimine vexabantur, pni^bere con- 
sensum, donec veritnsex omnibus paiefacla consta- 
ret, et reguiariter de eis ecclesiasiici judicii forina G 
procederet. Sin vero sedis aposiolicae regulain sub- 
sequendo perspiciebatis illos banc tenere consian- 
tiam, consequenter per illos, et quid nostra definitio 
coutiueret, non babaisiis iiicertum ; et illorum per- 
secatoribus annuendo , a sedis apostolic», non igno- 
ranies ejus senieniiam , consortio retrocessistis [a/. 
vos retraxistis]. Et adbuc diciiis ignorasse vos quid 
sedes apostolica censuisset, cum ab ili s sacerdotibus 
caiborica fide et commonione polleuiibus, non verbis 
aui litteris , sed personis praeseniibus , didiceriiis 
univcrsa , et ab eadem vos proprio judicio separasse 
videaroini. * Dicitis etiam * synodum in anius bomi- 
nis pcrsona debuisse traclari , quam in damnandbi 
taniis pontificibus catholicis non quaesislis. Quibus ^ 
>Btem vullis, at de taliam causarum relaiione cre- 
4smas ? eaiholicis an haereiicis? ab omni haereiico- 
/vm Gontagiune discretiSy an haereticorum commu- 
nione pollutis ? Quis autem non videat illos esse ca- 
ibolicos ei ab omni haereliea pesie prorsus alienos, 
qai propriis urbibiis delrusi, et in exsilium sunt re- 
daeti : ei eos qui superslitibus catbolicis successores 
ri aosi suni , eaiholicoi oinnino non esse , sed aut 



DECHRTA. 99 

Eutychianos maniresios, aut eorum sectatoribos com- 
municantes ? Hiec pestis apud eos hodieque perdurai. 
Siquidem el cum Peirb Alexandrino, et cum Antio- 
cbeno Petro, indilTereiiier ii qui catho'ici >urcesM- 
ranl comniunione pennixti sunt, et saccessorilNii 
utriusque Petri bodieqiie misceniur. His adde etiam 
illos qui, licet catholicis non successerinl, sed dum 
catbolici pontifiees haberenlur, taliura se comma- 
nione junxerunt. Haec illa mixtura, baec est illa coii- 
fusio, qiia per Orienlem lotum iuier caiholicam 
hxreticamque coromunionem nulla discrclio esl : 
imo «lui discerni lentaverit, potiiis habetur li.-ereti- 
cus , persecutioiie percellilur, exsiliis et arfli< tone 
multatur. Restat ergo ui in bac colluvione cuncio^ 
luin, sicul quisquis ab eadem separatus est, sii.cerae 
coinmunioiils et ideo caiboliciis compnibatur : ita 
quisquis illius dctestandi cominercii particeps inve- 
nietnr, quantuin a siiicera cominunione, tantum a 
caibolica atque apostolica sit remotus. Nec prasleii- 
dat qui»quam , quod alicui forsitan evidentiori non 
communicasset vel communicare videatur liaRieiieo. 
Quid enim juvat, si illi non communicet, el bis U- 
men communione ^ jungitur, qui ab illius n>n sunl 
comrounione diversi? Quod si eonim nalli «oinma- 
nicavit, vel non oinnino commuiiicat , hic erit illo 
sincerae, caibolicae, aposiolicaeque cominunionis et 
fidei, alioqui nuHo modo poierit indiscretae illitis 
mixtionis insincerum vitare contagium. Hoc modo 
etiam ille vir bonus Acacius Antiocbeno Peti o , cni 
se palain n* n conimunicare jactabat, per alios sine 
anibiguo c< rotnunicasse detegitur. Neque enim ab 
ouiiiiuin, qui Aniiocbeno Petro commuuicabaiii, 
semet Acacius communioi e suspendil. Ac per boc 
quid profuit, quod vidcri volebat illi palam iioii 
communicare, cui per suos complices subsicivx [td, 
sub signo] comrounionis nectebatur? Alexandrino 
Petro communicavit Acacius. Sed donee advixit Aii- 
tiochenus Petrus , qui uliqiie post Acacianum cam 
Petro Alexandrino foedus initum defunctus ostendi- 
tur, nunquain Aniiocheno Petro Alexandrinus Petros 
communicare desiit. Quod caibolicorum continet ro- 
latio sacerdotum, caeterorumque ' in catholica duran- 
lium, nec conscientiam laiere potest lotius Orieutis* 
Et ut taceam , quod per ipsum Zenonem imperalo- 
rem, qui utique Anliocbeno. Pelr^ , quem inirociuse- 
rat , ei cujus sacerdoliuin coniprobavcrat, sine dnbio 
communione permixtus, coinmunicabat Acaciiis, 
plurimos diversarum arbium praesules possumus 
demonstrare, quibiis cum Aniiocheno Petro eommii- 
nicanlibus nihilominas communicabat Acacius, el 
per illos Antiocbeno comrounicabat conseqiienter el 
Petro. Sed bsec apud Graecos faciiis ei inculpabllls 
putatur esse permixtio, apud quos nalla est veri faN 



* Id. cod., ane^gnoscendo. 

' Hic in om). Vcronensi inseruntur ea quas |iroiu» 
lil cl. Maffeius in sua praefatione ad supplemenlum 
Acacianum, toin. VII, pag. i069. Sed cuin eadtMn 
fimniho legantur iii epislola Gelasii ad Dardanise 
episcopos iiou seluin iii editione Labbeana sed 



eti.im in Quesnelliana, ac in eodenimet Veroncnsi 
codice, in quo solo liic repenlur, illa polins epi^tol» 
ad Dardanas adjiidicarem. 

* Id. cod., Etadhuc dicitii tynodnm. 

^ Id. cod., juiujalur, 

' Id. cod., n calholica fidt. 



99 GEL\SII PAPiE I *00 

^oe discretio; ei cum omnibus reprobis foluni esse A mena Theodorirui rcx ad nostruro coiiluroaceft cle- 
comronnet, in nulla monstrantur probiiiite constare. 



Hlc autem iHe est Petrus Antiocbenus, quero nec per 
pCBniteniiam ad coromunionem catlioUcam recipi 
etlam a f>ede apostolica poposcit Acacius. Ac per boc 
^ queruntur a nobis Acaclum Tuisse daronaiuro ; cuni 
hac professione prxmissa , et * per infectos Aniio- 
cbeni Petri recepia comninnioiie, se doceatur ipsc 
dainnasse. Ubi tanien non soluin reus leneiur Aca- 
eius, sed omnes pomifices Orientales, qiii pari inodo 
in bsec cecidere contagia , iiieritoquc simiii dainua- 
tione ' leiieiiiur obstiicti, ncc iiHle possint ullaieniis 
expediri, nisi dum supersunt a lalibus abslinendo. 
Nec nos oporlet in talibus causis nisi illis credere , 
qiii aut oinhino se sciuut ab biijus perfldiae nc!iibus 



ricos remtsit cxaroen. 

CelaiiHs Vktori Cfnuopo 
(Lib. III, cap. 95.) 

Dudum de Sanct» Agaih» basilica, qu» in fa- 
claiiO fiindo ulim noscitur constituia, processioiiem 
sub nostra consultaiione suspendera», assereis pns- 
sessiohis domiiium omnia quae illi fonferebaniur ar- 
cipere, et suis nsilius applicare; nec iilic po^se ini- 
iii^iironim Dei aliqnos ad proce^sionem venire, ciiin 
nnlla iliic alimenia suscipercnf. Sed nuper vir ^pe 
ct.ibilis Petrus nostcr iiobi< ralieiitilMliler intiroayil, 
lioc quod in culpam venerat se taliter onlinasse, ut 
ikiversa qu» in Erclesia supra licla diversorum fiie- 
riiit oblaiione collata, ad episct>pum aut ad eiim 



divino beneUcio servare discrelos, aut bis qui a per- q ,»„j basilicam dfpiiiaveril , iiniversa pertineant : i a 

fldorum consortio recesserunt. Nam in perfidoruui 

eontagio consiiiuiis, quaui lideni pro siucerae coni- 

rouoionis Itsiiflcaiionc possumus adhibere , qui ^ in 

sincera communione sunt ' polluii? Nec eoruro testi- 

rooniis niti pro verilate poterimus , qui impugnnrc 

non Vi^reuiur [aL niiuntur] f.ilsilatibus vcritatem. 

Uestiti iit non iiisi illis (Tcdcre dcbeainus qui ab 

onini contagione sunl liberi. 

EPISTOLARUM 

GELASII PAP.C DECEM FRAGMENTA. 

(Ex Collecl. canonuin card. Deusdedit.) 
Celaiius CiBUsUno episcopo* 
(Lib. I, cap. iil.) 
In ecclis'a beati marlyri» Eleuibcrii, qux in lli- 



sloniensiiim civiiaiiK parochia prolatur esse con- . . .• 

. , ,. .. • 1 . ^ . t n alimoniam clericorum decessor ejns reliquerat 
stnict.i, Juliauuin diaconum, si nil in eo esl quod L , ^ . .^ „. t:.^.:i r-.^:^.„:. . JvK-:-.. 

conira ciiionum veiiiai ii)stiluin, prcsbyieri bonore 

decorahi^ : sciiurus eum visilaloris te noinine, nou 

cardinalis creasse poutincis. 

Idem Sabino episcopo. 

(Ibid.) 

Quartum defensorem diaconum s^lbimet consecrari 

populusGrumeniinaecivitalisexposcil. Ilunc ergo, si 

nil est qiiod ejus pcrsonx possit opponi, diaconii 

provectione decor.ibis : ul noverit lamen dileclio 

lua hOc se delcgantibus n«ibis esscqui visitaloris of- 

ficlo, non potesiate proprii sacerdoiis. 

Celoiiu» Quinigesio et Constantino episcopis , inter 

cwtera. 

(Lib. IV, cap. 56.) 



ut ex hoccouipendio sart:i lecla crclesiae procuren- 
tiir. Et ideo fraier saluberrimae disposiliohis pro- 
fessione siisceptn, processionem supradicue ecGlesi« 
tc coiivenil ordinare. 

Celasias liespecto et Leonino epiuopis. 

(Lib 111, cap, 93.) 

Joannes arcbidiaconus Palerioneiisis urbis ever* 
sioiiem ecclesi» ab eo qui praesulis nomiue censeiur 
effectam grandi nobis supplicalione couquestus est ; 
ita ul se videlicet de loci Sui administraiinne dejecto, 
iler siiii liberum ad depopulandas facultales aperirel 
ecclesiae. Nam ministeriis et ornal<i pro sua volun- 
lale distracto, praedium etiaro paierniim, quod iu 

▼e- 
lul proprium suis utilitalibus vindicavil : obviantem- 
qtie supradiclum archidiaconum , cxlcrosque com- 
plures, qui p.iriler reclamabant , ab «rdinibus suis 
rredidit excludend<»s. El ideo , fraircs^carissimi, 
Divinitatis iniuitu Ecclesix causaui siiiuma atleniione 
trulinantes, omni verilaledisoussa,de compertis clta 
noslris auribus relatione signatc; ui perspecta in- 
struciione diligenti» vcstrae quid fleri debeat cen- 
scamus. 

GeLisius Justo et Stephiino episcopis, 

(Lib. i:i, cip. 97.) 

Frater et coepiscopus nosier Proficuus Salpinac 
sacerilos Ecclfsi.-e pi lilorii nob s ii<siuuatione siig- 
gessil, riruinariuiii speetalMleni viruin, cum uullis 



Felix cl Petrus Ecclcsias Nolana clerici couluma- D exstaniibus causis scrvum ccclesia! gravissima ca»de 



ciler et c<iulra constiiuium rebelles ad comiialum 
filii mei regis putaverunt esse properaudiim, dicen- 
les sibi \ini fiii>se generalam, tacilo cicricaius of- 
ficio : et a cioritaie promerita contra civiliialem re- 
'\ demptli sibi barbaris suprascriptum episcopum suum 
gravibus injuriis et disiiendiis atfecerunt. ProliiJe 
iiecessarium fuii ut ad eumdem dominum flliuin 
nieum aupradicius frater nosler Sercnus episcopus 
convolaret, osieiisaque fraude sccundiim bealitudi- 
iiem temporum suorum vir pracccl!euiissimus fllius 

* Id. cod., 9iii</ ^iitfrttulttr. 

* Id. cod., per anfractus, 
' Id. cod., teneamur» 



maclassel, tt.nc eiiam ad aiigcndam violenti.i: suae 
pervir^ciam snpradicluiu antistil(*ni gravissimis con- 
tuineliis alfecisse. El i^lco, fraires carissimi, si a vo- 
bis adinonilus ad jiidicium veslrum inquisilionemque 
conveiicrit, verilaie discussa unde lantus superbi» 
spirilus aut violentise cnnceplio fluxeril, quidve fue- 
ril quod poniifex taiila laccraretur insoleniia, nostris 
auii!)us rclatioiie signaie. Aul si forie siinili pne- 
sumptione coniem)»serii, potestaiem sibi supradietus 
ponilfex noverii esse ctmcessam, quaienuj apud ju 

^ Id. cod., in insiueera, 
' Id. cod., positi. 



101 £riSTOLi£ ET DECnETA. «09 

dicem pmineue Mrocium injuriaruin quxrai propo- A ob< iintes episcopos in eadem regionc melropolitaiuifl 



sitione ondictim. 

Gelasius Majorieo^ Sereno et Joannl epiuopis» 

(Lib. iii, cap. 98.) 
Qiii el bumania legibus incivili temeritate calcatis, 
et rcYcrentia religionis abjecia, vel ecdesiasiica pri- 
vilegia calcare conteiiduiit, vel ubllibet iii paupcrum 
prosilire dispeiidiuiii, nec hujusmodi sallem commo- 
niii convictiqiie nequiliam sopfre consentiunt, atque 
illaia sacris rebiis dctrlmcnta sancire, merito diviui 
iiiuneris suiit parlicipatione privandi : ul hujiis per- 
cepiioiie ne careant, quod sacrilegis ausibus habiiere 
deapectui. Uuapropter Oionysii , qui sicut vesirae 
iextus relalionis ostendit , non solum Viboneusis 
Ecclesix jiira turbare, sed etiam repensare, quod 



sua'^ delieatordinare; eumdeinque ipsum metro,->oli- 

tanuni, si huniana mone transieril, non iiisi com- 

provincialcs episcopi juxia foruiam veterein stiideaul 

ordinare; qualenus qu.K veneraiida decrevit antiqoi- 

tas nullus sibtmet contra fas usurpare conlendat. 

GeUuiui ciero^ ordin, et plebi Brendeei. 

(Ex Anselm. lib. vi, cap. 46.) 

Concesso vobis quem petisiis antistite fratre jain 

ei coepiscopo meo Juliano, necessarium /uit eodem 

ad ecclesiam suam mox rcmisso ad vos nostra scti- 

pia pariier destinare ; «luibus agnoscereiis eidem 

fuisse prxceptum, iie unquani ordiiiatifmes prxso- 

mal illicitas. Ne bigainum et qui virginem non eal 

soriiiiis uxorem, at<)uc illiileralum vel obnoxium. 



nequiter adiniserant, rcspiierunl, sacra: communionis B in aliqiia parte cori oris debilem, nolatumque modis 



arceaniur accessu, donec qu;e honori divino compe- 
luni diS4'an! devoti niente deferre. Contra quos etiam 
quidquid publicis legibus agi polerit, miiiime negli- 
gatiir. l}i qui utrumque tempserunt utrisque cobibili, 
t;im sibi qiiam caeteris pracbtant quod necessaria 
disciplina poscitexemp-um.Ccelesiinus vero pre^by- 
ter fratris et coepiscopi nostri Sereai qui coutra 
pontificale judicium, coutraquc apostolicae sedis man- 
dila proruiupens supradictis cominuuionem sacrain 
fliinislrare pncsumpsit; cuni non potuerit ignorare 
senteniiam proprii sacerdotis , ab ofOcio protiuus 
ecclesiatlico pellaiur. Ut nullus Ecclesias niinisiro- 
nim contra poniificalia instituia venire coniendat. 
Gelasiui Joanni episcopo Pisano. 
(Lib. 111, cap. 99.) 

Eccle iastica ministeria, quae unicuique basilir.i; 
lidelium devoiio depuiavil, ad aliam ecclesiani iiullo 
debenl surripienle tmnsferri. Et ideo, si hujus juiis 
porliloris petitio veritate subsistit, calicem qu-m 
decessor luus abstulit, ecclesi^ cujus fuil resiiiue 
siue imermissione. 

Gelasius Nalali episcopo, 
(Ex Anselm. lib. vi, cap. 39.) 

Qoia pcr arubitiones illiciias non pudel qiiosdam 
feclestarum jiira lurbare, ac privilegia qune ineiropo- 
litanisvel provincialibus cpiscopis decrevit aiitiqui- 
las , temeraria prxsumptione pervadere ; propter 
qood etiam communionis apostolicae desiderani le- 
nere distidiom, quo scilicei ab ejus aucloritaie di- 



omnibus ad sacros ordims periniltat acceJere. Qiiod 
etiam de peregrinis atque incognitis vel expelcnt.bus 
cavere debehit ; quia htijiismodi a venerahilibus 
prohibeutiiromciis, nc nihil ex minis:eriis atqoe 
ornatu poslrcmo dc quacunqne re quani conslat ad 
ecclesiam pertinerc, auileat iii alteruin qiialibei ra- 
tione irnnsrerrc. Reditus et fihlationes fidclium io 
qiiatuor partes dividat, qiiarum sibi unam ipse reti- 
neat, alicram clericis pro nfliciorum suorum scduli- 
late distrihuat, fabrlcis lertiain, quarum rationem 
divino est reddituriis exnmini. Sjcris quoque ordi- 
nibus appticandos bac observniionc promoveat, ut 
jejunio quarti, septimi ei deciini mensis vcNpere 
sabbati presbyt< ros atque diaconos ordinandos esso 
C cogiimcai. Yencrabiiis eiiam bapiismi sacramciiliin 
nisi in festivitate paschali et Pentecostes tradere 
n<in piccsuinai, excepiis agriiudine laboraniibu^. 

* GELASII T0MU8 

DE ANATUEMATIS VIRCULO. 

Acia Chalcedonensis concilii ea tautum rnta quce sedet 
apottolica approbavit ; justa quce m Acacium ifo- 
tuta ; et Veirum Alexaudrinam a sede apostoUca ao- 
lumn.odo potuisse absolvi, 

* Ne forie quod soleni, dicant, qiiod si yuodns 
Cbalcedonensis aduiitlilur, omnia conslare debeaol 
qnae illic videntur csse deprompta. Aut euiin ex li.lo 
admitti oporiere, aui si ex parte repudiabilis esi^ 
firmam ex toto constare non posse. Coguosranl igi* 
tur illud seciindum Scripturas sanctas lradiii«inem- 



vlsi Telul impune proprias usurpationes oerceant : ^ que majorum, secundum caiiones regulasque Eccle- 



aon respicienies qood artemo jodici raiionem lam 
de catbolicaef^inceritaiis injuria, quam de traditio- 
nmo praejudicio patemarum iion sine perpetiiae sinl 
(hmnaiioDis interilu reddiiiiri. Si in bac ohstiiia- 
tione perman^erint , raritalem luam dnximus in- 
itmendaro, nos pariier ad metropolitanos veslrne 
proviiiciae, sive cujiisqoam contigux , qii.-e catholl- 
cam servtnl onilaiero , luagiiopere delegasse , ut 

* In vetostissinio codice Frisingensi iste tractatos 
legilur, et in eo pariler iiicipil ab bis verbis : A> 
for e quod solent, Titulum aulem hunc pmefert . 7o- 
aias de anatheniats vinculo papai Pelasii (sic). 

* lls. codex Ycroiiensis capituli , cum quo collnlus 



siae, pro fide * con muiJ, ei veritale caibolica e( 
apostolica, pro qiia hanc fieri {^edcs apostoli&i dule- 
gavit, factamque firmavil, a tota Ecclesia iuduhTiai^ 
ler adiiiiiti ; alia auiem qux per incompclenieHi 
pra^siiniptionem illic prolata siint , vel poiius venti- 
laia, qiKc sedes apostoliea gcrenda nuliateiius dele- 
gavit, * luox a vicariis sedlsapostolicaecontradicta, 
nianifcstum est ; quas sedes aposiolica, eiiain pelenie 

esl a Francisco Blanchino hic tractatos , bic legil, 
pro fide communienCf eic. 

* Id. cod., qua mox a vicariis, 

* Ahriiplum priuci|iiuin tnmi imo potius decaso 
priucipiuiu crcdihile esl. 



fOl GELASn PAPiE 1 m 

Maretano princpe, nuUaienQS approbavit ; qiiac jprsi' A crror absolviiur. Error enim ipse nnnqnam ▼enlam 



siU "liicclesix Consianlinopolitans tunc An:»toliu8t 
iiee se prxsumpsisse professus est, et iu apostolicaB 
sedis antistitis non negavii posita potcstate : (piae 
ideo, sicut dictum est» sedes apostolica non recepil» 
quia qua! privilegiis universalis Ecclestac conlraria 
prob.intur, nulla ratione ' sustinet. Quid enim 7 Quia 
in iibris sanctis, quos utiqne Tcneramur et sequimur, 
qnoniam quorumdam illic et profaniiaies esse ferun- 
tur, ei scelera gestn narranlur, ideo uobis pariter 
aiit veneranda sunt, aut sequenda, quia in illis sau- 
ctis libris et venerabilibus continentur. Sanctiis Pe- 
trus primus aposlolorum, sic existiinans Novt Tcsia- 
roenti graliain prxdicandaui, ui a legis vetcris non 
recederet inslituiis, quxdam per simulationem legi* 



promereiur ; sed qui eo veraciter caruerit, atqne ab 
ejus participaiione di>cedil. Qutndia ergo iu eis etl, 
error dauinationem suam tenet, nunquanique lesol- 
vitur, quia error semper pceuam mereiur. Tar icipes 
vero ejus, aui semper siintet ejus pcenx participes, 
si in <odem perstare non desinant : aut si ab ciidifm 
recesserinl, quam alieni facti sunt ab ertore, et ab 
ejiis participatione discreii, lam el poenae ejus erunt 
coiisei|ueiiter a4ieiii. ^ Cui erranii poena pr»*figiiur, 
quauiUu luanet errans, eadeiu p<£na couslringitur; 
quia errans e^se non poiest siiie pceua errati. Hce 
eadem poena perpetua est, i.uuquamque solveiKia 
quaiidiu errans esse perstiterit. Qui &i errans esse 
destiterit, poena, quae erranti e^t praslixa perpetna « 



tur uiter Jud:£Os genii!esqiie gessisse. Nnnquid ideo B non ermiiti, id est alieri effectu quam cui praefixa 



aul illa ejus sequeuda sunt, quac merito et coapofrto- 
lus ( jus f^cia redarguit, posiea conseqaenter ipsa vi- 
tavii, pariterqiie assumenda sunt cum bis qiiae (ui 
pote primus apostolus) sa'iibria pra*dicavii7 Nuu- 
quidnam aut cjus recta doclrina cuui bis quae hunia- 
iiiiiis acciderant repulianda est, aut illa adbuc tm- 
becillis inscilia, cuiu pcrfecia ejiis suscipiendp e^i 
doclrina7 Nunquidnam in ipsorum fia*reticoruiM li- 
bris non multn qux ad veritatem periiiieant p.isita 
releguntur7 Nunquidiiam ideo verilas refiilanda cst, 
quia illorum libri, ubi * pravitas inest, refutaniur 7 Aui 
ideo pravi libri suscipiendi sunt eeriini, quia verikis, 
quaelllicinsertae8tynonnegatur7AitApostolu8 : Om- 
ttia fnrobate ; qucs bona $unl untte (/ Theit. v). Sci 



est, iion solum non p<»test esse perpeiua, sed nec essa 
jam pfKoa. Nou est eniiu ipse cui praefixa esi. Er« 
rauii euim praefixa esi, nou non erranti. Qux enin 
errauti pra-fiia perpelua est, et perpeiun consiringil 
errantem, non errautem noii potest jam tenere. Sil 
errantidicta fore p^rpetua, sitcrranti dcta nunquam 
esse solvenda. Manet omniuo et vere, certumque 
esi, quod ' in ea praeAxum esi ; nec potest iirorsus 
ab8olvi,quandiu'iiianenls praefixa del)etur emnli.Non 
erraiiti autem nec pceiia potest esse, quse non erranii 
mn debctur iuferi I. Nec mutatur illa omniiio nee 
solvitiir qiiae debetur erranii. In suo ergo tenore ilbi 
pratfixa e t, iu «luo jure non pniesi omnii.o resolvi ; 
iu non suo lenore, quae essc non poiesi, jam doce- 



mus Apostolum (Act, xix ) etiam de pagahorum C tur e^se vaciiata: et Jus illic peniius non bnbere. 



libris aliqiia posuisse. Nunquid ideo etiam cuncta 
rccipienda sunt, quae cum bis pariter sunt prula :i 7 
Ipse Apostoliis (Philipp, i ) ait multos prxJicatorfs 
alitcr atque aliter Christum praedicare, ubi licti 
quocunque modo, Christum praedicatum oportet ad- 
inltti, iamen nou ideo illuro roorem, quo iion recte 
praedicaiiim esi, non adm<mei eviiare. Malos opera- 
rios ipse conquerilur (PAI/i>p.iii),quorum alia refu- 
landa, alia docet e>se sectanda. Haec ei liujusmodi 
exeinpla iios edoceut , et lestimonia divlua confir- 
roini, non omnia passim a <|U'>€unque dicta, vel ubi- 
cunque scripia, iiidifferenier accipere , sed retentis 
bonis, quae noceant refuiare. Peccaiori bomini mors 
illau esi, ei tamen homini Jesu Christo iuors illaia 



ubi c.<usan) non habet exislendi. Plens sunt snnctae 
Scriplunc tali forma justitias. Dicitnr : Pereant pec» 
catoret a terra^ ita ut non tint ; peccatoret ut detittaut 
ette peccatoret. In hoc pereant^ ut ette deficiant pee- 
catoret {Ptol. ciii). Caet<rum si proriiu^^ peccaio» 
res, secundum prophelae senientiam , usqueqoaque 
.deperireni, ut substantialiter nou subesseni : qui 
salvari potuissent a Redemploie uoslro, qui veiiit tion 
juttot tocaret ud peccatoret (Lue, v) 7 vel de quibus 
dicit Apostolus : Chrittut venit in hunc mundum pecea* 
torettaivot facere^ quorum primut ego tum {I Tim. i; 
Rom, V ) 7 et : Cum peccatoret ettemut^ mitit Deu$ 
Filiumtuum(Galut.\y),ei caeiera h<>ju8nioJi7 Uic rc- 
vcra plurimi etiaro substuniialiier perieruiii peccati'- 



ream fecii esse diabolum : quia ubi causa rooriis non ^ res, iii pecratis suis utique perinaneiites, veratiue ia 



erai (puia peecaium) non debebatur ei poeiia. Sen- 
ientia praeligiiur, vel praefixa est semper errori. Quae 
«enCientia huic errori praefixa, nunquam omiiino re- 
&olvctur. Sicut enim, in quantum est ipse error , 
iiunquaro error esse desistit, sic a seuientia praefixa 
nonqiiam resolvetur, quia error qui agiioscitur esse 
damnatut, ei eaden quaiidiu rojuet error, probaiur 
•tiricitts. lUqae qui in eo enrore sunt, sententia 
erroris obstricii sunt; ei quandiu in eo maiieiit, nul- 
laieiuu ftbeolttti sunt, sicut iiec ipse * in quo SQni 

' Id. cod., sti6stsiiinl. 

* Id. cod., pravitatit interett, 

* Id. cod. , in quo tunt erroret, abtolvitur. 



eis sententia dicta permansii, nunquamqiie leaoluta 
est ; et tamen eadem in talsbus, quibus praefixa esi, 
pennaiieuie perpeiua, quodam genere faciuro e»i« 
ut iu ijltbus noii U8(|uequaque maiientibus, id esi, ia 
peccatis snis non usquequaque duraniibus, seni niia 
tanien praefixa talibus perm^nerct. Naro et ip»>i pe- 
reunt ; sed esse peccaiores, UL diciuro est, noii pce- 
naliter, sed reroedialiter, qiiodaro ei ipsi genere pe- 
rieruul; quod.iro genere ei in ipsis roansii praefixa 
senieniia, douec permanens eos efftcerei dob csse 

* Id. cod., Cum, 
' Id. cod., tn €0. 



m £riSTOL£ £T DECRETA. iOG 

peceatores, Tel peccatores non esse perncerei. Com- A Jecius esi? Itaque ipse in se insolubilcni fecit eise 



plt-ia est et in eis sententia, * nec quo lenore peracto 
perinaiiens ii'a senlentia pereuntibus peccatMribus, 
ila iit iioii essent utique peccaiores. At ea jam in non 
pecc loribus nianeie non poluit, quia in eis quibus 
iiiflicla nnn riierat jus roaneiidi peiiiliis non babebzt. 
lia iiec in suo jure vel iramite ullalenus seiileiitia 
resoluia e>t» ct eadem inhis quibus iiiflicta est, per- 
II aiieiiie, al> lii^ qui abejus jure discreti sont, alieiia 
pr «rsus « fl^ecCa est. Nec iii bis, salva sui conditione, 
Tiis liab ret niaiieiidi , qnibus iiiflicta nnn erat. Dixit 
Dominus, quod in S,.irituin sanctum peccantibus, 
nec hic es.nci nec iii futuro saculo rcmitiendum 
(Ha/lA. xii). 
Qiianios autem cognosciiniis iu Spiritum sanctum 



sententiaTB, qui talis permanere delegit, qualis ve- 
racilcr non possel absolvi;ct noluit talis efnct, circa 
qualem, permanenle sonteniia rirca tales, effectum 
non talem insnlubiiis senieniia non maneret, quio 
circa eflbcium non taleiii non haberet lireniiam 
permanendi. Quo inagis (ut dicium esi) exrmplo hi- 
que periculo adim niti, qui eodein leiiore stini con- 
siricli, festinare debent ut non lales esse perma- 
neant qtiibus senientia iila non s< Ivenda praTixa 
esl, et esse tales incip^anl qualibus non insolubilis 
praeflxa sentcniia possit esse solubilis. Qiioniam au- 
lem effectonon tali quali non solvenda prxflxa sen- 
tentia esi, effecto, inquam, non lali, potest solnbilis 
essc sentenlia; quta jam Acacio, non volenii non 



de iiiqueiites, sicut iiacreticos diversos, Arianos, Eu- B talem essf>, siciii tali usquein finem permaneiiti, per 



nomianos, Macedoiiianos, ad fidem catholicaro rc- 
verteDies, ei bic remissionem suie percepisse blas- 
pl.emiu:, et in fuiuruin spem suropsisse indulgentix 
coiisequeiid(c ? Nec ide» n^n vera eai Domini scnien- 
tia, aiit piitabitur es.«e ullatenus resoloia, cum circa 
lales si boc esse periiiancant, nunquam oniniuo sol* 
venda per^isiai , effeclis autiMU non talibus non ir- 
rogata. Sicut etiain esi consequenier et illud beati 
Joannis apo^toli : Eiipeccwum ad mortem : non dico 
Mt oretur pro eo ; et esl peccatum non ad mortem : 
dico ut oretur pro eo (/ Joan, v) : est peccatum ad 
morlero, in eodem peccato maiientibus ; est pecca- 
lum non ad niortem, ab codero pcccaio recedcniibus. 
Niillum rst qiiippe peccatum |:ro quo aut non orct 



mansit in absnluta senlentia : iia jam non lali effici 
non volenli s lubilis non potest esse senientia. 
Nonne tantos babebat Acacius quorum eieniplum 
sequi potuisscl, anlistitcs, qui, in Ephesino prolapsi 
latrocinio, quolibet niodo in con^ensionem recide- 
rani pnvitaiis? Utiquc tamen (etsi dictumnon erai) 
et perpetuam damnationem ferre poiuis^^cnt, nisi 
respiscentes , et non tales effecti qualcs illi facli 
fueront, damnationemqMe perpeiuam mcrebmtur, 
resolvi circa se damnationem, recedenit*s a peipe* 
tu£ damnalionis causa, * merui(:scnt : iiuam qui 
perstilcre circa se insolubilero reddiderun^ Nihil 
inierest igilur, nihil differt, utrum dicatur nunquani 
solvendus, annondicatur ; quia eci lesiastica sen- 



Ecclesia * remiUendo, aut quod, data sibi divinitus leniia reos et prxvariralorrs obligat; quia sicui ci 



potestate, desisientibus ab eodem non possii absol- 
vere, vel ixfinitentibus relaxire, cui dicitur : (}u<r- 
cunque dimiseritis super terram, dimissa erunt et in 
emlis ; et quircunque solveritis super terram , erunt so* 
luta et in ccelis (Ifaf/A. xviii, 18). In quibuscunqiie 
omiiia snut,quantacunque sint, et qiialiacunque sint: 
▼eraci nihiiomiiius eorum manente sententia, * quae 
nanquain solveiida essd denuntialur : in eorum te- 
nore eonsi&tr^ns, non etiam ab hoc eodem posi rece- 
dens. Qiiod eiiaiu in Acacii 8ent<>ntia rationabiliier 
iii:aendum est, iu qua ctiamsi ei dictum est, nun- 
qQamquesolveiidiis, non est adjectum laroen, etiam!»! 
resipu-ris, ett;imsi aberrorediscesseris, ciiamsi prae- 



non potest suffragari quod non est dictus nunqunni 
solvendus, sed si in crrore pennanserit insolubilis 
modis omnibus perseverai, nec potcst inde nisi non 
ta!is effectus absolvi ; sic cuiqu.nn pra*judicare noii 
potest, tametsi dictuin est nunquam cr^se solvendumy 
manifesla ratione monstrante qnia nunquaro sit 
omnino solvendus, si talis qu.ils lig.iius est esseper- 
sisiai, vcl lalis utique nunquam solvendus qualisesl 
obligatus. Non adjecto autero, etiamsi resipiscatet 
corrigat, patere prorsus et liberum csse non dubium 
sii, nt non tnlis eff ctus qualis nuiit|uam dicius est 
c>se solvendus, sed talis qualis non est dictus nui> 
qu'ni essesolvendus, id est, correctus et emcndatus^ 



vancator 



esse destiieris. Quapropter in aperto est .. consequenter correetus et pcssit solvi. Notaiidum 



ila dictum, nunquam solvendus, sed talis, scilicet, 
qualig est et ngatns, non auiem talis effectus qni 
sicot ligandus noh cMt, sic absolutus esse doceba- 
tor. Sicut carebai obligaJone, cum obligationis bausa 
carui aei : sic uiiqneabso uliis exisleret, qnatenus et 
\\f6t non necessitate dict;e sententiae videreiur non 
posse quodammodo jam Silvi; ^ nam talis effectus ct 
obligaiione carena, fieret absoluius, et circa tales 
prxffxa seiitentia nullo modo ■ insolubilis reddere- 
jtur. Nunquid eoiin niisit, quxsivit, expetiit, et ab- 

* H»c ^ubesse mendum videtur, coi medelam non 
afleruiii mss. Hardijin. 

* Id. cod., reniit endum, 
'l.i.coj., qi.a nunquam. 

Patrol. LIX. 



qiiod quolibet genere blasphemantibus iu Spiriiuiii 
saiH-tum, si resipiscant et corrigant, et liic eis et i» 
futuro saiculo lemitiatur ; nec iiide possit Domini 
nutare seiiteutia, qux circa tales utique permanen- 
tcs permanere dicta est, non circa non tales effe- 
clos. Quai«diu autem in hoc nianeni, tiles sunt qiia- 
libus uonremitlendum esse praefi\um est. Cum antem 
ab hocrece8$eriht, non taies ifficiunior qualibus nou 
reroiitendum esse praBdictum cst. Ei ideo non tali« 
bos effectis poie^t et bic et futuro sxculo * non re- 

^ Id. cod., nofi laliseffectm. 
' Id. cod., Solubilis, 
* Id. cod., meruerunf. 
^ Id. cod., jam remiili. 



107 CELASIl PAP.E I 108 

ihitii. Alioq'.iin(quodabsil!)frustravi(lerelar Ecdesia A videant^ ei auduntes uen audiant, ne quande intelU" 
bujusmodi sua reconcilialione susripere. Quia auleiii gant ; et obdnra cor populi hujus, ne unquum eonvsr- 
frusirari nou poiesi, lioc intellectu modis omnibus, 
salva Domini sentenlia, praedicandum est, quantuTi 
ad nos pertinet, omnino ^ posse* Talis igiiur dicius 
cst Acacius, qualis ligatus est nunquam esse solven- 



dus. Talis usque in (inem esse permanslt, lais esse 
non destitit. Iia talis est bodie qualis e>t ' dicius. 
Noii talis esse jam< non potest, nunqoam Igitur talis 
perm:iDendo solvendus est : qui si talis esse desi- 
steret, nec in non tali pcrmansi^sel, et nunquam es- 
sc solvendum, quia non talis qualis dictus Cbt nun- 
quam esse ^olvendus, posset absolvi, cl non tali 
iiunquam solvi recedcret; et idoo ut solvi pos^ei ac- 
cederei. Quod sedes apustolica non cousensit, nec 



tantur, et tanem illos (l$ai. vi). Hic eliam correctio 
ct «^mendato fnterdicta inonstratur, et n sipis. endi 
quoque spes prorsus abscinditur. De quo lainen po- 
pulo aposiolos ^ et Ecclesiam primiiivam novicuus 
|)rocessis e, ' et millia bomiuum una die bapiisinaie 
fuisse salvaui (Act, ii). Ecce el in persislcniibus 
qualis est ill:i senientia promulgata perin:iiisil, iiec ad 
correciionem pMrsus vcnire saniiaiis admi^si sunt, 
sed adjudicati suni in sua nequitia dep rire, ei, nia- 
nente divi a senlentia , non pcr ipsorum proprijin 
emendatioiiem , suoque iniellectu vel initu, suaqut 
virtule vel i ossibili :ae conversi suni, ut sanarejiiur, 
sed per graliam Dei saiiati sunt, ul convcr.e.culjr. 



impcraior imposuil, nec Anatolius usurpavit. Totum- B Ne eonvertantur, inquit, et ianem eosy ne sua spoute, 



que (ut dictum est) in sedis apostolicx positum est 
po:cstaie. lu quod flrniavit in synodo sedes aposto- 
lica, boc robur obtinuit ; quod refutavit, babere non 
puiuii Grniiiatem : et sola rescindil quod prxter or^ 
dlneui congregalio synodica putaverat usurpandum : 
nuu proinulgatiix iieratae sententia;, sed cum apo* 
ftioica sede veteris exsecutrix. Hoc tamen, qood de 
uno codemque bomine dictiun est» sive tali perdi- 
sienie qualis senteiitiam compcienter accepit, sive 
non la'i clTccto, ' el ilia sentcntia, quae non tali non 
dicta esi absohito, et iii unaquaque civiiate legitur, 
similiier csse pr&^fixum, et populo ac gente simul 
deprompluni potius, quie iii loto orbe portio est. 
Idem enim muiidusesi, qui et pcriiurus est dictus, 



ne suis opiribus, qnibus ut que conndebant, ne suara 
jusiiti.iin seciantes , jusiiiix Dei non debeanl esse 
subjecti, de suis viribus confidente^, non divinae sa 
misericordix iilumiiiaiionique subdentes. Et ideo in- 
b belur eis s iperbae praedUuiplionis eff clus, ne con" 
vertantur suis inlentionibiis , suis iiisibus , ul puta- 
raut ; et sanem eos, ne eoiuni quasi merilis ex propria 
facullate venicnlibus sa'vatrix graia darctur, alque 
ila graii I jam non esset graiia , si nou gratis d. la 
esset immeriiis , sed merces tanquam mcritis resti- 
tuta. Non ergo ipsi convertantur y et sanem eos : sed 
saiiati per gratiam , qualiier ad bumilitatem Ghrisii 
convertnntur aguoscani. Ita in utrisque, boc est, et 
in eo permaneniibus in quo talero senteniiani |ierce- 



et serino Uei n< n potest exciderc, et iii ipso uiundo C perunt, et in salvatis exinde seiitentia doniinica fixa 

nibilominus a pravis intentionibus recedeule non 

promitur. Sic Tyrus et * Berytos, et Gaza (Jer. xlvii), 

^t iCgyptus (Jer. xliv) pronuntiate sunt perilu« 

nr, quas poslea perEvangelium iiovimus(Luc. x) esse 

salvaias. Perierunt ilaque duplici modo : aul perma- 

nciiles in eo quo lalem seuteniiam susceperunt ; aut 

deficienles ab eo quo lales fuerant , ei incipientes 

esse quo non tales fuerant : quibus est illa praefixa 

S€nlentia,nl consequenter ad non lales non prriine- 

ret illa seiitentia quae iion talibus praelixa noii r.eral : 

bic eliaiii de gente Judaeoruni a Oeo eiiam per Isaiam 

piopbelamperemptorieveIutipronuntiatumest:C/att- 

deoeulos eorum et ' o6ttir«j aures eorum et videntes non 



permansit, et lamen illa permanent ; sic eis miro ge« 
nere sanitas inirodiicta est, ut illa senientia hcn inu- 
taia videretur : sed eadem perdurante , saniias non 
ilioruin confideniia, sed divino inuiiere provei.ireu 
Quod sLbaec lenare formidant, nec ad suae periinere 
cognosciint moduluin po^estatis, cui laiitum de liiinia- 
nis rebus judicare pcrmissum esl, non etiain i ra?esse 
,divinis, quouiodo de bis per quos divina ministraii- 
tur judicare praesumum ? ■ Fiierint baec ante adven- 
lum Gbrisli , ul quidam figiiral.ter , adbuc lamen in 
carnalibus actionibus constituti pariter reges exitle« 
rent » et pariter sacerdotes. Quod S. Melcliisedcch 
fuisse sacra prodii Uistoria (Genes. xiv). Quod in suls 



Insinuai boc loco Gelasius Gbristum Redempto- J) corda submltti , quanto magis sedis iUius prcesnti con^ 



reiii nosirum, regem alque pontificem secundiiin or- 
diiieiii Mt^lcliisedech, politiciim poiestaiein quani in 
lerris repererat, conservari cenisque limiiibus circiim- 
scribi voluisse, ne se lebus sacris immisccat; staium 
ve ecclcsiastieum a politica potesute iia disiinguii, 
iit tameii ecclesiastico: jurisdiciioni in bis qu;e sunt 
ad Deuin siibjiciat. Patet ex epistola ejusdem Gelasii 
ad Anasusium imperaiorem , qua sic ait : Nosti 
enim, fili clementissime , quod licel prmsideas humano 
generi dignitate , rerum tamen prasulibus divinarum 
devoius coUa submiitis. Et paulo infra de ipso Komano 
pontifice haec subjungit : Et si cunctis generaliter la- 
cerdotibus recte divina tractantibui fideUum convemt 

I Id. cod., non posse. 

* Id. cod., est et dictus. 

* Id. cod., est ab iUa senteniia» 

* Id. cod., Beryton. 



sensus est adhibendus, quem cunctis sacerdotibus et 
divinilas sumtna votwt prcemiflere , et subsequens Ec- 
elesios generalis pietas eelebravit f Yiderint erjro iio- 
Tanles iiosiri temporis liaerelici, qua Mlione Gelasi m 
pontincem de quadripariiu boiiorum Ecclesiae divi- 
sione scribentem , una ac possessiones ejusdem Ec- 
clesie defendcnuin , haruiii ren m turbatorein esst 
tueantur. Isias nciicnes , ife quibiii» A|)Ostolus II ad 
Timoi. 11 : Nemo m Utans Deo impUcat se negotiis scs* 
cuUiribus , sacerdutibus iiittTdixlsse non negamus. 
Quae vero sint ista, d.ver^is canonibus super e.^^t ex« 
plicatum. Sev. Bi.mls. 

■ Id. cod., Obdura. 

* Id. cod , apostolos Ecclesiam primitivam, 

' Id. cod.,£noi. 



IU9 



H>ISTOL.*: ET bE€Rfc:TA. 



ilii 



qtioque diaibo!us iinitatusesl, nipole ^ui siimper «|u.t! A r.l pr.xler Rcclesia^ tramilein prorsns ahsolvi ? Sctl 



didno cullui convenirent sibimet iyr.innico spiiitu 

viudicaie conleiidit, ul pagani imperatores iidem et 

niiximi poutifices dicerentur. Sfd cum nd veruui 

Tenlum esl eumJein regem aique pontificem , ullra 

ftibi nec imperaior pontificis nomen iniposoit , ncc 

ponlifex regale fasligiuin vindicavil. Quamvis eiiim 

uiemlini ipsius, id est, veri regis alque pontificis, 

secundiim participationem naturae magnifice utrum- 

q;ie in sacra generositate sumpsisse dicantur , ut 

sunn! regale gcnus et sacerdotalc subsistant : * atia- 

men Christus nieinor fragilitatis bumans, quod suo- 

mni saluti congrucrel dispensatione maguifica * tero- 

perans, ^lc aciionibus propriis digniiatibusqiie dis- 

linctis officia potest;itis ulriusque discrcvit , suos 



dieatur forsi:an : Non Imperator absolvil, sed a pon* 
tificibus poposcit absolvi. Tanto magis poscenti im- 
peratori a pontificibns fucrat suggerendiim, ut si eum 
legitime Tellet absolvi , legitima ecclesiastici tcnoris 
abtolutio proveniret, et baec omnia quae superins 
dicta sunt secundum Ecclesiae tramiiem servaren- 
tur : pnccipue cuni de secundae sedis ageretur anti- 
stiie, nec ab iuferiore quatibet, sed a prima sede jure 
possit absolvi. Inferior quippe potiorem absolvere 
non potest : sola ergo potior inferiorem convenienter 
absolvit. Proinde inferioris loci pontifices, qui nulta 
lenns se noverant potiorfm sibi sine prima sede 
posse resohere, praecipue qnem ejus senieiiti:i nove- 
rant obligatum, praevaricatoria absoluticme potius non 



volens medicin ili bumiliu^e salvari , non bumana B |||mn penitus cxuerimt, sed se praevaricatione potius 



iuperbia rursBS inteicipt ; ul et Cliristiani imperato- 

rrs pro aE^tema vita pontificibus indigereni, et ponti- 

fices pro temporaliuin cursu rerum impTial.bos 

dispositionibui uterentur, quatenus spiritalis aciio a 

carDalibus distaret incursbus : et ideo milHani Deo^ 

wttmme $e negoUis stecularibui implicarel ( // Tim* 

II ) ; ac vicissim non illc rebus divinis praesidere 

fideretor, qni esset negot is sxcularibos implicatns, 

ot et niodesiii utriusque ordinis curareior, ne extol* 

lerelor otroquc suffultu^ , ct conipetens qfaliutibus 

aciionum specialit^T prufessio aptaretor. Quibus om« 

Bibos rtte collectis, satis evidenter osteiiditur a 

saecolari poiestate nec ligari prorsus nec soM posse 

pootificem.Quo manifestius approbatur Alexandrinum 



nexuerunt. Iia Petri absolutio ex utroqiie non con- 

stat , qoia nec praevaricatoria absolotione rei reimi 

absolvere potoemnl, et depulsis ondique pontificibiis 

cathoiicis, baereticisque snppositis, vel hi> qiii hxre- 

ticomin lenebaniur communione poliuti, etiam sacrae 

religionis inBiiicerilate polluti , participcm suum taro 

absolvere nequivc runt, quam ipsi non erani alisoliiti ; 

ac proinde tam cctlfsiasiicae regulae praevaricaiores, 

quam sacrosancta* commoiiionis integritatem maco- 

lantes contortio perfidorum , quod de leo simillimo 

poioerunt ferre judiciuui» De c •tholicls enim ponti- 

ficihos pcr totum Orientem aul quicuiique |ierstiiit, 

est ejectus ; aut ille restitit, qui cousensit crrori , et 

se ah errantium contagio iion reiraxit. 



Petrom per imperialem tantummodo sentcnt am nul!o ^ Quod igitur eorum potuit de cujus(|uam errore asse 



modo potuisse prorsus absolvi ; obi si poiitificom qoo- 

qiiesociaiorasseiisos^qiiaerimos otram pra^cesserit.an 

fjerit subsecutus. Si subsecutus est, ' nihilominus ad 

id retliiur, ut absoiutio saeculari potestate precepia 

ct principaliter incho.tta valere non possit , poniifi- 

eumi{oe secutus assensus adulitionis potius foerit, 

quim legitimae sanciionis. Si praecessit , docealnr a 

quibos et obi ille sit gestus, si secundum Ecclesiae 

regulam celebratus, si paerna traditione profectus, 

si majorum more prolatos , si competenti examina- 

tiane depromptos. Ubi procul duhio reqnirendum est 

si syiiodali congregatione celebratus , quod in rece- 

ptiitiie damnati, et depulsione catbolici, qoia ^ novi 

et caosa , fieri debuisse certissimum est ; si ad pri- 

mam aedem , cujms intorerat sentenliae , qiia Petius 

teDebaiur obst ictus, secundom Ecclesiae regulas c>t 

relatom ; si eadem qoae ligavit absolvii ; si ilia ' qnae 

ligaverat non re«olvente, irao etiam nesciente, po- 

tuissei dissolvi. Si baec gesta non sunl, quo more, 

quo rito Alexandriniis Petriis praetenditur absolutus, 

cuin nec a poniificibos legi ime et r cclesiasiicis legi- 

bos foerit expeditos , nec a saecolari potcsiate potue- 



judicium, qoi nu>quam non errasse monstrantur, et, 

h:rreticorom simul catholicoramque confessione per- 

inixta , * cunctas religionis verae et sincerae ^ sedes 

turbasse, cathoHcamque apostolicamque cosifudisse 

puritatem? Ecce qui reum absolvere poiueru.it, qui 

rei pr» omnibos docebantor eCf. cti. Ecce cum qui- 

bus de absolvenilo reo synodus fuerat ii.eunda. Si 

fides et commonio catholica relinehatur , cur caiho- 

lici pellebantur antistites ? Si caiholici pellebantur 

antistiies, quomodo non tantummodo haTetici serva- 

l>antur? * 

GRLASIUS PAPA 1. 

ADVERSUS \N?ROMACIIUM SENAT0R:M CiETER^^SQUE ROM^ 
N0<( QUI LUPERCALIA SECUNDUN MOREM PRISTINUM CO- 
^ LENDA CONSTITURBANT. 

Damnat Lupercnlium supermitioMm celebrntionem : ct 
non ex Lupercalium intermissione , sed ex sceleribui 
/Lrme mala conligisse probat, 

Scdent quidam iii domihtis suis nescientes nc.jno 

qox loqoantor , neque de qnibus affirmeRt , de aliis 

jiidirare nitentes, com se ipsi non judiceni, et vcrm 

priiis accusare quam nosse, ac docere qnam discere, 

ci ind scussis rebns, nec invesiigatis causis, nec re- 



Md. cod., quoniam. 
' Id. cod., lemperavit. 



M I. cnd. , si subsjculus esl^ et impeiiati sententia^ 
t qua nihiiominus, 
^ Id. e(Hl.^ noviler, 
* Id. cod.| qum nom ligauriU resotvente. 



* Td. cod., Cuncta. 

' Id. cod., se turba se. 

* lii cod. Frisiiig. vetusti«s. in fine bujus scripti 
iegitiir : Explicit tomus S, Gelaaii papce contra #oi 
qui dicunt .4cactttiii injusle (uisse damnatum. 



I i I G£LAS11 

luiii raiione quacsiu , quoj eii» lil buecam TeneritA 
IneonsiJerant^r effondere, et praecipiianter evomere ; 
noB ▼eritaiis useriione prolata eensentes , sed atu- 
dio cacologiae qusB nesciunt arguentes : eoque pro- 
gressi sunt ut etiaro rccte facia roaleToIentis propo- 
sito lacerare contendant ; qui sl snperent, nou prc- 
cipiiareni omnino seiUcniiam , sed perscrutatis ante 
rebus loquenda depromerent. Veruin quia noa ar- 
gmiot segaes ease censores In iritiit Ec< lesiae coer- 
cendis , ei a uobis consequenter agnoseant non tan- 
tuin corporalis aduiterii esse peccatum, qu4 d et dis- 
cuti debeat , ei jure puiiiri , sed esse longe roajua 
fornicariis etadutteris genus, quod in quolibet Chii- 
stiano, quij meu brum omuis Cbristianus Ecclesiai 
est, competenter debeai yindicari ; tanto enim sacri- 
legii majus est criinen , quaiito anim» fornicalio 6 
pejor est corporis ; nam per anims fornicaiionero ab 
ipsios Dei conjunctione disceilitiir, aique ad iroroun- 
dos spiriius spiriialis adulterii genere transitur. 
Quomodo aiitero non in banc parlcm recidii qui curo 
se Cbrisiianum viJeri velit , et profitcatur, et dicat, 
palam tamen publiceque prxdicare non horrcat, non 
refugiai, non pavescat, idei morbos gigni, quia dae- 
roonla non coiantur , et deo Februario non litetur ? 
Yideo ubi bxc de!iramenta compereiit. Quoinodo 
ITAvar icator non esi qui in bas biaspliemis profani- 
tates iiicurrit? quomodo sacrilegus iion a:stimetur 
ijui, altjuraia unius Dei providentia et poteslaie quam 
coiifessus est , ad prodigiosas superstitiones et vana 
figmenia seducitur? secundum Apostolum longe de- 
terius rcus , jureque damnandus , coiifessam verita- C 
tem deserert", quam si in eam nullatenus credidisset ; 
qu.imvis euim ridiculosa sint figmenta qux proferat, 
laiuen ipscairectus ct voluntas in crimine est,et pro- 
fessio ac prjpdicaiio jure damnanda ; ac per lioc qui 
in aliuin sentenliam damnationis vult sine dilaiione 
proferri , in quo aliuni judicat , semeiipsum se co.i- 
deninare cognoscat. Nun^iuid eiiim poutifex vindi- 
rare debet in eos qui adulieriutn corporale commit- 
lunt, el in eos qui sacrilegium, id est fornicationem 
ct adulte>ium splritualegerunt, non debet vindicare? 
No ne ipse Dominus , cum adultera ad eum esset 
adducta , aceusaniibus dixit : Si quis tetirum sine 
peceaio <if, primus in eam lapidem mittat {Joan. viii). 
Nou ait, si quis vestrum non similiicr aduiieresi, sed, 
$i quis sine peccato esi : quol bi t ergo obstricius "^ 
quisqiie peccaio in alierius peccaii reiim lapidem nnn 
niideat mitiere. Quibus tunc pro sua conscientia 
discedentibus mundi Salvator adjecit : Muiier^ ubi 
sunt accusatores tui ? nemo le condemnavitf nec ego te 
eondemnabo ; sed vade^ uUerius jam noli pecare 
{Ibid.) : tenes et teneris; urges, urgeris; obstringis, 
obstriiigeris ; poniificis discussioncm flagitas, vin- 
dictamque dcposcis. Memento in adversuro omne 
criroeo esse profereudum. Nunquid nqn etiam leges 
biimanx dicunt, quod reus reum facere nun possit? 
Festueam vides in ocuU fratris , et m tuo trabem 
non vides ( Matth, vii ) ? qui moechos accusas , 
adult riuin facis , et corporales adulierot spiri- 



lAP^ I f \% 

tuatis adulter incessi:»? certe discussloneiii poicla : 
liomo diligens , maiurus , religiosns , non vis ali- 
quem in Ecclesia peccare , peccantfm cupis di- 
scnti et pcBnas consequenter addici; qu^cunque in 
aliuro prorois et in t<* proferre coKcris; h<H: enim facit 
ne segiiitia pontificis aecusetur et roaciile>ur Kcde^ia. 
Debet ergo el ponlificis in omnibus roalefactis solli- 
citudo et •everitas non deesse, et ab omnibus licele- 
siae fama purgari. Sed dicas forsan te laicum , illuni 
Ccclesie ministrum; ergo gravius crimen exagge- 
rans. Verum dicis, nec ego diffiteor : laolo sollici- 
tius examinandus esi, quanto magis propinqnua osc ; 
lanlo magis reus e>t, quanto in illo m^nisierio con- 
stilutus, ei hxc facere m^niroe debuisset. Ecce c*'n- 
sura non deest : audi tu , et si conviclus fuerit, 
vindicias consequenter addiciinr. Age modo quid vit 
de te? Nunquid quia in minisierio sacro iion cs, in 
plebe sacra non es? An nescis et te membrum esse 
suromi pontifici!»? An ignoras toiam £cclesiam aa- 
cerdolum vocitatam^ po tremo sl ille reus esi qni 
accedens ad minisierium Ecclesiae dermquil, nimquid 
cl tu reus non es , qui posi confcssionein veri atis 
ad prava ct perversa et profana et diabolica , qiiibiis 
te renuiitiare p-ofessus e« , figmenla rrducers? Ila- 
que etiam tii post blasphemias palam publlc(*que 
profusas a sarro corpore roodis omnibus absii -en- 
dus es. Non potes eulm mens» Domini participare 
et mensx dxmoniorum ; nec calicem Dominl bibere 
el calicem d.Tmoniorum. Nec poies teroplum Dei esse 
et templum diaboli : lux simul ettenebrsp in tecon- 
venire non possunt. Videi im ulrum urges , alque 
compella- in a!io maleficio vindicare. Tu lamen scc- 
leris lui pondus non poles declinare : el quanlo in 
alio iransire crimeu non pateris impunitum , ia:.to 
quid etiam in le prn rerum Mtioue f.icere debeamiis 
ostendis. Verumtaroen in ipsis blaspheroiis luis qni- 
bus es jnre plectibilis , imperit-am tuam cvidenter 
agnosce , et sicul ait ille : Voluntaiem liabere le 
roentiendi , ariem fingendi non habere ; cum sic te 
intelligas malum habere affecium , perversutrque 
apostatandi propositum , ut tibi materia prorsus va- 
niiaiis illius nulla su; peditel , nec possis astrucre 
quod corde concipis, etore depromis. Dic mihi, cum 
saepenuroero in Romanis bistoriis legatur, Livio 
auctore , sxpissime in hac urbe exoria pesiileniia 
infiniia bominuin millia deperisse; alqueeo freqnen- 
ler venturo, ut vix esset unde illis bellicosis tem.>o- 
ribus exerciius potuisset ascribi; illo lempore Deo 
luo FebiTuario minime liiabatur, aii etiam cultiis hie 
omniiio nil proderat illp ttmpore quo Lupercalia re- 
lebrabantur ? Nec euiro dicturus es hirc sacra adliiie 
illo tempore non coepisse , qu» ante Romutom ab 
Evandro in Italiam perblbentnr aliala. Lnpercalia 
autem propterquid instituta sunt, quantnm ad ipsiiis 
superstitionis commenta respcctant, Livius in se- 
cuiida decaJe loquitur. Nec propter morbos inhiben* 
dos iiisiituta commemorat , sed propter sieriliiatem, 
ut ei videiur, mulieruro , quae tunc acciderat t\kU 
bciiJam Iforte exigeodaroj : proinde si vel ad boc 



il5 



EPISTOL^E LT DECllETA 



III 



i|»iiin aliquitl boe falret, liocintciiiiiftso, non inor- A lali» celebrare? si pudel et dedccus est, iiane saKs« 



Ims acciilerit eonlra qnem Lupercatia reperia noii 
Mnt , sed feminae nequaqnam ginerarc debiuTani , 
prn quanini fecnndilaie conciiianlur iavenla. Quid 
dniuri esiis dt; p«^s e , de sierilitate , de bellornin 
lempesiaie co:.iimia; i unquid et lixc propter sub^ 
bta Luperralia couiigeruiit? Si autem iion propier 
isia vel vitanda, \el curanda, Lui ercatia »ui)l pro- 
Tisa,quid inani turbalioiie jactainini? qiiid Tiiscia, 
quid iCmilia , cxierjcque |>foviiici;r , in qnibus lio- 
aoinum prope nullus existii, ut bellica nece siiate 
coosvnierclur . Lupercaliorum fecit offensio , qu.o 
kNige ant' vaslalx »unt quam Lupercalia toliercnlur? 
Qiiando Anlhemiiis imperator Koinam vtnit, Lu| er^ 
ealia utique gereiantur, et la > eii pesiilentia tania 



lirerum tii et divinum profularnm , quod vos ip?'! 
dedecus esse fateamini ? Nemo re igionem proflletur, 
qu.im per se ei<iequi prorsu^ erubr^scil et refugit; 
Ipsa verecuiidta vestra vos doceit crimen esse pii- 
blicnm, non yalutem . el nnn Diviniiatis cuttiim, de 
qiio sapiens nuTus eriibescit, sed instnimenla pra- 
viiatiim, Quibus mrn<( vestrarontra semetipsaro les- 
limoiiium ferens , qiiod gerendum profiteiur, erii- 
bcscii impli re. Cast^Tcs vestri certe, a quoruro cuttu 
desislere noluisis , cur vobis opporiuna marin mi- 
nime prebuenint , ut biemis tenipore vcnirent bue 
n»vigi.i cum frHmentis , et civiias inopia minime la- 
boraret? an dicbns sequentibus h'C futurum esl 
acstatis, a Deo constitiitum beneficium est, non Cas- 



subrepsii, ut toleranrla v:i fiicrit. Nunquid per Cnro- ■' torum vana persuislo? Dicite nobis nec Christiani, 



paniam Lupercalia gerebantur, qu.ne suhlaia mcrbos 

illic et pestilenlijro procrearent? Sed diciuri estls 

sd Roroam tauquam ad cnput omuia pcriiinre, et 

quod bic factiim non est, diversis proviiic is ad e m 

pe<iinentibus obfuisse. Cur ei^o aniequam ad Ro- 

iDam hia^ provincix periinerent, prxtrr Lupercalia 

propiiis opibus Qoni< runt? ut sterilitas sit conlinuata 

terrarum Lupercalia subhita fecerunt, an noslrorum 

meriia leccatorum? de quibus olim dictum est, et 

quidquid Romani merueraiit perdere mores, sieriliias 

certe feroinarum debuit provenire, propter qiioro 

ftu(rrend;im Lupercalia instituta j: ctaniur, non sieri- 

litas lerranim , propicr qiiam Lupercali;i non suiil 

insiiiiiUiy removenda. Quid in Africa, iiiide steriliias; 

(|sid inGairis? Lupercalia isia fecerunl, an nostii 

mores, furta« hitmicidiat ;idulteria, injiisiiiiae, ini- 

quit les, ambitioues, cupiditaies, perjuri.i, falsa tcs- 

limoniayOpprrssiouesuiiseroruin, bonurum causarum 

impii^Daiio, roalarumque defeniiio, et in oninibus iiiau- 

diia pervcrsitas; poslremo, qund supra omiiia est, 

Deo OctA roentei et saciilegia, artesque magicae 

cliam paganis borrendae ? Ecce quan faciunl omnia 

advera, et iiiiniica nobis, non Lupercalia, qu» sunt 

pn> vo^lra saiute siiblaia. Sed quid dicitis vos ipsi 

qui Lupercalia ifefendilis, et agenda proponiiis? Yos 

eadem pretiatis ^os eoruro cultum celebi iiatemque 

vilem TQlgaremque reddiiis. Si ostensio Lupercaiio- 

tttoi nobis adversa procuravit, vestra cutpa esi; qui 



nec pagani, ubiqoe perfidi, nusqunm fideles, ubique 
corrupti, nusqnam integti, qui tam utnimqiie tenere 
non pole^^tis , qiiam sibi utrumque conlrarium e^t. 
D'cite , inquam , Lupercaliorum palroni, et reven 
Divinitntis liidibrii, et cantilenatnm lurpium defen- 
sore\ digui m»gistri vesani.^e, et qui non sinecaosa 
s.ina eapita non h:ibetis, digni liac religione, qiicob- 
srcnitilum et flagiiiorum vocib'is cefebrator : vid*- 
ritis^ ipH quid vobis salutis impendat , qu» tantnra 
nioribu< labero pei niciemque propouit. Nec est quod 
dicatis poiins bacc agendo, et facinora uniuscnjusqne 
Ytilgando, deierrere a talihus commissis animos , el 
pudorc rcfrenari , ne de bis publica vore canteiur, 
quando, sicut iile aii, non tnm deterrere qiiam admo- 
nere animos ba>c ludibria videantur, el S'Ci't illo 
dixit : Iram atqne animos a crim>ne sumunt ; co 
impudentiores effecti, quo crimine publicaio, expn- 
sitaque veicrundia , nil superest oiuniiio quod pu- 
deat, nec habetquod meluat piiblicari, sedjam sefidu- 
cialiierexerat, qual s in propatulo, non i er coereitio- 
nem, sed potius per quamdim Ixtitinm et celebritalcm 
nominum decaiit.an cst qiixlibet iila persona, imo et 
religione se pra^stnre coitddit; ut sini, ondc nomi- 
num solemnia celebrentur, qu.i> ni-i crimiiium de- 
caniationibus non coliintiir. D cite nohis ii:>que qui 
Yoluiitaiem prof:inilatis habetisi cujos caiisas asserero 
nou poieslis, qui tiienda' habeiis propositum falsi- 
lalis quam defendere non poleslis; quiddicturi estis 



qaod vobis singiilariter prodesse puialis, negligeniis- ^ dc siccilate, de grnndine, de turbine, de tempestiii- 



time, et non (onge impari cnllu et devotioiie ea dii- 
ciiis celeb an l«,quain pruranitalis vestrx celebravere 
majoret. Apud iilo» enim nobiles ipsi currebant , et 
niatroRSB midato publice corpore v:ipu1abanl. Vos 
crgo priroi \u Lupercalia coniroisi^tis : SAtius fuemt 
oon agere quam ea cum injuria celebrare ; sed de- 
duiisiis yenerandum vobis cultuin , et salutiferiim 
qnero pataiis, ad viles trivijlesque personas , abjec- 
l"S et Infiroos. Si veie ergo profiiemini hoc sacrum, 
iic poiius exsecrumentuin , vobis esse salulare , ipsi 
relebraie more majoruin, ipsi cuiu nmiculo nudi di - 
curriie » ut rile VfStrae salutis ludlbria peragitis. Si 
magna sant , si divina, si salutifera , si in bis vit» 
%estra pendei iiiif*griiUy cur vot padct per tus ipsos 



bus, variisque cladibu«, quae pro morum nosirorum 
qualitale proveniunl? Niinquidnam ei h.x*c oronia pro 
sublaiis Lupercalibus contigerunt, an in maiis mori- 
bus casliganilis meritls relribulionibus iiifenintur? 
Sed non mirum est tiomiues non judicio divino velle 
i.sta coi.tiugere, sed vanaesuperstiiionis incursu; qui- 
bus sua crimina et m;itefacla cooperiant , auctoriia- 
tcm coelis , sidera perhibent adhibere et rataiem 
induci errorcro , necesBitatemqiie percandi, facino- 
raque sua uon de cordis proir.i lerversiiate proce- 
dere, sed coelo auciore pendere. Propiinite igilur pro 
quibus aut submovendis roalis , aut promerendis 
bonis Lupercalia vestra fuerint instituta ^ el s\4^- 
rous qu« illa bona pTO\mtu\V > \m V^^^v^t^^iiXv^ %^- 



ItK ' GELASIi VWA 1 

rereulur, el quae mala successerint cutn Lupercalia A iem? Sed dic lis lui sxeulis rem geslam sei 



viderentur ablala. ¥\^\\t gradum , ad quod yestrum 
excidiumdicatii liaec prudigia fuisse reperta, diguiqut 
luonstrum nescio quod pecudis hominisque mixtura 
coinpositum, sive vere, siTO false editum celebretis. 
Si propier pesillentlam submovendam, ut antiquiora 
prstereani , ecce antequam meis temporibos tolle- 
rcntur, pesiilcntiam graTem tam in Urbe quam in 
agris hominum pecudum^ue fuisse non dubium est; 
hi pro slerilitaie jacialis, car in Africa vel Galliis ista 
Goniingunt , ubi nec fuerunt aliquando Lnpercalia , 
iicc coasiai fuissesublata? Cur nunc Oriens omuium 
lerum copiis exuberat et abuudat, qui nec celebra- 
vii uuquauiLupercalia^uecceiebrat? Andicitis illic 
uoccre ubi p: r plurima saecula fuerant celebrala et 



lerc secliidi. Niblltmrtnas niuUis iemporibus 
talis supcrstitio vcniilata est. Sacrincetar ii 
plis dxmonum, et in rapitullo p cf iiia ▼anili 
bretur. Cur poriionem defendiiis et qutt 
sunt praeteritis? Si plurima genera vaniutuin 
acia sxculis prubaniur esse sublata , cur. ] 
quanlovis temp>re ventilata , non possil aufiM 
teiiiporibus prxscribitur, imputaie majoribus y 
qui cum hac temporis praescriptione noa in 
posse quod soperQuuro est et debere remofw 
plura et majora submota suut, indicarunt» Se 
eiiam Chrisiianis temporibus haec fulsse; tiMJ 
illa aliquandiu Chrislianis quoque teroporii» 
brata sunt. Nunquidnam quia sub primif prae 



repentj sub'uta suiit? Yideamus ergo si his tempori- B Christianae religionis ablala non sunt, ideosob 



bui qulbus dicAis agitata el rite , ac plena sui , sicut 
\obii videiur, devoiione completa sunt , nunqiiam 
fames , nunquam pc&tiientia prorsus exstiterit : si 
vero sacpenumero hls cladibus ad extremum periculi 
veuium est , apparet his malis submovendis uihil 
Lupercaliu pro(uisse, etiam eotempore quo, sicut 
dicium est, ut putaiis, competeuti ordine gererentur ; 
sic de singulis quibusque neces&itatibus , prepter 
quam dixeiilis fuisse provisum. Si constiierit eliam 
illis non desiisse , vaua hujus remeJii convincitur 
csse praesumpiio. Verumtamen cur non hoc etiam 
Qunc experiamini , utrum valeanl aliquid etiam rite 
celebrata? e( vos per ludihria ista diacurrite vesiro- 



siiccessoribus tolli roinime debucrunt? Mult 
quae a singulis pontilicibus diverso lempore i 
sunt noxia , vel abjecta. Non enim siroul oai 
corpore curat roedicina languores , s^d qaod i 
losius conspicit imminere ; ne aut materia e 
non sufQciat medicinaR, aut pro conditione i 
simul omnia non possit averiere. Quocre qi: 
unde agis : si bonum est, si divinum, si salubr 
rito quandocunque tolli nou debuit : si nec « 
iiec divinum , caus:mdum tibi magis est eur i 
auferatur qiiod superstiiiosum constai, et v 
quod certe Christianae professioni non eonyeiii 
nifestumest. Posiremo qund ad me perilnel, 
bapiizaius, nullus Christianus boc celebrel, 



riim luore majorum , ut divinam rem , ^t saluUrem ^ 

vobis. ut diciiis. deyoiius celehrapdo, saluti vestr» C ''^ P^8^"'«' quorum riius esi. exsequanturj^ 

nuntiare convenil Christianis i>U pemiciosft 



prospicere magis magisque Taleatis^ Nunquid cum 
baec celebrarentur, a Gallis Roma non capu est , et 
bocpenumero ad cxirema quaeque pervenit? Nunquid 
hellis civilibus sub hac celebriiate non concidit? 
Niinqujd Lupercatia deerant quando Urbem Alaricus 
everiii? Et nuper ctmi Anibemii et Ricimerls civili 
furore subversa est, ubi sunt Lupercalia? cur isiis 
luinime profuerunt ? certe divinum csi : si snlutare 
vobis , cur nop pcr vos ipsi ut majores vesiri isla 
faciali^? Ciir causas vcrtr» salutis niinuitis? cur de- 
coloiaiis? cur eliditis, cur ad vilia quo^qre deduciiis? 
quid iiiipuiaiis nobis, cum ipsi remedia vesira calce- 
iU?Satius est et non tentare quam coniumelijse pcr- 



nesta indubitanier exisiere. Quid me incof 
quod profiieroini inimicum esse, a consortilms | 
sionlsChristian epronuntio submovendum? Egt 
absolvam conscientiam meam : ipsi videant, q 
lis admonitionibiis obcdire neglexeriut : qaod 
praedecessores meos forsiian fecisse non amb 
apud iroperiales aures haec submovenda lentis 
qiiia audifos esse non consiat, dum haec mala 
que perdurant , ileo hxc ipsa imperia defeci 
idao rtiam nomen itomanorum, non remoiis 
Lupercalibus, iisque ad extreroa quaeque pei 
Et ideo niine ea removenda suadeu , quae cua 
profuisse cognosco, tanquamconirariaverae rel 



agere : majores ccrlc veslri, si viiiose (uli iilis v:- ^^^.^ ^^^,„3 cxsiiiisse pronuniio. Postremo 

debaiur) sac ruin aliqiiod celebrassent, insuurandum »> „^„.^ «^rcnnn nr»».rr.iw.n.lum xstii 

vsse ducebant. Cur non quod ad vitiosum cultuiii 

redegislis, per iiidigitas qiiasqtieid exseqiiendo per- 

sunas, competenti in&taurailone reparalis, ot causas 

veslrju salutia plonius perfeciiusque tracieiis? cur vos 

pudeat ageie, si salutare est? Si divinuin , qiicd 

tracu^se sit dedccu^? Sed inquis vel iuia^iuein ip- 

sius rei noii debere muveri. Si prode&tr si salulare 

€st, cur iniugo poiius apud vos , tt non ip&a sit vcri- 

las? aut si certe nec tuiic profuit, quaudo litu iii'.e- 

gio, sicul dicitur , tracUbaiur, quid quxritis e^a^ 



meorum personn praescribendum aesiimas prc 
sorum , unusquisque no4rorum adininisiraiioo 
reddilurus est rationem, sicut etiain in publicis 
laiibus fieri providetis. Ego negligentiam accusa 
audeo pnedecessorum, ciim magis credam fortas 
usse eos ut baec praviias tolleretur,etquasdam 
tisse cau^as et coniranas voluntaies, quae eon 
lentionibus praepedirent , sicui ne nunc qutdc 
istos absistere insanis conaiibus velle perpendii 

GELASil PAPiE 1 

ADVERSIIS Pl LACUNaH n^cnESiM *• 

iinaginem, cujus nee ipsam profui&se cernitis Ycrita- Demon4rat bominem non vivere sine peccato^ €t 1 

* Hunc Gelasii iracUtum cum ediiionq Mansi diligenter collaium dainus , iii muliis tameo iniricai 
perobscurum, ut ip«e lecior faci!e seutiet* Eoit. 



117 



EIISTOLiE ET DECRETA. 



ilS 



apostoii:Virmfidelit$anctific(UurpermuUerim/idelem A lali Agni sil pio;>riuai nuUiini ptorsiis iiabuisse 

peccalum, nc Don soli Tidentur esse drputanduni, si 



(/ Cor.vii), etc., mytteriumquereiurrectioni$declarat 

Dc Pe!:>gianis quidem sen&ibus bUsphemiisque sa- 
cril^is, et apiid majores noslros tam divinis quam 
hDmanis legibus justa discu^^sione damnatis, nimis 
e^t copiosa roateria ; quia et iliorum est muiliplex 
perniciosa perversiias, eoque nocentior, qao verisi- 
miiitiidinis colore subtilior, quam de ipsius bumani 
generis priitC'pf>, pruvo funesioqiie commenlo, non 
ri!e conceplam renim consequeniium mciidjciis le- 
loerunu Necesse est etiiin nt qui a principio devia- 
rit ab integro iramite, vagus ubique progiediens, 
qoanto se currere forlius putcl, lanto plus erret; 
et in bis ut competit ri-rutandis dispntatio proljxa 
debeat adbiberi : quoniam qiiideni pe fectae medicinae 



aliiis quillliet sanclus expers delicti fuisse credainr. 
Contenii simus ergo professiune sanctorum; et quid 
de se ipsi magis pronuniient audiamus, q-am quiil 
vel temere cogiiandiim sit, vel nostrisopinionibus ven - 
tilandum sine ceria auctoritate sectcmur. Cur auteni 
cumDeusomnipotenspost myslerium reparalionis bu- 
manxeiiam id bomini confcrre potucrit, ut-ib omni- 
bus omnino vitiis essetimmunis, maluertfidcles suos 
salvos fieri,ctexspectare perfectsbeaiitudinis firmi- 
lateiii,ut qiiodspernndode^ideramus,rebus | ossimus 
adipisci ; censiieritque nunc perficere in in'i rmitale \ ir- 
lutem, quam remotis infirmitatibus huroanam condi- 
tionem nulla sineret languoris exagitatione pi»lsari? 



mos esl originem vcl inleiligere prius vel reserarc ^ Quantum Dominus minisirarit, ut compelii, disc- 



n.orborum, eisque pntefactis medelam conficere con- 
gmentein; quae cuncta, si Dominus vitam faculta- 
temqtfe tribucrit, in quanlum ccBlesli rore vegelati 
valebiiiiiis, alias moliemur explicare. Nuuc autem 
bunc articulum , qui quosdam moverc perhibetur, 
sn'ficienter inierim duximus explicandum ; ut eodein 
convenienter inspecto, quod in caeieris cavere jam 
deliebanl, Domino Deo nostro prxstante pcrpendant. 
i£stiniaiit igitur quidam in hac vita posse quemqunm 
bnc perfeciione consistere, ut nu1is prorsus fr.igili- 
tatis hum nx pulselur aflectibuf:, nec corporciK exn- 
gii tur illecibris : quod quisque si propriis viiibus, 
suxqne propositi» vohintatis exisiimet adipisci , se- 
meiipsum seducii , et veriias in eo non esi : nam si 



relur Scripturarum lesiificationibus, contra qua^uni 
tenorem nihil cst temere profitcndura super liis scn- 
sibus erudiri. Constat in ipso priroo bomine Cbristum 
et ecc'esiam figurat;im, beato Paulo aposlolo nos 
docente, cum de foedere sancti conjugii loquerctur : 
Sacramentum hoc, inquiet.s, magnum est : ego auteni 
dico in Christo, et in EccUsia (Ephe$. v). Iiaqiie jiiiii 
inde ut fanclorum quisiue processit, in biiju> sacrn- 
nienii figuralione ccnsitus est ; et boc niys'eriirii 
omnes sancli nb Abel suis sacrificiis nciionibuFfi o 
gesseruiit. In Cbrislo crgo et in Ecclcsia, iii qua 
utique generaliter prxcondita est rcmissio pcccalo- 
rum, fiile'cs quiqiie Deo sanciique vixcrunl, et usque 
ad lcgis lempora pcr Moy>e;i datae ccrtis sunt sacri- 



in ipsis priinis bominibus, dura sua nimiru.n felici- ^ ficiis in hiijus mysterii \irtule piirgali. Quaproptcr 



tate cofifidunt, et lantaro Dei gr^tiam in varuum 
recipieolcs, iion ornndo, quod utique nus«|unm fe- 
eisse referuniur, nec de percepiis gratias referendo, 
nec ut eadem intemeraia durarent suppliciier implo- 
raiido, iiicolumes cona^are nequiverunt : quanto ma- 
gis post prxTaricaiionis ruinaro, in quaro mala sui 
confidentia, crentorero nullatenus inquirendo, letha- 
liler inciderunt, absque divino munere suis viribus 
vel a^ri, vel starc non possunt, sine quo n^^c integri 
per^istere valueruni. Sin vero quis ^uam non possi- 
bilitate facultatis bumaiix, sed per divinam graliam 
boG asseral in viia quibuslibct sanctis posse c nferri, 
bene qnidem facii (nam dono Dei cuncia possibilia 
tont) lalia confidcncr opin^iri, el sperare fi.leliter. 



si eguerunt omnes mysiicis immolaiionibus incessa- 
biiiter expiari, non dubium cst viiiis bumnnx con-* 
dilionis fnisse pulsatos; a qiiibus eos per il!a rcmcdia 
futuri sncramenti necessariuin esset incessnnter ab- 
solvi. Jam vero lejzis tempore nemineni fuisse san* 
ctorum qui non hosliam oblulerit pro peccaio, lcctio 
veneranda lestatur: in tantum ut eiiam ponrificcs. 
sic apud Deuro causas agerent popiili tiinc fidelis, ul 
ipsi quoque pro suis delictis hoslias iromolarent,. 
passimque universi prophetus proclameot peccnlis 
suis vcninm postulantes. Inde est quod sanclus Job 
dicil : Nemomundus a sordet nec infanscujus est unius 
diei vita super terram (Job xiv) : idemque alibi : Astra 
tton sunt munda in conspectu tuo (Job xv). PropheUe 



Sed uiruro a'ii|ui tnles eisiiterini, qui usque ad ^ quoque David de generaiilate sanctoruro certa defi- 



banc peifecionero vitap prxsenlis accederent, sicut 
nnsquam evideater a^tniiiur, sic nos facile vel fir<* 
mare vei inipognare non convenil, magisque sobrium 
est ex tpsorum vocibus prophetarum , aposlolorum- 
que sanciorum qualeiius bujus vitx profecturo roc- 
tiri debeamus agnoscere , quibus ulique in hoc 
mondo, quaiitum ad sanctae vitae pertinei institutum, 
nifaii e3kcelieniius vei fuisse, vel esse, manifesiuro ost: 
qui eiiaiiisi copiosiore Dei rounere vel raris omnino, 
Tel niiniiuis humanx condi;ionis passionibus iropelili 
ittDt, et afnuentiore Dei gratia morialiiatis vitia 
facile superarunt; non nsqiie adeo lamcn expertes 
eorum se fiiisse teilantur, ut scilicet uUius Imni^cu- 



nitio prolata cognoscilur, qux ait : Ne intres in jn" 
dicium cum servo tuo : q^ioniam non juslificab.tur in 
conspectu tvo omrti vfr^ni (Psal. cxlii) ; iibi utique 
neroinem prorsus bominum discirvisse peispiiitnr, 
sicut Idem planius boc ipsnni loqucns maiiifestiusqto 
dechirat : I^ixi; Pronuntiabo adversum me injuttitiani 
meam Domino; et tu remisisti impietatem yeccati cor- 
dis niei, Pro hae orabi: ad te oninis sancius in tempor^ 
opportuno (Psolm, xxxi). Qui utiqne iion solum sub 
lege sanctus esse, sed in fuiura Dei giatia eminen- 
tioris propositi post futurus. Unde quod aii In 
tempore opportunOf non sine rerum veniurarum co- 
gnitione sobjunxit tiiam et iii oratione sua sapica 



*'^ GELASll PAP.E I 120 

tissiiiius Sulonion : Non eat homo qni uon peccavU A poslrciniis, pliis omtiibus laburarel, cl *im non Si>luni 



(/// Reg. viii) ; el ilcm ipsc : Quis gloriabitur castum 
iehabere cor^ autmundum seesseapcccato (Eccle, yii)? 
Sed re pulentur illorum lemporum sancli ab hac 
impassibilililc forsilan cxcipicndi, quoniam con- 
cessis a Deo conjugibus ulebantur, quamvis el bealus 
Eiias passil ills Tuisse mcmorelur, quemadmodum 
conscqucnlia declarabunt :ctS.proplictaDanielnon 
solum pro populi, sedet pro suis peccaiis perliibeatur 
orasse, sicut ipse tiicit : Cum orarem, et confiterer 
peccata mea, et peccata popuH mei Domino Deo meo 
(Dan. IX) ; tandem vcniamus ad bcatos apo3toIos,ct 
dicat beatus illc Jacobus, qui cum oinnes uliquc justi 
essent aposloli, proprieatquespeciatiin justi viripne- 
r«gativam legitur assecutus : Beatus vir qui §uf[ert 



fidelibus iiisinnet quid super hac parte sentirel , sed 
eiiam quid dc se ipso pronuniiei , libere verilaiis 
doctiT aununtit^t. Et qMoniam loi g in pgt cniicta 
qii£ ad hauc causain perii ent diMa revotver**, pf>* 
nantiir p.tuca de miiUis, ex quibns uuhU snnicicn- 
lissime demons^retur, inagis nos cum Pauto d bi*'e. 
inflnnari, ut babiti-t rhrislns iii nobis, qiiam cnm 
quolibei a!ilcr sen:ienie qiiam Pauliis fories viderl, 
et velul (qnod absil!) Cbrisli rrmedii» non egere. 
Ait ergo : Sclo enim quia non hnbH t in me^ hoc 
est, in carne mea, bonum; nam velle adjacet mhi^ 
perficeie autem bonum non invenio : n» n enim quod 
volo hoc facio^ non ego cperor illud, led quo.t Aa* 
biiat in me peccatum {Rom. vii). Ilem : Condeie^tor 



tentationeniy quia cnm probatus fueritf accipiet coro-^ enim legi Dei secundutn interiorem hominem : video 



uum wil/r, quam repromisit Deus diligentibus se (Jac. i). 
El item posl paululum-: Uuusquibqne autem tentatur 
a concupiscentia sua abstractus et Hiectus. Deinde con- 
cupiscentia cum conceperit, parit peccatum ; pcccatum 
vero, cum consummatum fuerit^ generat mortem. Iieni 
idem ://i multisenimoff.ndimus omnes {Jac.w). Idein- 
q:ie s« cuius adjunxit : Et Eliashomo erat similis nobis 
passibilis (Jac. v). Dicjit bealus aposiolus : Cha- 
rissimi, rogo «I quasi incotce et advenas abstineati$ 
tos a corpor libus voluptatibuSf qwe niititant adversus 
unimam (/ Pet. ii); ei iteruin : Nolite mirari ad fer» 
torem, qui ad tentationem vobis fit ; qua$i novi atiqnid 
vobis contingtt (I Pe/.iv). llein postea: Sobrii e$lote, 
€t vigilitey quia adversarius vester diabolus, q:ia*i leo 



autem aliam legem in m^mbris meit repngnnntfm 
legi mentis mecB^ ac coptivum me dncentem in Itgt 
peccali^ qu(e eU in membris meis, Mivr eqo homo^ 
quls me liberabit de corpore moriis hujns ? Cmtia 
Pei per Jesum Christum Dom''num nottrum (Ibid.)^ 
Quare se igilur ini-erum h^niinem np ^11 it ? qu:ire 
^e gaiidet per Ctirisii gratiam de niorii^ cmpnrt^ liite- 
rari, si nullis affiTlibus hiiniaii:e ini^ri.^e lulftab inr » 
si nulbs infestabatur, ex qiiibus Mifiaretnr iiinirs'^ 
biis ? Itcm idem : Caro concupiscii adver us spiriium, 
et spiritus adversus carnem : hcec enim invicem ad 
versantur sibi, ut non quas vultis illa faciatis» Non 
enim quas vult spiritus perficit, ne de perficiione su- 
perb'at (Gal. v); et idem : non perfidt caro quce vutt^ 



fremensy circnit qua^rens quem devoret; cui resistite in G ut sic hiimanx condiiiouis admoiieat. 

fide (i Pet. v) : scienles easdem pnssiones in omi>l 

quae e^^t i:i mundo rraiernitate vesira fieri , a qua 

fraieruitate nimirum se ipsi fidelium saepe cunctoruin 

fratre^ annuntiant , nec siiam probaniiir discrevisse 

personam. Dicat beatus Joannes apostolus ei evuii- 

gelista ille qui in pectore discubuit Salvatoris : Si 

dixerimus quia peccctum non habemus^ nosmetipsos 

teducimuSy qwa veritas in nobis no:i est; quod si 

ionfessi fuerimus diicta nostra, fidelis est et justus^ 

qui dimiitat nobis peccata , et mundet no$ ab omui 

iniqititate (/ Joan. i). Item quod si dixerimus quia non 

pcccavimuSy mendacem faciemus eum^ et Verbum ejus 

non erit in nobis (Ibid.). Dicat idcm : Hccc scribo 

vobis ut non pcccetis. Sed si quis peccaverit^ advoca- 



Ne tamen iisqiiequai|ue proposituin fidele denier- 
gni ; ac ne forsiian, ut solent quidam ^aiiis o|iinio« 
nibus arbitrari , quod baec B. npostoliis Paulus sub 
alierius n(*s<'io ctijus persimi pronniiliet , qiiain de 
seipso falealur; quamvis nihil i lic tale valent pror- 
sus osteiidl, tanicn cum nii : Misinr ego h mo, quis 
vie liberabit de corpore mortis hujus ? Cratia Dei per 
JesunKChristum^ lain gentilis, quam Jiid^ri rcmoia 
probelur esse persuna; audianuH tamen biinc alibi, 
quasi sese manu piopria d«*signaiitem ac senieiipsuu* 
speclaliter indicantem : Ego \pse meute servio legi 
pecciti (Rom.vn); et iiein de seipso : Cnsiigo corpus 
meum, et in servitutem redigo, ne qui ali's prndico. 
ipse reprobns efficiar (I Cor.ix). Qnis igitiir iion ^id- 



tumhabemusapudPatremjustum^etipsepropitiatio^^seriBi quid inieresse poiuerit i|uod membrn sua 



peccatorum nostrorum, non tuntum nostrorum, sed 
et totius mundi {I Joun. \\). Itcm ipsc : Omne quod 
in mundo est, concupiscentia carnis est, et'concupi' 
scentia oculorum, et ambitio swculij quce non est a 
Patre, sed ex mundo est ; et mundus transit^ et con- 
cupiscentia ejus : qui autem fecerit voluntatem Do- 
mint, manet in wternum (Ibid.). Yeniat minimus apo« 
stolorum, sed Yas elcctionis Dei; veniat magister 
gentium Paulus, praedicator divinae gratia; singula- 
ris, et mysterii coplcstis copinsus eipositor, llle 
qui verba incflTabilia sive in corpore sive extra 
corpus nesciens in tertium coelum levatus audivit : 
qui tanta gratia redundavit, lit cum omnium essct 



cnsiigando rerrenan>l, ne reprohus exi^leret, si i>ullis 
talibiis siiiiiulis p Jsareiiir, quod iiegligendo, et non 
corporis siii castigatione subi^enilo, reprobu«i esse 
potuissei? Quapropier cum hxc et apostoli de se- 
metipsis prTessi fuisse monsirentnr, qui etinmsi iKta 
minime prodidi^sent, procul dubio lauien onines 
rraiionem dominicam et ncre*>sario prxdicArenl, et 
veraci corde proferrent, qua quotidie supp^icantes 
dimitti sibi sua debiia |>ostularent, ct ne iii lentato- 
nem inducereutur orasse, et ut a malo lib<*nireiiiur 
suppliciter impbTasse doceantur, propter quod etiam 
B.Joannes apostolus, quod siipra jam dictuui eat, 
intelligitur cdidisse. dice::s : Si dixerimui nos pecoh 



121 tPISTOL.Ii: E1 DKCUETA. f2i 

U/in non habere, mcndacem faciemm eum (I Joan. i), A lusiniiimus, ipsanim reruin desi<ler.ilis air»*ciil>iH 

assequamiir, quatenus bac iocursionum prste prorsus 



Chrisiiim sciticei, qiii Imnc orandi formam suis di- 
iripiili<i coiifridis^el , in qtia vel qiiolidiani debili 
rilaxa io proveiiinl, el ne in teiilati«iiiein tnriderenl 
iiiip'»rareni, vel iil a inalo Hticr.ireiitur exposciTent, 
hi iiiiiii es^et r^nm no qiiod aut debiliim prapgrav.iret 
niiniiite retaxa uni a*ii tpniaii*i possei liiferri peccaii, 
ant niilliim a qiio liberareiitU' iiiaiuin pror^us eii- 
I eret. Sic auiein qunsilam inovel surripiens itliisio 
donitieiirMim, quasi noii {^ravior .T.stmata sii concu- 
p'sfea'ia vi$Eilantium. Qoamvis enim el insolentia 
CDr|K>ra1is frequf n iiis refrrMianda sil vel casligatione 
je uiiii, vel ciborum fnigaliute sumptoruin, ne ma- 
leria prxbf^a iir bumanis sensibus phantasticx vo- 
liipiaiis imaginatione fallendis, vel inagnis ho<! de 



6xuti, tranquilla semper sanctKtcalinne vivamiis, 
qnod in iPa fiilura beiiittidint* promitMlur i^^^s»* ciiin- 
plendum, cnm, sirui ail Apnsiolus, eorrnptibile hoe 
induerit incorrnptionem^ et mortale hnc indnerit im' 
mortaliiatem {I Cor, xv), atqne aniinale c<>rpiis spiri- 
tualem suinpserii di;.>nita'em. Igilur dubiuin non psI 
superi iam super nmne esso i>ecr^i4im; iiuippe de 
qtia scriptum e^t : Initium omnis peccali tuperbii {Ec» 
cli» x). Quod tanium malum esl, ui singnla prave 
f^icta in hoc i| so qua prava sunt censeantiir esse 
damnnnda, solaqiie sil superhia qiiae et in benefacfis 
periciilosa doceatur : haec est qiiu» noii lautum animal 
rationaln in terris positiim coiislare nou sinit, scd 



inis**ratioiie div na sit iirecibus implornndum, ut ab P angeliram niioque dejecit inffsta naiuram. Nam cum 



iilecelrosis visionibu* sopitse mrntes redd.mtur im- 
miines : tanien sive b:vc inronlinenier agentihus sive 
virentihus cnniiiienter eveiiiaut, certe si qui.s est, 
mioT lealus e^^t nescienliun^, qiiam rarnali^ operi& 
appeii<u palani arerteqne rupien*iuin. Denique licel 
non p;irvo l>ei mnnere potiaiur quisquis aiit nullis 
la^ibii«, si (ieri potesl, ant piTrario pulsatur insidiis, 
nnsquam le;;imus in culpain voc^iri pbantasmata so- 
miiioniin, sed plane ipsiiis Domini voce non ignora- 
mus esse depromplum qtiod quisjuis mulierem viderit 
ad con upiicendum , eamdem sit iuo corde mce" 
thatui {Matth, v), ubi consequenier realum snbesse 
nnn diiliium est. Ideonue tam jngi supplicai one, 
qnam eleemo^ynis, caBirri«qiie bonis nctionibus ex- 



Deus omnipo'e(is, qui fecit oinnia bona v.ilde, cuncli 
suis modis et congruis ordinibus insliiiKa condi 'erir, 
eaiiie propriis eonresseril vel manere, v»>l prnOcere 
posse mensiiris; bic ralionabili crentiirnR subrepsil 
aiTHCtos, qui per id, quod dQieniius facta ronsisiercl» 
plus ei de propria digniiate, ronGdere, qtiam siciil 
mndiis ejus noscebal, de ipso rollatore dignilaii« 
iovessit, atque it« nliier npp^ten'io sui cutmi*>is Gr- 
milaiem, quarp compelens ejus decens norina reqni^ 
reret, fecit eam practer ordinem naliiralem cnpiendo 
(asiig>um meriii potioris erumpere, qui exce^susi 
uliqtie sicut reatum iniulit exredenii, sic jiist ti::m 
Condiioris, contra riiJMS ordinem leoilehatnr, offon* 
dit; et dum nb eo tenore cessatur qno snlo prolice- 



piandum el. Non enim v.icai mysleiio, quoJ diclura ^ relur ad summi boni pereniie cmsoriium, consc- 



est omiiia per eieemosynarn posi$e mundari, cum ai' 
Doiiiintis. dum de internis externisque nguraliter 
pririGrationibus loqiier<'lur : Verumtamen qnod iuper» 
tit^ date eleemosynam et ecce omnia munda sunt vo- 
kii (Lur.xi). Sed eli:im illu 1 qiio<l carHas cooperiat 
multitudinem peccatcrum (J Pet. iv ), ut s ilicet 
quidquid insinceriiate corporis et mpnlis atirahilur, 
rationaiis pieta^is opere deleatur. De bealis auiem, 
sicut su ra jam dixiniis, apost lis, taiitum debemuft 
nos.se qu.T ipsi de sua co.ivcsaiione sentiri propriis 
vocibiis «'dideruni. Qti.x vero lariia sunt ah eis, rulla. 
nobis rerniqtiPiur licent a perscrutandi. Sed ]am dili- 
gentius vesiig -mus , cur p<isi ri^paralionem quo- 
que generis bumani, renova^ionemque Jiiturae, qu;e 



qtienter, qui ad ejus slab leui pnrtirrpniioncm per- 
venire non rosset defec us acc^>^sit, sicut creaitirae 
r iiion:«rs usibus congrcebnt. Noii :ingeIos ad profe« 
etum conditos pronierendx stibilitaiis artemsc illa 
res indicai, quoniam si facii cs>eni ui iilieriu< nibil 
egercnt, nulia pars eorum ullnm polmsset bubere 
derectum : iiO!i eiiiiii iii ejs diver^aui n:ituraui fuiss^ 
dicendum esi, nc ille, qiii propria voluntati* prolapsiis 
est angeliis excusnretur, si boc illi non siw pioier-. 
\i atis ingessit arbitriiiin. sel necf?*-s tas sibi iiditaB 
condiliouis impo^uisse videatur. IJnde erpo beaii et 
sublimes ang»-!! de percepiis giaii, piae devoiionis 
ofGcIo, et non seipsos, sed poiius ipsi pra»fi*rcndo 
couven'e»ter auctorem, nd ejus pcrp- luiiaiem proG- 



fit per biptismatis sacrainenium, non solum ha;c ^ cere provebique meriierunl inde isii qni leprobi 

sunt, de percepiis con-eqnenter ingraii, debiinmque 
di^simnlantes obsequium, seqiie ipsos maKis quam 
qui tanlccdigniUitis substanliaiu coudiderat, prrleire 
molientes, ei d leclaiione 8u:f crraiionis illecti a 
Crealoris honore ccssando, qiiaiiio arrogaoier elaii, 
lanto aRlernilalis rertilmliuem p r iriesenniiam non 
seipiendo, ah ejus paiiier el iiulijinatione et pariiri- 
paiionc retracti sunl, ct ah eo qtn.d seinpiiernnui ♦•st 
recedenies, in id qtiod seinper deHcit ^unl rid"cti : 
quod prastanie Deo noslro,ala8 coi.fiiliuiiis pleiiins 
eiseiuen Inm. Nunc inienm quanmui praesinli ne- 
goiio suGcit, hac iila cauba est, bnc illud malum, 
per qnod etiaiu sinc viiio corporali qnadam spirituali 



vitia siiblaia non fuHrint, sed ip^o^ etiaro in magnae 
cntineiniae proposito constitutos sive miniis, sive 
amphus, prout qiiisquls gr.iiia divina dispensante 
profecfril, lainen iiifesiarenon desinant, cur lelicia 
siut conira qii» mciis religiosa pugnaret. Et licet 
jam ^alvaii per Gdem spcin redempl onis acceperi- 
iiiuh, adhiic tainen exspi*cteiur. sicut ait Aposlo!u8, 
redempiio co* poris oostri, et cum mysier>is coBlcMti- 
hiis jaiii renatis pignus sii adoplionis iu^enitnm, 
p«'rGcienda deinceps su^tiuea ur adoptio, ut scilicet 
dclicit*ntihus ii^dein vitiis conira qii£ nobis in hoc 
temporeconlinua dimicatioue (sic) ab hac neces^iiate 
liberatif quod fidi! suscepimas, quod spe proposita 



115 GFXASU PAP/E 1 i>* 

fotnicaiioiie molus aogelus a diYinaqua iliustrabatur A opificium, cujus et aliud opuscon^tarevcluli miiiiiiio 



^raiia ei parlicipatione delapsus esi : euque modo 
de^eiier fucius, ac de coelesii sede pro hac sua 
decoluratione seclusus, secunJue condiiionis iinagi- 
nein Dei ( er invidiain flammaiui evertit. lisdem nio- 
tibus aggredieiis in securitaie deg^nlem, quibus de 
tiunimis ad ima inale counsus ipse deiider •!, binc 
iila felicitas paradisi primis bominlbus coiistare non 
putuit; binc illa primac conditiouis integriias, diim 
ita de se fidit, tatiquam ipso qui coiididerat nun 
egere, uec de perceptis agit gratias, quod nusquam 
fecisse memomtur, nec de couservandis quae sum- 
pserat poscit auxilium , nec ad euin etiani putsata 
loiitatoris accessii devota concurrit, et consulit, 
suxque se credit luter prospera voluntati, facile sine 



potuis>ct, inefTabili c rcumveniOB petate ronsuleret, 
otramque vero creaturam recte cond.tam bac rati^ioe 
mimstrare.t, quia et degeneres angeli per sanctorom 
ange'oiuin beatitudiuem confutantur. Quod ibdem 
inodis quibus illi, boc est, debitae pietatis ofTicio, 
creatoremque suum debita prxdicaiioiie laudaado, . 
per liignationis ejus augmenta, profeciunnque reve- 
reniiue competenlis» participationein boni iiart-niis. 
stabirnateinque perpetuain sempitern.u glor ae sunl 
adepti ; sic isti quoque si eodem tenore nitereniury 
ad SMnilein beatitudiiiem venire potuissent, uisi de- 
sides a sui laude factoris et compctenicm reveren* 
tiam non sequentes, ab ejus retracti particii ationis 
affeclu, propriab nequivissent incremenia perfcctio- 



praesidio Creatoris patuit deceptoris insidiis, et in B nem^iue sumere dignitatis , dum suac institntionis 



prxvaricationem tracta consequenter iiliciti, condi- 
lio^iein prseflxae moriis invenit meritoque est com- 
petenti subjecta vindictse : quoniam nec de bonis 
fuerat devota retineiidis, nec malum prxcaverat 
aote praeilictum, duin per majoris ambitum poiesta- 
tis, Denm se scilicet fore praesumeniis, foveas bo- 
stilis pei^uasionis incurrit; et quae, si suo ordine 
mansisset grata factori perpetuum summae commer* 
cium Deitatis potuisset apprehcndere , competeuter 
sine debito summae Divinitatis oflicio eopiosa pro- 
roissione lustrata, ad Diviuiutem non potuit perve- 
nire. Sic ergo sine illius principalis ac summae ratio- 
nis affectu, quae in bonis seroper retinendis coutra- 
riis;|ue refutandis intemerata persistit , ad ciijus 



daritaie detentl ulterius se nibil egere, ae sibi se 
sufflcere posse prarsumunt, per quae seipsos obtinere 
fideiites quidquitt per solam gratiam potuissent Con- 
ditoris adipisci , quod in su» proraus conditione 
mutabiliiatis baliere non poterant, bomn quoque de 
seipso manifestis iudiciis revincatur, in tantum rite 
factus,ut qui per divinam gratiam pote t surgere post 
niinam, mulio amplius poiusse dorcUur, si eamiiem 
gratiam devoia menie sequeretur, iniegcr perina- 
nere, qiiantumiunque gratia ista praevaleat m^igis 
inde cognosci, dum et incolumis absque eadem stare 
nequiverit, et valeat ad eamdem incolumiiaiem 
redire post lapsum. Bonus ergo ariifex Deus, qui 
sempiternum et summum seibper habet esse , qu:»d 



uiiqiie siniiliiudinem raiione fuerat animal Insiitu- ^ bonus est, atqiie ideo uec unquam crescendi gerit 



tuni, ut ea pro suo modulo congruis ac>ionibus imi- 
tando, ipsiusque servnndo revereniiam, subsequeu- 
doque gratiam , ut vere siinilitudo ejus ei imago 
perinaneret obtinere potuisset , fieretque divinae ra- 
tioiiis tanquam suae parentis et auctoris digna cou- 
Koriio, et per baec nibilominus, utpote particeps 
acternitatis, setema constare, dum sua quae creata 
fuerat dign^tate confidit, sibique se potat in eo quod 
erat facta subjacere, nec subdila veneratur devoiione 
factorein, et ab illius participatione discessit, et in 
seipsa sine illj in quo babebat subsistere posse , 
non constitit. Atque ita ordinem iegitiroae rationabi- 
litatis excedens, in irrationabilitatis abruptum per 
vcrisiii iliiudinem ratiocinationis, qua Dcum se fieri 



amplius appetiium : quia nihil est super id quod 
sempilernum bonum semper ei summum est, nec ulla 
potest iiicrnatione diminui de huc ipso quod sum- 
mum bonum sempiternumque coiisentil. Unde eiiam 
non per rapinam in forma Dei dictus est consiitutu ; 
qui hoc babebat utique per nafuram, sicut iile spi- 
ritus qui quod nec sempiternum babebat omnhio, 
nec summum , per raprnam maiuit occupare quam 
per auctoris gratiam perpetem consequi dignitatem , 
a quo sumpserat angelicae snbslantiam claritatis, 
quemadmodum beati angeli in divina gratia perma- 
nentes consecuti sunt sempitemae beatitudinis firmi* 
tatem : pravus autem spiritus nec illud potuii ob'i- 
nere quod visus est incompetentcr invadere, et le- 



' ^ H -' — «^ » - 

eredebat , ahducta est ; et iltius privatione , qoae norem suae conditionis excedens, in hoc etiam non 



senipiierna vlta est, in istam recidit quae sine fonte 
vi-ae vitam perpetuam retinere non posset. Quamvis 
ergo pro his iransgressionibus digna fuerit ulifone, 
justus tamen arbiter Deus sic istam creaturam propo- 
sit:e legis aequitale corripuit , ut quae divinum sequi 
tnmitem inter felicia fastidivit, sibimet ipsam merita 
!;ince din isit. tlt tamcn quia et decepta fuerat crea- 
turm potioris incursu, illius scilicet quae frcmebat 
illo terrenam proficere posse subsiantiam unde spi- 
rltalis ipsa deciderat, et tiinquam solatium capcre 
cupiebal de alterius ruina creaiurae, velut non so!uni 
so culpandam ex alterius quoque transgressione 
tiraetendtret» sed lapsam luum ia Creatoris referret 



poiuit permanere quod factus est. Auctor ergo bo- 
nus ut bonum se opus condidisse firmarel, si in 
eadem sui conditione persisierei; inferioris creaturae 
suae miseratus offensam, quod spirituaiis substantia, 
quae ci sui et alterius processeral, ipsa deceptrix 
atque in sua nequitia perseverans omnino cons«*qui 
digna non fuerat, terrenx condiiionis el per fraudem 
decepiae subsianiiae naturam pariter clemenier ius- 
cepil et caii«am; sicque, ut iiunc breviter explice- 
mus, compeienti lapsam dispensatione reparare pro- 
ponens» nt in seipso haec eadein nalura, quae per 
inobedientiam mortis rediret ad vitaro, solus Ipse 
peccat in se scieus [forii peccaii oescieus) in sub* 



125 



EPlSTOLif; ET DECnCTA. 



Pi 



stauiia qiiam post pcccaliim restaarandam lioiedi' K fif^menlum^ creatiin Chn$:o, in operihu$ boni$ (Ei^hes. 



liengiiitntt; susceperat, ut indebitani roortem quam 
kiiie peccato utiqiie non debebat pro his qui per 
peccaruro debitores moriis exstiterant, impiilaret; 
fimul(|ue diabolum hoiuinis dereptorem qui con- 
seiiticntem silii subditum pcr dtvitiam tcnebat jure 
senlfuiiam, per justitiam niiiil ei red Jere jani de- 
ber.iem. Mt rum occiJissct cum in quein sine pec- 
cato liccnliom non h.ibebat.nieritoei vicemutua sub- 
jugarctur addic us, quiquesc humanx substantix ut- 
pote captiv» so.e doininum dcumque jactabat, huic 
et justo paritiT, et Dt*o vero miituo subderehir. Inier- 
erat enim .Tq^itaiis iinm^nsap ut non abrupix divins 
poientix diabolus, scd ipsius bominis etiam quem se 
prostravisse jactabat jusliiia viiiceretur, qiiibus non 



lOriteitiqiie ipse de eadem : /n Chri$to en:m Jr$u iie- 
que ctrcumcisio aliquid vatet, neqne prceputium^ $ed 
nova creatura (CaL vi). 

flxcuiique crealura, qua in Chris^o refecti suiniis, 
non qiia ab initio rncli suinus, de qua eiiim bcatus 
Jacobus aposlolus sic lil : Voluntarie genuit iio$ verbo 
ventati$, ut $imu$ initium aliquod creaturw eju* {Jae, i); 
non illius creaturae qux in Adam condita esi, $ed qutg 
Patri$ tuminum , a quo e$t omne dntum optimum et 
donum perfectum^ voiuntafc gcnita verbo veritttiSy 
initium sumpsit in Cbristti; et hoc ipsuin idco iia 
quibusciinq-ie suis l>onis fiderel hum:ina stibMantia : 
sed quidquil rerli in sc esse ccgno^ceret, dcsursuni 
dtscenJcns esse perpenderet ab incommutabili ei 



satis habuit rcparator excelsus ut ip^c tanluromodo ^ siiie vicissitiidinis obambratione lucc seinpcr Im 



in ea nalura quam sumpserat gereret de hnste hu- 
manl geiieris huiic Iriumphum. Quid enim prxstare- 
lur untversre noslrae creatura:, sl victor diaboli sous 
Christus existerei? Tribuit ergo Qdelibus suis dignan- 
ler immensa pietate consortiuni. Tribuit pergraiiam 
suam fidemque collatam, ol bominum millia ineffa- 
bilis coropendio sacramenti participatum ejus acqni- 
lereiif, lenov.iiapqiie in suo salvatnre niiur.-i! facll 
cousiniiles, i^ si quoque fierenl deceptoris sui inu^ati 
8i<rt(* vic(orc>. fiaque contrasuperbutn spiriium per- 
nianentein, hnc e>t provisiim curalione salvandis, ut 
coinpeteiitibus modis ad siiae conditionis integritatem 
rroficereni, «iigiiilatpm<|uc coeiestem ; quafenus ela- 
lionis exitinlis ^fTeclnm (qiii non Foluin humMnaro, 



rocnsa, pcr quaro sibi rouiabili et vicissitudlnuui 
obuuibraiinne fuscaise, luminis «eri munus scntire 
imrendi. IIxc est igitur illa crcatura quac spirituali- 
t r vivens, U' n volens susiinel mnrtalis inrestatiouis 
affectns, contra quos indesinontor pugnans, maliel 
iioii habce qiios vincerei, quani cuin infebto jiii;iier 
hoste coi.niger«*. Non volens erg i subja eat in lan* 
lum vanis desideriis, in qtiantuin sincdubitaiion - per- 
iluris. Unde dicit Ap;)iitolus : Caro concupi$cit ad* 
ver$u$ $piritum, et $piritu$ adver$ui cariiem, ut nonqum 
vulii$, itla faci 'ti$ (GaL v) ; $ed propter eum, inquiu 
^iii $ubjecit in $p^ (liom, viii), iit itemo in liac scili- 
cet vita rursus de picia felicilate sit arrog.-ins; ac ne 
rursus forsitn desperaiione succumberet, sic eam 



spd ip<aro qi-o pie, sicut dicium esl, angelicam pro- subjrcit liis inolestiis pcrferendis, ut laineii spe con- 



stravcrat antt* natuiaiii) humanitaie necessuria roe- 
dicinaliter declin.iret ad inlegritaiero repar.indaro, 
quippe posl lapsqm carcre debuii i!Io roaloquoin- 
tegra prxsiare nequiveral : opnrtebai autem ut ij sa 
qunque ration:<biIis huro:!na crealura quod propria 
volnntale per^lider.it, etiam s^cundum Dei graliam 
propriam rccipcrei volunlaiero, et qu.x sine roerito 
cnrabatur, trbueretur el ut etiaro hxc sequeretnr 
ex uierito : propterea roaluil siisgularis ilie salvalor 
perfici poiius in infirmilaie viriutem, qiiam rur»us 
Mne i-.fiimilate vel de se confidenlem, vel .lucloris 
negligeniem (ieri hum naro substantiam siiie in(iniii- 
late securam. Hinc est igUur quod B. Paulus, qui 
et ruinaro coiidilionis humanae, ct restaurationem 
cseieris copiusins intimavit, eliam de seipso clamal: 
fie magnitudo revelatiunum extollat me, datu$ e$t mihi 
Uimu'u$ eurni$ mece angelu$ Satana: , qui me cola- 
phizel ; provter quod ter Dominum rogavi ut di$cederet 
ame^ et dixit mihi : Svfficit tibi gratia mea; nam vir" 
tui in iii/irmitate perficnur. Libenter igitur gtoriabor in 
infirmitatibus meis, ut inliabitet in me viriu$ Chri$ti 
(II Cor, xii); etiterum ipse : Vanitati eniin creatura 
$ubjecta e$t (Rom, viii); adhuc utiqiie vanitati, qtian- 
tum adhuc rouudanis scnsibus iroplic:ilur, cnrrupii- 
biliqtie conditione deprimitiir; illa ulique cre.itura 
de qua idero dicit alibi : Si qua igitur nova crectura^ 
t€\era traniierunt; icce facta $uiit onmia nova (11 Cor. 
t); ct de qua idem abbi dicil: lp$\u$ enim sumn$ 



solctur erecta. Wxc esi igitur sine ambigiio crcaiura, 
de qua iit, quia et ip$a creatura tiberabitur a $ervituti 
corruptioni$ in tiberlatem glorice filiorum Dei (Ibid,), 
Palefecit de qiia creaiura velletintelligi, m tibertatem^ 
inquieiis, fitiorum Dei, qus in hoc mundo ex ea parte 
nunc servit qua vitiis inrestatur bumanis ; lunc ad 
liberiaiero filorum Dei perfecta sccuritaie venturani, 
cum corruptibite hoc induerit incorruptionem, et mor" 
tale hoc induerit immortalitatem. Ut fiat sermo qui fcrf« 
ptu$ e$t : Absorpta e$t mor$ in tictoria. Ubi e$t, mon^ 
victoria tua? ubi eif, mor$, $timutu$ tuu$? $timutu$ 
autem morti$ peccatum eil, virtu$ vero percati tex, Deo 
autem gratias, qui dedit nobi$ victoriam per Dominum 
no$trum Je$um Chri$tum (I Cor, xv). Quapropler bea- 
t is Apostolus roanifestius volens et de qua creaiura 
ageiet, et de qua ejus servitute, quave libertaie dis- 
serere', utpoie per quero Christus loqiiebatur, osten- 
dere, adbuc inculcai, et dicit : Scimu$ enim quod 
omnit creatura ingemiscit et parturit (Hom, viii); non 
iiisi ration:ibi!is creaiura esl, ct illa rationabilis, qu.'e 
quid ingemif>cai, qiiidve partutiat, jam retiata co« 
gno^cit, et infiimita'em suam deflriis, promissionein 
perpelux Iranquilliiatis exspectat, quo doctor egre« 
gitis qunus {u ' perducat, diligeniius inluendum est : 
yon $o!um, inquiens, t7/a, hoc est inatura populi 
Chrisiiani, $ed no$ ip$i primitia^ $piritu$ hubente$, Ipsi 
utique apostoli, ipsi Ecclesis prlDcipes ei pareiitei, 
qr.i priroordiallier saocti Spiriius doiia suufseruni. 



«7 



GLLASII TAP.E 1 



Hnx eecli:3iaiticb iniDiilrarenl tplituilter iiicrc- A Cerle eiiim ipte qni lixcdlcebal, ei Deo u[ii|iie u- 
iiieiitLs; ubl «ine cnnlroversi.i seniBliFSii» iinoiiiiL- in 
ana ea<le)ni|iie quamTii majore Bnlii pr.Tditns, [in Je 
ei »ii priiaiiia* tpiriiiu kabtH:ti, quasi primaiet 

fi»'\-x lei, i» iiiia (aiiieri e:>deiiiqiie »ec loiamiiiie 

t^- Ifliia " )ti'iieriili cniutjlione coii^t inii : ut e:iam 
noiwttp'), di<eii', priimiiat tpJnlx habewtt, inira 
luii ^en-iinm' : ■tiennl qiiiiruin iltc gemilu<, qiieni lu- 
pra ilite'ai, i-s^e uosoMr, ei quiJ gcuierel eTidcnltrr 
exiiiisuil, adopliiinimqut rxtprdaitltt : certe jiini m- 
cr:imi-iil> regeiicrntiniiis iiiguus ■duplioiiis accejiil. 
H-iK M ergo isla aJoplio, i)ux pngt adopiitinum ini- 
lia sugnnelur, qna^Te rcd mpii» ciirpori& notiii, qua 
TCiittir^ pmiiouiiur? Li^n non accepisti, n»x ei»pe- 
e lc dins? Accepi, inipiii, sed mysicriissui 



nl; et lamendocebal atque prxdlcabat, dici 
Si dixcnmat qtiia piccalKm no» habtmiu, HOtnieliptot 
sedurimui; et cxiera, qiix Euperiiis coinpr henu 
■iiui: aed i|iialiltfr p>-rc<re non ixiiuiti, qui ei lirt 
ouiiiur, ip«e potiu'- v^r Deo plf nua eiponal : Si Jixt' 
rimut, iiiquit. 9>i{j nou peceatimiu. me^ acent fucit- 
nini rtiitt: quud ti cmifnv (ueriiuut dtlicia nofra, /U 
delit til tl juflut, qoi dimiilat nebit peecala, et meudet 

not ab omni iniqaitalt {Ibid.]. Pjleiecit qu odo 

qui ei Deii na>ciiitr, peccare non pnKsit, ut Kijieet 
uiiii«qui»que fideMumposlquam ei Deunaius e*t, >■■>• 
ui le Don habere peccalum prunuDti.ire non tlebct, 
tic quoJ admitienJo cnniraxcrit, coiiDJcDli relau- 
tione lubmoium peccaium inesse noii ponA, licul 



noT:itiis ii.liiaiusque cnleslibus gup>'rites et in hac B ipse eliam leculus ■djunxit: Hiec leriko tobit, m m 



adhuc ntortaliiiiti: C'insi-iens, qux sua sudI iii ine 
coiDpelenlcroperaniibus, iduorumpleDiluiiinem per* 
reciiO'<eiii<|iii: vaicam, atque liic pugnanlium ibi st 
cuiisuiiimulii viciiiria, obi dxenJum esi : Abiorpia eit 
mori j'( ri<(oHa : abi etl, niori, ilimalat luut ? flune 
CHlriii ipe lahi [aeti tuniui; ipti aulem qiur tideiur, 
non tii ip I : nn ii quod vidtt ifuii, qaid ipetat 7 ti au' 
trm quod aon tidimai tperamui. per patientiam tx- 
ipieiamui {I Cor. iT^noiii.viii). SaiiicUra luce pate> 
rtn.'ii i|ul s t siius in b.ic Tiia fideliuro, qnid in Ode 
leuiaiil, qiiid iu spe suiliiieaDt, quid loti cariiaie de- 
Biilereni; quud inluui incuiicianier fdeo m, sicutqui- 
daui iiia^islf r l£cclei<i;e (Aug iilinui) sapieuter cdo> 
euit, duens ; Ad magnam enlm nt liiaiem fldelium 
mat''rii esi serTaia ceiLiminuin, ul non superbiat 



peeeitii ; ttd »' quit ptccarerit, adtoeaiam habemut 
apu^ Palrem juttum, el tpie eti propitiatio ftecatorum^ 
Doitrorum, mm fiutiuni nofrroram. itd lotiui mundi 
\,1 ioan. u). Uuiiil breviter indicalum irrudcns leclor - 
|ier lolum Si Hpturarum corpus copiosis poLTii 1l'sI> 
licatioiiibua invenire et maniresilus approbare. 

Sic lemperaium iiOElra saluiis anliLlotum, uiomni 
prDienllate depofiia, ^iii gloriatur non in ti, ted m- 
Domino glorietur (// Cor. t). Eiiain illud pra:ierea 
diligeiilibus iniucndum esi, quud qiuiEJam miiTcr« 
perspeiimusiJquodailApostulusf/CDr.vnicumcon. 
jugibus njclibusque luquerelur, EanctiHori scilicet 
live virura sive mulierem inndelem per cujuslibet 
, seius Gdelc consorlium : el imprimis uon inconve- 
occurril quod diclum esl dc Tiedere conjo- 



iHiiilitiis duui puhaiiir Ind miias, quo scilicei sui gall : £rtinl Jiioincfirneuna(CcR. ii).Pcrqiiodpossit 

•■lieiilrigiitaie commonilj pod ruiiiam, non in se ronscquenter iDlclIigi.ulquuDiam cujnslibelcunju- 

Aibi uoiira c<>ndtlio, sed aJ illius incessjbiliier re- gis njcliscorpus lemplum cslDei,et regenerallone 

currai miBcricordiani rerormaiida, cujus graliam niin purgaium , divinique sancliOcatum per purincaiii>- 

quserendii, nec in par..d[!.i |ioliiii iutemerita felicila:e nem mysierii,iccundumqucmdammodum, pcrcon- 



c nslare, diiraiiiuc sine lali prxsidio inde lapsam per 
quoJ iiislruilur pu<l xrumn^is aJ gaudi;i re<IIrc per- 
peiua: miiltiiqui: te magis inculumem boc lubsiillo 
durare iiotuiss,-, qno nim sotum ad cnaliotiis sux 
reJiiciiur iiisiiiuiuiu, seil ad cceleste prxparaiur lia- 
bikiiiilutu. Ilu:c aitlcui Jispuiaiioni iiuIlattDus asl;- 
niitures^e ri>nirariiiin,quiHl in Eplsiula lua beaius 
JiiaDiies apii^tiliis ei erangehs a dissertiii: Quta qui 
natut tti ex Oto. non piccai (I Jaaa. iii}, ul ci boc _. 
viJellc 1 i|ul regeueniii iiiui, iion peccare crpdaniur; i 
qiioil niii|ue >i ttii xeiiiu, siciil quiJam non recie ju- 
dlMiili^s »rlillriinlnr, vir iDaguiis ille prompsiitei, 
uiiivuiaaljter uii lun quisquis ri-n:ilus essel j»m pec- 
ra<« Dnii pnssei. Heiude cinitii bunc eumdem spuslo- 

I keuii f coiiviDciiur, li qui-. bnc cum defiiiisse 

piUieiiJii; iiteniquu quippe dicil alibi : Si dixerimttt 
quia peita:um non habemut, uot iptoi tedadmut, el 
teritat in nabit ittn eti (/ Joan. i): Ei itenim : Si 
d'Xeriinui quia non pteeamui, mtndaeem faciemui 
eum, et oerbum ejut noa erii in nobi* ; et utique lioc 
tautus el lnlis dicebiit aposlnlus ; cnjus si quil pntio- 
nni se meriiis :eslimare coiiteiidit, ipse Tideai caTeai- 
Uue ueinciJ tin moritrcrxpnEcipilatiDnitabnipinm. 



jugnlis uDilalcm carniseliam conjugisiDGdelissan- 
cli llcatio corpus ailingat, longeque d istet isla i^ocieias 
ab illoconsorlioquod inutrisqne conjugibus idulis 
mancipalum esi, et immuudispirilushabilatioRi; pol 
luluDi,duminillog<-iiere DUptiarum pcr legcmfoe- 
dusque coiijugii ad altcrum lanielsl iiescientcm roi^ 
siunnccvolcutemdivinabcnediciioperallcriusunt- 
iKsibi carnisaccedit. In islo vcro, el prlnclpalisilta 
rurnicatioquaaDimaalicnaiuraDeoelspiriluspravt 
lOntngium lam reddat ulrumquc conjugem delestaii- 
da coinquinalione macublum, quam ab illa lide qu« 
corda puriflcal summx Diviniiatis eiiemusliicl.Deiii- 
denon irralionabi]iter(quanlum arbilror]eL illud coo- 
currii,ul oralione fidelis ciijusquc conjugis etiam infl- 
tleli uiisericordia quaniacuoque pnesletur vel ipsa cei^ 
■equxadsalulempcrlineal teroporalem : inquami- 
sericordianonparumdivinx pielalisaoiuirit : etper 
hoc secundum queindam modum parlicrpsdiviiia.-dia-J 
gnalionisefrcclusediLiiur. SienimciliiquipcrlcgcnU 
sacriiudescribunlurimmundi.perTcrliumDeilMlu^fl 
ficari teslaturApostolns, unde cliam iIludMt:OM^| 
i>cui niuRdarit, tn contmiine iic dixerit (.lcf. t) ; M|H 
eritabsurdumnecinconvcnicnsnuod oerAddlaooaH 



EPI3T0L<e CT niilCHETA. m 

jii);itprecern, quanneriproipuci.'rlaiae-ra(roeiioii« A^Ui><»> <<*■■>** 'P^^ jx^ctiii indigntm, p illenter(|ua 



coDJufii, aUqnid«liim inOdeli- cnniui Mnciilcaliotii», 
niMnGurdiam diiinam qnam flJelU C'>nju|ii implo- 
Nl aupplicBiiii, coiiiequaiur, letigeque diVerai (licul 
dictun) etl) ab illo counuliio in quo ulrique coiiju|M 
■ ^erJi Oiviiiilaiii luui puriLiie eiteri, el Tiiluniarie 
iubmoii, wJ immundut uirique tpiriiiis in*<MMHtet, 
ptri iramuBdilia suat referii. N^m li, Gom|Mr>liom 
levium Tel graduHi («ccaiorum, juUiAcatuidtiliur, 
ab ro qai majoritHj* esl viii t iuvnluliii ille qwra mi- 
i-or ri-ains iuvuhit {«'cul dicilur ad JeruMlcnqiue 
ISKC criiiiinum ei pra-Tarictliouum immaniiaie fer^ 
ieiM:JiuiificaaitoroTgmiMamSo<lomam{Eteeh.ivt), 
quanio ruagig juai.Iiiatio t< I ttnciificaiio, cui imm 
pleiia aique purfccii, fecuiiduin laoien quermlain 
UMdufD coinpeienrer arcipitur, ulii non toium a ndell 
conjuge niiout |«cc;ilur, taJ ab eo eliam coiijtige 
p Gcalore remedium tuiumc Diriniiutis eiputcilur, 
qaam ubi ■ coiijugitiut uiriaque peccaiurt Nani le- 
ruiidum quemdam niodum ti»ne aarictiflcatiimeiii per 
fidrlem corijiigem tiiim ioOdeti conjugi perrenlre 
b.i'c ipsa verba letiamur Aputioli ; liqindem iion jam 
iiiOdelcm c njugi-m li'gitiii<am tanciilicaiidnem iiiin- 
ptii*ecaiilirnial,quiapcr ndclemcoitiugeui tiuippiam 
UDCiiacaiiiniii acqnirat. Deuiquequa tii coiidiiioDe 
cen»<'n>I<it tcculus adjuniii : Nam w iitfidtlu, diue- 
4iil{ICar. tii), nonjara iuile lauqutm lidelem toscipi 
desigiians, qui» per bjc que dicia lunt aliqiiid »d 
euiii pervciijt ll.lelis cniijugit, lite coniurtium, leu 
preceui diviii» lanciiAcatinnis «■( gniix, led riiti ip» 
quiique riilelis ciiil.-ii, pro inlideli ^ii procul dubio 
jiidicandus. Ei^l eiiaui ille m>idu* inOduli coiijiigi mu- 
tlilicaiiuni» iiupcrticndz |ier conjugeiu jam OdeleB, 
li Uuic ciborl-ilionem conTertliHii'. ad Ueum, ei cce- 
dulitaiem «iimmse Divinitaiit innnuei, maji^suieDi 
Tinuliiiique rjui inciilcel, ei peraffecium cunjugii 
eum ( citius inronuet et iDcliuel ad Ildem, aiirueria 
quf tit ipri inunum Deiim cr<.dL-n:ibU'', vel inbujui 
liiie curio, tel poii ejut traniiiura qux rcquiei lil 
fotura. Ilxccum per nduciarocoiijugii >aiiciis verMi 
cor FJus asiidua V!>ce pulsaoJo coiijui Hilelis fre- 
queiiler insiuual, divinx lanctillcationis eidcm, ei 
menii ej i, ei corpori propinat elTecluin, sicut ail 
leatui Peirui aposiolus : SiiniJiifl- niu/i«rM lubdilte 
• Knl tirit, ut ti qui uon cTidunt vtrbo, pir mulitrit coh- 
teitationtmiintv.rbotut i/ia»l,eontideTanletin timora 
t.tlam eonrerialioatm tairaiH [I Pel. iii); quam si 
per ramiliariiatere loscipiat canjugalem, et Dei gra- 
liam libi p r affecium conjiigii minittraiain non in 
ra nnm recfpial ei refulel. Bt unciillcaiio inrr lldelem 
conjiigem coiijnsji iufidelit, dum biice modii ei in- 
Dileliialfl ia consoniuin MiiciiricaiiDnit altrabitur. 
Alioqaiffl li oU-itim libi gralitm nue per aOeclum 
swdfit eaqjoialeai, qoc in Tacuum tam diTin» di- 
jiBiionis, quaffl eiiain bumanx tingnlaris all(:ciiiinii 
abnucnJam, aiiiue i>b lioc ipiain 
[(U'N)ue coiijiigis afTeciionem niiii.ir al>]uiare, et ab 
l|nius pii contorlil lege dit ederc, tligue p«rnjilii|ur 
•idtm liceniia disceilendi ; qiiia nan esi lllo cunjiigiv 



ferat lidelit cnnjui illo le camhse coujuiiio, quud 
roriiicaiur a Iteo, cni iilem cnnjni liileiit inha>reo>lo 
principatem Dci rediiM CMliisiem. Iianiie ei adiit- 
lero rarel, ei eo qui reipuit nna T«rariler tleri caro 
rnm conjoge jim (ideli, nee irMiniei riiitse I gilimnm 
quod di\it>a sibl ilespeierit lege cuitjnitii ; ac poiiui 
libeuler Bccipialeom, i|ui anmia ti-paiaiusa Deoeil, 
ei a te qnoque cnrpore fuisse (li*iium. 

Secuiidum huiic igiiur moJuiu «liam de riliitm 
niiii aceipiendum esi , quod illic con*equenier aiie- 
riiiir, ubi Aptwloliis : qiiud nisi Ikcc saiirtillcaiio 
ioler hujutiniHli coujugeiproTenirei, fllii •■(irnm im- 
muiidi etienl , nonc au'em uncii sunl. Sancii Mmt 
enini, lecundum quemdain modum in coinparalionfl 
illTiim qni 01 ulritqiie parei>:iliui inimnnilitix dla- 
b iliia; mancipali^ coiiUmiiiailt<|»e nusruitiur. 

Isi' enim n\ ea p irie qna de tancla cariie fldelii 
paremit, et teuiplo Itei, et Deum uniim in su<i cordo 
gcitanlis eiorli luni, nounibil diTiu» beneilirtii»nii 
bau^eriini.inquautiqiiebencdictione Miiclitasconli- 
neiur, cuiusdlgnatiiiiiC perstricti, sancti non ttonieriio 
nuncu|iaiiiur. Perliaiic<|uidanieliamtaiic[ilieaiiDnein 
ajsiiniuni.uiadHintiiutcompeiit |ierTeiii.inic<>r>se- 
qiieudam, jain ejusper pareuiem lidelein tudimenla 
prrc piunl , ct odcrcin taiiciie ad<ip'i<>nis ag.iosi unl , 
precibut Chritiiant t>arentis, q^iibus eis liue aoiliiguo 
implnraiur iliviiia uiiserirordia , uijqtie laitciilicaiio 
jam prxlteiur, ei pterumque Hdelit tiudiopateniii, 
vel aii Tenerabilia loca parvuli durcruniur , vel eilam 
C iiescienliLui rentiit foine baptismalii Eti.ciific.itio 
plciia conrcrlur. Aul ubi jain capuie^ ratiuiiiii eisti- 
leriiii, adlioriaiiuei ilisiiiuaiiu piipjrentii iiig liiur. 
Qux oinnia isitciiGrailniis iniiruraeuia esse niatii'* 
resium eii, quibus ui [/orM aui) >d ejns vemanl 
[F. vcniuiii; et i>'fra, dispoiianl] finnitaieiu , «ui 
ti isia despiciunl , senielipios tanciilicaiione dispo- 
lieni, el graiiain Dei, quz liii per aReciuin parcnium 
ing"rilur , evidcnier evacuant. Atqne ila de tanciia 
vel de eriidiliiinitiui s^nctiiaiis abicissi, in n»n sanc- 
luium coii>oriia pror.iiia rediguuiur. Ue quilius nib - 
loniiiius lic dicjiur, qiiomodu de |>areiiiibut eorum 
iiifidiilibus pnccepiuin; Si infidtlii v»lt ditetdirt , 
iliscedttl[l Cor. Tii].Nunqiiidn.im ha:cgeiiera laiict'- 
laiis Tel uiiciidcalioitii de ulruque pn.Cmo p.ireiiM 
I rogenitii flliis intinianlur t Ecce quid inlcrekl iiiier 
goboem ex illo vel isio conjugio procrcaiam ; uccg 
qucmadinodHm isli r^iniiliaVes ei ir<>pin<|iii tnni 
s:inciifi<-aii , aiqiie ideu uon iuiinerito Hiicii sunl 
e<lili. el quibusdivinu Diiiericordia cunsequeiitei ejut 
precitius imptoraiur, quique cuin sancliaeducalituii- 
bits jnitiuuntiir, ei ucr» leligionis inilianiurairecio, 
>d cujus si pcrvcnerint flrmiiaiem , illiui |wr Mcra- 
mentum sanciiflcationii pjcniiudinem cansoi|uuuiHr, 
c«jui per fidelem pareoiem eii:im anle Mcramenliim 
rudimenta lampserunt , per qun rudiuieoii jain 
tancli , qul mdcU iiislilniione prxpanlianlur, iwii 
in vugrue luot vocati. Nunquid a>;icm quia diciuui 
nl uoGiillcari iaBdfllflm conjugem p«r fldelem , lia 



«27 



GLLASU PAP.E I 



118 



qiis ecclesiasiicis ministrarent spi.itualiter iiicrc- A Cerie eiiini ipse qui liaec dicebaf , ez Deo otii|tie na 



uieiiiis; ubi sine cnntroversia semetipsos qtioque in 
una eademqtie quamYis majore gratia pr.Tditos. iinde 
et ait priinUitu spiritu$ habemeSf quasi primaies 
graii:e pei, in nua tatiien eadeinqne secuin loiamqtie 
Kr leswi •• gi^nerali conditioue coiist luit : $61 e'iam 
notmetipiy diteiiN priinnia$ $piriiiu habeme^, intra 
nus tieinimui : aperu>l qiioruiii iile geniitu<, quemsu- 
pra diieiaiy «*s«e iiosc.«tiir, et quid geineret efidenter 
exp<>s»uit, aduptwmmque ex$pectantes : certe jam sa- 
craint^nt» regeiieraiioniH pigiius aJoptioiiis accepit. 
Qoae ebt ergo ista adoplio, qux pnsi adoptiimum ini- 
tia sustinetur, qua^ve red niplio corporis nostii, quas 
Tentiira proponiiur? Ergo non accepistl, qii»! exspe* 
ciare tc dicis? Accepi, inquii, sed mysieriis suui re- 



tus erat; et tamendocebat atque praedicabai» dlcens: 
Si dixerimui quia peccalum non habemus, nosnietipios 
sedurimus; et caetera, qus siiperiiis conipr hensa 
suiii : sed qualiter p<*rc «re non po.ssil, qui ex Deo 
naseiiur, ipse poiius Tir Deo pleniis ex|>onat : Si dixe- 
rimu$t inquit. qnii non peccavimui, men acem facie- 
nius eum : quud $i confesti fuerimu$ delicta nosira, fi- 
delis esl et justus, qui dimiliat nobis peccata, et maudet 
nos ab omni iniquitate (Ibid.). Patefecit quoiiiodo 
qui ex Deo na^ciliir, peccare non possit, ut scilicel 
uniisquisque fidelium postquam ex Deonalus esi, sic- 
ut se non habere peccatum pronuniiare non debet, 
sic quod admitiendo contraxerii. coiiGJcnli relaxa- 
tione submotum peccatum inesse nou possit, sicut 



novatus ii.itiaiusque co-ieslibus suprrstes et in bac B ipseeliam seculusadjunxit: Ucec scriho vobis^ ut non 



adhue mortalitate cmsi^tens, quae sua sunt iii ine 
coinpetenieroperaniibus, adeorum pleniluiiinem pcr- 
recii0iteiii«|uu valeam, atque hic piignanliuin ibi s t 
coiisuiiiiiiut:i ▼icioria, ubi dicenduni est : Abnorpta est 
mors in victorta : nbi est^ mors^ slimuhs tuus ? Nune 
auteni spe satvi facti sumus ; spes autem quce videtur^ 
non eU sp s ; na n quod videt quis, quid sperat ? si au' 
tem qnod non videmus speramus. per patientiam ex- 
spectamus (/ Cor. \y;Rom,\ui). Saiis clara iuce pate* 
fecii qui s t s^aius in b.tc vita lidelium, quid in fide 
teiieant, quid in spe susiineant, quid toti caritale de- 
sidereni; qtiud loluui incuiictanter ideo fit, sicut qui- 
daiu niai^isiter Hccleivjd [Aug istinus) sapienler edo- 
euit, duens : Ad inagiiam eniin ut liiatem fidelium 



peccetis ; sed si quis peccaverit, adtocatum habemus 
apud Patrem justum^ et ipse est propidaiio peccatorum 
noitrorunif non ta^Uum nostrorum, sed tolius mundi 
(I Joan. ii). Qiiod breviter indicatum iirudens iector 
per totuin Si ripturarum corpus copiosis potTit test:- 
ficationibus invenire et manirestius approbare. 

Sic lemperatum nostra salutis aniiJoturo, ut omni 
protervitate deponila, qui gtoriatur non in le, $ed in 
Domino glorietur {11 Cor. x). Eiiain illud praeierea 
diligenlibus iniuendum esl, quod quosdam movcre 
perspeximusidquodaitApostolus(/Cor.vii)cuuicoQ' 

jugibus fidelibusque loqueretur, sanclificari scilicec 
sive virum sive mulierem infidelem per cujuslibet 
sexus fidelc consortium : et impriiuis non inconve- 



mali-ria est servaia ceitaminum, ut non superbiat ^nienler occurrit quod dicluin est de foedere coiiju- 



sanrtitas duin pulsalur infimiias, quo scilicet sua 
itlteii fnjgi itate commonita post ruiiiam, non in se 
fldat nosira conditio, sed ad illius incessabiliier re- 
currai niiscncordiam reformanda, cujus graliam non 
quaerendti, nec iii par.di^i |iotnit iiiteinerata feiicitate 
c nslare, disratque sine lali praesidio inde lapsam per 
quod iiistriiitur po4 aerumnas ad gaudia redire per- 
peiua; multoque sie magis incoluraem boc subsidio 
durare potuiss**, quo non soluin ad crealiouis sux 
rediieiiur iiistiiutum, se<l ad coelcitte praeparaiur lia- 
bitjituluin. Ilu:c aiitciii disputaiioni nullalmus asti- 
iu«'tures>e rontranum, quod in Epistola sua bealus 
JiiaDiies apo»t'dus et evangelis a dissernit: Quia qui 
natus e$i ex Deo. non peccat (/ Joan. iii), ut ex boc 
▼idelrc 1 qui regenerati suni,uon peccarecredantur; 
q<iod uii(|ue si e«i Keusu, sicut quidam non recie ju- 
dicaiittfs Mrbitranlur, vir inaguus ille prompsissel, 
uiiiveisaliier uii |Ui! quisquis rcnatiis esset jain peo- 
caie noit possei. Deiiide contra bunc eumdem aposto- 
lum Keniie coiivinciiur, si quis hoc eum defiuisse 
pi%teiiilit; iiienique quippe dicit alibi : Si dixerimui 
quia penaium non habemu$, tto$ ip$o$ $educimu$^ et 
verita$ in nobi$ nvn e$t (/ Joan. i): Et iterum : Si 
d}xerimu$ quia non peccamu$, mendacem faciemu$ 
eum^ et verbum eju$ non erit in nobi$ ; et utit|ue lioc 
lantus et lidis dicebai aposiolus ; cujiis si quls potio- 
leni se meritis aestimare coutendii, ipse videal caveal- 
fPN ueincid.t in mortifcrjcpraecipitationit^abnipium. 



gali : Erunt duoin carne una (Gen. ii). Per quod poi^sit 
consequenter intclligi, ulquoniam cujuslibetconjii- 
gis fidoliscorpus teniplum eslDei,et regeneratione 
purgatum , divinique sanctificatum per purificalio- 
nem myslerii, sccundum qucindam modum, per con- 
jugalis unitalem carnis ctiam conjugis infidelis san- 
clilicatio corpusaltingat, longeque dislet ista socieias 
ab illo consortio qnod in utrisque conjugibus idoiis 
mancipaium est, et immnndi spiritus habilatione pol 
lutum, duni in illo genere nupliarum pcr legem foe- 
dusque conjugii ad altcrum lamelsi nescientom for- 
silan nec volcntem divina benediclio peralterius uni- 
tx sibi carnis accedit. In isto vero, et principalisilla 
fornicatioqua anima alienatur a Deoet spirilus pravi 
tontagium tam reddat utruniquc conjugem detesian- 
da coinquinatione maculntum, quam ab illa fide quae 
corda purificat suminae Divinitatis exiernus(sfc).Dein- 
de non irrationabiliter(quantum arbitror)et illud con- 
curritfUt oratione fidelis cujusque conjugis etiam infi- 
deli inisericordiaquanlacunque praestetur vel ipsa cer- 
!e quae ad saiulein pertineat temporalem : in qua nii- 
sericordianonparumdivin» pietatisacquirit : elpcr 
hoc secundum quemdam modumparliccpsdivinasdi- 
gnationis efTectus edicitur. Si eniin cibi qui per legem 
sacrain describuntur immundi.per verbum Dei sancli- 
ficari teslatur Apostolus, unde eliam illud est : Quod 
Deus mundavitf tu commune ne dixeris (Act. x) ; non 
erit absurdum nec inconveniens quod per fidelis con* 



f:9 



EpiSTOL/C CT de:ckgt.\. 



ISD 



jii):U precern, quamfieri proipsaccrimn eaaffeetione A tli^nus, quo se ipse judicaYit indignHm, pilienterque 



conjugii, aljqoidetiam infideli^ coniuisanctlficatioiiis, 
misericorUiain diviiiam qiiam flJelis conjugis implo- 
rJt supplicatio, conseqiiatur, toiigeque differai (sicut 
dictum est) ab illo couuuliio In quo ulrrque conjuges 
a verje Divinitatis sunt puriiate eiteri, et volunlarie 
subrooii, s#J itnmundos utrique spiriius invocantes, 
pari immundjtia suut rererti. N.iin si, comparatione 
leviuro vel graviuin peccatoruro, justificaiusdidiur, 
ab eo qai niajoribus est ? iii s iiiTolutiis ille quem mi- 
i.or rraias iavoi\it (sicui dicitur ad Jemsalem quae 
taiic criuiinum et pra*varicatiomim immanitaie fer^ 
vebat : Jusnficaiti iororemtuam Sodomam (Etcch, i vi), 
quanio magis justJicatio vt 1 sanciificatio, etsi noii 
piena atque purfecia, secuiiduin tamen qiiemdam 



ferat lidelis conjui illo se caruisse coiijugio, quod 
roriiicatur a Deo, ci>i idero cnnjm (idelis inba*rendo 
principalem Dci reiinel castiiJitem. Iiaque et adul- 
tero raret, ei eo qui respuit itm reraciter fieri caro 
cum conjuge j-im fideii, nec n^stiniet riiisse I gitiinom 
quod divina sibi despeierit lege conjngii ; ac potius 
libenier accipiat eum, <|ui aniiiia sppaialus a Deoest, 
et a seqooqiie corpore fuisse divisuni. 

Secuiidum buiic igitur moJum eiiam de laiium 
filiis accipiendum est, quod illic coii«equenier asse* 
riliir, ubi Apostoliis : qiiod nisi Ikcc saiictificaiio 
Inter liujusniudi coujiigespruveniret, filii eoruin im- 
niundi essent , nuiic autem sancti siint. Saiicii sant 
euini, secuiidum queindani moddin iii coinparatione 



nioduro coiiipelcnter accipitur, ubi non soluin a fideli ^ ill'*riim qui ei utrisqiie pareitiibus iniintindilix dia< 



coiijuge minus peccatur, sed ab eo etiam conjuge 
p ccatore reniedium suiumae Divinitatis eiposcitur, 
quam ubi a coiijugibus utrisque peccaiur! Nani se« 
ruiidum quemdam niodum hanc sanctificationeui per 
fidelem conjiigem cliam infideli coujugi perveniro 
b.rc ipsa verba testaniur Aposioli ; siquidem non jam 
infideltm c njugcm Icgitiuiam sanclificationem siim* 
psisse coiifirmat,quiapcr fidclein conjugem quippiaro 
sanctificaiiunis acqnirat. Deiiiqiie qoa sit condiiione 
censcndiis sccutus adjunxit : Nam si infideUs, discc' 
dat(lCor. vii), non jam iiide lanquatn lldelem suscipi 
desigiians, quia per bj[*c quae dicta sunt aliqujd ad 
euiH pervciiii fidelis coiijugis, sive consortium, seu 
preceiii divinar sanctifio^itiunis et grati», sed nisi ipse 



bJicx mancipatis coiitaniioaiisqie nascuuiur. 

Isti eniin ex ea pirte qiia de saucta carue fidelis 
paren:is, et teinplo Dei, et Deum uiiuin in suo corde 
gcstanlib eiorti sunt , nounibil diviu» benedirti«>nis 
bau>enint,in quautiqiiebencdictioue sanctitasconli- 
netur, cujiis dignationc perstricti, sancci non iioiiierito 
nuiicupaiiiur. Perlianc(|uidam etiamsaiictificalionem 
a^siininiii, ut ad eatn sicut competit fierveni.int conse* 
qiiendam , jaui ejus per pareuieiu fidclein tudinieiita 
perc piunt , et odorcin saucise adop'ionis ag.iost unt , 
precibus Chrisiiani parentis, qiibus eis sine anilMguo 
iuiploratur divina iiiisericordia , utiqne sauciificatio 
jain prxbeiur, ei plerumque fidelis studio parentis, 
vel ad venerabiiia loca parvuli deferuntur , vel eiiam 



quoque fidelis ciistai, pro infideli . ii procul dubio ^ ncscientibus renatis foiiie baptismatis sai.cnncatio 

jiidicaudus. E^t etiain ille modus infidcli coiijiigi san- 

ctilicaiiouis iiiipcriicnds per conjugein jam fidelem, 

ti liuic eibort.ttioneiii conversioiiis ad Deoin, ei ece- 

duliiatem summae Divinltatis insinuet, majttstaiem 

viriut.mque ejus inculcet, et per affecium conjugii 

eum f cUius inforiuet et incliiiet ad fidem, asiruens 

qu£sit spcs in unnm Deum crcdcniibus, vel in bujus 

vitae curso, vel post ejus transiium quas rcquies sit 

fulura. lijcc cum per fiduciam coiijiigii sanciis verbis 

cor ejus assidua voce pulsaodo conjui fidelis fre- 

qiienter insiuuat, divinae sanctificaiionis cidcm, et 

nicnii ej s, et corpori propinat efrectum, sicui ait 

leatus Peirus apostolus : Similittr mulieres lubdila 

tiiit nris, ut si qui non credunt verbo^ per mulieris con- 



plena conrertur. Aut ubi jatn capaces rationi.< eisti- 
leriiit, adlioriaiioet iiisinuatio pii pareniis iiig ritur. 
Quae ouinia saiictiticati>inis instrumenta esse inani« 
resium est , quibus ut [ forte aut ] ad ejns veuiant 
[F. venitint; et infra^ dispoliant] finuitateni , aut 
si ista despiciunt , seinctipsos sanciificatiime dispo* 
lieni, et gratiam Dei, quae liis per afreciuin pareniuio 
ing<Titur , evidcnter evaciiant. Atque ita de ^anctia 
vel de eriiditionibus simctitatis abscissi, in n<»n sanc- 
toium cousonia prorana rediguntur. De quibus iiib • 
lominus sic dicatur, quomodo de tiarenlibus eorum 
infidelibus prxceptum; Si in/idetis vult discedere ^ 
di$cedat(J Cor. vn).Nunqijidu.im lixc genera saiict'* 
taiis vel saiictincatioiiii de uiroque prt.rmo pireute 



tejsatiotiemsinev.rbotuc ifiant, considerantisin tintore irogenitis filiis intiinaniur? Ecce quid intcrest inier 

r stam contcrsationem testrain (/ Pet. iii) ; quam si 

per familiariiatem suscipiat conjiigalem, et Dei gra- 

liam sibi p r afTectuin conjiigii niinistratam non in 

va uim recipiat et refuiet, Ut sanciificatio per fidelem 

conjiigem conjugis iiifidelis,, dum bisce modis ex in- 

fiJelitaie in consortium sanctificaiionis attrabitur. 

Alioquin si obl.itiro sibi gratiam ncc per affectum 

toscipit coojugalem, qu£ in vacuum tam divin» di- 

^nationis, quam etiam humana: singiilaris aflcciionis 

olditus aestimat abnucndam, alque ob boc ipsam 

quoque conjtigis airectionem niiiiur abjuiare, et ab 

i|>sius pii consonii lege dis edere, digne permitiitur 

^dem liceotia discedeadi ; qiiia non est iilo conjugio 



soboem ex illo vel isto conjugio procreaiam; ecce 
qucmadmodum isti faiuiliares et iropinqui sunt 
sinciificaii , atque ideo non iiiiineriio sancii sunt 
editi. et quibus divina ini^iericordiaconsequenier ejus 
preclbus imploratur, quique cuin sanctiseducaiioui- 
bus imbuuotur, et sacrae religionis initianiuralfecfu, 
ad cujus si pervenerint firroitatein , illiiis per sacra* 
mentum sanctificationis plcnitudinem con&e(|uuntur, 
cujus per fidelem pareniem etiam ante sacraroentuoi 
rudimcnta sompserunt , per quo! rudiuienla jain 
sancti , qui sancta institutione prxparabantur, nou 
in ongrue sunt vocati. Nunquid autemquia dictooi 
est sanciifieari iofidelem conjugein per fldelein , ita 



151 nCLASII PAPi£ i. 132 

dictum est, ut j:)in propriui crcduliiatis sitiiciifica- A nt (ioa/i.vi), quoddiaboli essei opcrarius. Dicius eM 



tione noii egeat , ac uon inagis ideo quia por illaui 
fuiudiarilatem fidelis conjngis percipieiidx sanctilica- 
tioiii proiloiui sit et pr<>pin'.|uu> effeetus ? Nain si 
jam sanctificalus dicereiur, ut sanctificaiione penitus 
non egeret, non de eudem in consequeiitibusdiceret : 
Jnfidelis st vutt di$cedere , di$cedat ; sic ergo et filii 
eorum nuncupati suni sancti, quia per saiicli parenlis 
aifccluni capiendx sint proximi sanciitatis ; iion quod 
jam ipsi propiia sanctificaiionc iion ejseant, qme 
utique , sicut nullus Cliristianjs adJubiiat, siiie re* 
generatiunis sacroi mysterio nec sumittir uec habe- 
tur; sicuiet pareiiseorum infidclis, sic sanciilicatus di* 
citur perfidelem, utsi tamen iiigesia: sibi per fideKm 
co^jugem sauctificaiioiiis ipse legiiimum non susce-^ 



tamen discipulus ctiam cum nec verus essct, cl 
cessaturus boc dici. Est et ille niodiis , quod saepc 
velut generaiiter ct absolute dtcitur, cuin lamen ad 
omnes generaliter non pertinere manirestuni est, ut 
com dicitur Abrahae : iit semine tuo benedicentur 
onmei gentes (Genei. xxii), omnes quidera gentes be- 
nediceniur; nec erit ulla naiio sub coelo ad non 
praedicelur Evangeliom, et tunc veniat fiiiis; sed 
ips» gentes non ex integro omnes l>cncdicentar, 
quia non omniuin est fides : vel sicoii est, omnfi 
lingua confiteatur Deo {Philip, ii ) ; cui locutioni 
setisus ille connectiior « cum ex parte totum saepius 
nuuciipatur : siout et tuiic homo Juda cuni toiam 
geniem procul dubio nominaret. Sic et illi fideles 



pit eflecium , iufiJclis fucrit nuncupaius. Sicut ergo B sancti videri possunt vocati , quia mulii, vel plurimi 



eum, quem per fidelem conjugeiii saiictificatum diiit, 
postea nuucupat infidelcm, quia prnprie ipse vel ipsa 
non crediJit, sic et filii qui per fidelem pareniem eo 
■lodo sauctificati quo coiijux, sancti appella:! suiit, 
uisi kpsi quoqiie proprie credaui, iufideles conse* 
quenter existunt. Satis enim apparet, secundum 
quemdain modum saiictificatiouem baiic conjugis 
appellatam, qui postea infidelisasseritur; sic eigoet 
de fiiiis inlelligenduin est. Nunquid ig tiir, qu >d saepe 
repetendum esl, soboles prufanorum bujusccmodi 
sanciitatis aliqua cujusiibet parentls portione cotitc« 
gliur, vel ali luibus bujusiuodi disciplinis, precibus, 
adboria:ionibus cujuspiam pariiclpatioiieiu , vel no* 
titiam, vei auditum, vel cruditionem sanclitatis assu* 



ex hi«, per ea qu» dicta sunti mysteriis imbuti coele^ 
stibos , sancti efficientur ^ et meiito jam esse dicli 
sunt qood futurt sunt , vel ex ea portione , qua per 
religiosum parentem eraut participes sanciitaiis » 
tanquam jam ex integro Id essent, sancii sunt nunciH 
pati, vel quia ex talibus filiis multi futuri essent ple^ 
naa sanctificationis baeredes. 

Jaiu et Isti ex eo qiiod fiituri fueraitt nuncupaii 
sunt, et licet hoc essent plurimi forsitan nunc futurf, 
a parie sanctoruin toti sancti generaliier sunt vocati. 
De resurreclionis vero qiialitate, vel de ea quae post 
resurrectionem S|ieeiea sit futura , audiamus Aposto- 
lum praedicantem, ubi ait : Sed dieet oUquiSf Quomodo 
reiurgent mortui ? Quali aulem corpore venient (f Cor» 



mit,quae esl sub iminundorum spirituum d(Uiina-Cxv)? et humanae mentis diffidentlam redarguens, 

qu;im merito stultam , quae Deo quidquam judicaret 
impossibile, nuncupando , coropeienter ex rerum 
etiam visib lium et humanis conversationibus usiia- 
tam similitudinem comparationemque magnilicani 
praeclarus doctor inducit, dicens : Imipiens (qui Deo 
haec impossibilia ^timas, vel ambigis esse facienda), 
(tt quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur 
{Ihid.) ? Quam simililudinem ad resurrectioncm cor- 
poris post mortcro futuram convenienter aptavit. 
Deinde quod secutus adjccit: Et quod seminas, non 
corpus quod futurum est seminast sed nudum granumt 
ut puta tritici eteaeterorum. Deus autem dat illi corpus 
proutvoluit {Ibidem).kd qoalitatemjaro et speciem. 



tione consibtens , et diabolicis prjuvaricaiionibus, et 
eontagiis roaiicipata ? Hoc modo sem|»er immunda est, 
quo pareuies, quandiu iu eadem perversitaie con- 
sistit; plerumque autemet pcr aiiticipaiionem (quod 
in Scriptu.aesaiicl» textu frequeniius iti\euitur)jain 
e»se dicitur quod futurum est, sicut iii Evangelio 
legimiis. Quia Jesus morituriis crat pro gen:e, et non 
t :ntum pro gente , sed ut filios Dei , qui erant di:i- 
pe:si, coiigregaret in unuin. Filios Dei ceite jam 
huncupans qui adliuc essciit diffusa gratiu: evoca- 
tione pcr muiidum sacris iiiiiovaiidi inystcriis, in 
Dei Hlios adoptandi : vcl cnin dicitur : Bcati qui noH 
viderun et crediderunt {Jvan x\) , jain bcati appcllati 



suni qui adhuc tunc fi.turi fuerant Leati, cuin e«>«ent •. quae post resurrcciioncm futura est, genus compara- 

... . j! .-_• - _• „ -. _. . " .? •_ -ju:u^«^ ^...^»:a ^.A..# ..^t..:§ ti«/«iiit £\n*A 



qux n «n videranl credi uri ; sicut et p!erumqne pro 
faciendis jam fucta referuntur, ut foderunt manus 
nieas et pedes meos {Psal. xii). I ein tauquam pro- 
fit n.!o defitdiur quod non sit causa qualibct inter- 
veiiien'e faciendum , Vicut bcatits Apostolus pro de- 
votionc prxdicationis injuiictu! ad llispanias se pro- 
fitrtur ituruni quod tatncn ceria dispensatlone Dei- 
titis quod fieiet non provenit ; alter cum appella- 
tur ali.uid esse quod hocipsum essecessavit, vel 
cessatururo est hoc ipsu:u esse qu.)d dlcitur, ut 
Judas apostolus qui pracvaricando, quod estappella- 
tus amisit, sicut idem et discipulus dicius est, cum 
qiiidem nec Christi discipulus cs>et, sed po ius dia- 
holi, sicul dc co dictuni est : Unn$ ex vobis diabotus 



tionis adhibere curavit, prout votuit, iiiquit. Quid 
adhuc quaeris ? prout voluerit Deus, sic dabit uni- 
cuique corpus ineffabili potentia suscitatum : sed 
forsitan arbitreris ideo magis significari non nni- 
cuique suum reformandum proprie corpus, cum 
astruatur prout Deus voluerit esse reparandum* 

Diligeiiter ergo sensum plenius haec tractantss in- 
teiide, si scire conaris cujusmodi corpus unicuiqne 
sit Deusboc ipsum proui voluerit redditurus, et tan- 
qnam llbi jam tunc ad isia respondentis Aposioii 
verba perpende. Nosse dcsideras qnarc resuscitatis 
hominibas corpus proul Dens voluerit sit dauirus, 
agnosce p:ude ter, et unicuique seminum proprium 
corpus Ubld.), qioJ utique non sin^ causa vir Dco 



135 



finSTOL/E ET DECRETA. 



|-i 



plcnus athieclit , nisi ul fuluras hriroinnm linjusmmJi A scminum diversil>8 indirarci, su; ppdilaret |Ui* pleii.-n 



duuilaliones expelleret. Audi, inqu.iro, quod sapien- 
teradjecit, el ex siinilitudine rem ipsim cni compa- 
ralur agnosce : et uniculque ^ inqnit, lemi/mm pro- 
prium eorfjus ; si in simililudine propriiim corpus, 
pr;!0 et in re, cujus similiiudo esl , proprlum corpus 
eeritini est cssc r 'dJcndum ; semiiia enim ista sine 
controvcrsia hominibus comparavit, de quorum uti- 
que moTte et resurrectione loquchalur : atque ideo 
singula singulis cnnrerens , quantum ad viviGcanda 
post mortem corpora periineret , de grani non prius 
vivificati quain mortui comparatione si<igulari mira- 
bilter explicavit. Debinc quali post resurrectioncm 
corpore eensereiur esse quisquc venturus , id est , 
ulrum bac conditione . quam moriendo geslaYerat , 



coMiparationi racultas pcr qtiam ad specia!iti*lem 
cori onim design;indam convenientissime diceretur, 
et unicui^ue ien.inum proprinm corpus (/ Cor. xv) , ut 
quod nna species cnjuslib t grani, dscreto sexu, 
qoi ei nnllus :rstimare non posf^el cxprimendx cor- 
porum proprietaii , sicut snepe jam dicluro est, semi- 
num diversiias intelligentiam minislraret. 

Triplex igilur in bac coiiiparations propositio, 
dispuiaiio, definilio e>t; el quantuni ad inlelligendam 
resurrectiincm perlinet corporalem ex simililudine 
grani non prius vivificati quam mortui com|>e:e< s 
similitudo sufficiensque deproi)ip?a ea. Qiiantuin 
vero ad d attinet, quia non id corpns seminaiur quod 
futurum eil, sed Deut dat xUi corpus prout vuU 



an longe melijre, niliilominus illa similitudine pate- B(/6j(/.), in ejusdero continentia lectionis uecessario 



fecit, qiiam secutns exposuit : El tu quiseminas, nii- 
dum granum uminas , ut puta tritici aut alicujus ca" 
terorum ; et Deus dat ilii corpus prout vuU (1 Cor. 
xv). In liac ergo rorma corpiis Deum dare, decea- 
llus quam obierat, evidenter expressit; sictit in sub- 
seqiientibus diciiur : Seminatur in corruptione , surgit 
in incorruptionem ; seminatur in ignobiUtate^ surgit in 
ijlo inm ; seniinatur in tn/irmifal^ , siir^il in virintem ; 
iem'nnlur eorpus animale , surgit corpus splrituate 
[Ibid.). Ccce queroadmodum liominis morientis iion 
lioc semii^aiur quod corpus est post futurum. Ecce 
proitt vult Deus iiitelligiiur resurrecturis corpus re- 
furniare post moriem cum inaestimabili suae miseri- 
cordi» volunlate : quod fuenit in corrupLione seroi< 



causa reseraiur, curo corruptibile corpu^ seroinatnni 
perhibetur incorrupiibile reddiiururo, et cxlera, qiiaa 
huic sensui probantur adh.-«rere. 

Quanturo aiitem ad proprieiatero corporum respi- 
cit edocciidaro, plenissime declaratur quod bealiis 
Apostolus nequaquaro seminis nnius coinparntiiuie 
contentus, per quod proprielatem corporum non 
possct ostendere, cum id uiia species, ut fupra me« 
nioralum est, seminis non liabcret, siuduit ex femi- 
num diversitate monstrare unicuique surgcntlimi, 
qui sunt utique seminibus comparali, proprium cor- 
pus csse reddendum. Rt resurgenl ergo homines \i- 
vificali post moriem, qui uli<|ue prius roorien ibui 
etpo4rooduro vivific ndis semin-bus coroparati sunt; 



natum , incorrupiibili iiobilitaie resiaurat; quod fue-G etnon hoc quod nioriuntur, id est lanquam scnii- 



rat terren.-e conditioiiis in ignobilitate so,'itiHn , in 
gloria coelesti resuscilat; quod ftierat mortaiiiatis 
iiinrmitate resolntuin, redintcgrnt i:i iminorialiiatis 
d«'C re vestitum; posireino «luod fuerai aiiiinalc de- 
fiinctum, corpus spiritualc rcstilul , et reforinai : 
qu e cuncta ad slatuin roeliorationis sub!iiiiationisque 
respiciunt. lila vcro qux lestai pars comparaiionis 
adnexap specialiter ad proprietaterocorporis unicui,,ue 
reilhibendani pertinere firmatur, qua consequenier 
dicitur : Et unicuique seminum proprium corpus ; ubi 
sjtis apparet in quavis resurgentium claritate pro- 
pretJiem corporis esse man uraro; nec otiosum 
qu>d beatus Apostolus curo de solo bumanogenere, 
qiiod solum est utique suscitanduro, necalia quxcun- 



naiitur, resurgunl, s:d Deus eis dat corpus ut vu't 
(/6i(/. ), ut sit dc corrupiibili incorruptibile , de 
moitali imroorlale, de inspiriiuali spirituale; ut 
qiiod mortis fucrat condilione dccoloraturo, iinmor- 
taie ei decorum intcgritate reddaiur, el propriuin 
corpus sicut unumquodque scminum sine dubio re« 
ccpturi sunt : qnod quia diverso sexui in uno seiuine 
comparari non polerat, ex seminum diversitnte col- 
latum esi, ut ex diversitate semiuuin corporuni pro* 
prietas signaretur. Si vero propriuni corpu^ re-iisii- 
tatus quisqiie suscipiet, indubiianler est con^cqtit* n« 
ut unicuique sexui corpus propriuinri^rormeiur; qiiia, 
sicut dictum est, et unicnique seroinum firopiium coi'- 
pus restituitur altiibutum» Et si unicuiiiue seuiinuin 



que subsiantia hoc est munere decoranda, atque ^ propriuro corpus redtituitur,perquxutiqueseniina in 
idco sufficeret ad unuro geuus honiinurounaro spe* ulroque se\u oroiie genus hominum designatuin e.^l, 
ciem seminis gratia comparaiionis adhihere, p er quain ^ sequitur ut oinne genus humauum, quod iii uiDque 



el uon prius vivificari quam roori, et honorabilius cor- 
* pus qutm seminareiur exsurgere pcrdoceret: sed lI 
dlversi sexus proprium corpus as>cret [F. assereret] 
innovandum , quod in una specie seminis quantum 
ad similitUiiinero respiceret, non habebai, ne per hoc 
ei iiiiam Untummodo speciero resuscitandorum cor- 
porum fulurarum significasse puiaretur proprietatum 
distlnctione submota , discreta quaecunque seminum 
genera coropiratiouis suje caute convenieutcrque 
«Jiixii adhibeiida , ut proprietalcm corporum , sicut 
dictuiu est,quam una spi cies disceruere non valcb t. 



sexu istis est seminibus designaturo, proprium sii cor- 
pus resuroptururo. floc nos ex vcrhis Apostoli fas e^i 
sabria consideratione metiri, iiltra quae cavenMum 
est lemeiaria curiositate prorumperc; proptcr quod 
eiiam coromonemur : AUiora te ne qutesieris^ et [or" 
tiora te ne fueris scrutatus {Eccli. iii). El, Non aUa 
sapienteSf sed humiltbus consenlientes {Rom. xii). Post- 
remo atlendenlei illud, quod apostolica quoque prae- 
d caiione firmatuni est, quod oculus non vidi\ nee 
auris audivit, nec in cor iiominis ascendU qum prmpa* 
rav-t Deus timentibus se (1 Cor. ii), qui^quis superiut 



f-5 GKLASIi PAP.E l I3G 

inemomli sensus Aposioli non e>.i inlelligenlia ¥el A ejus condiliu in illis qiioque clarilatis decore perina- 



comp»ralion<; conlenlu^, ad iioc cerle, Vdlil nolil, 
siiie JuiMtatione conslriMgiiur, iit qux oculiis non 
vidit, nee auris auiiixit, nec incor liominis ascenJil, 
qu.il het auiteai sibi inediatioiie conipoiiere, qiiasi 
verbo iiuiiinii corpoiis aliqua nieinbra culp;«bilia, vel 
decor^, vel reprebeiisibili:i sint creata, cum Deus 
fcc^Tit omiii 1 lioiia valde {Geiies, i), et unauiquamque 
specieui in suti gencre couipetenti decore subnixam, 
iii>i i|uud baec. quae inbouesta nosira siiiit dicta, coii- 
cupisci'nti:e |iriuiordialis decolorassel excessus : quic 
ulique sic ruerant insiiluia, lit ad nulum mentis bu- 
niaiise famulaniia, lantnmmodo ex aniroa: raiionalis 
arbilrio ad | rocreand;c sobolis causam suis ofliciis 
fungereniur. Pru'ti'r banc vero caiisam nihil contra 



neat, nisi fortc isii rtiaiii illic adbuc existiment n)o« 
tus corporeos oriiuros, ti6t (sicut ipsc Doiiuniis ail) 
neque nubeiil neqite nubentur ^ sed sunt sicut angeii 
{Marc. xii). Quod iilique si iii uunm spcciem rorpo- 
ris unuuique sexum omnes rueraiit suscitandi, cur 
diceretur causa peniius non fuissei. Quin poiins riiin 
femineo sexu magis coinpetat nubere , mm illic 
dcfuiurum, sed cessainrum prorsir a iiuptiis iiidi- 
catiif. Cum autem nibilominus scripiiim sii, tif ca- 
piat unusquis^jue propria corpora quce gessit , sive 
bona^ ^ive mata (II Cor, v), qiioinodo id (iet, nisi 
uterque sexus in sui corporis proprieiaie vel jiidii ium 
subeat, vel prafmium bcaix resurrfclionis acci{»|ai ? 
Falluutur ai:tein qui putant illiid A| o^toli tcsiinion'iim 



raciitis iiiiperium, quae pra*veniendu iiisoleniiiis vo- B sibiinet suffragari, quo videiiiur asscrere iu virilem 



hint:item, vel cum iil volunias expeteret, quidquam 
reLelionis alTeroni. Sed post(|uam aiiima suminis 
suis subjecta non constit i, pari in seipsa naiurjc 
coiitumacis legc punila superbia est, ut liuicqiioque, 
id est aniii ae dominio sub.ecla consequenter obsc- 
quia repugnareiit, el quod vetiti pro^sumptione con- 
tradixerat buin.inx meiiiis iiiobedicns appetiius, in 
ea parle corporis indicaret, (|Ua degeneris, ac deco- 
luraue supcibxque tadicis procul dubio vitiosa fuerat 
generaiio propaganda : quse utique si bic nisi esscnt 
bac cxorbi^atione faedaia potuerant decore Uiiitum 
liuniano geiieri propagando lam b mcsia quum ino- 
derata pcrsi>tere ciiam in corpure sine dubitaiione 
lerreiio, quanto iitagis credendum e^t in spirituali 



formam onmes bomines resuscitiindos, ubi aii : /)o- 
nec occurramus in unum virum perfeclum {Ephes, iv). 
Quid ergo racietil cuin rursiis idein dicat ; Despondi 
vos utti viro virginem castam eihibere Christo {II Cor, 
xi)? quod buic uiiqiie opinioni eoru:ii eiit sinedubi- 
tatione conirarium, nisi iny^lcrio compeienter in- 
spcrto niodesta ineiiie cognuscaut quali.cr utuin 
convcniat, quid ilaquc ve!il sibi, quod in uiroque 
sexu desciibat Ecrlesia, quai.lum Domiuo rescranie 
seniimus, exponimus. Ab iiiitio Cbiistnm et Eccle- 
siain bumana carne similiiudine conju«;ii desiguatam 
sancia Scriplnra lestatur. Proinde cum reuiineosexu 
censeiur Ecclesia, inUrmilas quidem biimamc con- 
dilionis ostciidiiur, quae tauquam in Eeclesia conjuge 



coriore incflfj iliicr deceutius baec posse constare; C chr.sti conven enierexpiimitiir; sed iiomine viigiui- 

praccipiiecum nihi' jam geniialisorncii in illa perpc'» 

lua clariiate gesiura sinll sed ad hoc tantuin suae 

fpeciei rorina^que non deeruut, ut non aliqua alia 

forina quain bumana, cui promissa resurrectio est, 

resuscitaia jiidicetur, uec ali«|uid s.t quod in carn s 

perspecta resurreciiou * non maneat, et videalur alia 

species susciiata quam iiitegrx caruis bumanae li- 

ii«'amenia de>ignani : qux* quisqiie nou vult Toriasse 

inode ala raiioiie librare, velil iiolii, ut dielum est, 

autad i lud superius reveitetur, ut quod oculus non 

rtVi/, nec auris audivit, nec in cor hominis asceudit 

(/ Cor. ii), nun astitiiet persrrutandum, a<t si ultia 

conaiur erumpere, ipse videat su;e temeriiaiis ab- 

ruptum. Quani autein condila sunt bonesia bumanac 



latis, \e\ continenliac ejus proposiiuni vel iniegritas 
fidei, de qna et ipse B. Aposlolus di^seril, intimatur. 
Cum vero dicitur, Donec occurramus omnes in virum 
perfecium^ nec diversum csi , nec divinuin [F. divisum]; 
quoniam quidi^uid in Ecclesiae corpoie coiitinelur,qua: 
cuin Cbristo iina caro esi sacri lege conjiigii, ctiam 
ipsius caro modis onmibus in sexii fieri ulroque quod 
dlctum est sive illievirgincm cas(am,si\e buic viruin 
perfectum, ut ita sini iii Rcciesia catbolica inieniC' 
rata fide viveules, el snncto propnsiio coniinentes. 
Licetadbuc possil in innriniiate conditionis bunianx, 
ut tamen per unam carnem Ecelesia; et Cbnsti, id 
est conjugis et viri, iu ipso quoque virilem accipiat 
firmitatein vigoremque pei lei tum, cujus per Eccle- 



inembia substanliae, etiam res illa nos aJmoiiet, l^ siae virgincam fidei castita em, quam cum eoilem una 

caro Uunt, et viri membra perlecta; ubi ilia quoqiie 
bcati apostoli Pauli verba tractanda suni, qiii!)us ail: 
Omnes nos in unum corpus baptizati sumus in Chrisio 
(/ Ctr. xii). Quanluui ad uniiaiem uli<|ue pertinet 
sacrameiiti unum corpus suinus in Cbristo; qnan- 
lum ad sexuum diversiiatem ipse alibi dicil : Sive 
vr, sive mUfier^ omn$s unum $umus in Chyi$to (6*a- 
lai. iii) : cum suo enim loio corpore, quod ejus 
est pleniludo, peiTeciusest Christus; ei ideo quia 
per unuin idemque mysterium, licel diversi sexiis, 
unum latiien corpus accipiiur, per cujus corporis 
pleDitudiiieui perfecius esi Christiis. Cum ergo vir 
thrisius Ecclesije tanquaiu conjugis suje ei capui 



qiiod cum in paradiso nudi esseut priroi parenles, 
iiibil iii his confusionis liabueninl. Unde post pec- 
catum el concupisceutiae vinis ingressum, corporum 
suorum inordinaia periurbatiniie coufusi sunt. Atipie 
ideo salis appaict, quod si iii illa quavis feliiitaie 
paradisi positi, lerreno lanicn corpore conslituti, 
coiispicislnecoiifiisionepoiiierunt,inuIto magis in ilto 
spiriiuali corpore, atque in illa sublimi beatiludine, 
quae similitudinem gestura esl angelorum, et ut ho- 
niini in carnis resurrectione niliil desit, inicg t re- 
formetur. Et ne aliquid defonue Conditor creasse 
Yideatur, si quid de resuscilalo corpore subtrabatur 
bonuuii poiius ejus opus iude etiam comprobetur, ut 



\ol 



EPISTOLi£ CT DCCRCTA. 



I5S 



fil el Tirtos nique perfeciio. merilo omnii Eccletia A porlioncs : qnarum unam sibi ipsi retineai, alienini 



Iti huncunum virum perrectum, cujus est una caro, 
perliibetor occurrere. 

DECRETA DIO. 
(Cx eplstola ad Dardani.i! episcopos desumpta.) 

PBIMUII. 

Repeli non pouunt qu(B triginla annis quiele poui- 

dentur, 

Posi quingentos annos constituta Cbristi quosdam 

audio velle subTertere, cum trigiuta annorum lex ho- 

oinum non possit abriimpi. 

SECUrfDUM. 

A'0}| oportet ab eornm eteemotyms abstinere po$t tiior- 
tem^ quibus in vita communtcare non dastitimui. 

Nec qoisqnam vobis omnlno persuadcat, Acacio 



clericis pro officiorum suorum seduliiatc dislribuai, 
lertiam pauperibus et peregrinis, quarlam ccclesia* 
sticis fabricis noverit reservandam. De quibusdivino 
erti redditurus judicio rationem. Ordtnationes Tero 
presbyierorum scu diaconorum non nisi quarti, se« 
plimi, et deciml mensium jejuniis; sed et ingressu 
quadragcsimall atque * medio, vespere sabbaii novcrit 
ceiebrandas. Sacrosancii aulem bapiismi sacramen- 
tum non nisi in Paschali restivitaie et Pentecosie 
meminerlt esse prsebendum, exce^ lis his qui mortis 
urgeniur periculo, ne in acierniim pereant, talibun 
oportet remediis subveuiri. lluic ergo sed s noslrsc 
praecepta senranti devotis aiiimis cbsequi vos opor- 
tet, ut irreprehensibile plncidumque fiat corpus 



pravaricationbsuaecrlmen faisse laxalum : quia qui ^ j^^^^^^^ pe^ christum Dominum nostram, qui vi- 



posiquam In collegium recidens praviiatis, jure me- 

ruit ab apostolica communione Fcciudi, in hac eadem 

persistens damnaiione defunctus esi» absoluiiotiem, 

qoam superetes non quaesivit omnino nec roeniii, 

liec mortuus jam potesi impetrare. Siquidem ipsis 

apostolis Cbrisii voce delegalum esl : Qum ligaveri- 

6s super terram {Matth, xviii), et reliqua. Cxte- 

rum de eo qui in divino judicio cst constilutus, no- 

bis fas non est aliuJ deceruere, praeter id in qiio 

eum dies supremus invenit : at>iue ideo nbi ejus 

nomine refutato, caeierisque consoriibus hujus erro- 

ris, com nuilo prorsus eonim parlicipare debctis 

niensae doroinicae puritatcm , quam majores nostri 

seroper ab haerellca magnopere servaverunt pollu- 

lione discreiam. 

• CONSTITUTA 

€CLASI1 PAPiC, QUiE EPlSCOPi h^l SUA 0AD1N4TI0NE AC- 

CIPIUNT ; 

(Qiiibus Afrorum ordinaliones inier alia prohiben- 
tur ex Diurno pontilicum, aliisqi<e fide dignis co- 
dicibus mss.). 

Papa ille clero, ordini, et plebi consistentibus ci- 
viiate II la, dileciissimls filiis * in Domino salutein. 

Probabilibus desideriis ' nibil attulimus tarditalis. 
Fratrem ^ jam et coepiscopum nostrum lilum vobis 
crdinaviroos sacerdotero. Cui dedimus in mand.iiis 
ae nnqaam ordinationes praesumat illicitas; nc bi- 
gnmum, aut qui virginem non est soriitus uxorem; 
qai neqae iilitteratum, vel in qualibet corporis parte 
utiatum, aat expceniientem, vel euriae, aut cuilibct 



vit et n gnat cnm Deo Patre omnipotente et Spiritu 

sancio pcr omnla sxcula saeculorum. Amen. Et sub^ 

scriptio ejus, Deus vos incoiuroes cuslodlat, diicctls- 

simi filii. 

CPISTOLA 3LV. 

Narrat qutea Rustico Lugdunensi episc. acceperit iubsi» 
dia et quantas ab Acacio sustineat persecutiones, 

(Ex schedis R. P. Hieron. Y gnerii.) 

Dilectissinio fratri Rnsiico Gela^ius. 

Iitter Ingruentium malonim lurbines et variarum 
tentatlonum quibus pene mergimur aflliciailones , 
tu.i nobis caritas, amanlissime frater, grande sola- 
tium propinavit. Quid eiiim consolatlus posset acci- 
dere quam vldere fratres carissimos invicem com- 
^ patienies et partem oneris ferentes, quibus nou 
minima benedictionls porlio collata esi. Benedictus 
Deus, qui tua erga nos laiiter alfecit praecordi:i , ut 
non lanlum quae patimur, animo sentias, sed ea 
monsiresinsanclaetribulaiionis exhibendo misericor* 
diam , qualem habeas in compasslvo cordo carlia- 
tem, et adjungas ad dulcissimae consolaiionis ser- 
mones qiiaesunt praeclpuae Inter auticos opitu'ationes. 
Verum dilectionero tuam non fatigabimus scribenles 
qiiam in arcto fuerlrous. Scit fraicr noster et coe- 
piscopiis iEonius (Arelatensis) quam ulile fuerit et 
qiiod misil, et quod ad nos mi.Msli subsidium. Ca^- 
terum frater nosier Epiphanius (Ticinensis), qui ad 
gentls suse relevandos et redimcndos capiivos aJ 
partcs veetras destlnolur, fraternllaiem tuam cer- 



eondilioni ohnoxium, notatamque ad sacros ordines ^ ciorem faclet quantam ob Impiissimi Acacii cau a 



l»ermliiai accedere. Sed si quos hujusmodi forte re- 
|K;rerii, non audeat promovere. Afros passim ad 
ecclesiasticos ordines praeiendcntes nulla raiione 
lusclpiat, quia aliqui eorum Manichaci, aliqui reba- 
ptizaii saepias sunt probati. Ministeria atque ornalum 
Ecclesiae, vel quidquid illud est in patrimonio ejus- 
dem nuD roinuere siudeat, sed augere. Deredditu 
vero ecclt-siae vel oblaiiotie fideliuin qiiaiuor faoiat 

' In Ubro Diurno Rom. pont. Inscribitur : Synodate 
fMod accipit epscopus, Est el inter epistoinsGregorii 
tlordinequarta. Cilaiur et apiid Gratian. exGelasio 
t6, XII, qu-cst. 2, clero, ordini ei plcbi Brendesii. 
llARbui!!. — Gvlasio etinm iiiscribitur in Lucensi co- 

Patrol. LIX 



persecutionem susiinemus. Sed non deficimus , c« ^ 
iuter toi pressuras nec cedit anlmus, nec relaxatur 
xelus , nec subvenit metus. Sed licet aporiantes e( 
angustiati , confidimiis in euni qui dabit cum tenla- 
tione proventum : et si ad lempus sinit depriroi, non 
patletur opprimi. Fac, carissime frater, ut tuns 
luorumque in nos, vel potius in sedem apostolicam 
non ccssei alTeclus. Qui eniro in petra solidabuntiir 

dice velustissimo. Man i. 

* \n cod. Liic. 490 deest in Domino satutem, 

* Id. cod. Luc. addit t; s(ri$. 

* Id. cod., etinm, 

' id. cOil., meaiante. 



139 AD OPCRA GELASII VAVM APPENDICCS. 140 

cum pclra «lallabuntur. Adjuva rratrem noslrum A consiiiuiis circa impiissimi Acacii causam viiiebun- 
Ep pbanium, eisentiat quia mc amas; et cum re- tur. Deus te prxsiet incolumem, frater carissimc. 
dieritad propria, scribat dilectio tua tam quac sibi D.itum viii ca!end. Februaiia<t, Asterio et Prxsidio 
quam qua Iratribus nostris et coepiscopis per Gallias VV. CC. consulibus (anno Ghristi 494). 



APPENDIX PRIHIA, 

VARIA FRAGMENTA. 



GELASICS PAPA. 

(Ck Ualuzii Miscell.) 

Quid novs «diflcatioui antiqua ecclesiarum pn* 
teril praejudtcare divisio, cum in ea non futura, seJ 
quxerani pracsenlia finlreiitur?Nuncautem ad lianc 
basilicam qu:e dedicaiida est, iUud debet summa 
intentione disquiri, quis, id est, cujus civiiatis, ex 
eadem re, antequam basilica qu» fabricata est fun- 
daietur, baptizavfrit incolas, aut ad cujus ci«nsi- 
guaiioiiem sub annua devotione couveiierinL Noii 
eniin terminii aut loci;» aliquibus conveiiit definiri , 
sed illud facere dioeccsim qiiod superius continetur, 
ut constet cominancutes a quo fucriut lavacri rege- 
neiatioiic purgali. Et ideo, fratres carlssimi, amotis 
ainbagibus, et oinni circuitione siibmoia, boc vot 
modis oinnibus convenit investigare, ut ille niaKime 
ad consecmtiouem vocemr, cul pcr hunc moduni , 
quem prasscripsimus debere, periniiti noveritis. lii 
caeteris etiam eccle^iis quas post cunstiiutum quod 
gestis sancias memorix Leonis papae in synodo nu- 
per relectis in bis locis quae distiucta suut per sub- 
reptionem ab virunnis *■ episcopo con^titerit con- 
secratas, lixc «adcm et requirenda, et sunt inodis 
omnibus ordinanda; iia lamen ut documentum quod 
superius dixiuiui in omiii constitutioue servetur; 
quia quidquid supplosis peiitionibus claruerit postu- 
liituui , id in irritum merito laiiti pra^ulis erit con- 
templaiione deducendum. 

GCLA' lUS IN DECRETIS DULCIO DEFENSORI. 

Experientia tua prxsenli admonitiune suscepla 
fdiis nusiris viris magniflcis iCmiliano magistro mi- 
litum , i*t Consiauiino jud ci , et Ampelio ex nosira 
exhortatione dicere non omittai. Ccce, sicoi magni- 
tudinis vesirae desid<rium postulavit, sine niora 
aliqua , et sine ullo di>ipcndio, ita ut nec ipsas dare 
ec< lcsiasiicis ofiiciis consueludines sineremus, Aiia- 
stasium diaconom Lucerinx eivitaii ordinavimus 
sacerdotem. Propterea iiunc magnificentia vesira 
ejusdeui episcopi vel Ecclesiac Lucerinae utilitatibus 
iu universis qu£ sunt necessaria libenter impendat, 
et coinpetentia vigilantiae suae iribuat Cbristiaua de- 
votione solaiia. 

STBPnANO EPISCOPO GELA6IU8. 

Oportuerat Antitiiam, quas direxit petitorium 
in desiderata sibi pudicitia permanere, quia nou 
facile conlcmnere debuit, quod Licile prius credidil 
postulandum. Pertraciato enini et malurato coiisilio 
juventutem suam , vel ea qux pctitorio debuit asti- 
jnare« * nec contra electionem viduitatis indiciae 
saffragia posimodum et occasiones rumpeiid^ qux- 
rcre castitatis. Sed guia muiab.lem meniis errorem 
ferendse culpae cupiditate teineravit, et niaritum 
potius incontinentiu: suae, quod nuilis prohibe:ur 
legibus, ettluisivit, supradiciam processioni soliiae 
noveris esse reddendam , et ut accessus ecciesiac et 
minisieriorum sacra communione potiatur. 



GCLA8IU8 PAPA MAXIMO ET EU8ECI0 BPISCOPri. 

(ExBaluziiMiscell.) 

Lirct regulis coniineatur antiquis, parorhias uni« 
euique ecciesiae pristina dispositione depulatas, nul:a 
posse ratione Ciuivelli , ne per con^ueludinem pessi- 
mam exempli mali lemerilate crescenle, nbiqiie uni- 
versalis confusio nasccretur, j.im in decretis nostrit 
ante non mulium temporis desiinatis, nmnia jiissi* 
B mus, quie laliier fuerant invasa, resiitui. Sed quia 
temeritas pervadentiuin legem sibi putat posse ge- 
nerari, si scelcri suo pertinaciaiii retentionis adjuu- 
,gat, ea quae inter frairem et coepiscopum nosiruin 
Constantinum Camiscaiiae Ecclesiae sacerdotem , et 
directos ab Ancouiiano poutiflce decrevimus, per 
vos impleri cupimu$. Tunc formam iu cufteris co- 
piiaiionibos qu;e sit i>equenda perscripsimu^. Nulla 
igitur praesumpiioiie siaium parochiarum, qui pe.- 
petude actatis firmitate duravit, patimur immutari, 
quia neque negligentia poniiflcis, neque tempuralis 
adjectio. quae per incuriam forie gcneratur, nec 
ignavia laciente consensus, necsurripiontesupplica- 
tione praeceptio divellere polest semcl uioecesim con- 
stitutam, ex qua seinper ad regenera.iuncm atque 
consignationem plebs dcvoia consistit. 

IDHM JUSTINO ARCHIl lACONO ET FAUSTO. 

De rcbus eedesice in quatuor parles dmdcndis. 

Q Vobis et faniae vesirae coiisulium duximiis, ut 
pontiflcis veslri loco vobiscuni ab eodem aliquis su- 
brogetur, qui ejus noinine pari(er uuiver^a d spo- 
nai, quatenus omnia praidia ad vcstruin revocciis 
studium, ne cuiquam clcrico pro portione sua suluin 
aliquod ecclesiae puteiis csse deputandum, ne per 
incuriam negligcniiamque niinuatur, seil omneiii 
pensionis 8uminam ex oninibus prxdiis rusiicis ur- 
banisque collectain ad anlistitem deferatis. Ex qua 
tamen collectione habeatur ratio, quod ad causas 
vel expens;i8 accedeniium necessitatum opus esss 
perspicitur, ut de inedio sequestrelur, et quarLe 
poriioiies vel fldelium oblationes de bac fiant modis 
oinnibus pensione, ila ut uiiam sibi tollat antistes, 
aliani clericis pro suo judicio et electione dispertiat, 
tertiam pauperibus sub omnium conscientia faciat 
erogari. rabricis vero quod competit ad ordina.io- 
nom pontiticis erogatione vestia decernimus peiiden- 
dum. Si quid forte ab annua remanebit expensa , 
electo idoneo ab utraque parte custode condatur iii 

D thecis, ut si major emerserit fabrica , sint subsidio 
quae diversi temporis diligeutia polucrint custodiri, 
aut certe einaiur possessio, quae utilitates rcspiciat 
communes. 

INCIPIUNT DICTA GELASII PAPiC. 

(Ex ms. cod. Luc. sxc. ix.) 

Catechumeni, Lntine di>-untur instrncti vel au« 
dientes, ii suut qui fldeiii Chrisii instructi audiunt 
Christi praecepta, ei rccte creduni, et etiam a sa- 
cerdoie c.nsiguati suiii, ei per exorcisma purgati» 



• Viduae nullam solemnem casiiiatis professionem nisi Deo n ddebant railonem. Vide cpistulam Gclasii 
emittebant. Quae si obligatam Deo privati voti reli- ad episcopos Lucaniae cap. 21. Mansi. 
gione castitatem assumpto conjugio violabant, non- 

^ Lociis corriiptus. 



Ul 



APPENDH SCCUNDA. CANOiNES GELASIO ASCUIPTI. 



n2 



et resipisconl , sed necdum sacro baptismate sunt 
•blaii. Poenitenies bi dicuntur in canone qui de cri- 
niinibus, de msjoribus culpts agunt pobltce poeni- 
lentiaro. Et sciendum est quia secundum praeceptum 
eanouis non licet fldelibus, id est jam liaptizatis, 
missas in ecclesia cum audientibus, id est catechu- 
menis siare tempore orationis et canonicx landis, et 
simul cum eis orare et psallere. Neqne clericis, ant 
aliis laicis licet cum poeniieniibus simul mixti orare 

aut paallere antiquiius proprius stalntus locus, 

aut extra eeclesiam , au*. in niiiio introiius ecclesije, 
nbi ad oraiidum ei audiendum divinum officium sii- 
baiit caiechumeni, id est instructi yel audienies, et 
iiifra ecdesiam. Suner istos erat similitcr proprie 
loctts stalutus ubt stabanl poenitenies, ut omnes in ec- 
elcsiam iulroeuntes scireut eos de criinicaiibus cul- 
pis pttaiiere, el orarem pro ei^, et illi per haec humi- 
liati niagis reciperenl ▼eniam delictorum suoruin. El 
saper bos lo aliu ecclesi» spaiio siaiMuU caeieh fl- 
deles Uiei, segregati lamen a clericis. Cnmque ao- 
lem 10 aiiquibttS capitulis canonis dicator ot pro 



A quacunque criminali, id est graviori culpa ejiciatur 
ab ecclesia quicuiiquc, non cst inteiligenduiii ut run- 
ditus prohibeatiir ab omni conventu el audi'ione 
divinas laudis, cl prJDceptorum Dotnini; quod nimis 
absurdiim est, etcoutra prxccpium divin.e clcmen* 
tiac, ut «ger a divina excludatur medicina Dei, qui 
pro salute peccatorum est incarnaius et passus ; et 
abjectus ab omni conventu el c<insolaiione fidelium 
diabolo tradatur. Sed prxdicla ratioiiabiliter iiitelli- 
gendum esl, ut ejiciatur a communione, id esi con- 
sortio alioruro (ideliiim , qui iiitra ecclesiam «tanl 
lempore oraiionis et laudis Dei, et siet per staiutos 
aniios ad orandum el laudes I)ei audiendum exlra 
eccle^iam iiiter audienies, id est caiecbumenos ; 
et explctis bis omnibus secundum judicium coin« 
missa; culpae intret in ecclesiam in commniiionem • 
id est consortium orationis cum poenitcntibus, in- 
ler quos, expletis iterum annissecundum judicium 
culpae suae, redeat plenius ad coiiimunioneiii, id est 
consortium caelerorum ndelium, et perceptionls sa- 

B cri corporis el sanguiiiis Christi. 



APPENDIZ SEGUNDA. 

CANONES GELASIO ASCRIPTI- 



MONITUM. 

Infer fnlerei ponlifices fere nuUm oceurrity si Gre- 
forium Magnum et forte eiiam Leonem exeifnas, cuius 
nomine lam mulla deereia inscripla apud veteres coUe- 
ctares legantur. Ego iUa omnia tel fere onmia hic sub 
uno veUui conspectu exhibere aggresms sum ; non quod 
omnia sinceros esse GeUuii fetus exislimem ; sed eodem 
plane congilio quo ei ceeteri ante me coneillorum colle^ 
eto^eet minui etiam tincera^ ted quas ab aliis sineera 
habita tunt danda eue jwUearunl. Porro istis colUgen- 
di$ u$Ui ium preecipue codicibus Bureluwdi^ Ivonis, et 
Gratiam, Adjeci notulas interdum meas sed breviares^ 
et quee faciie ad variantes ex mss. eodd. aeceplas perii' 
nent. Adjungere potuissem ei wnguiorum eensuras, sed 
eum dicti mei rationei afereruta essent, rtimis in /on- 
9«iii me res ilUi protraherel. Adeant qui voluerint prce- 
clarum opus CaroU Sebastiam Berardi Uneliensis preS" 
bgteri in regia Taurinensi acadenda juruprudentiee siU' 
dus preefecti inscriptHm : c Gratiani canones genuini ab 
apocrgphis discreti^f Taur.ni 1752, quatuor in volu- 
mina divisum, 

CELASIUS MAJORICO ET JOANNI EPISCOPIS. 

Non eae iumendum corpui Domini sitie calice. 

Coroperimus aotem quod quidam in eadem regiooe, 
sompu tanlnm corporis sacri porlione, a calicis sacri 
cniore absiineant. Qui procul dubio nescio qua su- 
periititione docentor obstringi ; aut imegra sacramenla 
perdpianl, ant ab iitt«^ris arceantur, quia divisio 
uniusejttsdem myslerii sine grandi sacrileg.o non 
poiesi iirotenire. 

GELASIUS MAJORICO CT JOANNI EPISCOPI*. 

De his qiu duos episcopos suds ocdderunt ut ampUus 

epiuopo eareant. 

Ita nos qnidem Lattnorum raedes geminata ponti- 
ficum horrendi scebris atrocitale confudit, ul dia 
consiitutio nosirx deiiberationis haesitaret; dum et 
ingerereqnemquam p:>rricidialibusexeniplis diibitare- 
mtis antistitem. Quapropter jain velui usuin consue- 
todinemqoe sacrilegam declinantes, eaieiius religioni 
duximus consuiendom. iit paroecix viccs ab extrin- 
secns positis sacerdoiibos gubernentur, quia ibldem 
commanentes ferro didicerunt necare paslore^ 
iiumditoqiie facinore (quod eiiam nullis provinciis 
nusqiiam prorsus a^ciderit, ({ux bellorum coniinuis 
diTcriisqiie ineurblunibus aflliguntur) huec rci^crta sit 



eivitas, qoae prarsules ministrando sibi fidem Chri- 
stianam sine persecutione prosternat. Curandum e«t 
igiturut illicfunesta pcniif ies ccssatione proprioruni 
sanetur aniistiiiim, atqiie ita saltem furoris lanti ma- 
leries subirahaiur, eoque modo vel illa, dum in quos 
sacvial non habebil, ab hiijusmodi cessatione desistat, 
vel aliis imilantibus dira conLigia non prxbeat. Cge:i| 
ergo episcopalibus sobsidiis sibimetaliunde depensis, 
qux sacram in suo gremio collatam fuso crudeliter 
macularat sanguineoignitatem; quia in utroque bac 
e>t ultione plecienda, sive scMicet instinciu dome- 
stico, seu furiii inciiaia, nefas boc comniittitexte- 
y^ rius. Praebeat ergo dilectio vestra in hoc slatu positjs 
ministerium vis.iaiionis ecclesiae ; el autconveniendo 
pariter aul v cissim prout qualitas rerum, caiisaque 
popo^cerit, divina ministeria [a/. myslerinl reprae* 
sentel insratis ; ne cum devitamus zizania, oominica 
videamur prxterire frumenta. 

GELASIUS JOA.^NI EPISCOPO. 

Nos ausus impii commovere Aselli, qui archidia- 
conatus fungebator officio; nam cum diiro casu letha- 
liter sanciato pontifice prae caeteris ecclesiam ciisto- 
dire debuerit, ac ne qnid de episcopali domo siibdii- 
cerelur, et cum ipsum in tumultu praesenti permisit 
occidi, com ad fatendom scrvari debuissei, utrum 
liaec sua voluntate peregeril, aut cujusquam prxci- 
pitatus impuisn, et prius ab eo, quia idem creditarius 
praesulis ruisse dicitur interempii, ecclesiastica rc- < 
quiri substantia. Quis autem non evidetiter intelligal 
propter boc praecipnum diclum cilius fuisse sublatum, ^ 
quatenus ncc complices proderet, et ignornta facu^tas 
j) ecclesi:i; facilins direplionibus subjaceret? Nam et li- 
bellarius incisiis episcopi perhibetur iiiventus, et vir 
b.'>nus Asellu^ ac suo gradu dignus (quod nunquam 
anic lcntanim esi)prius in se decreium, ad.icti$ ec- 
cleaiae ministris compulit celebrari, quain de excessu 
secundum tramitem veiiistaiis ad sedis aposioiicac 
noiitiam re!aiio iiiitteretur. Quani silaulem inlolera- 
bile malum quis Christianiis addubitet?utcum solcat 
eiiam communi sorte defunclo pontiflce iransitus ejus 
aiite omnia nuuiiari, coinpet«'ns deputari visilatio» 
at'|ue ita de suhrogando sace doie Iracl tri, hic unus 
e\stiterit, qui inlcrfecto religionis antistile, de suo 
inox honore cogitavcrit, quam studueritdeferreqnod 
gestum est. Ubi taineisi lati-l exlrinsecus quid aga . 
tur, lamcii afreciatae poiestatis abruptum, conscien« 
tfain suspicioiic non exuit, dcfuitcti locum pariiof 



115 



AD OPERA GELASll VXVJ£ APPENDXES. 



144 



ambiciitis {forte ambiens)iiUerim nequtsbocunquam A 
aiideat iisurpare, qiiod anle isium nullus e4 atisus, 
ab efncio quod gerebat, nostra sit aiictoritatc submo- 
1118, donec qiiid in perpctuum de tali orilinari censea- 
mos plenius reiractelur. Si qua sane juris ecclesia- 
stici subtulisse convincitur modis oronibus reformare 
cogalur. 

GELASIUS BLPIDIO EPFCOPO. 

Sacrosancta religio, qu» catbolicam tenet disci- 
plinam, tantam sibi reTerenliam vindicat, ut ad eara 
quiiibet nisi pura conscietitia non aiideat perveiiire. 
Nam qiiomo/lo ad divini mystcrii consecrationem c<b- 
lestis Spiriins iiivocatus adveniet, si s^cerdos, et qoi 
eum adesse deprecaiur, et criminosis plenus aciioni- 
bus reprobetur? 

GCL4SIUS DELPIOIO EPISCoP» V0L4TERRAN0. 

Abique aucloritale Romani ponii^dt ad comitaium 
episcopi profieisci non audeml. 

Qtio ausu, qua temeritate rescribis Ravennam te B 
parare proficisci, cum canones evidenter prxcipiant 
nullum omnino pontiflcem nisi nobis visis, atque 
consultis, ad comitatnm deb<*re contendere (quod cum 
longxvi vd aeiaie vel honore pontiiices Pisvoriensis, 
Lucensis, et Fesulnntia nnper monstrentur fecisse, : 
tu qui paucorum dierum fungi sacerdotio videri ), 
qtiemadmodum tibi putas licere, quod non iicet; nisi^ 
quod boc olficio carere festinas, qood his excessibus' 
te osiendis indignum 7 

GFLASIUS HAXmO ET EDSE610 EPISCOPIf:. 

Licet regulis contiucaior aniiquis parocbias un^cui- 
qtie ecclrsiae prislina disposit:one deputatas nulla 
posse ratione convcUI, ne per consuetudinetn pessi- 
mam etempli inali temeriiate crescenie ubiqiie uni- 
versalis confusio nascerelur, tamen otiam dccreiis 
nostris ante non mullum lemporis desiiiiaiis omnia 
|u8simus, qu» taliter fuerant iiivasa, restiiui ; sed 
quia temeriias pervadentium legcin sibi putat posse 
generari, si sceleri suo pertinaciam retentionis ad- C 
' Jungat; ea qu» inter rrairemetcoepiscopum iiostrum 
Consianiium Camiscanx Ecciesiae sacerdotem, el di- 
rectos ab Anconitano pontifice decreviiniis, per vos 
Implcri cupimus. Tunc formam in cxieris cognitio- 
nibus, qii» sit sequenda prxscripsimiis. Nulla igitur 
prxsumptione statum parochiarum , qui perpetu^e 
xtatis firmitate duravii, patimur iinmuliri, quia ne- 
gligentia pontificis neqiie temporalis objectio, qux 
per incuriam forte peneratur, nec igna\ia facientc 
coosensus, nec subripiente supplicaiione pra^ceptio 
divellere potest semel dicecesim constiiutam, ex qoa 
semper ad regeneraiionem, atque consignationem 
plebs devota convenit ; (in Graiiano addiiur^ sed forte 
verba $uni ejutdem Graiiani non Gelaiii ) territorium 
enim non facere dioecesim olim noeeitur ordinaium* 

GELASIUS EPIPHANIO EPISCOPO. 

Ad episcopos caeteros direximus jussionem, iit eos 
qui ecclcsias vioiasse pcrhibeniur, accessu earuin *. 
judicent esse non dignos. ^ 

GF.LASIUSVICTORI, CONSTANTINO, MARTTRIO, PELICISSIIIO, 
SORANO BT TmOTHEO EPISCOPIS. 

Frater et cocpiscopus nost( r Epiphanius sua nobs 
relatione siiggessit, Benenatum et Maururo Beneven- 
lanae innnicipes civitatis in conlumeliam religionis 
acerba nimis et plectibili coniumacia prosiluisse, qui 
confugientem ad ecclesiae sepia curialem suom, nec 
illic quidem tutum, aut de injuria securum esse si- 
verunt, ausi temerarix menii admiitere quod nec po- 
testatibus quideni vel principibus unquam licuit per- 
petrare, ut hominem in sancluariis constitutum, 
captata sacerdotis absentia, reluctanteni, rcclaman- 
leiuque violenter absirahereiit, quos, quantum iiobis 

* Lcge diffidii. Grntian. habtU confidit. 

* Ms. Gratiaii.. iia ut. 



sua siiggcstione patefrcif, mcrito indignos esse sacra 
communione judicavit. El si revera tanti facionrig 
conslat adini>sum, nostra etiam anctoritas In hac 
parte consentit. Nec enim ad supplicandum jure de- 
betadmiiti, ubi admittere sacriiegium non dubitavit. 
Ntillus enim intra liinina tantx venerationi depuiata 
ulrumque sibi licere existimet pro sus voluntatis ar« 
bitrio, ut bumilitatem sibi vindicet et furorem. Et 
ideo, fratres carissimi, supradictos^ si manifesta reot 
facii conquostio, ab omnibus. parocbiaruni vesirarum 
ecclesiis nostrae pr^eceptionis auctoriiate probibete, 
ut non solum hi qui in injuriam sanctorum locomm 
prosiluisse probabuntur merilo conseqtiantur pro 
lacti stti quaiitate vindictam, verum etiam caeteri a 
tali pnesumptione ultionis istius timore revoceniur. 
De Mineeritate hujui epiiioltp in utramque pnriem 
diipuiat Berardui, et rem in medio relinquii ; mihi fii** 
hil vere iuipidoium occurril, 

GELASIUS JUSTO EPISCOPO. 

Dilectio tua studeat qutnesita omnium fideliter re- 
rum vcrit^ite, ut si de spatis de quibus memoratur 
nria cootentio diifinitio dudum certa proeessit, inte- 
inerata scrvelur. Alioqiiinsi nihil unqtiamconstileriC 
terminaium, tunc de praescriptione temporum si qua 
pars ^ dissidet procbeat sacramentum ; * ut tamen qnae 
liacieous possedisse perbibctur, jusjurandum sinatur 
ofTerrc. 

GELA8IUS MARTVRIO ET JUSTO EPISCOPIS. 

De iervii iine comemu dominorum ordinatii, 

Ex aniiquis regulis et norella * synodali expl.ina- 
tione comprehensum est personas obnoxias servituti 
cingulo coelestis militiae non prxcingi. I^ nescio 
utrum ignorantia aii voliintite rapiamini, ita ut ex 
liac causa nulliis pene episcoporiim videalur extorris. 
Ita enim nos frequens et plurimorum querela cir* 
cumstrepit, ut ex liac parte nihil penitus putetur con- 
stituium. Actores siquidem illusiris viri, filii iiostri 
Amandiani graviler conqueruntur, homines suo juri 
deditos, alios adhuc clerico8,alios jam diaconos ordi- 
natos, cum non solum posi modemum, qiiod tanto- 
rain pontificum collectione sub omnlum saluberrim.T. 
provisioiiis assensu constat esse perrectum, hujusmodi 
personas susoipi non debere, veruro etiam si qoi forte 
in divinae cultum militiae anle ruerint ignorantia fa- 
cienie suscepti, eliminare prorsus, et exutos reli- 
gioso privilc^io ad dominorum posscssiones justa 
debueriiit admonitione compclli. Et ideo, fratres ca- 
rissimi, qiios supradicii viri actores in clericatus 
offlcio monstraverintattineri, disctissos et obDOxio« 
ac probatos custodito legum tramite sine interrois- 
sione resiituiie, ita ut si qtiis jam prosbyter reperitur» 
in eodem gradu peculii sola amissione permaneat. 
Diaconus vero aut vic;irium pnestet, aul si non ba- 
buerit, reddatur. Residua offlcia scinnt nemincm 
posse ab obnoxietate, si convinritur vindicari, qiia- 
tenus ordine custodiio nec dominorum jura, nec pri- 
vilegia illa ratione turbentur. 

GELASIUS ^ RUFINO ET JUSTO EPISCOPIS. 

Ilonorati et primarii Vamlan» {forie Vemlanx) 
civitatis fusius nobis prectbus supplicarunt, sicut ba-* 
betur in subdilis, qnibus etiam subscriptionem pro- 
priam cominodaruiit, se ab Agncllo diacono gravi 
conlumeruruin genere fuisse maceraios, ul etiam res 
perjurii (sicut ipsi dicunt) se asserant inclinatos ; et 
ideo, fratres carissimi, secundum petitorii fidem su- 
pradicto diacono ad ve^trum judicium , immiiienie 
Laurentio Homanao Ecclesi^ defensore, mox d<Hlu- 
cto, veritatis asseriione discussa , si con>titerit inie- 
gritas supplicantium, aut iotenta doccat diaconus, 
aut de ejus protervitate noveritis esse vtndirandiim, 
quatenus de taiitis excessibus memoraiae improbue 

• Epist. ad episc. Liican., rap. M. 
^ in eod. Laburaiitis ms. pro liufino. 



M5 



APPENDIX SECUNDA. CANONES GELASIO ASCaiPTt. 



ti6 



lemeriunis eidusus ultio digna comitelur, et qui fte 
con?icii8 trivialibus implicavit, sacne comrountonis 
arceatur accessibus. 

6BL4SIDS CRESCONIO ILLUSTRI. 

lllud te modis omnibus volumus custodire, ne qais 
episcoporum SiciliaB de parochiis ad se perlinentibus 
nomine cathedratici amplius quam duos solidos prae* 
sumat accipere, neque compellere presbyicrum aut 
cieram parocbianim suarum supra vires suas eis con- 
vivia pneparare. 

btrumque afferi Ivo p. 3, cap. 155 et 156, ei ex 
hane Gratianui 16, q. 5. Dileciio cap. Illud te modii, 
10, q. 5. Poiiremum hoc fragmenium Gratianui nnn 
Gelam^ ied Pelagio iribuit ; ai cum ex Ivone accepiae 
Gratianui faeUe Judicetur^ ideo cum ho Gelaiium /e- 
fol, idem ei Graiianum itripiiiie oportei, Ea auiem 
eanon a diicipltna itve Gelasii iive PelagH eeiaie vigente 
ibkorrem, 

CCL4SIUS JITSTINO AICHIDIACONO ET FAUSTO DEFCNSORI. 

Quod epiicopo nullo eonmenio rei liceai Eccleeim 

atieHoref ei quod privilegia omni raiione 

inlegra convenii iervari. 

Volaioranae eoclesias actus vel patrimonium, quod 
baclenos corapdrimus destituium, vel post damna- 
U«^nein Eacharisli, quo fuerat depravante dispersum, 
curae vesiraB decrevimns esse delegandum, ut dili- 
geiitia qua vos pro ecclesia: utiliiatibus existimamus 
esse vigilanies, praedia cultarae restituatis anliquae ; 
revoceiis si quae suni vendita aut donata mancipia, 
possessiones eiiam ab Ennatio et Oppiiione episcopis 
vel caeteris quovis jure videritis teneri (quia conira 
eonsUlula synodi ab episcopo prxdia alieiiari nullo 
potenmt commento) nihiloroinns revocentnr; sit 
emptortbos ad eum recursus, qoi praesumpsit ali- 
«uid deecclesiae rebus illicita venditione distrahcre; 
ita ut pensiones anuuas ad pontiflcem dereraiis, cui 
privil^ia saa integra convenit omni ralione servari, 
nt e|u8 dispensatione poriiones proveniant consuetae, 
iia ut portionem quariaot, quae ad eos pertiiiet, suj 
pootifex ordinatioiie disiribnat, proiit cujnsque locum 
raeritoroque cognoscit. Pariier eiiiim ex fidelinm 
oblatione faciendum, ut quariam clericis eroget pro 
consideratione suae eleciionis, aniistes. Fabricarum 
etiam portio, episcopo sciente ei disponenie vesira 
erogatione pendatur, quatenus nihil penitus in delri- 
neniam alicujns rei patiamini generari. Si quid vero 
in ecdesiae vesirac damnum, aut in his qux sunt 
praecepiionis nostrae probibita poiilificem vestrum 
videritis admitiere, mox nosiris auribns relaiione 
si$!nate. ut qoid fieri debeat censeamiis. Decimas 
justo ordine non tanturo nobis, sed majoribus visum 
esi, plebibus tantum abi sacrosancu daniur bapti- 
smaia deberl* 

CKLASIUS BERCULE^ITIO, STEPHANO BT JUSTO EPISC0P1S« 

De eadem re. 

Freqoens equidero, et assidua nos querela circum- 
sirepit de his pootificibus qui neque antiqu:is rega- 
Its, nec deereta oostra noviier directa cogiiantes 
obnoxlas possessionibus, obligatasque |)#rsonas ve- 
Dientes ad eleriealis ofiicii cingulum non refuiani. 
Nuper eienira actores illiistns feminae Placidiae petj- 
lorii oblaiiofle conquesti suni, Sabinum Marcellianen- 
sis sive Casilinatis urbiit, Antioclium scrvum jaris 
pairona? suae ab.*entis dominae occasione raptata, ad 
presbyterii bonorem usque produclum, ejusqne fra- 
trem Leoniinm clericalis ofncii privilegio decurasse. 
Et ideo» fratres carissimi , inter supradictos actores, 
eieos qui conditionis exlreniae rrpetuntnr, objectam 
eognitionem vobis noslra aucioriiale depulamus, ut 
onmi veriiaie discussa, si revera objf clam sibi ma- 
culam justiiiae refragaiioiiis non polucrit raiione di- 



A luere, Leonlium clcricum, quem gradiis pr.Tfiiiilus 
legibus non defendit, ad seqnendam * cognilionis 
suae necessitalero modis omiiibus redhibete. AntiO'- 
chum vero, quia per sacerdolium non jam potest 
retolli, si in suam ecclesiam in hoc in quo est bonore 
des'derat collocare, non veluii reddiium sibi, sed 
babeai pro ministeriorum celebratione suscepinm. 

GELASIUS PHILIPPO BT CASSIODORO. 

Coelestini causa talis esi, quamvosquoquenon ap- 
bitror ignorare, siquidem hic conscius convictus in 
caede pareiitis, et episcopi, l|uemadroodum gestorum 
tenore monsiratur, cuncioiuro. judicio nullatenus 
acstimaius est officio dignus aliaris, eiqiie pro tam 
deiestando faciiiore unius anni interdicta communio 
est. Qiiaieiius poeniiudine compeienti lanti facinoris 
curaret abruptum. Quod eiiamsi a nobis juberetur» 
ipse magis cogitans divini rorporis sacramentum 
debiiii ad boc menle purgaiiori remeare. Quod tem- 
pus lamen aut expletum, aut prope jam putamus 
B exactum ; post qnod ei communionis facullaiem pa- 
tere non dubium esi, ut et senlrnlia synodalis possit 
abrumpi, ei ut illi magis prosit, valeat majori satis- 
faciione muudari. 

GKLASIUS SECUNDINO VISINBNSI *. 

De correpiione ejui qui magica arte criminaiui iii. 

Alroces injurias indecorum prorsus ducimus mi- 
nislrorum Ecclesiae vocibus irrogari, talia laicorum 
cuin plerumque refugiant actiones. Tempus bonuin 
siquidem honcsla femina didicerat a magistro Paulo 
diacono, qnae noa solum suggoril criminibns appeti- 
tam, verum eliam in d.iron;ita arte magicx exsecra- 
tionis coiiscieniiam miscuisse. Ei ideo, fraler, in 
supradictos te decrevimus cognitorem, iit si praedi< 
ctum diaconum proiervitas isla convincit, postquam 
indecenler probatus fuerit mulier inciviliter appe- 
tis>e, aut eumdcm ad astruenda qux jaclavit astiln- 
gas, aut digna correciione compescas. 

Q CELASIUS QUINIGESIO EPISCOPO. 

Vi Jud(ei converii honorentur. 

Virclarissimus Telesinus,quamvis Judaicae crcdo- 
litaiis esse videatur, lalem se nobis approbare con- 
tendit, ut merito nostrum appellare debeamus ; qui 
pro Antoiiio (Antio) parenle suo specialiter postulavil 
ui eum dilectioni tuae commenoare debeamus ; el 
ideo fratrem supradictum volnntatis nostrae manda- 
toriimquc respectu iia ic habere convenit, ut non 
solum in nulio penitus opprimaiur, verum etiaro in 
quo ei opusfuerit luae se gaudeatdilectionisadjuturo. 

CELASIUS PAPA QUINIGESIO BPISCOPO. 

In nutlam iramferaiur penonam rei in litigio poiiia 
anie cognitionie evenium. 

Qnia res in litigio posila in nullam transferri potest 
omnino personam, donec legitimae cognitionis eveii- 
tu, cui potius dcbeatur, judiciaria disceptatione pos- 
|v sit agnosct, ex cadero re quispiam non sinatur exU 
gere pensiones, sed in eodem statu, re eadero poNiia, 
in quo videtur (sicut dictum est) ante constituia, 

3uisquis sibi pnut qiiippiam posse competere, juri- 
ico ptilset exaihine, praejudiciis omnibos inde sub^ 
moiis. 

GCLASIUS SIRACUSIO CONSTANTIO ET LAURENTIO 

EPISCOPIS. 

Quam diligenter examinandum iit de ienni Judaorum. 

ludas, qui Jndaicae professiouisexstitit mancipiuro» 
juris sui quod ante paucos annos se asserit compa* 
rasse, nunc ad ecclesiam Venefranam confugisse 
suggessit, sicut petitorii lenor annexus oslendit, eo 
quod dicat sibi ab infantia Cbristiano niiper a prae- 
fato domino signaculum circumcisionis infixum. Qua« 
propier diligeuter vesira inter airumquo sollicitudo 



' Gratian., cognationit. 



Forlasse Vulihumi. 



H7 



AD OPCRA GEL\SH PAVM APPEimiCES. 



148 



nriim Gdeliter eiaminet verilatem, quatenns nec A pairimonium gubernasse cognosciiur, partes domini* 
re'igio lemeraia Tidcaiur, nec servus hac obseciione cas cogaiur reddere indemnes. 



inentiius competentis jura domiiii declinare con- 
tendat. 

GBLVSIUS MAJORICO SERANO ET JOAlfNI EPISCOPIS. 

Ne qui$ contra eccleiiastkam satUfacUonem excommu- 

nicatis communicet» 

Coelestinns presbyier fratris ei coepiscopi nostri 
Seraiii qui contra pontiflcale judicium, contraqne 
aposlolic» sedis mandata proruinpens supradictis 
commtinionem sacram roinisirare prsesumpsit, cum 
non potucrit ignorare senlentiam proprii sacerdotis 
ab orficio protinus ecclesiastico repellaiur, ut nullus 
EcdesiaR roinisirorum contra pontiflcalia statuta ve« 
iiire conlendat. 



GELASIC8 HONORIO EPISCOPO. 

Divjnae relributionis memor ad pnnlificalem oon* 
scientiam non amhigas periinere egentium commodii 
piam sollicitudinem non negare. 

GELASIUS CRESCONIO, JOAIINI ET ' MESSALiB EPI8C0PI8. 

Statuta priorum deceuores tervare oportet. 

Oecessorum statuia sicnt legitima et justa 8iicee8- 
8ore8 custodire conTenii, ita etiam debent maledMsia 
corrigere. 

GELASmS JOANlll BPI8C0P0 80RANA. 

Certnm cst quidem, et nostris praeceptionibua con^ 
8litutum, ne qiiis in ecclesia aat in oratorio sedia no- 
strae non legitur permissione dedicatum, processio- 
nem puhlicam puiaret impendi : ne conditores furtivii 



GELASIUS PAPA FAU8T0 MAGISTRO MILITIiB. 

Moriuos suscitasse legimus ChrUtum, in errore 

mortuos absolvisse non legimus, et qui hoc ceriam subreptionibus contra reKularum statuia prosilirent. 
faciendi solus habuit potesiatem lieato Petro aposiolo B Sed quia Magetia spectabilis femina petitorii nobis 



prtncipaliter mandat : Qiiaeciinque super terram liga- 
veriiis, erunt iigaia et in ccelo, ei quxcunqne ^olve- 
ritis super terram, erunt soluta et in coelis ( Matth, 
XVII, 18). Siiper lirraiii, inquit, nam in hac alliga- 
tioiie defuiicium nuriquam dixit absolveudum. 

6ELA81U8 JOANNl EPISCOPO ^ VIVANENSl. 

Exemplum vindictie in eot qui sejustat habere causaM 

nundaeiter fingunt, 

Uxor Fellcis, et filia Romam (quia sic oportuit| 
l>erveneruut : siquidem bunc ipsnm primuiu se ad 
iKirbarorum basilicara conferentem, seque honas 
causas habere jaciantem egredl sub hac conditione 
praecepimus, utsiactus suos fideliier et raUonabiliter 
allegaret, nihil contra eum prorsus asperum fleri, 
durumque pateremur ; alioquin si contra fidem et 
uiiliiaiem dominicam veni8se probaretur, ipse sibi- 
mrt imputaret, auiue ordinationi congruae subjaceret. 



oblatione suggessit, in possessionibus propriis suo- 
rum corpusciiia condidlsse: frater carissime, huroa- 
nitatis intuitur, qnod priora statuu non maculenl 
funeribus, et sepulcris tantum, in comprehensis pe- 
titorio locis ministeria noveris pro soiemnitate praB« 
slanda, ut defunctorum nomino solummodo divina 
celebrentur oflicia , publica frequentaiioney et pro- 
ccssione cessante. * Data idibus Aprilis. 

GELASIU8 PAPA 8ENEC10NI EPI8C0P0* 

In ecclesia quam quis cedifieat ni/ul tibi vrm caterii 

vindicet» 

Piae mentis amplectenda devotio est, qua se ^ Ju* 
lius U. H. in re Juviana sui juris fundasse perhibeiur 
ecclesiam, quam in honorem S. Wli confessoris ejiis 
nomiiie cupit consccrari. Hanc igitur, fraier caris- 
8ime (si ad tnam dioecesim pertinere non ambigis), 
ex more convenitdedicari collau primitiis donation^ 



Qui superveiiiente filio nostro viro spectabili Ortha- r aolemni, quara ministris ecclesix deaiinasse se prae* 
^:^ -,^ ... .1 _.__„.. , — VI f^ij niuneris tesiatur, sciturus sine dubio praeter 

processionis aditum , qui omnl Christiano debetur, 
iiibil ibidem ae proprii jnris habiturum. * Data xiii 
cal. Augusti. 

De eodem. 

FrigentittS vero petitoria nobis insinuatione 8ug- 
gessit in re sua qiiam Sextilianum vocatnr, basilicaia 
se sanctorum Michaeiis archangeli, et Martini con- 
fessoris pro sna defensioiie fundasse. Et ideo, frater 
carissiiiie, si ad tuam pertinet parochiam, benedictio- 
nem 8upra memoratae basilicae solemni veneratione 
depeiidet. Nihil tamen sibi fumtaor ex bac basilica 
non erit vindicandum, nisi processionis adituro, qui 
Cbristianis omnibus in commune debetur. 

Epiteopi a suo metropolitano et ipse ab eodem 

consecretur. 



810, sfc est ad singula quacque convictus, ul oa 
aperire non poaset, et vera esse, quae huic objiceren- 
tur propria voce faieretur, ideoque tenetur manci- 
patus eu8tO(ii;p, 

GELAS1U8 nONORIO EPISCOPO. 

Dt hominibus eecletiastici jurit ne tettamenti tibi pa» 

ginam faciant, 

lltud eiiam sinceritatero luam non latere votumus 
ad no^fuiase perlaium, quod ampliatua conductor, 
quem non solum servum constat eeclesiae, sed ita ra- 
tionibus a multis teroporiboa implicatum, ui eiianisi 
esset ingenuus, donec ratiociiiia cuucta deduceret » 
modis omnibus obnoxius habereiur, ausu lemerario 
mollius fuerit condere paginam testamenti , cujus 
omne peculium ecclesiastico juri legibua non dubi- 
teiur obstricturo. Quapropter his prae8umpiionibu8 
vice nostra tua fratemitas coniradicat, nec fieri pror 



" Quia per ambitiones illicitas non pndet qnosdaro 

.^l__. _„ » .. _L» • •■ • 



8US aliqua subreptione permiitat. Ac si eidem quid- ccclesiarum jura turbare, ac privitegia quas mctro- 
quam buroaniUtis forie contigerit, qiiia grandaevua ^' politanis vei provinciallbus eplscopis decrevit anti- 
C8se iremoraiur, mox ejus sine dilaiione subsianiiain quius tcmeraria prpsumpiione pervadere propter 
unanimitas tua filiis ejus duntax.it. quibus palrimo- quod etiam communionis apostoticae desiderant dis- 
nium probatur commissum sub fideli descripiione sidinm lenere ; quo scilicet ab ejus aiicioriute divisi 
contrudat, donec temporibua universis , quibus hoc vel impunes proprias usurpationes exerccant, non 



« Anselmus Luccnsis in sua collectione lib. vi, 
cap. "d^ hoc fragmentum tolidem verbis ex epistola 
Gelasii ad Natalem episcopum refert, sed circa finero 
apud eumdem Anselmum iia variat : Caritatem tuam 
duximut inttruendam nos pariter ad metropolitanos 
vettras provincias tive cnjusquam contigwe , qwe caiho^ 
Hcam tervant uniiatem magnopere deleyatte ut obcuntet 

' Gratianus legit Viennensi. 
• Ita leglicod. Deiisdedit, cum in edit. sit If eMa//a?. 
■ Desiint scqueiitia in edit., sed rcpcrta suut a 
Calletim» in cod. Yat. 5S53. 



episcopos iu eadem regione metropoUlanus suus de^ 
beat ordinare^ eumdemque ipsum meiropolitanum tt 
humana morte tramierit^ nonniti comprovineialet epi' 
tcopijuxta farmam velerem tiudeaitt ordinare, quate» 
nut quas veneranda decrevit anliquitat nullus sibimet 
conlra fas Uiurpare conlendal. Mansi. 

• 

^ lla restiluunt Ballerini ex coil. Deusdedil, cura 
in cod. legcretur Jii/f ttf nobit in re Juliana. 

* Hjcc desunt in editis et siipplent Dallerini ei 
^d, ms. 



110 



APPENDIX SECUNDA. CANONES GELASIO ASCRIPTI. 



i50 



respicirntes quia aeterno JuJici rationeni iMn de ca* 
iliolic£sinceritili« injuria, quarode iraditionum prae- 
|iidiciis paiernarum non sine perpetnas fint damna- 
iionift iiiteritu reddtturi, si iii liac obstinaiioiie per- 
maDserint, caritatein veslram duximus instniendam, 
ut vos cmnes in commune fratres si per Dard:iniam, 
sive per quamque coniiguam provinciam constitut*, 
qoi vos sub meiropolitanis vesiris esse meministis, 
et ab elsdem substituti deceriientes, siciit vetus con- 
saetudo deposeit, unanimiier statuaiis antistites, et 
vici»sim si melropolitanus humanse conditionis forte 
drcesserit, a comprovincialibus episcopis, sicut for- 
ma transmisil sacrari modis omnibus ccnseatis : nec 
quemqaani sil>i, quim vobis antiqua dispo^itione con- 
cessum est, patiamini vindicare : quaienus et inter 
ipsas adTersaniium voluniaium procellas , veterum 
regalas nullatenus custodire cesseiis, sicut persecn- 
tionum tempore divcrsarum patres nostros oonstanier 
fecisse nou dublam est. 

€ELAS1US ANASTASIO RPISCOPO. 

Defensionis propriae desolaiis auxilio, et qui suis 
idibus adesse pro aeiatis infirmitate non possont, 
exomturo poniificero decet subvenire, quia pupiliis 
laitionero etiam divinitas jussit iropendi. Et ideo 
Haximo et Januario clericalis officii (qui se solatio 
parentaro vel propinquorum asserunt destitutos) auxi- 
iiuro ex nostra delegatione praesiabis, ut adversus 
improhitates adversarioriim suorum protecti, inac 
exsecutionis annixu, noxia commenta non sentiant. 

CBLASIUS FORTUrVATO EPISeOPO. 

TueaiHT Eecltiia quos in sui defensione suseepit. 

Irrellgiosuro prorsus ei exsecrabile judicamus, sl 
quisquaro vel exiraneos iu sui tuitione susceptus noo 
oroni fide et tota animi sui educaverit sanciitate. At 
cnro Olympios diaconus dilectionis luae Felicis et 
Olympi suggeratur avunculuSy eosque parvulos tute- 
1« vice sosceperit nuiriendos, ultra latrocinium esse 
jiidicamus, quod eos bonisculis parentum, sicut as- 
leruni, reliquit extorres, alia retinendo, alia contra 
leges et jiira vendendo. 

GELASICS JUSTINO ARCBIDIACONO ET FAUSTINO 

DEFJCNSORU 

De rebui ecelesim non esl aliquid alienandum. 

Yobis enim et famae vestrar consultum duximus, ut 
pontiAcis vesiri loco , vobiscum ab eodem aiiiuis 
subrogetur, qui ejus nomine pariter universa dispo- 
nat : quatenus oronia pnedia ad vestrum rcvocetis 
ttudium, nec cuiquam clcrico pro portione sua ali- 
quod soluro ecclesiae putelis esse depulandum : ne 
per incuriam et negligentiam minuatur ; sed onmis 

Eosiotiis summani ex oronibus praediis rusticis, ur- 
nisque collectam ad antistiiem deferatis. Ex qm 
tameo collectione habeatar ratio, quid ad causas vel 
espeosas aecidentium necessitatum opus esse perspi- 
dtur, ai de medio sequestretur ; et quatnor portiones 
vel de fideliam oblatione, vel de bac fiant modis om- 
nibos pensione: ila ut unam sibi tollat aniistes, aliam 
dcricis pro soo jodicio et electione dispertiat, ter- 
tiam paoperibus soh oroni conscientia faciat erogari : 
fabricls vero qoartaro , qoae eompelit , ad ordinatio- 
nem pontificis, erogatione vestra decernimus esse 
pensandam. Si qiiid forte sub annua remanebit ex- 
peusa, electo idoneo ab utraqoe parte costode, tra- 

• Exstant baec verba in tractatu Felicis III de Aca- 
cio riie damnaio, hic dato ex Maffeio. Mansi. 

^ Integram hanc epislotam Gratianus in duas dii- 
/riixtx, diterso etiam titulo prwfixo; nam ab iUis oer- 
tis, t^oncesso \obis usqueak iUa reddiiuriis examini, 
wulum pree/ixit clero^ et ordini, et plebi Brnudusii ita 
1%, (|uaest. 2, can. i6 : Ab illis verbii venerabilis etiam 
Daptismi usque in finem relatis de consecr. dist. 4, 

' Furle LeoiUiQ, 



A datur enthecs ut si major emorscrit fahrica, sil 
subsidio qnod f x diversi temporis diligentia polucrit 
custodiri, aiit certe emalur possessio, quae otilitatcs 
respiciat communes. 

6ELASIUS CLERO ET ORDINI ET PLEBI BRUNHUSII. 

Redituum et oblaiionum dua portiones clericis 
committantur, 

Concesso vobis, qnem petistis, antistite fratre 
jam et coepiscopo roeo Juliano. necessarinm fuit 
(eodem ad ecciesiam suam mox remisso) ad vos no« 
stra scripia pariter destinati: quibus agnosceretii 
eidero fiiisse praeceplum , ne unqnam ordinationes 
praesiimat illicitas. et infra, Redittis et ob'ati(*iicsfi- 
(lelium in quatuor paries dividat qnarum unaiii sibi 
ipse relineat, alter<im cYericis pro officiomm suornm 
sedtilitate distribuat : fabricis tertiam ; quarinm pnu- 
peribus et peregrin*s liaheat fideliter erogandain : 
quarum rationem divino est redditnrus exauiiiii. 

B GELASIUS EPISCOPIS ORIENTALIBUS DB DAMNATIONB 

DIOSCORI. 

Non petenda est absolutio^ eum inique fertur 

sententia, 

• Cui est illala senientia deponat errorrm, et va« 
cua est ; sed si injnsta est, tanto eam curare non de- 
bi't, quanto apud Deum et Ecclesiam ejus neininem 
pniest iiiiqiia gravarc sen'cn'ia. Ita ergo senon ab- 
solvi de&ideret, qua se nullatenus peripicit obli- 
gatum. 

CELASIUS ' GERONTIO ET PETRO EPISCOPIS. 

Implorandbus patrocinium episcotfi debent ade^se, 

Licel oranibiis de nobis speranlibiis non ilebcamus, 
in quanluin possomus, nos neg:ire; pltis tainen v'i- 
diiariim et orphanirum c:ios3s,et impensiusdurimus 
exsequendas, quas tueri a nobis, vel ab oinnibus di« 
viiia manifestat assertio. 

p GELASIUS LEONTIO BT PETRO EPISC0PI9. 

Qtiisquis in negotiis suis noslri nominis inlerces- 
sioiie sperat sihi remedia posse con^erri, prona nos 
convenit aniinositate praestari. 

GELASIUS CLERO, ORDINI, ET PLEBI * BRENDESII. 

^ Concesso vobis quem petistis antisiite fratre jam 
et coepiscopo roeo Juliano, necessarium fuit codem 
ad Ecclesiam suam mox remisso, nd vos nostra scri- 
pta pariier destinare. quibus agnoscerciis, eidem 
fiiisse praecepturo ne unquaro ordinaiiones prarsumat 
illicitas. Ne bigamum, et qui virgtnem non est sor- 
titus uxorem, atque iUitieralum, vcl obnoxium, in 
aliqua parte corporis debilem notatumque modis 
oronihus ad sacros ordines permittat accedere. Quod 
etiaro de peregrinis atque incognitis vel expNetentibus 
cavere debebit, quia hHJusroodi a venerahilibus pro- 
bibentur offiiiis, ac nihil ex ministeriis atque oriiatii 
posiremo de quacttnqoe re qoaro constai ad eccle^ 
D siam pertinere, audeat in alteruro qualibet raiione 
translerre. Reditus et oblationes fidelioro in qoatuor 
partes dividat, quarom sibi onaro ipsi retineai, alte- 
ram clericls pro officiororo suorom sedulitaie distri- 
buat, fabricis tertiaro , quaruro rationem divino esl 
redditiirus examini. Sacris quoque ordinibus appli- 
candos, hac observatione promoveat, utjejunio quar- 
ti, septimi et decimi mensis vespere sabbati presby- 

can. 17, incipit novus canon cum ftla/tf : Gelasius papa 
clero ei plebi Tarentinse. Profecto hcec leguntur in /t- 
bro Diurno Komanorum pontificuro, et est formula 
litlerarum quce iradebanlur episcopis recens ordinatis» 
At hanc formulam acceplam esse ex scriplis Gelasii «a- 
lis indicat vetust^s Lucensis eodex manuscriptus, in 
quo hcec ipsa formula sub Gelasii nomine legilur, FM 
autem codex Hle saculo exeunte vii scripius» Mansi. 

* AI. Brund\uii, 



151 



AD OPEHA GELASIl PAP^ APPENDICCS. 



t52 



teros atquc diaeonos ordinandos essc c< gnoscat. 
Yeiierabilis etiain baptismi sacraineninin iiisi in fe- 
Fiivilate Paschali et Pentecoste tradere non presnmat 
exceplis spgritudine laborantibus. 

GF.LASIUS COELESTINO EPISCOPO. 

Ad mimiterium alicujus ecclesice elerici ejusdem pro- 

moveaiduT, 

• Pre byteri, diaconi, et universi clerici Stomensis 
(llistoiiiensis) clvitaiis petitorio nobis snggessere por- 
reclOy in ecclesia beati m^riyris CleuUierii episcopi 
(quae in supradicta civitatis parocliia probatur esse 
coiistructa) presbyterum qui constitutns fuerat defe- 
cisse; atque in ejus locum Julianum diacooum ipsios 
ecclesi» pro celebritate ipsius loci quantocius dcbere 
onliiiari. Et ideo, fraier carissime, si de ejus Tiia 
vel moribus nihil est quod contra canouum veniat 
btatuia, suprnscriptiim prcsbyterii honore decorabis, 
sciturus eum visitatoris te nomino non cardinalis 
creasse poiitiflcis. Pariier etiam et Felicissimum dia- 
coiium in eju^ ecclesi» ministerio si conversaiio 
rjiis patitur, subro^abis, ut locus processionis cele- 
iMirrimus ad mysteriorum cousecrationem nec sacer- 
doic indigeat nec ministro. 

6ELASIU8 PAPA EZECBIil COMITI. 

A smculari judice clericui non est audiendus, 

Christianis gratuni semper debet esse, quod ab 
eorum poscitur d gnitate praestandiim : quia Deo 
servicntibus beneflciuni negare non convenil. Silve- 
•ter itaque atque Fausiinianus, qui se a ciinabulia 
clcricos confiteniHr, a Theodora se opprimi per vio- 
lentiam conquerunlur, qiiia dicunt se ingenuos atque 
Deo auctore, pristin» conditionis nexibus absolutos, 
in sorlcm deterrimx iterum servitutis addici, el per 
auctoriiatem regiam conlra leges publicas. cum cle- 
ricali cingolo tonereniur astricti, per archidiaconum 
iirbis Grumentins esse conventos, cum constet eum 
qui coeleslem militem pulsat, nonnisi ejus forum de- 
bere seciari. Ct ideo, dilecle fili, depenso salutatio- 
iiis aflatu supradictos clericos tibi coromendo, ut si 
ad delegalorum judicium eorum adveraarii venire 
conteinpserint sublimitatis tu» tuitione vallentur; 
ne quid illis aut subreptio, aut nimica legibus vio- 
lenta necessiias imponai, quia qui judicium refugit, 
■pparet eum de justitia diffisum. 

GELASinS CRISPINO ET 8ABIN0 EPISCOPIS. 

Nonnisi ad episcoporum judicium clericus voceiur* 

i> Silvester ei Faustinianiis Ccclesis Grumeniinae 
clerici lacrymosa nobis inslnuatione conquesii suni» 
iibertatem sibi doiniui sui beni^nitaie concessani 
h:ercdum ejiis oppressione pulsan, sibique in cleri- 
catiia officio penc a cunabults servienlibus, etiam 
inanuniisaore vivente, in eodem actu nibilominua 
constiiutis, divinis mysieriis impendere servitium 
Don licere, cum (si petitionem veritas subsequaiur) 
conira patris et auctoris sui factum venlcntibus, ut 
indign'18, bxreditas legibus au/eratur, nec eis liceat 
haereditalem capientibus contra auctoris 8ui prosilire 
jtidicium. Ct ideo, (ratres carissimi, quoniam se 
eiiam ab archidiacono diciae Ccclesiae queruntur op- 
pressos, qui per eorum absentiam moderatoris judi- 
cium promisit eos esse secuturoa, calcatis omnibus 
raiiimibus, et contra legesdivinas et piiblicas putsa- 
lis, forum suuni putavit auferri in vestro judicio, 
quisquis iile est qui clericum iacessit adveuiai, ut 

• Caiion iste plme cohacret cum fragmento ab Hol- 
sienio ex coliectione cardin. Deusdedit vulgaio et 
hic eicuso. Mansi. 

^ Ambos hos canones falsii inscribi Gelasio judicat, 
iirc ininierito, Beranlus, cum arcbidiaconoruni ju- 
risdictio recentioris discip!inaB exsliterit. Mansi. 

< Suspiciosi est hxc cpisiola lierardo, imo, qii d 

• Al. Sabino. 



A ecclesiae jura quae vetusii principes assidua san* 
ciione firmavenint, Impetitis clericis non negeiitur. 

GELASiuS PAPA * FA6IAN0 EPISCOPO* 

BaptUandis numerus non imponatur nec cathedraticum 
ultra tetustum morem exigatur, 

Nec numerus baptizandis jusie creditur imponen- 
dus, ciim quanti petieriot, tcI ad regenerationem fe« 
slinaverint, nou sint pro alterius voluntate repel- 
lendi. Ct ideo, fratcr carissime, hujusmodi super- 
fluam constitutionein modis omnibus remoTcbis, ut 
utiuaquisque aut in vicina sibi erclesia, aut in electa 
pro suae mentis baptizetur arb'irio. Gatbedraiicum 
eiiam non amplius qiiam vetuiiii moris esse constite- 
rit, ab eju8 loci presbytero noveris exigendum, ei de 
liis quae die dedicalionis fueriiit ofTereniium devo- 
tione collata, consueiudinem, quae generaliter omnl- 
bus eccleaiis est praescripla servabis. 

GELASIUS PAPA PHILIPPO ET ' GEBUNTlIfO EPI8C0PIS. 

" In electione episcopi paroehus debet adesse. 

• Plebs Diotrenais data nobis petitione deflevit dia 
86 sine recloris proprii gubernaiione dispergi. Ac» 
sicut asseritar, is qui a vobis jara probaiuA diciiiir 
a inucis, et lenuibus jam putatur elecius, cum ad 
V08 (o/. nos) pertineat universos as^idua admooi« 
tione compellt^re, ut oinnes in unom quem dignttm 
aacerdotio viderint, et sine ariqua reprchenaione 
conscniiaut. Ct ideo, fratres carissirai, diversoa ei 
omnibos saepe dicti loci parochiis presbyieros, dia* 
conos, et universam lurbam vos oportet saepiuscon- 
Tocare, quaienus non prout cuilibet libuerit, sed con- 
curdantibus animis tnlem vobis admonentibus, sibi 
quaerant sola Divinitatis atlentione personam, (luaiu 
Diilla conirarietas a coiistitniis possit revocare praB- 
scriptis. 

GELASIUS BONIFACIO EPISCOPO. 

p Quod servi f^igienles dominos suos ad ecclcsiam^ inier* 
^ cessionem deberU quesrere non latetras. 

Meinentes famnli dominos si ad ecclesiae septa 
confiigerini, intercessionem debenl quaerere, noii la- 
lebras, ne haec ipsa praesnmpiio tarditatis temeriia- 
lem aiigeat reniiendi. Filius enim noster vir specia- 
liilis Pelrus queritur servum suum in ecclesia S. 
Clemenlis diutius commorari, cui cuin dcpuiasset 
sacramenta pneslari, illum egredi nulla raiione vo- 
luisse. Ct Ideo dilectos supradicti hominis de prae- 
senti cum eo quem elegerit esse mitiendos, qui cum 
de impunilate ejus sacramenta praebuerint, eiim sla- 
tim facies ad dominiim suum modis oinnibus re- 
meare; autsi in Iiac periinucia forte persliterit, post 
sacrameotum sibi praesiitutum reddaiur iiivitus. 

GEL\S108 RUFINO ET APRILI EPISCOPIS. 

Quis aut leges priocipum, aut Palrum regulas, ani 
adnionitiones moderofls dicat debere contemui, uisi 
l^ qui iinpuiiiium sibi tantum aeslimei transire couunis- 
^ sum. Aciores siqtiidem filia; nostrae illustrls el ma- 
gnificae feminae Maximx pclitorii oobis insinuatiooe 
conquesii sunt Silvesirutn atqueCandidum originarios 
8U08 contra constitutiones quae supradictae sont, et 
contradictioiie praieunte a Lucerino poulilice diaco- 
nos ordinatos. Ideo, fratres carissimi, tantae praefa- 
ricalionis excciisus noveriiis sagacius inquirendos; et 
8i consiiterit querelam veriiaie fulciri, continuo qui 

mireris, imposturx auciorem Anselmum Lucensem 
suspicatur a quo uno Gr.itianus accepit. Curnam 
quacso ? qiiod de antistitum electionibiis hic agatur, 
quarum liberialem asserere e re Anselmi erat» nun- 
qtiid propterea qtiod hic decernitur discipliuac Gela- 
sianae xtati avcrbabatur. Mansk 



Forte Geromio. 



153 



APPCNDIX SEGUNDA. CANONGS C.ELASIO ASCRIPTI. 



151 



conlnidictione pReeunie noo legiiime suni creati A contigisse dicaiur ; non putandum est pnsse suffl- 
[al, consecratil a saciis officiis repellaiiiur. cere, sed certum manirestumque documentum, quia 

de tanu re non sexnius af endum est. Faciat rera tua 



IDEM EISDCU. 

Lege* prinelpum aut refuloi Palrum contemni non 

liceaL 

Qnis tutem leget principuro aut regulas Pairum, 
aat admonittones paternas dicat del>ere conieinni, 
nifi qai iropnnitam sibt tantum existimet transire 
OMDmissuffl ? 

0ELASIC8 THEODORICO leGl. 

Legei Romanorum principum tervandos $unt ab 

omnibuim 

Certom est magniflcentiam vestram leges Romano- 
ram principum, quas in negotiis bominum cusiodien 
dM esse prascepitt muito magis circa reverentiam 
beati Petri apostoli pro suas feliciutis augmeoto velle 
lenrari. 

CElJkSllIS PAPA PALLADIO EPtSCOPO. 

Tempore iincerilatii dignitai aecepta eequente debili- 

tate non amiititur, 
PraecepU canonam quibus ecclesiastica regitnr di- 
leiplina slcut ad sacerdotium debiies ror|K>re non 
patitor pervenire; iu etsi quis in co • fiierit consi»- 
lutus, ac tune fuerit sauciatu^, amittere non potest 
quod tempore sux sinceriiatis accepit. Stepnaniis 
nqoidem presbyter petit'>rio nobis deflevit oblato, 
qaod habetur in subditis olim sibi ante annos pturi- 
nos collaum presbvteri digniutem, quam rcTera 
immacttlati corporis judicio » suscepisset : sed nuper 
propter provinciae ▼astitatem ((|uain Thusciae prae 
omnibiis barbarorum feriua diversa secuntiiim, et 
ambiguius iiivexit animorum) dum imminentes gla- 
dios oTadere fug» praesidio nueretur, aciitis sudibus 
occorrentia sibi lecia transiliens inferiores partes 
corporis inseniisse suggessit, qu« vix adhibiu cnra- 
lione biennio potuissent abstergi [al, obslriugil. Et 



dileciio, fraier Rustice, sui moris et aptam maj^no 
pontifici, at eum iriginta diebus tecum esse consti- 
ttt.i8, euroqiie camibas ' indiflerenter uti necessaria 
probatione compellas. 

GELASIUS VICTORI EPISCOPO. 

Cum majores ordinare contempterint de minoribui 
promoveantur ordtnibus. 

Consuluit diiectio tua de suorum prorootione cleri- 
oorum perhibens , quod diaconi ad presbyterii gra- 
dttm (quo ecclesiam tuam memoras indigerc) Tenire 
detreciant. Uuapropter quia invitos ecelesiastica mo- 
deratio. graviiasque non patiinr, ul ex nolenlibus 
flant nolentes, ordinatio illa potest perflcere, si quos 
habes vel in acolythis, vel subdiacoois maturiore^ 
ftlate, et quorum sit viu prol>aiiilis, hos in presby- 
^ teraium studeas premovere, ut qui in suis ordinibus 
proftcere noluerint, reddantur suis inferioribus posl 
roinores ; ipsaqoe commoda presbyterl propensius , 
quam diaconi consequantur, ut bac saliem rdtione 
constricti, et honorem , quem refugerant, appetere 
niUntur, et quxstum. 

GELASIO.S PAPA. 

Te$tatori$ arbitrium servari oportet, 

Consideratio ecclesiasiicie utilitatis hoc postulat , 
ex dispositione teslatoris servandum arbitrium. 

GELASIVS. 

Quce Mcerdolee dederunt^ subtequentee poniifiees nti/- 
latenui auferre prcestunanl, 

Illud siatuendam censuimas ui qnascunque mnni- 
ficentias clericis aut sibi servieniibus de rebiis ec- 
clesiae in usum aut de propriis in proprietalem pra^ 
cedentes dederint sacerdoies ; subseqiienies pontificefi 
luillaienus auferre prsesumant. Si quid umen cnlpas 



ideo, frater carissime, supradicio iocum suum aigni- exstiierit pro qualiute personaruin, vel ngula pne- 
laiemque restitue, quaienus sacrosancU roystena ^ ^jgjj^.,,^ ^5^^^^^^^, l^ ^^^3 ljj^lj^3j„y^ noainfa- 
licut eonsoevit exerceat. Neque enim convenit ao culute districtum. 
bnc auferri anie susceptum orditiem, in quo post- 
roodum in invaletudiiiem corporis-casu probaiur ta- 
cieote collapsus. 

GELASIDS aUSTICO ET FORTONATO EPISCOPIS. 

A regimine iUipendalur ecctesice qui in terram fre- 

quenter eliditur. 

Nuper Foropopalensis * Ecclesiae clerici, una cum 
^ Sabino episcopo et Pelagio et laicis propria sugge- 
stione reserarunt praesulem suum gravi quadjjm ne- 
cessiute vexari, cujus eum dicerent incursione fre- 
qoenter elisum. Qnod ne acandalum fidelibus vide- 
retur ingerere, et Ecclesiam Dei ubique posium hac 
oflensione turbare, praecipue cuni eodem ipso vo- 
lente buc se perrexisse firmarent, ad dileciionem 
vestram scripu direximus, ut Ecclesiae cujus rector 
uli casa tenetur astrictus visiiationem congruam 



GELASIUS PAPA. 

Non mentitur qui animum faUendi non habel, 

B. aposlolu^ Paulus non ideo, quod absit, fcreilisse 
credendus est, ant sibi exstitisse contrarius, quo- 
niam cum ad Hispanos se promislsset iturum, dispo- 
sitioiie divina majo:i'>us occupatus ex causis implerc 
non poinit quod promisit. Qiianium eniin Ipsius vo- 
luntas inlerfiiit hoc pronuntiavil, quod revera voliiis- 
set efficere. Quantum enim ad divini secreta consilii 
(qiix ut homo omnia noH potuit licet Spiritu Dci 
plenus agnoscere) suprema prueiermisit disposiiiono 
praeve itus. Nec quia B. Petrus apostotus divina: re- 
verentiae ipsi Domino respondit : fion lavabis mihi 
pedet in ceternum, fefrHisse, quod absii, .tut in sua 
putaliitur minime constitisse senteniia; qnia mox 
eidem divinx voluniaii cesserit , ct quod dixerat esso 



reddatis. Verumquia nunc idem ipse yenit buc pon- j) facmrun,, a causis astrictus humaiiae salulis, passus 

lifex faisaque omnia de se iacuta disseminat; suo gg^ ^^^^^^ volunute facieiidum. 

dtvini contemplatione judicii, veslraeque conscien- 

to, exiatimaiionisque respectu rerum fide solertis- 

sime perquisiu, si atiquando scilicet vel in doino vel 

in processione, vel in atio quocunque toco probatur 

repente ' coUapsus, vocesque dedisse confusas, et 

spumas ore jacusse; quanu fieri potest examina- 

tione quxraiur. Quod Umen sive non possit aliquo- 

tom*factum tcsiificalione firmari, sive nunquam 

* Hic Honorius fuit Salonitanus cpiscopus, ad quem ali» duae Gelasii edit» sunt. Balleb 

* Ivo addit actu, 

* Ivo, suicepit* 
'Cod. Ltic, Foropopt/i€rtft«. 

* lu veluslissimo meo Luccnsi codicc legitiir Sa- 
^»0 et Pelagio laieii; qiix comuiodior csl lcctio. 

* Cod. Luc.« prolapiui. 



' GELASIUS AGILULPHO. 

Precor autem ut regulam beati PeiH apostoli in- 
ter Dalmatias constitutam defcnsare dignemini , el 
quae vohis, vcl frater, vet coepiscopus metis llono- 
rius * pro ejiis utiliiate suggesserit, vel conductores 
putaverint intimandum, quam fieri potest, prxstare 
jubeatis. 



* In Cod. Luc deest vox factum. 
^ Ad oram niei codicis addilur anellinis ; id est 

:gtiinis. 

* llaiic ct seqtientes vuIgaruiU Ballerinicx co!tcct. 
Vatic. Deusdcdit cardin. lib. ii, cap. lUO. 



f55 



AD OPERA GELASII PAPifi APPENDICES. 



156 



GELA8IU8 JAKUARIO. 



Sed cfiisas quibu8 beneflcia bfiti Petri aposloli 
conlinuau percupias, fidenter injunso. Praesiei igi- 
tur lua nobilitas, ut rebus pauperum ejus auiilium 
defensionemque concedat, et conductores eanim pio 
favore lU''atur, ut vicissitudinem pra^siiiorum ab eo- 
dem percipiat consequeniem, cujus meritis, et bo- 
nori dcfotus ista dependit. 

GELAS1L8 FIRMINJB ILLUSTRI FF.MINJ^. 

Ad cumulum vero mercedis ves^trae periinere cer- 
lissiinum est , si praedia quae vel a barbaris vel a 
Romanis inconvenienter invasa suiit, vestris disposi- 
tionilms egentiuiii victui refnrmentur. Cojus tanla de 
provinciis diversis, qua; bellorum cladc vastatae sunt, 
Romam multitudo confluxit, ut vix ei, Deo teate, suf- 
ficere valeamus. Conspicitis ergo quantum boni ope- 
ris acquiratis, si B. Peiro aposlolo praedia, quae pro 
8ua quisque aiiima coutulii, vestro post Deum pnesi- 
dio liberaia reddantur. Cujus benedictionis eulogias, 
qoas pro afft^ctione direxi , peto ut grata suscipere 
mentedigneris. 

GKLASIU8 ACTORIBUS URBICI. 

Constat vos intulissc actionibus ecclesiae ex praB- 
statione fiindi claculas, qiiem conduciionis tiiulo le- 
nes, de fnictibus (an. 4U4) aniii consuiatus Asterii 
etPraeiidii VV. CC.« de indictionc iii, auri solidos 
XXX, Notavi V cal. Augusti • Flavio V. C. consule. 

GELASIUS b HERELEUViB REGUC 

Sii pro victu paoperum domno filio exoellentissimo 
cum meis liiteris supplicarel, Prtrum Ecclesias 
defensorem dirigere properavi. Quo veniente snldi- 
iniuiem quoque tuam saluUre non desiiti , pluri- 
mom deprecans, ut pro vestrae salutis, et prosperi- 

• Id est Flavio Viatore, qni fuit consul. an. 495. 
Alia cautio ejusilem diei ac lisdem verbis subjicitor 
ab eodem Gelasio dau Vincomalo, ubi solum fundi 
nomen decst. Ball. 



A lalis augmentis egentium causas juvare digncmini. 
Daia V cal. Ilartii 

*GRLASIUS PETRO EPISCOPO POTENTINO. 

Secuiidum quod vesiri portiioris significavit libeU 
lus, compertum habemus vos pne mnnibus hab^re 
negntium insolitum. Pertulit, diaconem quemdaro 
commisisse inceatum multis indiciis invicinia notom. 
Sed quia nemo potest cauonice illud stuprum pro* 
bare, memoratus diaconus omne meritum recusat 
inde subire judiclum. Ad quod ego multis ineviiabi- 
libus curis iuvolutus quanta possum brevhate sic ra- 
tionabiliter respondeo. Nulla quippe judicia inier ho- 
rojies necessaria essent , si omnes veritates cunctit 
paiuisscnt. Sequitur ergo perquiri a judice dcbcre 
probationem jiidicii ordlne, unde aliter non cogno- 
acitur verilas cnlpae. Sed cum colpa non ignoratur, 
Dcc synodum ex boc congregari oportere, liec judi- 
cium agitari jubemus. Sed sola modulata sontei^tia 
in concJio tractetur, quae meriium culpae exredero 
B oon videatur. Sicut dictuni est antiqois, oculum pro 
oeulo,dentem fnro 4enie^ et librala mensura, ideo fnil 
jossa io lege, ot joxta meritom culpae damnatio poii< 
dereiur vindictae. Si quidam fortasse minos capncea 
in bis qoae praemisimos proptereavacillant,qoia8cri- 
ptom habent in legibus nosiris, De occultis iiemo ju- 
dicetur et judicet. Sed hi kiles vigili roente pertra- 
ctent, quta quod de occultis negatur, sob tacito in- 
tellecto de manifestis conceditur. Consiat ergo coih 
Beqoenter hoc dici de ipsis occultis, quae scandalum 
Ecclesiae nullum inducunt. Si postquam oiiriscan- 
dalom contigerit pro crimine, nollo modo est prae- 
tereundom qoia Ecclesia et saiisfactione pacata quiet- 
cat, et sedata remaneat colpa sic publiciter punita, 
ot eiiam babcant timorenu Satisfaciio namqoe illa 
est , qoa innocens qoisque manifestator, a qoibos 
reos credebator. 

^ Anonymos a Valesio edilos de gestis Tbeodorlci 
regis hanc reglnam ejosdem Theodoricl genitricem 
roemorat. Mater Ereliva dicta CoUiica , caiholiea quh 
dem eraif qumin baptimo Eutebia dieta. Ball. 



* Ex ms. cod. 0ttiver8it:itis Taorineosi:*» fol. 4, pag. 7. 




I.-7 



APPRNDIX TCRTU. CONCILIA QUi£DAM A GELAS10 CELEBRATA. 



m 



APPEIVDIZ TERTIA. ( 

CONCILIORUM SUB GELASIO HABITORUM RELATIO. 



• CONCILIUM ROMANUM L 

0110 a ieptuaginta epiteopU Utni iacri et aulhenUci ab 
apoeryphis iunt ducreti^ tub Getasio^ anno Domini 
494 JMerio atque Prte$idio con$ulibui. 

L 

^ Ordo * iibrorkm VeUrii TeHamenti quem « eancta et 
eatholica Homana suicipit et veneratur Eccletia^ di- 
^f M a beato Gelaiio papa 1 cum ieptuaginta epi» 
icopii. 

GenesU liber unus. 

Rxodi liber uiius. 

Let itici liber unus. 

Maineri liber unus. 

Deateronomii liber nnus. 

Jeso nave [Josue] liber unos. 

Judicani liber unus. 

Katb liber udus. 

RefDorom [Kegum] lil)ri qoaluor. 

Paraliporoeiion libri duo. 

Pftalmorum 150 liber unos. 

Salomonis iibri tres : 

Proverbiay 

Ecclesiastes, et 

CantUra canticororo. 

Item Sapieniiae liber unus *. 

Eccleslasticus iiber unus. 

Item ordo prophetaruni * : 

* Ad fldem catholicam illibate custodiendam , dis- 
sidia toilenda , pacemque in Ecclesia restitiieiHtadiy 
pontifex una cuiu concilio in eo potissimum labora- 
fit, ut apostoIic;e et c:)thoIic« Kcclesiu^ communio 
Dulla vel levi niacula conspersa , illibata penitus et 
impolluia sarta ac tecta in omnibus serv;irettir. Ad 
boc auiein pr:est.)ndum solliciiiorem curam impen- 
dens. non solum vindlcasve voluit ipsaiu Cccleitiiim 
ab omnibus , ut seroper full , immunem hxresibiis 
stque baereticorum consortio; sed ut eain redderet 
a pravorum scriptorum contagione securaro , omne 
Uudium adhihenSy delectum habuit eccle^iasticorMm 
librorum qui hactenus ediii legi solerent: distiiiguens 
leparansque, qiiasi os doniini, mundum ab imroundo, 
et secernens pretiosum a vili. Cujtis rei perflciendae 
gratia decretnm constituit ab Ecclesia caiholica per- 

Rsiuo servandum, iii quo post recensitos Yeteris ac 
ovi Tesiainenti libroscanonicos. adjecit de priniatu 
Romanx Ccclesiae et aliarum patriarchalium Eccle- 
liarom joribns, ad reprimendam Constantinopolita- 
Doniro antihiitum prsesumptionem et aiidaciam in- 
fniigentlain, qiia se Acacius priroum, inde ejus suc- 
cesMires adversus Komaiiam Ecclesiam proierve 
Aiiiiis erexerant. Sev. Binius. 

^ Quotquot hoc loco enumerantur, et in rano- 
neiD s;icrorum librorum rereruntur libri Veteris Te- 

* Est in collectione Isidori, cujus exemplaria vetu- 
tiissinta duo sunt in bibl. Collegii Paris. Soc. Jesu. 
lii ros. cfMl. Dacheriani) collectionis Dionyslan» , ut 
iHitil, decretum hocDamaso tribuitur. EtBaron.,ad 
aii. 69, ex roncilio Komano sub Damaso, quod con- 
tima Cresconiana collectio , partein bujus decreii 
CKhib t. In ms. Jurensi llormisds paps iribuitur, 
le^te P. i^blieo. In nostro inscribitiir : Notitia sacra- 
nw Scripturarum^ seu tibrorum canonicorum cum de^ 
^piione vel adnotadone Ge'asii papm. Describiiur 
lioc decretuin a Viiicentio Bellov. in prJog. cap. 13 
Ki 14. Multvi imea« tadio Gelastl uomine, ab Aldhci- 



A Isaiae liber unus. 

Jeremiae liber uniis. 

Ciiioth, id est, de lamonfationihus strs. 

Ezechielis liber unns. 

Danielis liber umis. 

Ose» liber unu<>. 

Amos liber unus 

Micha>ae liber unus. 

Joel liber unns. 

AhdiaB liber unu^. 

Jonae liber uncs. 

Nabum lilier uiius. 

Habacuc liber unus. 

Sophoniae liber umis. 

Aggaei liber unus. 

Zachariae liber unus. 

MalachL-e liber unus. 

Item ordo bistoriaruin : 

Job liher iinus, ab aliis omistus» 

Tobias liber unus. 
B Esdrs ^ liber unus.* 

Esther [Hester] liber unus. 

Judiih liber uniis. 

Machabaeorum liber unus [libri duo]. 

Item ordo scripturarum novi et ceterni Teslameiiti \qurm 
eatholica tancta Romana suscipU et veneratur Ec« 
eletia]. 

Evangeliorum libri quatuor. 

stamenti, iidem pene omnes recensiti sunt supra 
canon • ulliiiio concilii Laodiceni, et canone 47 coih 
citii Carihaginensis iii ; item episL 3 Innocentii primi 
ad Exuperium. Canonem apostolorum 84, utpota 
«|uo sacri omiltuntur, etapocryphi in numerum sa- 
crorum r«treruntur, spurium esse et illegitimum supra 
iii noiis cjusdem canonis copiose ostendimus. Veterit 
ac Novi Testamenti libros sacros a calumnia haereti- 
corum omniuro liheravit doctissiroe et copiosissime 
reverendissimus et illustrissimus cardinalis Bellar- 
niinus tololib. i de Verbo Dei scripio; illustrissimus 
item cardtnali<( Baronius tom. I Aunalinm, diver^is in 
G locis, S. Paiili, aliasque canonicas epistolas cum 
Apocalypst S. Joann s npostoli a furore el dementia 
haereticorum vindicavit : ad evitandam proliiiiateni 
Isihuc lecturem benevolum remiito. De libris apocry- 

{ihis eoruroque auctoribus diversis in locis Annalium 
larouius dignissima observatu adnotavii, etpost euni 
Antonius Possevinus in Apparatu sacro. Sev. Bi- 

KIUS. 

« Hocdecrelum ettstal distinct. 15, can. 3. Lcciio 
ejus ab originali taniopere discrepat, iit satin cerio 
statui non possit qiiaB sii vera et pura Gelasii , nec 
magnopere inirandum sit si nonnulla siut quae dirii- 
cultai^-m faciunt. Vide notas emendatorum decreti 
Graiiani , eic. Sev. Biiiius. 

moin lib. de Laude Virginitatis cap. 11 , postca aii- 
tero Gelasio appellaio, ab Hincroaro Kemensi, Lupu 
Ferrarienst, Nicolao papa, et in Chronico Centulcnsi 
apud Dacherium, lom. IV Spicil. Vide et Capitulare 
Attonis tomo VIII. Harduim. 

' Hunc librum Hieronymus apud Hebraeos nonha- 
D Iieri affirniat, sed tantum apud Graeeos. Quem etiam 
Jesu filiuin Sirach fecisso indicat sicut aliuin suhse- 
qiicntem libnim. Labbeus. 

* Libri Prophetarum, num. IG. Labbeus. 

^ Al., /t6rt duo. Laooeus. 



«59 



AD OPERA GCLASll PAPiE APPENDICES. 



IGO 



Seciiiiduin MaUlineum libcr uniis. 
Secu tdum Marcum liber unus. 
Secundiim Luc:)m libpr unus. 
Secundum Jo:innem liber mins. 
Acluum apuslobTum liber unus. 

Epislolae Pauli apostoli uuinero 14. 
Ad Romanos epistola uiia. 
Ad Gorinlbios epistol:i* duae. 
Ad Galalas episiola una. 
Ad Tbcssalonicenscs epislo'x duac. 
Ad Cpbesios epislola uiia. 
Ad Philippenses epislula una. 
Ad Colossenses epislola una. 
Ad Timolbeum cpisioloe dujc 
Ad Titum epistola una. 
Ad Philemonem epistola una. 
Ad Hebrasos episiola una. 

Iiem Apocalypsis Joaniiis liber unus. 

llem canonlcae epistolse iiumero septcm. 
Jacobi apostoli epistola una. 
Petri aposioli epistolae diiae. 
Joannis (ipostoli epislol» ires. 
Judat Zeiotis aposioli episiola una. 

11. 

* Gelasu Papa decretum eum seplua^inla episcopis Aa- 
bilum de apocryphii icriplurii, 

Posi bas orones propbeticas, eTaugelicas , atque 
apostolicas scripturas, quibus Ecclesia catholica per 
graiiani Dei fundata est, illud etiam intiinandiim pu- 
tamus, quod quamvis universae per orbcm * catbo- 
liejp Ecclesix unus tbalamus Cbristi sit; sancta ta- 
nien Romana caibolica ct apostulica Ecclesia * nullis 
synodicis constiluiis caetcris Ecclesiis pra*Jala est, 
sed evangelica voce Domini et Salvatoris no>lri pri- 
niatuin obiinuit, Tu es Petrui, inquicntis , et super 
hanc petram (Bdificabo Eccle$iam mgam, et portce inferi 
non prantalebunt advenui eam ; et tibi dabo ctavei 
regni cxlorum» Et quwcunque ligaveris iuper terram , 
erunt ligata et in castii ; et qu(pcun<jne iolverii super G ponercgiensis] episcopi^ 



A Jesus (/ Cor. iii) ; lamen ad xdificalionom nnstram, 
eadem sancta [al. add. id esl] Romana E< clcsia post 
illns Veteris vel Novi Testamenti , quas rcgnlaritrr 
snscepimus \al. superius notavimus], etiam bas f a/. 
alias] suscipi non probibet scripluras, id est, 

Sanctam synodum NicaBnaio trecentorum decem 
et octo Pairum , mediame maximo Consiantino 
AugUhto, Hi qua Arius baeroticus cundenmatus esi. 

Sanctam synodum Constanliiiopolitanam, mt*diante 
Tbeodosio seniore Augiislo, in qna Macedouius bas- 
reticus debiiam damnaiioncm excepit* 

Sanclam synoduro Ephesinaro , iii qua Nesturiiis 
conderonalus est consensu beatissimi Coelesilni pa- 
pap, medianle Cyrillo Alexandrinae scdis antislitey et 
Arcadio episcopo ab Italia destinato. 

Sanctam synodum Cbalcedonensem , mediante 
Marciano Augusio, et Anatolio Constantinopnlilano 
episcopo, in qua Nestoriana et Eutycbiana haereses 
simul cum Dioscoro ejusqne complicibus damoalae 
sunt. 

Sed et 81 qua sunl concilia a sanctis Patribus hac- 
tenus instituia , post horum auctoriiaienf et custo- 
dienda et recipienda, et decernimus, et mandamot. 

IV. 

Iiem opusciila B. Cypriani martyris et Cartbagi* 
nensis episropi, in omnibus recipienda. 

Item opuscuia B. Gregorii Nazianzeni episcopi. 

Item opusrula B. Basilii Cappadociae episcopi. 

Item opuscula B. Athaiiasii Alexandrini episcopl. 

* Item opuscula B. Cj-rilli Alexandrini episcopi. 

Iiem opuscula beatiJoannis Constantinopolitaol 
episcopi. 

lieiii opuscula B. Tbeopbili Alexandrinl episcopi. 

Item opuscula B. Hilarii Pictaviensis [a/. Froteril 
A'exandrini] episcopi. 

Itcm opuscula B. Arobrosii Mediolancnsis epi« 
Sropi. 

Iiemopusculn B. Augustiai Hipponensis [o/. Hip- 



B 



terram, erunt ioluta et in ccelli {Maith, xvi). 

Cui data[al.ai/(/f7a]^est eliam societas beaiissimi Pau« 
li apostoli vasis elociionis, qui non diversn, sicut hae- 
retici garriunt, sed uno tempore, uno eodemque die, 
cloriosa morte cum Petro in urbe Boma, sub Caesare 
Neroneagonizans,coronaiusest,etpaniersupradictam 
saiictam Romanam Ecclesiam Cbristo Doinino con- 
secraruni, talemaue [a/. aliisque] omnibus urbibus 
in universo mundo sua praeseniia atque veneraudo 
Iriunipho pnHulerunt. 

Est ^ ei^o priina Petri apostoli sedes Romana 
Kcclesia, non habem maculam , neque rugam, nec a/t- 
quid hujusmodi {Ephei. v). 

Secunda autem sedes apud Alexandriam beati 
Peiri nomine a Marco ejus discipulo et evangelista 
consccraia est. Ipseque a Petro aposiolo in iOgyptum 
dirccuis, verbum veritatis praedicavit, et gloriosum 
consnmmavit martyriuin 



Item opuscula B. Hieronymi presb]|Fteri. 

Iiem opuscula B. Prosperi viri religiosissimi. 

Item epistolam B. Leonis papae ad Flavianiini 
Constaniinopornanum episcopum destinat.im ; eiijns 
textum [a/. de cnjus lextu] quispiam si usque a«t 
unum iota disputaverii, et non earo In omnibus ve- 
nerabiliter receperit, anathema sit. 

Iiem opuscula aique tractatus omnium orthodoxo- 
rum Pairum qui in nulk) a sanctae Eccle^iae Romanae 
consonio deviarunt, nec ab ejns fide vel praedicatione 
sejuncti sunt ; sed ipsius commanionis [al. commii- 
nicntlonis] per graliam Dei iisque in altimum dieiii 
vitae suae fuere participes, le$;endos decernimus. 

Iiem decreialcs epistolas, niias beatissimi papaedi- 
versis temporibus ab urbe Romana pro diversonim 
Patrum ^ cunsultatione dederuni , venerabiliter reci- 
piendas. 

Item gesta sanctorum martyrum, qiii muhiplicibus 



Tertia vero sedcs apud Antiocbiain ejusdem bea- 1> tormentorum cruciatibus , et mirabilibns confessio- 
Scff'....; D^i,: «..^«..^n r.^.»:..^ k»k^i... u««^ — \.u'.^ si ^^^ iriumpbis irradiant [a/. illustrantur]. • Quis ila 

esse catbolicorum dubitet, et majora eos in agoni<i 
biis fuisse perpessos, nec suis viribus, sed gratia 
Dei et adjutorio universa tolerasse? Sed ideo secun« 
dum antiquam consuetudinem \al. addit. et sin;:ula<. 
rem cautelam], singufari cautela in sancta Romana 
Ecclesia non leguntur, quia el eorum qui ronscri- 
psere nomina penitas ignorantur : et ab infidelibua 



lissimi Petri apostoli nomine habetur honorabilis , 
eo quod illic priusquam Romam venisset babitavit , 
et illic primuin nouien Chrisiianorum novellac gentis 
cxortum c&t. 

lU. 

* Et qtiamvis aliiid fundamenlum nullus possit 
|)onere, pra:ler id quod posilum est, qui est Cbristus 

* 1n cod. Justelli hic tilulus sic legitur : Decreta 
G. P. de recipiendii el non recipiendis libris : quce 
icripta iunt ab eo cum 70 erttfift/tfiimu episcopii, 
Labbf.us. 

' Suiit baec et in ep^slola 8 Nicolai papse ad Michae- 
lom imp. . ct in praifatione vetusta Concilii Niraeni , 
qnam edidimus tom. II, quam et .^neas Parisiensis 
reniat lomo YII Spicil., pag. 95 et 97. IIardui.n. 

* Suut is:a ei in cpisi. 8 Nicolat papae anie lau- 



daia. Hardoin. 
^ Nlcolaus papa loco citaio. Harduin. 
' Nicolaus papa loco citato. llARDUiif. 

* Alio ordine recensentur in ms. Labbeus. 

» Hinrmarus tom. II, pag. 545, legit consolatirne , 
pag. 545, consolatione vel consultatione. IIauduiii . 

* Al., Quis ista catholicorum dubilet, vel, Quis cor 
tholicus dubitat majorat etc. Labieis. 



m 



APPENDIX TCRTIA. CONCILIA QUiEDAM A GELASIO CELEBRATA. 



fOS 



aui idioiis superQua, aul minus apla, qunm rei ordo A pauca, quae ad memorinm vciierunf , et callioliois 

riieril. scripu csse pulanlur [al, inseria le.^iinlur J; viianda sunt, credimus esse subdeiida. 

gicut cuju6'laro Qiiirici [a/. Lynci] et Julil», sicut 

Georgii, aliorumque tiujusiiiodi passiories , qiiac ab 

baereticis perbibeniur compositae. Propier quod , ut 

dictum est, ne ye\ levis subsaniiandi orireiiir occasio, 

in sancta Romana Ecclesia non leguntur. Nus tamen 

cum pnedicta Ecclesiaomnes martyres* et eorum glo- 

riosos agnnes, qai Deo magis quam bomiaibus noii 

sunt, omni devotione venertfmur. 

Ilem Vitas Patrum, Pauli, Antonii, Hilarionls, el 
omuiiim eremitarum quas tamen vir bealissimiis 
scripsit llieronYuuis, cum omni booore suscipimui». 

* Item acius beati Silvestri apostoliae sedis pnesn- 
lis,licet ejus qui conscripsitnomen igooreiur, a multis 
taitten iii url>e Romana catholicis legi cognnviinus, 
et pro anliquo usu nmltas h»c imitauiur Ecclesix. 

* Item scripta de invcnlione crucis domiuics, et 
alia aeripta de uventione capiiis Joannis Baptistae, 
Dovcllx quasdam [al. quidem] reUtiones sunt, et ^ 
nonnuUi eas catholici legunt. Sed cum haec ad ca- ^ 
ibolicoruin iiiunus pervenerint , beati Pauli apostoii 
prscedat sententia : Oninia probate; quod bonum est 
lmete{l f/iess. v). 

lieiu Rufiiius vir religiosus pUiriiiros ccclesiastici 
operis edidit libros, non.ioUas etiam Scripiuras in- 
terpretatus est. Sedquoniam bcatu^^ [i.l, venerabilis] 
Uieronymus eiim io aliquibus de arbitrii Libertate iio- 
lavit, illa sentimus qus prxdiclum beatiim lliero- 
nyoiimi seiitire coguoscimus ; et non solum de Rii- 
fins, sed etiam de universis qiios vir sa'pius roemo- 
rsUis zelo Dei et fidei religione reprehendit. 

Iteni Origenis nonoulla opuscula qux vir beatissi- 
roas Uieronymus non repudiat, lcgenda suscipimus. 
Reliqna aiitem omnia cum auciore suo dlcim .s csse 
renuenda. 

Itcm chronica Eusebii Cxsariensis, et ejusdero ec- 
clesiasticx Historiae libros : quaiuvis in piinio nar- 
rjtionis sus libro tepuerit, et postea in laudibus at- 



V. 

Nolitia librorumapocryphorum'qui non recipiumur, 

In primis Arimincnsem synodum a Consianiio 
C;esare Constanlini Augusti filio coiigregatam , uie- 
diante Tauro pra^fecto [a/. praitorioj ex lunc ei nunc, 
etusque in xternuiii conritemur esse damiiatam. 

Item * liinerarium nomine Peiri apoiitoli, qiind 
appellatur sancii Clementis libri [decem, al. novein ', 
octo, apocryphum. 

Acius nomine ^ Andrcx apostoli, apocryphl. 

Actus noiiiine Thomx apostoli, iibri 10 apociyphl. 

Aclus * nomine Peiri apostoli, apocrypbi. 

Actus * nomine Phili. pi .ipostoK, apocryphi. 

Evangelium nomine Thaddxi, apocryphum. 

Evangelium noniiiie Matthiae, apocryf.hum. 

Evaiigelium nomine Pelri apostoli, apocrypbum. 

Evangclium nomine Jacobi Minoris, apocryphum. 

Evaiigelium noinine Bariiabx, apocryphuni. 

Evangelium \al. EvangeliaJ iiominc Thomx quo [aU 
quibusj iituuturMaiiich«i,apocryphum "[a/. :ipocr.|. 

Evnngeliiiin [a/. Evangclia ] nomine Banholomxi 
apostoli, apocryphum [a/. apocryphal. 

Evaiigelium iiomine Andrex apostoii, apo. rypbuni. 

1* yangelia qu:e falsavit Luciauus, apocrypha. 

Liber de infantia Salvatoris , apocryphus. 

Evangelia qoae falsavit Esitius [ a/. Hebychius et 
IsiciusJ, apocrypha. 

Liber de Naliviiate [a/. Infantia] Salvatoris, et de 
Maria ct obstelrice [a/. addit, ejus | , apocryphus. 

Liber qui appellatur Pastoris, apocryphus. 

Libri oroncs quos fecit *^ Leucius [a/. Lucius ] 
discipulus diaboli, apocryphi. 

Liber qui appellatur FundamcntUiU, apocryphus. 

** Liber qui app<.4latur Thesauru^, apocryphiis. 

Liber de filiabus Adae geneseos, *^ apocryphus. 

*^ Centimeirum *" de Christo, Virgilianis compagi- 



que excusaiione Origenis schismatici uniim con- G natum versibus, apocryphiun. 



scripserit libruin : propter rerum tamen iit>tiliam 
tingularem, (^ua ad iusti uciionem pcrtineut, usque- 
quaque non dicimus renueiidos. 

Item Orosium virum eruditissimum collaudamus : 
quia v.>lde nobis neces^ariam adversus paganoiuiii 
caluu<iiias dignaro ordinavii bistoriam miraque bre- 
Titate contexuit. 

Iteiu veoeiabilis Scdulii ' paschale opus , quod he- 
roicis descripsit versibus , iiisigni laude praefcriiinis. 

Itcm Juvenci iiibiluminas laboriosum upus noii 
iperuinius* sed miramur. 

Caetera, quae ab haereticis sive schismaiicis con- 
scripta vel pr»dic:«ta sunt, nuUatenus recipit catho- 
iici et apostolica Romana Ecelesia ; ^ e quilms 

* ^ide Baromum ad an. 515 oum. 10, et ad an. 
5il nuro. 31. Harddin. 

* Vide Papebrochium die 5 Maii, et die 4. IIar- 
mn, 

* Sednlii opus non apnaniit , nisi post Asferii 
consulaium. Citator ab Isidoro in lib.de Script. Eccl. 
cap. 7. Haeduin. 

^ Al., Qua iint tamen qum non recipiuntur, Lab- 

BECS. 

Al., Qifi nuUatenus a nobis recipi debent, Lab- 

iCDS. 

* Est opns Recogniiionom. Hardvin. 

* Vide Photium Cod. 114. et Atigusiinom llb. i 
contra adversarium legis et prO|diet. cap. 20. IIar- 

DUI.^. 

* Ciuntur ab Isidoro Pelusioia lib. ii , ep. 99. 
Harouin. 

' Citantur ab Anaslasio Sinaita apud Colcler. 
toin. 111 &fonum. Eccl. Gr£cae. llARnuiN. 

^^ Yide Uieroiiym. in prooBuiio couunent. iii Mat- 
llixum. Hariuin. 

" Apud Altonem Vercellenscm Ifgiiur Seleucius, 



Liber qui appellatur Aclus Tccix* ci P.iuli aposluli, 
apocrypbus. 

Liber qui appellaliir Nepotis, apocryphus. 

Liber Proverbioruiu qui ab basreticis conscriptus 
et saiicii Sixti [al, Xysti] nouiiue prxnoiaius esi, 
apocryplius. 

Reveiatio quae appLlIatur Pauli aposloli, apocrypha. 

** Revelatio qux appellatiir Thom;e apostoli,'apo- 
crypba. 

ReveUtio qox appellatur S. Siephani, apocrypha. 

Libcr " qui appellatur Transiius, id est Assumptio 
sanctae Mariae, apocryphiis. 

Liber qui appellatur^Pcenilentia Adne, apocryphus. 

Liber ** Ogi% nomine gigaiitis, qui ab bjLreiicis cuui 



In (lue epistolae Innocenlii ad Exuperium, Leucius, 
Videtur esse Acvxcof x^f ^^^ ^pu^^ Pbot. cod. 114. 
IIarduin. 

" Bviaav/soi apud Pboiiom cod* 85. Harduin. 

*' Vide Cedreiium edit. Basil. pag. 3, versu 52, 
et pag. 6. vers. 39. Epipban. hasres. 59, nuin. 6. Geor<i 
D gium Syiicellum pag. 5. Uieroo. epist. l!£7, niaos. 
18 et 24, aliosque. Harduin. 

*^ Uaec vox deest iii cod. Jiistel. hoc loco; sed 
pene sub finem dicitur C€/i/o de Christo. Lalbeus. 

*' Vide Isidorum lib. de Script. Eccles. cap. 5. 
Harduin. 

** Deest in iiostro ms. et Jusielli. Labbeus. 

*^ Meliii vel Melitonis Smyrnensis. IIarduin. 

** Apud Epiphan. haeres. 26, n. 8, aTroxaXu^icc toO 
'ASafi : nam idem essc opns Cedreuus sub initium 
docet. IIarduin. 

** Al. De Vegia nomine gtgante, Labbecs. — Al. de 
Eugcnia qtue. Vide Euchulog. pag. 885, ubi iravruv 
itpayfiariioi. Icgitur, pro riyyivrwv, llt rcclC vox ea 
scribitur in cod. Reg. 1026 et 1027, et ro^onrrfiiov 
BioXov, apud Phoiium cod. 85. Uarpuin. 



163 AD OrERA GELASIl VkVJE APPENDICES. m 

dracone posl diliiviam piignacise nngitiir, apocrpyhiis. A Opusciila Faiisli Riiegiensis (•allianim, npocrypha. 

LiberquinppellainrTestainetiiiiinJob, apocrpylius. Opiiscula Fmmentii CaRci, apocryplia. 

Libtsr qui appellatur Poenileutia Origeiiis , apo- Epistola Jesa ad Abagarum [a/. Abgarum]regeni, 

cryphus. apocrypha. 

Liberqui appellalur Poenitentia sancti Cypriani, Epistola Abagari [a/. A1>gariJ ad Jesum, apocrj 

apocryphus. pha. 

Liber qui appellaiur PQeniientia Jamnae et Mam- Passio Quirici [ aL Cyrici] et Julit», apocrypha. 

br», apocryphus. Passio Georgii, apocrypha. 

Uber qui appellatur * Sortcs sanctoruro apostolo- Scripiura quae appellaiur conlradictio [a/. inter« 

rum, apocryphus. diciio] Saiomonis, apocrypha. 

Lil)erquiappellaturLaas[a/. Lususlapostolomm» Pliylacieria omnia, qa:e non angeloram (ul ilii 

apncryphus. eonflngunt), sed daemonuro niagis urte [a/. nomlid* 

* Liber qui appellaliir Canones apostolomm, apo- bus ] conscripta sunt, apocrypha. 

cryphus. iisc et omnia bis siiiiilia, quae Simon Maguf* Ni- 

Liber * Physiologus, qiii ab haereticis conscrtptus colaus, Cerinlhus, Marcion, Basilides, Ebiuu, Paii* 

esi, et U. Ambrosii noniiiie sigiiatus [a/. praeiio- lus cliam Samosaienus, Pliolinus, et B.mosus, et qai 

taius] , a|K>cryphus. simili errore derecemnt ; Montanu^ quo«|ue cum suis 

iiistoria Eusiebii Pamphili, aporrypha. obscenissimis sequacibus, Apollinaris, Valentinus, 

Opu«ciila Terlulliani , apocrypha. sive Manichaeus , ^ Fausttis, Afiicaiius, Sabeliinii, 

Opiiscuia LACiantii [al, Firniiani], apocrypha. |. Arius, Macedonius, Eunomius, Ncvatas, Sabbatiiis, 

Opus<*ula Arricani, apocrypha. ^ CaHislus, Donatus, Eustathius, Jovinianus, Pelagiiis, 

Opuscula Postumiani et Gulli, apocrypha. Julianus Eclanens s, ' Coelestinus [a/. CoBlestius], Ma- 

Opuscula Moutuni, Prisciiix et Maiimill^, npo- liniitius [a/. Maximianus], PrisciliianusabHispaiiia, 

cryplia. Neslorius Consianlinopoluanus , Maxirous * Unlcus 

Opusnila omnia Fausti MaiiichfM, apocrypha. Lampetius [a/. Lapicius], Dioscorus, Eulyches, l^e* 

Opuscula Comniodiant, apocrypha. iriis , el aliiis Petrus, e quibus unus Aifxandriam , 

Opuscula alterius Ciementis Alexandrini , apo- aliu» Aniiochiammacu!avit; \cacius Coiistaiitinopo- 

cryph». iiunuscum consortibus [a/. sociis|suis; nec iion 

Opuscula Talii [a/. Tharsi $eu Tascii] Cypriani, el oinncs liaeresiarchae , eorumque * diseipuii , sive 

apocrypha. scbisinatici, dociieruni vei conscripseruni quoram 

Opu^cula Arnobii, apocryphn. noniina niinime retinentur ; nou solnm repudiata, 

Opiiscula Tychonii, aiiocryplia verum etiam ab oroni Rouiana catliolica el apostoiica 

Opuscula Cassiani [a/. CabSioais ] pre&bytcri CaU Ecclesia eliminata, atque cum suis auctorilms aueto- 

liaruni, apocr^-pha. rainque Sfquacibus siib analhcmaiis indissoiubili 

Opiisruia Yictorini Pictaviensis [a/. Pclabionensis], vinculo in xternum coufiiemur esse damnata ". 

apocr} pha. 

CONCILICM ROMANUM SIVE DECRETUM 

De Ubru recipiendis et non recipiendii a Celoiio papa cum epiicopii anno cireiter 196 ha^lum, 

ADMOMTIO, 

(Ex Suppl. Joan.Dom. Mansi.) 

Celibre illud de Ubrit proband.t improbanditque deeretum, tn Homano quodam eoncilio editum diu muUumqui 
eruditos exercuit, Potitsimum e$t de auctore distidium. Concdiorum coUectoret omna Celatio papce tribuarwu , 
quibus et fidem attruit Burchardut Wormatientit , Cratianut et mtt, eodicet pterique, Verum in codice uetu^ 
itittimo colteciionit Dionysii Exi^ui , que^n Dacheriui communicavit Baluxio , hoe iptum dccretum Damad 
paptB nomen prcefert, Denique m vetuttittimo Urgetlenti codice Baluziut Hormitdas papce nomen prwfixum 
reperit, Chif^iius in Jurenti nongentorum annorum codice hoc decreium offtndU; cumque emeudaiisH' 
mum omnium quce ad id usque prodterdnt judicaref^ extcribeudum illud edendumque in tuit ad opera VigilH 
Taps. nsis notis assvmpsit, Hormisdm papce in eo codice inscribitur ; ex (fuo tenlentice de Hormitdu decreti 
Uliut conditore aucloriiat tumma accettit, lla rebut conttitutii^ factum ett ut non anie muUot annot ct, Fott" 
taninut in codicem Vaticanum at^norum nongentorum ineiderit , qui hoe iptum decretum proferi, idemque eum 
mutta retecetf qute tit editit legunturj hoe pree ewterit argumtnto tinceritatem ejut vindicari judicavit, Id enm 
iotemne etthujutmodi lucubrationibutj ut quee brevistinuB tunt, hm genuince centeantur; fit enim ut noiit tubinde 
et novii additionibut tractu temporit reformentur, ut tuccedentium temporum ditdnlince accommodentur, Hoc ergo 
decretum^ prout in eo Vaticano codice tegitur, produxit in tuo de Antiquitatibut Uortcs Commentario ; centuitque 
hac yei tota aucioritjte eonlrovertiam de auctore oputculi decidi^ cum Celatiano nomine inuribatur. Huic vni 
ctarittimi tententiee accetturot taniorit criticas peritot omnet centeo, tum quoad operit auctorem , cum etimu 
quoad tatum de ejut tinceritate judicium, in iii prceiertim quce retecta el plane innovata exhibet. Si enim agatur 
de iit qute communia habet cum caslerit^ in multis profecio Chijflaiano Jurenti cedit^ in quo iectij probatior 
e«, ul conferenti patebU, Detiderandum proinde tupereuet ut terttut atiquit parit aniiquitalit codex profrretur^ 
in quo et detractionet Vaticance romparent, et probahe itlce Chiffletiance leetionet offerrentur ; idque ti unquam 
tort (tt/ml, prolatis ultro manibui eruditos exctp uros non dubito, Sed bonum faciumHd tandem mihi vetustum 
Luceusem codicetn annorum nongentorum evolventi obtigit, En tibi ex eo, teclor, decretum de tibris probandit 
reprobanditque^ in ifuo ea omnia retecta sunt^ quce desunt in Vatieano. In cceterit ad Chifftetiannm lectionem 
polius quamad Vaitcanam accedit, Cetasiuno nomine intcribitur^ ac tandem tate est quate desideraverit, ^eque eo 
tantunt nomlne prastiat cmerii huctitque exctitit ; tedeiezeo commendabilur magit, quod prmfalione orneiur 
nuspiam ineditis legenda; qtianquam doleo incuria exseriploris luxatam esse^ nec facile tanandam. Tota Ccla- 
siana est, quantum ex tiyU timititudine judicare lictt, Hoe ett meum de nova hac Celasiatii decreti editione ju' 

' Editne suiil in codice canoniim veterc Ecclesi.c C qoe; atqueiia codd. Jiistclli et nosler. L/ibbeus. 
Bom. edilo ex biblioilicca l>. le Pelleiior, regni ad- * Abebt a cod. Juslel., el in nostro diciiur Ca- 
niinisiri, aniio 1687, pag. 570. IIar.ci.n. lipsus. Labbeus. 

*Deest iiicod. Ju>tell<. Labbeus. • Al. Cyiiicus, sicque omnino legendum ex ms.-. 

• Citatur a Yimeniio Ud.ovac. lib. vii Speciili Larbkus. 

Nutur., cap. 63. IIarduin. » Harduinus, qui uhismatka docuerunt, elc. 

* Expuiicta virguU ineNus le^as Fauslus Africa- ■ In iiis. noslro, FxpticU decrelale edilum ub UoY'- 
nus ad di. >c. Fausti U legiciisis Galli,iruui, aliuruni- fnisda papa urbis Homa^, IIaruui^i. 



1G5 



APPEND1X TERTIA. CONCILIA QUifiDAM A CELASIO CELEDRATA. 



r>6 



dicium : ul id approbem erudilii, ejuidem decreli iriplex tcketna profero^ Vaticmtum^ Jur^me teu CJ^iffletinnnm^ 
et Lucenu. 

Posi ktecuripta incidi in decretum Gela$ianum ex wtustiuimo Florenlino codice editum a P. Josepko Dtan- 
ekimo OratorH Romani S. Philippi Nerii pretbytero V, Cl., in prolegomenis ad IV volumen Anastasii Bibtiotke» 
eam edilionis Romance, Ex eo codice reprcesentare se genuinum decretum Gelasii vir ille doctus eensuit. Nec sane 
negnverimTneliorem esse ejus leciionem prce Vaticano, Cum vero ait idem vir doclissimus^ eatalogum illum sacro» 
rum Librorum qui in Valtcano Fontanini non exstat^ legiturque in suo Florenlmo, e Vuticano sive scriptoris in - 
curia^ uve alicuius fraude subtractum esse, futtle est et inane^ cum et a meo pariter Lucenti abtit, quem sane 
Lueensem e% Valieano iUo expressum, sive ambos ex tertio alio derivaiot esse, nemo sibi persuaterit, cum dis» 
erepent non raro, Hunc si omittas sacrorum librorum eatalogum, in ca:teris Florentinus ille fere cum nostro 
eonvenit : paucis exceptist qum ad extremam pagellas oram diligenter adnotavi *. Est vero Florentinus Blanchini in 
fine mutUuSt nampost illud : Faiisli Hegiensis, etc, easiera desunt, qme tamen in reliquis omnibus niss. codicibus 
kgunlnr. 

Ume seripseram in priori mea editicne : modo vero aliquid accessit^ quo nowa ka:c editio orneiur, nempe ra- 
rianUse vetustitsimo Frisingensi codice aunorum cirdter iOOO, quas miki, pro ea qua est kumanilate suppedi- 
UnH frir doctistimus P. Frobenius Forster prior et bibliotkecarius S. Emmerami Ralitbonensis, In eo codice 
eencHio DamaU decretum istud subjicitur^ nam eo eoncilio absoluto statim subditur : Item dicliiiii e^l : Nunc 
mo de Scripturis diviuis agenduio esl, quid universalis cailiolica recipiat Ecclesia, et quid vitare deluat. 
laeipit ordo Veleris TtSlaiBeoti, etc. ; tum conlinuo sequitur integrum decretum de libfls legendis. 



LUCBHSB* 



YATIGAlfUM FONTAlfllfl 



Inelpit dccreiale ab urbe Roma Inrlpit dfcrclale sancii Celasii 
«lifaMi de recipiendis sive non reci- papae urbis Romae. 
piemdis libris factum. 

Sfnodum sub Gela^o papa urbit 
Remee cum lxx episcopis. 

iNCIPlT PROLOGUS. 

Ad dMeeutiendas , vel inteliigendas 
SeripturaSj quas (sic/ in Novo vel in 
Yeteri Testamenlo a pturibus ediiat, 
illud apostoiicum nobis convcwt 
tervnre eloquium : Prophetia», tn- 
f Mff, nolile spemere ; omnia aiiteiii 
proluiie; ut pl.nius DA operalione 
credamus illas etse cotiditas, quas de 
adventu Domiid^ ac nalivitnte^ vel 
paseione ipsius^ et resurreciione cer- 
Hssime fuisse ioeutas, per quas enim 
Iftfrfe ettam] nof credimus essesnl- 
Mfoa ; ibi inlelUgimus t//ttd, ubi di- 
fif.-Qaod bonuro est tenete, ad 
repeltendas^ vei a catkolicis rennen- 
iae Scripturas es*e cognovimuSf 
fMt etiam vir eruditssimu* Hino» 
tigmus revudiarit esse damnatuSt 
niJlSdf nobis dicere, ut ab omni spe^ 
fte mala ahtineamui. 



JURENSB CHIFFLBTII 

Incipit decreialc in nrbe Roma 
ab llorniisda pnpa ediinni. 



Ilas Florentlnianas viirtanles ad columnanim 
»^"sirariim calci^m cnm caeteris posuimus, praDmissu 
f<HliC4 t lurcniini ooiuiue. Eoir. 



De Scriplurit divinis quid univer^ 
taliter catkolica recipiai Etclesia^ 
vel post kcec quid vitare debeai. 

i. 

Ordo de Veteri Testamento , quem 
sanctaet catkoUea Romana suscipit 
tt konorat Ecclesia^ iste est : 

Geneseos liber I . — Exodi liber I . 

— Levitici tiber \ . — Nnmeri liber 
\. — Deuteronomti iiber I. — Jesu 
Na e liber \ . — Judicum Uber 1 . — 
Ruik liber 1. — Regum libri 4. — 
Paralipomenon libri 2. — Ptalmo- 
rum 150 Uberi. — Salomont libri^, 

— Proverbia, Ecclesihsies et Caniica 
Cauiicorum, — Iicm Sapieutitv liber 
I. — Eccletiattici iiber I. — licro 
ordo p oplictanim : Etaice liber I. 

— * llieremioi libcr I, cum Cinotk^ 
ac Ittinentntionibui tuit, — Etechie» 
lit Uber i. — Danielit liber i. — 
Osee liber I , — Amot iiber \ . — • 

* Variantes fod. Frisui};. Iliereihiteliberunus cum 
Cinoih^ id ett lamentalionibut iut«. 



107 



AD OrERA GELASII PAPiE APPENDICES. 



iC8 



MXRNSB. 



YATICAWUU FOHTATflNI 



JVEElfSB CHIFFLBTII. 



Post ^ proplieiicasfmantt arHiqua 
additur cl evaiigdicasl alquc apo- 
Molicas Scripluras, » quibus Erclc- 
sia calholica per graliam Dei fun- 
dat» est, eliain iilud inlimandtim 
puiaYimus, quodquamvis universae 
per orbem caiholicap diffusae Ecclt'- 
siae uniis thalamus Christi sit ; saii- 
cta uroen Romana Ecclesia nuUis 
synodicis constituiis caeleris Eccle- 
siis prjelaia esl, sed evangelica voce 
Domini • nosiri priniaium obti- 
nuit : Tu e$ Pntrui, in<|uien8, el 
iuper hanc petram mdificabo Eccle- 
$iam weflm, ei pcrt<Bin(eri non pra- 
vaiebunl adver$u$ eam ; et tibi dabo 
clave$ regni coslorum ; et quoBcunque 
]igaveri$ $uper terram , erunt ligata 
et in ealo; et qua;cunque $olveri$ 
$uper terram^ erunt lo/n/a et in 

aelo. 

[Manuanliqua$uppl€tur Cui\ Ad- 
dita esl etiam socieias beali[manii 
antiqtia $uppUtur beaifssimi Pauli 
apostoli vas eleciionis], qui non 
diveriio, sicut karetici ^ garriunt, 
sed uno tempore, uno eo4lemqne 
die glorU>$a mcrte cum Petro in 
urbe Roma &uh Cxsare Nerone 
agnnizans cnronatus est ; et pariter 
snpradiciam sant taro Romanam Ec- 
clesiam Chrislo Domiiio ooiisecra- 
runt , • lalesque omnibus * oibibu$ 
iu universo mundo sua pr»»entia, 

^ Add.t : qtiem $nncta et catholica $uscipH Eccles'a, 

* Joannis apo$ioH ep:$to!a una, Altenu$ Joann $ 
pre^byteri epistolce du(v, |ia eliam lcgiiur in vetusiis- 
simo i!odice Donysiano S. Emcrami. 

* Explicit canon Kovi Testamenti, Item diclum e$t : 
pos ha$ omnei pro;hetica$, etc. 



i. 

Post prophciicas, et evangelicas, 
atquc apostolicas Scripturas, qiii- 
hus Ecclesia catholica per gratiam 
Dei fundata est, etiam illud inti- 
niandum puiavirous, quod quamvis 
uniyersae per orbem catholicae de- 
fusie Ecclesiae unus thalainus Chri- 
sti sit ; sancta tamen Romana Eccle- 
sia nuUissynodicisconstitntis caete- 
ris Ecclesiis praelaia est, sed evange- 
lica vocc Diunioi et Sal ^ atoris nosiri 
primalum obiinuit : Tu e$ Petru$, 
inauiens , $uper hanc pftram ceilifi' 
cabo Eccle$iam meam ; et portce tn- 
feri non prcevalebunt adver$u$ eam; 
et tibi dabo claree regni ccehrum; 
et quccennque ligaveris $Hper terram^ 
erunt ligata et in coslo ; el qucecunque 
$olveri$ $uper terramf erunt $oUUa et 
in coslo» 

Cui data est eiiam societas bca- 
tissimi Panli aposioli , vas eleclio- 
nis , qui non diverso , sicut beresi 
garriiinl, sed uno teinporc, uno 
eodemqiie die gloriogam niortem 
cum Petro in url>e Itoma sub Cae- 
snre Neror.e agonizans , corouaiui 
csl, et parilersupradiclam sanciam 
Roinanam Ecclesiam Clirisio Do- 
mino conFecraruiit, alcisque omni- 
bus in univcrso ninndo siia prac- 
seiiiia atque venerando triumpho 
pcrlulcnint. 



Michcem liber 1. — Johel liber i . — 
AbdicB liber 1. — Jonce liber 1. — 
Naum liber !• — Abacuc liber I. — 
Scphonias Uber f . — Agga liber I. 
-^Zaehariw liber i. — MaUckm 
liber 1. — Item ord > hisiorisiruin : 
Job iiberi, — Tokim liber i. — 
E$dra! Ubri 2. Euher iiler I. — 
Judith liber I. — Maehabmanm 
iibri 2. Item ordo Scripturanim Noti 
et iEierni TesUmenti * : Evanae" 
liorum Hbri 4 : Seeundum MTat' 
thasum liber i^-^Seeundum Mareum 
liber i . — Seeundum Lucam iiber i. 

— Secundum Joannem iiber i. — 
Item Aetuum apoetoiorum liber i. 

— Epi$toi(B Pauti aponta/t mwiera 
14. Ad Romano$ efnstoia i. — Ad 
Corinthio$ ept$toim t, — Ad Enhe- 
iios epistoia i. — Ad Theualoni- 
ccnses epistoioB 2. — Ad Gaiata$ 
epistoia i. — Ad Phiiippen$e9 epi- 
stola 1. — Ad Co'ouen$e$ epi$tola 
1. — Ad Timotheum epieloice 2. — 
Ad Titum epistola i. — A<i Pkite- 
monem epi^tola i. — Ad Hebreeoe 
epi$tola I. — iiem Apofai^psis 
Joannis iiber i • — iiem Canonicae 
Epistoi.e numero sepiem : Petrt 
apo$toti epistolas i. — ' Jacobi apo- 
$toii evistoia i. — Joann'$ apouoii 
epi$toUB 5. — Judm Zeioti$ apoHoU 
epistola unaK 

II. 

Post ha$ omne$ propheticas, el 
evangelicas, atqiie apostolicas, guos 
superius deprompsimus^ Scriptnras, 
quibus Ecclesia catholica per gra- 
tiam Dei fnndata est, etiam iliud 
intiniandum putavimiis, quod qiiam* 
vis universae per orbem diffusae ca- 
tholicae Ecclesiac unus thalainui 
Christi sit; sancta tamen Romana 
Ecclesia nullis svnodicis constitutit 
cxtcris Ecclesiis proiaeta est , sed 
evangelica voco Domiiii et Salvato- 
ris nosiri primatum obtinuit : Tu 
es Petrus^ inquientis, et superhanc 
p tram cedificabo Eccie$iam meam : 
et portce inferni non prasvaiebunt 
advereis eam; et tibi dabo ciawei 
regni eoelorum^ et quacunqu^ iigo' 
veris super terram , eruni iigata ct 
in ccelo ; el qwgeunque $oiveri$ $uper 
terram^ erunt $oiuta et in eeeio, 

Additaest eiiam socieias beatis- 
simi Pau'i apostoli, vasiselectionis, 
qui nou diverso, sicut baerelici 
garriuui, sed nno tempore, ano 
eodemque die gloriosa morte cum 
Petro iii urbe Roma sub Caesare 
Ncrone agonizans, cnronatus est. 
Kt pariter supradictam sanctim 
Romanam Ecclesiam Clirisio Do- 
mino consecrarunl, aliisque oroni- 
lius urbibu$ in nniverso niundo, sua 
praesrntia aiqne \enerando trium- 
pho praclulcrunl. 



^ Cod. Flor. add t ha$ omne$ 

' Idein cod. adilit qua$ superlus deprompsimu$, 

* Idem cod. addii ei Saivatoris, 
^ Idem cod. , hcsresei» 

" Idem cod., aiiisque, 

* idem cod.. urbibus. 



iXSO 



APPENDIX TERTIA. GONCILIA QU/EDAM A GELASK) CELEBR\TA« 



ro 



LUCBfTSB. 



alqiie Tencrando Irliinipho ' jirjKii- 
lerant. 

E6l ergo prtfnn Petri aposioli 
Mdes Rumana Ecclesia non nabens 
naeulani , neque nigam , nec ali- 
quid ejaamodi. 

Secunda autem sedes apud Alex- 
•ndriam B. Peiri nomtiie a Marco 
cjos discipulo et CTangnlisla con- 
leerau est. Ipseque a Petro apo- 
sliilo In iEgypio directus , Terbum 
▼eniails pr;edicaTit et gloriosum 
eomecraTit [nMmii aNCi<7iia crtigi' 
iwf consumiiiaTitJ marlyriuin. 

Tertin Tcro seiles * apnd Antio- 
dilam ejutdem beaii^sinii Pi Iri ap >- 
sltftli iMabeiur bnnorabilis, eo quod 
iHrfeiR prius quam Roma Tenissei 
babliaTitet' ibidein priinum nomen 
ChrisiianorumnoTellxgeMiis exof- 

El qaamTis aliud fundamentum 
nvllus possit ponere prxter id quod 

^1^01 est , ^ qutnl est Cbristus 
». tamen ad s^iiicationem san- 
clara« * idem \numu anliqua eam- 
dem] Romanam Ecclesiam post 
illas Vetcris tcI NoTi Testamenii , 
qiias * regulariiersuscipimusetiam 
suscipi non probibet Scripturas. 
* Id est sanctam synodom Niclieiiam 
•ecandum treceiilorum decem et 
octo episcoporMiit ' fmanif antiqua 
poRtfMr Patrum] mediante Maxinio 
Comantino Avgusio. 



TATICAITIJU FONTANI?!!. 



Est ergo prima Petri apostoli 
sedis Romana Ecclesia non hsbeiis 
maculam, nec rugam , ncc aliqiitd 
ejusmodi. 

Secunda autem sedis apnd Ale- 
xandriam, beati Pelri iiomen, a 
Marco ejus discioulo CTangelisia 
consecraia cst. Ipse(|ue a Petro 
apostolo in i£gypto directus, Tcr- 
bum Tcriiatis prxdicaTii, et glo- 
riosum consommaTil manyrium. 

Teriia Tero sedis apiid Autio- 
cbiam item beatissimi Petri Apo- 
sioli babetur honorabilis, eo quod 
illic prius quam Roniam venissct 
liabiiaTit , et illic primum nomen 
Chrislianoriim iioTellx' gtiiitis exor- 
lus i-si. 

II. 

Et quauiTis aliud rundamentum 
niilius possit ponere pra^ter id 
quod positum esl, quod csi Chris- 
tus Jesus ; lameu »dincationem 
sanciam idem Romanam Ccclesiam 
post illas Veteris Tel Novi TesU- 
menti , quas regulariter suscipiinus, 
etiani suscipi non probibet Scriptu- 
ras. Id est sanciam syiiodum Nice- 
nam CCCrum X. et VIII. Patrum, 
niedlauie Maximo ConstaoiinoAu- 
gusto. 



JURENSF. CHIFFLETIf. 



Est ergo prima Pclri ai>ostoli re- 
des Uomana Ccclesia , non habens 
maculam, neaue rugnm, nec ali- 
quid hiijusiiiodi. 

Secunda auiemsedes apod Alex- 
andrtam beaii Petri nomlno a 
Marco ejus discipolo , aiqiie cTan- 
gclista consecraia est. Ipseque in 
ifi<*ypi<> dire<ias a Peiro Aposiolo, 
Tcrbiim Teritatis prsedicavit , et 
glortosum consummavit marty- 
rium. 

Tfrlta Tero scdes apml Anlio- 
chiam itcm beaiissimi Apostoli Pe- 
tri hal»etiir bonorahilis, eo quod, 
tllic priusquam Romam Tcnissei « 
habitaTit : et illie primum nometi 
Chrisiianorum novell«genlis exor- 
luin est. 

IIL 

Cl qunmTis aliud ruitdamentum 
iiullus potnii ponere |.r:Mcr id quod 
p<»situm o»t , quod est Chrislus Je« 
siis; tamen ad aedificationero nc^ 
fit^ni eadem Romana Ecclesia , 
post illas Veteris tcI NotI Tesia» 
mentl, quas regiilariier snperias 
enumeraTimiis , eliam bas susclpl 
non proliibet Scripluras. Id est 
saiictam >ynoduiu Nicasnam secun« 
dum trecenios decein et octo Pa- 
tres, nicdianie Maximo Coiisian- 
litio Auguslo, iM qua 'Arriut Itasre' 
licus condemnatut est, 

Sanctmn tifnoditmConttanHnopO'' 
litanam^ medtante Thcodotio teniore 
Auguxto , in qua Maredoniut hmre» 
ticut dtbilam damnationem excepk» 



SAACUm synodum Ephetiam , Sanclain senodum Efisinam, in 

^«1 anliqua Ephesioam] in qua quo Nesiortiis damnalus est , coii- 

lorius daronalus esi, * cttm c»u- seiisu Coelestini papi', mediante 

seiisa ** heati Coelestiui papx, me- Cirillo Alexandrinas seJis aniesiiie, 

dianle Chergllo Alexandrin» seilis et Arcadio ab Italia distinato. 
aatistite, et Arcadio epitcopo ab 
kalia desiioatn. 

Saociam synodum Chalcedonen- Sanctam synodam Calcedonen- 

ieai,medianie Marciano Augusto , sem, mediante Marciano Augusio gem, ihediante Maiciano Augusto» 

ei AnaU.olio Coiistautiuo|>oiitano et Anaiholio tonstanitnopoliUno elAiiatolioConslantinopoliUnoepi* 

episcopo» in qua Nestoriana ct Cu- episcopo» in qua Nesioriaiia, An scopo, in qua Nestortana el Euty- 

uciaiia barresls simul cum Diosco- nochiana, et Enticbiciana bereses chiana hxresls, simul cum Diosco- 

ro. ejusque complicibus ** damna- siinul cum Dioscoro, ejusque com- ro ejusque complicibas damntias 



Sauctam synodom Kpbesinam« 
In qua Nesiorius damnatus esi« 
consensu beaiissimi Coclestini pa- 
p» , medianie Cyrillo Alexandrin:e 
sedis antistite , et Arcadio epiteopo 
ab lulia destinalo. 

Sanciam synodum Calredonen- 



tMteti. 



plicibus daninaisB suui. 



^'Opascula 6. CidliCipriani inar- 
(yris el Carthaginentit episcopi. 



III. 

Incipiunt oputcula recipienda. 



Item opuscula beati Cicili Cipria- 
ni inartiriSy et Cart»geneiisis 
episc. 



* Idem cod., pertulerunt, 

* Idein cod. , Antlochiw beatitvmi, 
' Idem cod., iUie. 

^ lii eodem cod. deest quod ett, 

* Idein cod., sancra. 

* Idem cod., euperiut enumeravimut, 
^ IJem cod. ooii babet id eti* 

PAiaoL. LIX. 



sunt. '* Sed et ti qua tunt coneHia 
a tanctit Patribut hactenutinttituta^ 
pott ittorum quatuor auctoritatem d 
cuttodienda et reeifnenda decrevt- 
mtff. 

IV. 

Jam nunc tubjiciendum de op«- 
srutit tanciorum Patrum quee in 
Ecclena catlwlica recipiuntur, 

Opuscula b«ati Cxcilii Cyprianl 
martyri^, Carihagiiieiisis epuGOfii 
in omnibut recipienda, 

• Idem cod., Patret, 

* In eodoiii cod. dcesl cum. 
'* Idem cod., beatittimi, 

** Idein cod., damnatte tunt. 
" Desuni hxc Tcrba usque ad num. IV. 
Cod. Flor., item et sic deiiiceps. 



« 



6 



171 



AD OPERA GELASIl I AP.E APPENniCES. 



112 



LUGBNSB. 

Opuscuh beali Gregorii N mzan- 

ieiii epi. 
Opuscula B. Basili Gappadoeiac 

episcopi. 
Opuscula B. Alhanasi Al xandn- 

nl episcopi. 

Opuscula Theophili Alexandrini 
episcopi. 

Opuscula B. CyriUi Alexandrini 
epi$copi. 

Opuscula B. Helari ^ Pictaben- 
iis episcopi. 

*Opuscula B. Joanuis Conslan- 
tiuopoliiaui episcopi. 

Opuscula B. Ainbrosii Mediola' 
nensis episcopi. 

Opuscula B. Augusiini ' Ipone 
Regiensis episcopi. 

Op.iscula U. Hieroniini presby- 
teri. 

Opuscula Ikali Prosperi viri rc- 
ligiosissiini. 

^ Opuscuia B. Leonis pap£ ail 
Flaviauum CoustaniinopoliMnum 
epfscopuin destiuata, cujus iextnm 

3uispiam si usque ad unum iota 
ispulavcrit, et non eam in omtii- 
hus venerabiliter receperii, nna- 
thema sit. 

Opuscula, ' tractalus omnium 
Palrum orthodoxMrum, qui in nui- 
lo a sanctae ecclesise Romanae con- 
soriio (leviarunt, i>ec ab ejus flde 
vel prse«iicaiione sejuncii sunt ; seJ 
ipsius ui cominunicaiionis per gra- 
liam D«.'i usque in ultimum aiem 
vi.i* siix fuere pariicipes» legendos 
decernimus. 

Itein decretales epistolas quas 
Witissimi papae diversis tempori- 
hus ab iirbe Roma pro diversorum 
Patruin con^olatione dederunl, ve- 
iier.ibiraer * suscipieuda. 

Itein gesta sanclorum martirom 
qni muliiplicis [manu antiqua inul- 
tiplicibusj tormenlorum cruciati- 
bns et inirabilibus, confessionum 
iriuropliis Inradiant. Quis^ ista ca« 
tholicorum dubitet fmann antiqua 
ei] fnajora eos in agonibus fuis.se 
perpessos, necsuisviribus,sed Dei 
grati t etadjutoriotiitivffsa tolerasse? 
Sed ideo secundum nntiquam cunsue- 
ludinein $ingul.iri caulcia in saiicla 
Uomana Ecclesia non leguutur, 
quia ei eorum qui conscrtpserttnt 
nomiia penitus ignonntur; ct aU 
iiifldelibus ' vel idiutis superilua, 
aut niinus apia quam rei ordo rue- 
rit es^e putatur. Sicut cujusdaiu 
Quirici el Julitae , sicut Georgi 
aliorumque ejusmodi passioncs, 
quu ab haereticis perhibenlur com- 
l»osit«. Propter quod, ut dietum 
esiy ne vel levis subsannandiorire- 
tur occasio in * Romana Ecclesia 



VATIGAinill FOMTAfflNI. 

Opuscula beaii Gregori Nazazcn • 
sis epi. 

Item opuscula i>cati Basili Capa- 
docixepi. 

Item opuscula beati Alhanasi 
Alexandrias epi. 

Uein op. beati Joannis Constan- 
tinopo1it:inne epi. 

iiem op. beati Theophili Alexan- 
drinas epi. 



Item op. beati Helari Pictavin- 

sis epi. 

fiem op. beatl Ambrosi Medlola- 
neitses epi. 

Item op. B. Augustini Ipponere- 
ginsis rpi. 

Iiem op. beati Hieronimi prbi. 

Item op. Prosperi viri religiosis- 
sinii. 

Iicm cpiitola bi. Leonis pnp. ad 
Flavianum Cnnstantinopolitanum 
episcobum distinam i. cujns textum 
(juispiam suis, quae ad unum iota 
dispotaverit, et ntm cam in oiiini- 
bus venerabiliterieceperit, unath"*- 
masil. 

Itein op. iractatus omnium Pa- 
trum orthodoxorum qui in nullo 
a scae Kcclesiae Romanc consortio 
deviarunt nec abejus lide vel prae- 
dicatioiic sejuncti sunt ; sed ipsius 
communicationc per gratiain Dei 
usque in ultiinutn viiac sux fucre 
participes, legendc decernimus. 

Itcm decrelalcs cpistolas, qiias 
beatissimi pap.diversis tcmponbus 
ab urbe Boma, pro dtversorum Pa- 
trum consolatione, dederuiit, ve- 
nerabiliter suscipicndas. 

Itcm gesta sanciorum mnrtirum 
qui multiplicibus tormcntoniiu 
cruciatibus, et mirabilibus conr«'s- 
sionum triuinphis inradiant. Quis 
ista Calholicorum dubitet mnjora 
eos in agonibus fuisse perpessos, 
nec siiis viribus, sed Dei (rratia, et 
adjutorio? Singulari c luiella in sca 
liomana Ecclesia non lcgunlnr, 
qiiia et eorum qai c<mscribcrc no- 
iiiina pcnilus ign<iratur, el ab in- 
lidelibus et idioiis snperflua, aut 
minus apta, quam rei ordo fuerit, 
esse putantur. Sicut cujiisdam Ciri- 
ci et Julitae, sicut Giorgi, aliorum- 
q>ie hiijusmodi passiones, q. ad 
hereticis perhibentur compositae. 
Propter quod, ut dictum est, ne 
vel levis subsanandi orrereiur oc- 
casio, iu sca Romana Ecclesia non 
legunlur. Nos tamen cum praidicta 
Ecclesia omnes manires, eteorum 
gloriosos agones, qui Domino ina- 



JbllENSB CniFFLKTII. 

Itcin opnscula beati Grtfgorii Na« 
zianzeni episcopi. 

Item opuscula beatl Basilii Cap- 
padociae episcopi. 

Iiem opuscnla beaii Athanasii 
Alexandrini episcopi. 

Itein opuscnla beafi Joannis 
Constantinopolit;tni episcopi. 

Itein opiiscu'a beaii TheopbiD 
Alexaiidrini episcopi. 

Item opuscula beati Cyrllli Alex* 
andrini episcopi. 

Item opuscula heati llilarii Ph 
claviensis episcopi . 



Iiein opuscula beaii Ambrosii 
Mediolanensis episc. 

Item opuscula Leati Augustiui 
llipponeregiensis ep. 

Itoin opusciila beati Hieroiijuil 
pre>b}icri. . 

Item opuscu!a beaii Prosperi vi« 
ri religiosissinii. 

Item epislol m beati papae Lennis 
.')d FUivianuin Constantinopoliia- 
num episC(M'U')i desiinatam :de eu« 
jus lextu quispiam si usque' ail 
unum iota disputaveril, et non 
eam in omnibns venerabiliter rc- 
ccpcrii, anat. sit. 

licin opnscul.i atque traclalus 
omuiuin Pairum orthodoxonnti 
qui in nullo a sanctx Romaiiae Ec- 
clcsiae consortio deviarunt, nec :ib 
ejus fide vel prxdicatione sejunc- 
li stint; FcJ ipsins communicationi 
per gratiam Dei usque in uUiiuum 
diem viiae su.ne fuere participes, le- 
gendos deccrnlniU"'. 

Item decretales cpistolas quas 
beaiissiini pap», diver^s lempori- 
hus ab urbe Roma pro diversoruui 
Patrum consulkitione dederunl, 
vcnerabiliter susctpiendas. 

Ilem gestasanctorummartyriim, 
quoe multiplicibus tormentorum 
cruciatibus , et inirabitibus confes- 
sionum triumphis inradiani. Quis 
ista catbolicorum dubitet, et niajo- 
ra eos in agonibus fuiss:^ perpes- 
sos ? Nec suis viribus, sed Dei gra- 
'Ja et adjulorio universa tolerasse t 
Sed ideOy secundum antiquam con- 
suetudinenif singulari cautela in 
sancta Romana Ecclesia iion le- 
gunlur, qnia et eoruin qui conscri- 
psere nomina penilns igiiorantur^ 
ct ab inliilelibuset idiotis su| erfliia, 
aut minus apta, quam rei ordo fue- 
rit, essc putantur. Sicut Quirici 
ciijnsdam ei Juliiac ; sicut Grorgii, 
aliorumque cjusmodi passiones, 
quae ab haerelicis perhibcnlurconi- 
positae. Propter quod, ut dicium 
cst, ne vel levis subsannandi orire* 
tur occ.isio, iu sancta Romana Ec- 
clcsia non leguntur. Nos tainen. 



' Ideincod., Pictavensis. 

* In Floreniino hic pouiiur post S. Atlianasium. 

' Idem cod., Yponeregi Regionensis. 

^ Idem cod., episiola. 

' Jdem cod.« atque ttuctatus. 



^ Mem cod., suscipiendas essc. 
' lii cod. Flor. deesi isia 

* Idcm cod., el. 

* Idein cod. addil sancta. 



«73 



APPENDIX TCRHA. CONCILIA QUJ:DAM A GE.LASIO CCLIiDRATA. 



m 



LnCBSISB. 



non legiiniur. ^ios lameH cum 
pr^sdicia Ceclesia omnes inartires 
et eorum glorlosos ngones, i|ui 
Deo magis qiiam hominibus noti 
sunt oinni deTOtione vencramur. 

Item Yitas Palruin, Pauli, Aiito- 
n i, ilarioiiis, etomnttim hercinila- 
rum, quas timen vir bealissimus 
descripsii llieroiiymus, cum <* om- 
ni honore siiscipiiniis. 

Ilem Actus beati Sylvesiri Apo- 
stolicae sedis prxsulis, licet ejiis 
qoi conscripsit nomen igiiorelur;a 
multis tamen in uibe Ronia a 
cailiolicis legi cognovimuit, ct pro 
aniiquo uso mult£ hoc imitaiitur 
fcicclesix. 

* Item scripiura de inventione 
tanctw crucis doniinicae, et alia 
scriptura de inventione capitis 
loannis Baptistae, novellae quide n 
rclationis ' noniiulli ea$ calhollci 
lCjjunf, sed cum hsec ad caiholico- 
rum manus pervcnerinl, beaii apo- 
R oli probant [maitii antiqwi prxce- 
ilat] seiiteiiti}im ^ : Omnla probale^ 
ijuod bonum e$l tenete* 

Item Rulinus s\x^ religxoimmus^ 

* qui plurios [ma/tu antiqut pluri- 
inosj ecclesiasiicis operis edidit li- 
iiroft, noii uuiias eiiara Scripturas 
iiiiorpreUitus est. Se I quoniam ^ 
beaiissimiis Hieronimus eum in 
aliquibos de ar6t/rti libertate iiola- 
vit, illa sentiemus quae prjedicium 
llieroniinus sentire cognosciintis; 
ei non solum de Rufino, sed eiiani 
de univcrsis, quos vir sxpius me- 
iiioraius zelo Dei et fidei religione 
reprehendif. 

Item Origetiis nonimlla opuscula 
qus vir beatissimus llieronymus 
uon repudiat, legenda suscipimus; 
reliqua autem ' oinnia cum aoclore 
suo dicimus rennupnda. 

Item Cronica EusebiiCesariensis 

* epi atque ejusdein Historix eccle- 
siaslie» librus, quamvis iu primo 
iiarraiiODis sii» libro tepuerii, et 
po5t in laudibus atque excusniione 
Origenis uniim scismitici conscri- 
pserit librum; propter rerum ta- 
inen singularum notitiam, qux ad 
** >crutationeiu [mtfHM an</^a iu- 
structionem] perlinent, usquequa- 
que non diciinus rennuenda, 

Orosium virum eruditissimum 
collaudainus^* quia valde nobis ne- 
ccssariam adveisus Paganorum ca- 
lamnias ordinavit Storiam, inira- 
qiie brevitaie contexuit. 

Yenerabilis tirt Seduli *' epitcopi 
Paschale op:iS, quod heroicit de- 
ftcripsit versibus, insigni laude ** 
proferimus. 

Juvenci nihilominus laboriosom 
opus non spernimus, sed miramus. 

* In codem cod. dec4 omni, 

* Idem cod. non habei tanctce^ 

* Idem cod. sunt^ eic. 

^ Idem cod., prcecedit tententia» 

* Ideiii cod., religiotus. 

' In eodein cod. deesl qui, 

* Idem cod., venerabilit. 



yi.TIC4NUM FO^TAMNI. 

gis quam hominibus noti sunt, om- 
ni devotione veneramiir. 



liem VitasPatram, Pauli, Aiito- 
ni, Ililariouis, et omnibus hereini- 
tarum, quas tamen vir beaiissimus 
descripsit llicronimus, cuin omni 
lionore suscipimus. 

Ilcm Aclus heaii Silvestri Apo- 
stolicx sedis praesolis, licet ejus 
qui conscripsit noniine ignoretur, 
a muliisiamen in urbe Roiuacatho- 
licis legi cognovimus, ct pro anii- 
quo usu mullae li;£c iinitautur Gc- 
clcsiae. 

Item scriptura de invenlione 
. crucis dominicae, et aliam scriptu- 
ram de inventione capilis Joannis 
Baptistx, novelle quidem relationls 
et nonnulli caiholici legunt. Sed 
cum hxc ad catholicorum manus 
advenerint, beati Pauli apostoli 
prsecedetsententia.... Omnia pro- 
bate^ quod bonum est lenete, 

liem Riiniius vir religiof^us plu- 
riinos ecclesiasiicx operis edidit 
libros, iionnullas etiam Scripluras 
interpretalus esi. Sed qum beatis- 
simus llieronyiuus euin in aliqui- 
bus de arbiirio iibertate iiotavit, 
illas sentim. q.praedictum beaium 
Hieronymuin sentire cognoscimus» 
nonsolumdeRollno, sed eiiam de 
utiiversis qiiod vir S. sepius me- 
moratus, zelo Dei, et Gdei religio- 
ne reprehendit. 

Item Orlgenis nonnulla op. qus 
vir beaiissimiis Hieronymus non 
repudial, legenda suscipimus : re- 
liqua autein omnia cum auctore 
suo d cimus rennuen lani. 

Chronica Cu^eht Cxsariensis , 
a'que ejusdem Historiae ecclesias- 
licae libros, qiiamvis in priino nar- 
rationis sux libro tepiieiit, et post 
in laudihus atque cxcusatione Ori- 
genis scismaiici onum conscripserii 
librum : propier rerum lamen sin- 
gularum notiliam, q. ad instruciio- 
ncm perteiicni, usqnequaque iion 
dicimus reuueudos. 

Idem Orosium virum eraditissi- 
mum, quem conlaudamus, qui valde 
nobis necessariam adversus paga- 
norum calumnias ordinavii Uisto- 
riam, miraque brevitate coniexuit. 

Ilem venerabilisSeduliiPaschale 
opus, quod eruditis descriptit ver- 
sibus, insigni laude prxferimus. 

Item Juvenci nibilominus labo- 
riosum opus non spernimus, sed 



JDRENSE CHIFFLBTII. 



cum praedicta Romana Ccclesia, 
omnes marlyres, et eorum glorio- 
sos agones, qiii Deo magis quain 
hominibus noti suiit, onini devo- 
tione veneramur. 

Iiem Viias Patrum, Pauli Anto- 
ni, Iliiarioiiis, et omniuni eremi- 
larum, quas tamen vir beaiissimufi 
Hieronymus descripsil, cum omni 
hotiore siiscipimus. 

Itcm Aclus beatisstmi Silvestri 
aposlolicae sedis praesulis, licet 
ejusquiconscripsit nomen ignore- 
tiir, a multis tamen in urbe Homa 
catholicis legi cognovimus et pro 
nniiqiio usa multae hoc imitantur 
Ccclesiae. 

Item scriptura de Inveiitlone do* 
miiiicx crucis, et alia scriptura de 
Inventione capitis beati Joannis 
Baptistx, novellae quidem reiatio- 
nes tunt, et nonnulli eas catholiei 
legunt. Sed cum ho^c Ad Catlioli- 
coruin manus pervenerint, beati 
aposioli Pauli pra^ccdat sententia : 
Omiffa probate, et quod bonum mt 
reiinete, 

Item Rufinos vir religioWsttmiM 
plurimos ecclesiastici uperis odi- 
dil libros : nonnullas etiam Scri- 
pturas interpreiatus esi. Sed qno- 
niani venerabilis llieronymiis cum 
in aliquibus de arbitrii libertate 
notavit; illa sentimus, quae prae^ 
dicium healum llieronymum sen- 
tire cognoscimus : et non solum 
d.: Rulino, scd etiam de uuiversis 
quos vir saepius lue.noraius lelo 
Del, et fidei religione reprehendit. 

liemOrigenis nonnulla opuscula, 
qu£ ?ir heatissiiiius Hieronymus 
iion repudiat, legenda suscipimus : 
reliqiia autem omnia cum auctore 
suo dicimus renuenda. 

Item Cliroiiica Cusehii Cxsarien- 
sis, atqiie ejusdem Historiae Cc- 
clesiasiicaelibros,quamvis in primo 
narrationis suae libro tepuerit, et 
post in laiidibus atiine excusatione 
Origenis schismaiici unum conscH 
pserit librum : propier rerum u- 
men singularum noiiliam, quae ad 
insiriiciionem periinent, usquequa- 
que non dicimas renuendos. 

Item Orosium virum eruditissi- 
mum conlaudamus, qui valde ne- 
cessariam nobis adversas pagano- 
rum calumnias ordinavitHistoriam, 
miraque brevitaie contexuit. 

Ilem venerabilis viriSedulii Opus 
paschale, quod heroicis descripsit 
versibus, insigni laude praererimus. 

Juvenci qaoqoe nihilominas la- 
boriosum opus non spernimus, ted 



' In eodem cod. deest omnia, 
* In eodem cod. deest epi. 
'* Idem cod., tiisirttc/tonem. 
^^ Idem cod., qui, 
" In eodem cod. deesi efnicopi* 
** Idem cod. , prceferimuM» 



175 AD OPERA GCLASII PAPifi APPENDIGES. 176 

LliCBNSB. YATIGINUII FONTANINI. JURENSB CHIFVLETII 

Caetera autem quas ab baerclicis, iive mirainus. Ccicra que ab haerelicis, miramnr. Caeiera qrs ab haeretieis, 

icismaiicis conscripta, Tcl ^ prx- scbismaiicis conscripta, vcl predi- slve schismaticls conscripta irel 

iicta snnt [manu antiqua additur cata sunt, nullatenus recipiet ca- pRcdicta suiit, nujlateniis recipll 

nulialcnus recipit catbolica etapo' tholica et aposiolica Romana Ec- cathoiica et apostolica Rooiaiui 

fttolica Romana Ecclesia]. E quibus clesia : e qiiibus pauca, qua; ad me- Ecclesia : e quious, pauca, quae ad 

pauca, qu» ad meinoriam veiie moriam venenint, et a catbolicis memoriam veneront, ct a Caiholl* 



cis viianda sunl» credidimus ease 
subdenda. 



V. 



/n primis Arimlncnsem synoJniii 



runt, et a catholicls vlianda sunt, vitanda sunt, credidimus esse sub 

credimus esse subdenda. denda. 

IV. 

Item notltia de librorum [manii Notitiam librorum apocriforum, 

awiqua librosj apocriforumy ' qui qui non recipiuotur. 
iion recipiuntur. 

Arimlnensium synodum a Con- Arimenensium Sinodum, a Con- ^ rni!^rrt':^r^l'rra'rAr.lt!!!r«':^ 

stanUo Casare Consiautini • Augu- suntio CaBtare Consuntini Augusti mi«?*narlL«ia^^ 

sU fllio congregatam mediante Tau- filium congregaum, mediante Tau- SfZ^ eTiun^'^^^^ 

ropr«fectoeilunc,etnunc.etin ro pr«feclo ei tunc et nunc et in S™^o^hf^^^^^ 

etemum confltemur esse damna- aeteruum confltemur esse damnaia. «"»««*« «loo w«u»w«»u. 
tam. 

Itlnerarium nomine Petri Apo- Itinerariom nomine Petri Apo- Iiinerarluin quoque in nomine 

stoli, quod appetlatur sancil Ge- stoli, quod appeliatur Sci Clemea- Peiri Apostoli , ouod appellatiir 

mentis [numii antiqua libr. ^ 1] tis, apogrifum. saiicti Clemenlis ttbn numna no* 



apocrlfum. 

AcUia nomtfie AndrejB apost. 
apog. 

Aetua nomine Thomae apost. 

•pog. 

Libri numero decem apog, (sed 

boc delelum est manu antiqua.) 
Acius nomlne Petri apost. auua 

apoc. 
Actus nomine Philippi apost. 

apoc. 
Evangelia nomine Blatthiae apog. 

Evonjr^/tanomineBamabae apoit. 
■apog. 

ETangelia nomine Jacohi minoris 
apog. 

Evangelia nomine Petrl ' apost. 
apoc. 

Svangelia nomine Thomae, qui- 
bua Manichaei utuntur apoc. 



Actus nomen Andreae apl. apg. 

Actua nomen Thomae apl. libros 
xapg. 



Actos nomen Peiri apl. alius, 
apg. 
Aclus nom. Philippi apl. apg. 

Evangelium nom. Matthiae apg. 

Evangelinm nom. Petri ap. apg. 

Evangelium nom. Jacobi Minoris, 

tlvangelium nom. Bamab e apg. 

Evangelium nom. Thomae, qui- 
bus Manlcbaei utuntur, apg. 



Evangelia nomine Andrem apost. Evangelium nomen Baribulomei 
apoc. \manu antiqua de/e/nr Andreae, ap. apg. 
$t pomiwr Bartholomei.] 



Evangelia quae falsavit Lucianus 
apoc 

Evangelia quae falsavit Yeieius 
apoc. 

Liber de InfantiaSalvatoris apoc. 



Evangelium quem falsavil Lucia- 
nus, apg. 

Evangelium queui falsavit Eusi- 
clus et Lucius, apg. 

Lib. de Infaniia Salvatoris, apg. 



d«"i^fn'r«!L^''^*f-^ Salvaloris, et Lib. de Nativitate Salvatoris, e 

ii^nnte"'*'^T*^^*''*^^*'" deMariaveiobstetrice,apg. 

e$i Yelj oDstetrice * apoc. ■^® 

Liber qui appellatur Pastoiis Liber qul appellatur Pastoris, 

apoc* gvM» 

Llbri omnee quoa fecli Lndicf Tib. ooines quos fedt Leoclus 

j^«j;«. «'^«« «^"cius] disdpulte dlscipuIusdiabofi.apg. '"="""' 

u}^^ZJ^ «PPdlatur fondamen- Lib. qui appellatur Fundamen- 

*"™ JP^- . „ tum, apg. 

apoc **"* *PP®^***"' Thesanrum Llb. qul appellatur Thesaurum, 

Uber de filiabus Adae iActo • **Iib. de filiabus Adae Iectun.ge- 'TOtt filiabus 



vem^ apocryplium es$e eeimue. 

Actus nomine Andreae apostoli» 
apocryphum. 

Actus iiomineThonue aposloll, 
libri X apocryphi. 



Aciiis nomine Petri apcistol', 
apocryplil. 

Actus nomine Philippi apostoD 
apocrypbl. 

Evangelia nomine Maitiae ap» 
sloli, apocryplia. 

Evangelia nomine Barnabae, apo* 
crypha. 

Evangelia nomine Jacobi Mlnoris, 
apocrypha. 

Evanselia nomine Petri aposioli 
apocrypha. 

Gvangeila nomlne Thomae apo- 
sioli, quibus Manicbaei ntuntor, 
apocrypha. 

Evaiigelia nomlne Barlholomsl 
apostoli, apocryplia. 

Evangelta nomine Andrem apo* 
ttoli, apoctypha, 

Evaiigelia quae faisavit LudaouSp 
apocrypha. 

Evanselia qu» falsavit Isidns, 
apocrypha. 

Liber de Infaniia Salvaloris»apa« 
cryphiis. 

Llber de Nativiute Salvatoris, 
et de Maria vel obstetrice, apocry« 
phus. 

Liber qui appellatur Pasloris, 
apocrypbos. 

Llbri omnes quos fedt Ludua 
discipulus diaboii, apocryphi. 

Liber qui appellatur Fundamen- 
tum apocrypltus. 
Liber qui appdlatur Tbcsanrora, 



agenoeeoe 



neseos, apg. 



Leptiigenesls apocryp. 



Adae, hoc e$t 



Idem cod., prcsdieata tunt nuUaUnut recipiat ca^ 
tholtca el apottolica ecctema Romana. 

• jn eodem cod. decst^tti non redpiHnliir. 

* In eodem coJ. deest augutii. 
" Ideni cod.. ix. 



" Ineodem cod. deesi apott, 

* In eodem cod. deest apo$t 
^ Idem cod., eju$. 

' Idem cod., gene$ibu$, 

* Liber gui appellatur Adiae ieptogeiieseos. 



177 



AFPENDIX TCRTIA. CONCILIA QIJiEDAIi A GELASIO CELEBRATA. 



178 



TATIGANUII FONTANIlfl. 

Lib. qui appellaUir hactus Tbe- 

de, vel Tboliitts, et Pauli ap. apg. 

Ub. qui appellitar Nopotis, apg. 



LUGBNyC. 

^ Uber qni appell^tur Actus The- 
dae» et PauU ' apos. apog. 
Uber qui •ppeilatur ' Nepbotbes 

apeg- 
Uber proferbionnn ab haereiicig 

ODiiacriptas» et stncti Xisti nomine conscriptus, et sancti Xisti nomcii 

prmiigMiuSf apoc. 

Rerelatlo qna appdlator Thoma 
^ apoU. apog. 

ReTelaiio qu« appdlatur Pauli 
epog. 

Re? elatio quae appellatur Stephani 
apoc. 

Uber qui appellatur transitus* Liber qui apiiellatur Transims, 
• id est assumptio sanctae llariae id est, Adsumptio scae llariaef apg. 

Liber qui appellaiur [manu an<i- Lib. qui appellalur Penelentia 
fic dc] Posnitentt^ Ada apoc. Ad«,^ ara. 



Lib. Proverbiornm ab hereticts 
inscriptus, et i 
praBnotatus, apg. 

Revelatio qui appellatur Pauli, 
Revelatio qoi appellatur Tbomae 
Revelalioqui appellaturStephani 



JURBNSli^ «'VIIFFLETII. 

Liber qui appcllaiur AclusTcclaP 
ci Pauli, apociypbus. 

Liber qui appellatur Nepoles, 
apocrypbus. 

Liber Proverbiorum qui est ab 
baereiicis conscriptus, et sub no* 
mine sancti Siili praesignatus, apo« 
cryphus. 

Revelatio qoae appellatur Pauli 
apostoli, apocrypha. 

Revclatio quae appellatur Tliomae 
apostoli, apocr. 

Revelatio qnae appellatnr sancti 
Stephani, apocr. 

Liber qiii appellalur Traiisitus« 
id est, Adsumptio sanctae Mariae, 
apocryphus. 

Ubier qui appellatur Po^nitenlia 
Adae, apocryphtts. 

Liber de Eugenia uomine gi- 



Uber de ' fia^enta [monK anii- Lib. Eiigenii a nom. gigantc qul __ _^ ^ 

ftti Vegenia] nomine gigantis qui cnin dracone postdiluvium ab h«- gjmie qiue cum dracoue post dilu- 

Cttfli dracone post diluvium ab ba> reticis pugnasse perbibetur apg. Yium ab b.nereticis pognasse flngi- 

relida pngnasse perhibeiur, apoc. 

" " Ltber qui appellatur Testamen- 



Uber qui appellatur Testamen- 
lam Job apog. 



tur, apocryp. 



Liber qui appellator poenitenlia 
(hrigeiiis apog. 

Uber qui appellatur poenltentia 
itneii Gpriani apoc. 

Uber qui appellatur poenitentia 
iamne et llembre apoc. 

Uber qiii appellatur ' Snrs apo- 
ttolomm [ numii anri^iia icrt6i/iir lorum, apg. 
bns] apoc 



tum Job app. Non bisioria beati 
Job , sed alius ad hereiieis con- 
scriptus. 

Lib. qui appellatur Pceniientiae 
Origenis, apg. 

Lib. ^ui appellalur Poenitenlia 
sci Cipriani apg. 

Lib. qui appellatur Pcenilentia 
Jamnae et Mambre apg. 

Lib. qui appellatur Sors aposto- 



Uber Fisiologus, qui ab liaereti- 
ds eonscripius<^ et beall Ambrosii 
Domine prxsignatus apoc. 

Storia Ensebil Pampeli apog. 

Opnscoia Tertnlliani apoc. 

Op. Lactanii * apoc. 

** Op. Afrieani apoc. 

Op. *' Posltt(/f am et Galli apoc. ** 



Lib. qui appellalur Lusa Aposto- 
lorum apg. 



Lib. Filosogus, qui ab hereticis 



Liber qui appellatur Poenitentia 
Origenis, apocrypbus, 

Liber qui appellatur Posniientla 
Jamne ct MamDre, apocrypbus. 

Liber qni appellatur Sortes san- 
ctorum, ^pocrypbus. 

Liber qui appcllalur Lusa apo* 
stolomm, apocrypbus. 

Liber qui appeUaiur Canane$ avO" 
sloloriim, apoeryphus. 

Libcr phisiologus , ab haereticis 



conscriptus esi, et beati Ambrosii conscriptus, et bcati Ambrosil no 



Op. MonUni , Priscillae, et Ma- 
limillae apoc. 

Op. omnia *' Fauitini Manichaei 
apoc. 

Op. Gommodiani ap. 

Op. alierius Clementis Alexan- 
drini S£t)c. 
Op. Tasiii Cjpriani ap. 

Op. ^^ Amobi ap. 
Op. Ticoni apoc. 
OpusculaCassiani presbyteri Gal- 
Urum ap. 



nom. prssignatus, apg. 
HUioria Eusebi Pamphilii apg. 

Opuscola Tertolliani, apg. 

Op. Lactanti, ap. 

Op. Affricani, apg. 

Op. Postumiani et Galli, apg. 

Op. Montani, PriaciNae et Maxi- 
millae apg. 
Op. omnia Fausti Manlchei, apg. 

Op. Commodianl, apg. 

Op. altcrius Clementis Alexan* 
drinae, apg. 
Opusc. Tarsi Gipriani, apg 

Op. Arnobi, apg. 
Op. Tigoni, api^. 
Opusciila Cassiani pbri. Gallca- 
rum, apg. 



mine praesignalus, apocrvpbus. 

Historia Euaebii rainpbili^ apo- 
crypha. 

Opuscula Teriullianl, apocrypla. 

* Opuscula Lactantii, ap<icrypba. 

Opuscnla Africani, apocrypba. 

** Opuscula Postuminlani^ apo« 
crypha. 

Opiiscula Montani , Prisciliai ei 
Maximillae, npocr^fpba. 

Opnscula Fausti Manicbaei, apo- 
crypba. 

Opuscula Commodiani , apocrr- 
plia. 

Opuscula alterius Clemeniis 
Alexandrini, apocrypha« 

Opuscula Tascii Gypriani, apo- 
crypha. 

Opuscnla Arnobit, apocrypha 

Opuscnla Ticoni, apocrypha. 

Opuscula Cassiani presby teri Gai- 
licnslSf apocrypha. 



' Idem cod., Cen one de Christo VergiUams compa' 
9iwum versUmSf apocr. 
' In eodem cod. dcesl apost, 

* Idem cod., Nepotis, 

^ In eodem cod. dcest apost. 
' lo eodem cod.deest id est. 

* Ideni cod., Ugia, 

' Cod. Flor., sprfei. 



'God. Fior. addit sise Africani, sive Firmiani. 
* Optucula Laetantii sim Africatu , sive Fimdani* 
apocrypha, 
'* Inecdem cod., deest. 
'* Idem cod.,Pof ittmiani. 
'* Opuscula Posthumiani GalU apocnfpha^ 
** iJeni cod., Fausti. 
^^ Idem cod< . Arnotini. 



I 
I 



179 



AD OPERA GELilSll PAP.€ APPENDICES. 



m 



LLXEIISB. 



VATIGAKUU FOIfTA!«lMI. 



JiJBENS^ CHIFPLETII. 



Opusc.Viclorini » PictabensU s^p. Opus. Vicloriiii Pclabionfiiisis , 

Manu antiqua inseritur /lic, Op. 
Fansti Regensis Gaiiearuni ap.* Op. 
Fiumenii Coeci ap. 



Centonera de Cli'islo,Virgilianis 
TOinpaginatum vcrsibiis ap. 
Epislola Jesu Abaguso ap. 

Epistola Abaguio ad Jesum ap. 

Passio Quyricit et Juliu^e ap. 

Passio Georgi ap. 

Scriptura qu» appellalur con- 
«radictio Salomonis apoc. 

Filactcria omnia , quae non an- 
gelorum , ut illi confliigunt, sed 
daemonum ma§^s conscnpta sunt, 

ap. 

llaec et bis similia qii:u Simon 
Magus, Nicolaus, Cerintiiu<, Mar- 
eion, Ba^lidis, Ebion, Paulus eiiani 
Samositanus, Fotinus, ei Boiiosus 
\manu antiqua ei\ qui simiii errorc 
defecerunt; Montanus quoquecum 
sttis obsceuissimes sequacibus, Apol- 
lenaris, Vaientinus ^ive Manicxus, 
Fauslus, Africnnus SabelNus, Ar- 



apjJ. 
Op. Fausti Regenais Gallearum, 

apg. 
Op. Frumentini CoBci, apg. 

Centonem de Xpo Virgilianis 
coiivaginatum Ycrsibus, apg. 
Epistola Ibu ad Abgiarum, npg. 

E|la Abgari ad Ihm, apg. 

PassioCirici et Jolitsp, apg. 

Pass. Giorgi, app^. 
Scripiura que appellatur con- 
tradictio Salomonis, api^. 
Ftlacieria onmia, que non nn 



Opnscula Victorini PicLibiefisis, 
apocrypba. 

0}iuscula Faustl RcgeDSts GalUa* 
rum, apocrypha. 

Opuscula Frumenli Ceact , apo-> 
eryiiba. 

Centones de Christo, Vir^ilianis 
compaginati, npocryplii. 

Epistola Jesu ad Agarnm , apo"* 
erypba. 

Epistola Agari ad iesmn , apo- 
crypba. 

Passio Quirlci, et Julil», apo- 
crypba. 

Passio Georgii, apocrrpha. 

Scriptura quae appellatar 8.110« 
luonis interdictio, apocrypha. 

Philacieria omnia, quae n<^n an- 



goIorum,ut illi confingunt , sed gelorum , ut illi conflnganl, aed 
dsnrooninn magis arle conscriitta dapmonum magis conscripU siiut 



suni, apg 

llsec et hjs similia quoe Simon 
M:igus, Nigolaiis , Cirintbus , Mar- 
riou , Baselidcs , Ebion , Paulus 
etiam et Samosetanus , Fuiinus et 



nominibus, apocrypba. 

Uxc et bis simllia qnae Simoi» 
Magus, Nicolans , Cerinthus, Mat- 
cion, Baselides, Ebion, Paulus 
eliam Samosatenus, Pbotlnus el 



Bonosus, et qui simili errore dcfc- Bonosus, qui ^imili errcre derere>- 



runt; Moiilanus quoque cum siiiB 
obscoenissimis sequacibus, ApoUi^ 
naris, Valentinus, sive Maniehaeiis, 
Faustiis, Africanus, Sabellius, Ar* 
riiis Mar-edonius, Eunomius, Conor 
mius, Novatios , Sabballus, Calli- 



ccrunt; Momaniis quoque cum 
suis obscenis-iuiis sequacibus, 
ApoUinaris , Valeniinianus , sive 
Maniclieus , Faustus , Affricanus , 
rius, Machcdoiiius, Euiiomius, No- ^abellius , Arrius , Macbedonlus , 

Tatus, SadartMx, C«/es<iis, Donatus, Eunomius, Novatus, Sabastius,Cc- , 

Kustaciiis, Jovianus, lelagius, Ju- lestus, Donatus, Eusucius, Jovia- stus,'Donatu8, Eustaclns, Jbvinia- 

lianus CetumensiSf Ccelesiins M.ixi- nus, Pelegius, Julianus Eianc, Ge- nus, Pelagius, JuUaniis Eclanrn^is« 

ijiinus rmaiitt afi/tVyiia Maximianus] lesiius, Maxiinianus, Priscillianiis Cslestinus. Maximianus, Prisdl- 

Priscinianus abSpania, Kestorius ab lli^pania, Ncstorius Coiistanii- 1 anus ab Spania , Nestorius Con- 

Constantinopolilanus.BlaximuaC;/- nopoliunus , Maximus Unicus , stantinopolilaniis , Maximus Cini- 

ni&iSt Lampetius, Dioscorus, Eu- Lampecius, Dioscorus, Euticbius, cus, Lampetius, Dioseorus , Euty^ 

tiees, Petrus, et abus Pctrus, e Peirus el alius Petnis : e quibus clies, Petnis , ct alius Petrus:e 

quibus unus Alexaudriam , alius unus Alexnndriam , alius Antio- quibus uuus Alexandriam , alius 

Amipchiam maculavit. Acacius chiam niactilavit ; Accacius Con- Antiochiam maculavit : Actcio» 

Constantinopoliianus cum consor- stantinopoliunus cuin consortibus Constaniinopolitanus cum consor* 

tibus suis, necnon et omnes A(Fre- suis; nec non et omnes bereses, libus suis : necnon et orones bafr- 

itei, hesreseerumque discipuli , sivc bereseorum discipuli, i^ive scisma- resiarches , et eorum discipuloSt 

scismatici docuerunt, vet conscri- lici, qui dodierunt vel conscripsc- qui scbismatica docuerunt , fol 

pseruiit , quorum nomina miniine runt, quorum nomina minime rc- consrripserunt , quorum nomlno 

relineiitur, non solum repudiaia, tenentur , non solum repudiata , minime reiinuimus ; non solofli 

verum ab omul Romana , vel ca- repudiaU , verum etiain ab omni 

tholica et apostolica Ecclesia eli- Romana , catholica et apostolica 

minaU, atque cum suis auctoribus Ecclcsia eliminata, atque cum suis 

auctorumque sequacibus sub ana- auctorihus, auctorumque sejiuacl* 

themaie insoiubili vinculo in acter- bus sub analhemaiis el indissoki- 

num conQtemur esse damnaia. biti vinculo in aeiernum conliiemur 

Expliciunt decretalis. csse damnata. 

Explicit decretale editum ab 
Horsmida papa urbis Romanx. 

OBSEfiVATiO P. ANTONII PAGI. 

(Ad annum Christi 491, num. 2 et seqq.) 

becretum de Scripturis dimnis , et opusculis sanclorum Polrum qux in Ecclesia catholica rccipiuntur vaUk 
urget heterodoxos^ qui traditionem rejiciunt , et librorum canonicorum numerum pro libito ac sectarum tuanm 
commodo mutilant. Job enim , Tobice , Judith , Machabaorum libri, Epistola ad llebrceos , Apocatypsis Joaams, 
Petri duoft Joannis apostoli III ^ Juda: I , in eo memorantur, Pearsouius in vindiciis Ignatianis prolisiorem acr- 
monem de ejus auctore, ac tempore quo conditum est^ instituit , et pag. 53 ai7, se existimare hoc decretum poa 
synodum v, anno 555 celebratamy promulgatum fuiise, Neque catholici de hujus sanctionis auctore, annoque qm 
ea emissa, inier se conveniunt; qnod mss, codices enm tribus diversis poiuificibus ascribant, Veiuslissimus code: 
coUectionis Dionysii Exigui^ quem secum communicatum a Dacherio Balitzius testatur , hoc decretum Danum 
papw altribuit ^ et Baronius anno 69, num. 4, referi Cresconiam coUectionem continere concilium Bomannm sw 
Damaso in quo de libris apocrypfus agitur^ cujus decreta rcpetita credit Buronius a Gelasio in decreto 72 episeo 
porum , de quo anno 494 cum coUectoribus Conciliorum verba facit, Verum codex antiquissimus a Pearsoni 
iectuSf et a Lantfranco ex Beccensi comobio in Angliam de/a/tis, hunc titulum prccfert : c Decreta Gelasii ptfpi 
de recipiendis^ et non recipiendis libris, Quce scripta sunt ab eo cum septuaginta ernditissimis episcopis, » JSico 
iflus I pontifex Romanus in epist, 4i ad episcopos GaUice circa annum 865 data ; Lupus abbas Ferr^rieuiii i 



verum ab omni Romana, et apo- 
stohca Ecclesia elimiiiata, atquc 
cum suis aiictoribus, auctorumque 
sequacibus sub anathematis inso- 
lubili vinculo in «teruuni conlite- 
mur Qsse damnanda. 



^(deuicod^ P^iachionimisj, 



Ific dcs'n't cod. Florcnt. 



(St APPENDIX TERTIA. CONCILIA QUiEDAM A GEILASIO CELEBRATA. 182 

fine eviitola ad Carolum Calvum^ el in fine qumt. xie Sanguine Chritti; Cratianui ditt, 15, cap, Sancla Romana ; 
BHrcnardut Wormatiensit epitcoput, varii codicet mti, omnetque excuti^ Gelasium hujut decreii auctorem pro^ 
dunt. Denique tiormisdae papac in antiquitsimo Ver^etlenti codice Batuziut et Chiipetiut in Jurenti^ itlud ascribi 
testantur, Indeque Chiffietio in fine notarum ad Yigttium Taptensem existimatum , decretum hoc primo tancitum 
(uiste a Gelasio in concilio Romano hoc anno : ita tamen ut non quasi decretum pontificium^ sed tetut totiut ron- 
silii quidam canon prodiret : tum deinde ab llormisda editum esse sub forma pontificia decretatiSf et in quinque 
titulot meihodi gratia divisum ac fortatse nonnullis in tocit rettitutum, 

Celasium tamcn celeberrimi hujut decreti auctorem ette^ et nonnxsi per errorem iltud Eormitda: attributum 
dmottttrabo, et litem, ni valde faltor, dirimam, In eo cum damnatorum voluminum index texi.ur, inter eatibri 
C.assiani ac Fausti Heiensis numerantur hac prcemiisa tententia : c Ca^terOt qua ab hmeticis sive schitmaticit con- 
scriptQy vet prcBdicata sunt, nullatenus redpit catholica et apostolica Romana Eectesia^ e quibus pauca^ quce ad 
memoriam venerunt, et a catholicis vitanda sunt, credimus esse subdenda. i Cumque plurimos tibros hiereticorum 
aliorvmqne inceriorum auctorum Palres synodi Romance damnastent, hot inler Catsiani et Fausli volumina po^ 
tuere hoc tituto : c Opuscula Cassiani pre.byteri Calliarum apocrypha, opuscula Fausti Regiensis Gatli:rum apo- 
crypka. > Scecuto sequenti exortis de divina gratia contentionibut ex Fausii profsertim tibriSf non modo in Occi- 
dente^ verum etiam in Orienle alii Faustuin defenderunt^ alii eumdem acerrime eonfutarunt , pnvcipue monachi 
Scythce^ qui ex Asia erumpentes adversus eum Europam atque Africam conimoverunt^ ut anno 520 explicabimus. 
Eo rerum statu consuttus Possessor episcopus Afrieanus a Trasamundo Africce reye in exsitlum missus , dum 
Constaniinopoli morabatur, ubi Fausli librt a pluribus defendebantur ut cathotici^ a Maxentio vero et a monachit 
Scytltitutihcereticidamnabantur^contutitii.temetHormndampapamtquid de iitdem tibrit tentiendum ettet; 
eamque in remJuttinum diacnnum suum ad eum misit. Exstat ejus ad Uormisdam Relatiotom. tnperiori Concit,^ 
diciturque accepta c xv eat, Augusti Rustico V. C. cos. id est anno 520. Hase Possessoris in ea verba : c Arbitror 
vestram bcatitudinem non latere quantis in Constantinopotitana urbe Ecclesia taboret insidiis, et ad morem veterit 
nwrbi in saniem vulnus iterum quasrat irrumpere^ quod obductum creditur eicatriee. Unde cum quorumdam fra- 
trum animus de codice Fausii cujusdam natione Gatli Rcgince civitatis episcopi, aui de diversis rebus et frequentiut 
de gratia Dei diterte visus est disputare, in scandalum movereturt aliis {ut se habent humana ttudia) in contra" 
rium renitentibut me crediderunt de hoc ambiguo contulendum. i Addii postea Possessor : c Quceso, ut consu* 
tentibutf quid de pra^ati auaoris dictit videatur, auctoritate apottoliccB retpontionis agnotcant : maxime quod 
Mii quoque magistri militum Vitalianus et Justinianus prcecipue super hac re rescripto beatitudinis vestrce simi' 
titer viformari aesiderant. > 

Hormi&dn Possessoris epistolam die 48 menbis Julii anni 520 accepitf et die i3 mensis Aunusti ad eumdem 
rescripsit epistotam ordine 70, tfi qua inter alia ait : c Hi vero quos vos de Fausti cujusdam Gatli antistitis diciit 
coniuluisse, titteris indicastis, id sibi responsum habeant : neque illum recipi, neque quemquam^ quos in auctoritate 
Patrum non rechpit cxamen caiholiccc fidei, aul ecctetiasticce disciptince ambiyuitatem posse gignere, aut reiigiosit 
prcpjudicium comparare. Fixa sunt n Patribus quo! fideles sectart debeant institutn : sive inlerpretatio^ sive prcB- 
dicatiOt seu verbum poputi cedi/icatione compos^tumt si cum fide recta^ et doctrina sana concordat, adniittitur^ si 
d'scordat, abotetur, i IJbi Hormisdam de decreto Getasli toqui recte observarunt cardinates Baronius anno 520, 
Niim. 21, «/ card. Nurisins in Cenot. Pis. pag. 415. Yerum , quce paulo post idem poniifex subjungit, nou tete, 
$ed eumdem Getasium itlius decreti conditorem (uisset nianifeste insinuant : c Non improvide venerauda Pairnm 
senientia fideti posteritati quce essent catholica dogmata ^ defimit ; certa tibrorum etiam veterum in auctoritatem 
recipienda, sancto Spiritu instruentef prwfigens, ne opinioni suo! tector indutgenSj non quod asdificationi ecctesia- 
sticce conveniret, sed quod voluptas sua concepisset^ assenret. > Decretum itaque de tibris recipiendis et non red^ 
piendiSt non ab r.ormisda, sed ab nliquo ex ejus successoribus in uliqua synodo Romana emissum, non quidem ab 
Anastasio et Symmacho, qui Gelasium secult tunt , et Hormisdam antecessere; cum nulhis unqnam id asseruerit^ 
nultumque mt. alterutrius nomen propferat, sed a Gelasio, cui innumeri codices illud attribuunt. 

Pfec dici potesi illud scriptum esse a Damaso, cujus nomen tibri.riorHm errore prcefert in cottectione Cresco- 
tdana; cum plcrique opuscnlorum in eo memoratorum auctores post Damasum vixerint it scripterint, iVi/it/ pree^ 
lerea ab Hormisda immutatumf ut credidit Chiffietiut ; cum Hormisda in sua ad Possessorem epistota citwa liunc 
remitial ad ea quce jam fixa fuerant a Patribus, nihilque novi de Fausto, de quo consultus fuerat, siatuere votutrit, 
Apparet igitur Hormisdaiii tam ad Possetsorem quam ad legatos siios, qui Constantinopoti tunc agcbant, decretum 
Gei^su papcB misisse ac mandasse^ ut illud ab omnibus religiose observarelur. Quo pacfo Possessoris pdlt(tofii 
faciebat satis, Contigit rero, ut decretum illud tunc in varia exemplaria transcriptum^ et tatius per Europam^ Afi- 
camet Orienfem^ prwsertim a F:tuslo adversariis disseminalum fuerit^ et quia ab Hoimisda papa missum fuerat^ 
ejus^ue nomine uinque divulgatum^ eidtm ab atiquibuSf teniporis progressUt imprudenter ascriptum fuerit. Hcec 
faltee iltius in criptionis sine dubio origo, 

Baronius et conciliorum cottectoret tcribunt decretum Gelatii datum este Aslerio et Prarsldio ccas. , hoc te, 
anno; verum refellunt eos codicet mts, in quibus nota ilta temporaria non habetur. Leqi in bibtioiheca regia anti- 
quissimo eharaetere exaratum^ sed sine nota consulari, atiumque in bibliotheca tancii Yictoris Parisientit, a quo 
ea etiam abett; nec dubito quin in cceterit mst, dcsiderctur, cum concitium Romanum septuaginla episroporum^ in 
quo ittud emissum ante annum 496 celebratum non fuerit, In taudato enim decreto ha*e verba de Sedutio teguntur : 
< Item venerabilis viri Sedulii opus Paschale^ quod heroicis descripsit versibus insigne laude prceferimus, > In fine 
tero libri Bucolicorum codicis Mrgitii Medicei velustissimi hcec habentur, c Turcius Rufus Apronianus Asteriut 
V. C, et inl. ex comite doniest, protecl. ex com. priv. targitnxprcef. Urbi Patricius et consul ordin. legi et i/i- 
stincti codicem fratrisMucharii V. C, non mei fiducia sed ejus cuisit ad omnia tum devotut arbitrio, xi cal. Maii 
llomce P, Vegiti Maronis : 

Dislincli emendans gratirm miliimiinus amici 
Succedens operi sedulus incubui. 

B colieon liber expitcit. t 

Em, card. Norisius taudatut, qui eam clausutam produxit, observat in vetus'o codice Vaticano num. i 165, post 
cannen Paschale Sedulii liKC tegi : c Hoc opus Sedulius inter cartutas dispersum retiquit, quod recoltectum ei 
aduuatu:n, atque omni eleganiia divulgalum est a Turcio Rufio Asterio auinto V. C. exconsute ordinario atque 
patricio. > Similem huic codicem etiam vidit Cuspin':anus , qui ad consulatum Asterii et Prcesidii, ait, enrmen 
Sedutii c a Turcio Rujfo Asterio quinto U. C. exconsule ordinario atque patricio » scriptum esse. Eadein annotatio 
cratetiam in codicequo Aldus Manutius senior usus esi, siquidem advertit opus illud non a Sedulio, sed a iTurcio 
liufo Asterio V. C. exconsule ordinario alque patricio » pubticatum esse. Verum quidem cst Sirmondumin notit 
ad epist, 24 lib. Ennodii scribere, in codice Remensi poemaiis Paschalis Sedulii hcec liaberi : c Hoe opus Seduliut 
irUer chartulat di^prrsum reliqnit , quoJ recollectum , adornatumque ad omnem elegaiitiam , divulyatum est a. 



183 



AD OPERA GELASII PAPi£ APPRNDICES. 



184 



Turcio Rufo U. C. #011111/« hrdinario aUine patrielo. 1 Yerum ex taudatii nus. iiquet, loeo eieensiil^ ordinario» 
exicriptorem ver erro^em pesuh$e eonsule ordj:inrio; cumque Asieriut ante annum gequentem excoBSul did 
non potuerit, ante eum annum Sedulii carmina ni'c eoUegit, nec etuigatit, ideoque , nec antea synodui Romaim^ 
in cujus decreto de Seduiio menlio, ceiebrata [uit, ut reete videre Vsserius lih. 111 de Prmordiis Eccle». BriHm. 
c. iS. Pearsonius in Vindieiis epistoiarum sancti Ignm. pap. 46, et card, Piorisius laudatus, qui plura habm 4§ 
Seduiio et ejus opere^ Cum rero mense Martio alia >ynodns Romana habita sit^ ea de qua aptur, pertinet md tm. 
496, fuitque it Romana, sub Geiasio^ non 1, ut perperam hactenut a conciliorum collectoribut appellata^ H kQtum 
exemplo ab aliis. 

• < GONCILIUM ROMANUM il '. 
Quo a (Jetatio ei epitcopis 55 Misenut absolvitur anno Domfnt 495 111 idus Maii. 
Residenie in synodo venerabili viro papa Gelasio A Miseni h^bellus denuo reciietur. Anastasins d^acenvs 



lina cum Bonifiacio« Maxtmino» Epiphanio, Basilio« 
Vitali» Glaro» Irenaeo, Decio, Asello, Euplo, Valen- 
tino, Marliniano, Basso, Benigno, Priroilifo, Palia- 
dio, Dindemio, Gonstantio, Marlyrio, Gandido, Lau- 
reniio, Deodaio, Mercurio, Slcphano* Dulcilio, 
FortKiiaio, Paschasio, Sanctulo, Innocentio, Ghryso- 
gono, Golonico, Molensi, Maximiano, Valentino, 
GonstanUo, Gandeniio, Felu^, Viialiano, Petro, Se- 
reno, Aucupio, Tiinotheo, Stephann, Laurenlio, et 
Probo cpiseopis, resldentibus etiam Castino, Lau- 
rentio,. Ganusio, Eugenio,-Januario, Maniano, Gor- 
dlino, Petro, Urbico, Paulino, Valente, Petro, Asle- 
rio^ Smaragdo, Bonifacio , Maxentio , Epiphanio, 
Jusiino, Felice, Redempto, Projectliio, Gallisio, 



rec-itavit : Datum a Tamulo vestro Miseno die octavo 
idoom Martiarum, Viatoro V* C. eottsole. QaanUmi 
ad me» pertinet inreticitatis abruptum, errorl mea 
qualibet ratione contracio deOnio non es«e pareen- 
duin : quoniam hoc ipso poena carere non debeo, 
quod merui ' ad causam pcenalem, qua:conqiie forel, 
perduci. 

Quanium vero pertinei [al. respicit] ad reroediftlo 
sobsidiuro, duo sunt qus me ad boc suppliciier iin-> 
plorandum venire constringunl ; iie vel ego despo- 
raiione magis perpetuis cruciatibos sim dignus ad- 
dici, JuJ» praevaricaloi is excmplo : et qniatantaesl 
ineffahilis illa clemeniia, quae apostolica potestate 
universum facinus possiiabsolvere.llaneigitorsohm 



Xoanne, Valeniino, Sebasiiano, Mariino, Epiphanio, B in meo negoiio, papa veiierabilis, vocem roiserandaa 



Andrea, Servodei, Apellionc, K*tro, Servando, Aga- 
pito, Abundanlio, Marcellino, Litorio, Laureniio, 
AgaibonOi^Sebastiano, Valeniino, Anastasio,Genesio, 
Dionysio, Epipbanio, Acontio, Paulino, Agapito, 
Adeodato, Benedicto, Dominico, Redemplo, Severo, 
luliano, Stephano, Crescentiano,^ Septunino, Gypria- 
no, et Epiphanio presbyteris ona com Amandiano 
viro illosiri» et Diogeniano viro spectabili ; aslanti» 
bns quoque diaconibus, Gelasius episcopus Ecclesiae 
caiholicae urbis Romae dixit : Meminit dileciio vestra 
superiore conveniu oblaiom nobis a Miseno libellum 
fai conspeclo vestro fuisse recitatum ; hnnc eumdem 
si placet dileciioni vesirae, denuo recensenduro, ut 
acia nostra cooiineant. Et quia aliud se quoque pe- 



effundo. Parce proslraio, porrigemannmiacenli.NiiIlis 
ignoraniise excusationibns 1 itor, nullas decipnlas ctr* 
cuinveniionis obtendo, nec in quemquam cakmlla- 
tis meae siudco transferre discrimen ; quia alios iii« 
cusare non debeo, qui poscaro clemeuler absolvi; 
quia licei roihi pro mca defensione nihil afferam, 
non ambigam tameii haec omnia tuo Judicio esse Ira- 
clanda. Taiitiim quxso, ut superno Nuinini obso- 
quentes, quod pronuntiai per propheiam : Nola mor- 
tem morientis, donec revertaturet vivat (Ezeck. xxim), 
vos potius cuncia quae in persona mea gesta sont 
benigna consideratione librantes [al. deliberaniesj, 
viaiicum seni ^ spgritudine et coniinua maceraiione 
consumpto, ne sine ecclcsiastica communione ra- 



litorium prae manibus habere profitetur, quid etiam C piar, non negttis ex alterius casu experimentom 
io hoc conlineatur, possimus agnoscere. Etadjecit: meae forniidinis iniurns: qui auxiliiim, etiam vobis 



* Gum Vitalis ei Miseiius aposiolicae scdis legaii, 
per Zenonem imperatorem inducti Acacio communi- 
cassenl, et Peiri Moggi Alexandrinae Ecclcsiae inva- 
soris nomen in dipty<:his publice recitari sine con- 
Iradictione audivisseni , ideoque jusio jiidicio a 
Felicepapa in synodali Patrum consessu excommu- 
nicaii fuisseni ; tandein post intervallum undecim 
annorum , posique Viialem in excommunicaiione 
defunctum, Misenus ^r.iiia Dci adjutu«, ad mcntem 
rediit;, smimqne delictum pluriinum detesiauis, ad 
pssnitentiam el Ecclesiae uniiatem recipi posiulavit. 
ludicto igiiiir hac de causa concilio , posi causae 
eognitionem magno omniuin appUusu humeris pa- 
slorum impositus ad ovile Christi, uude annis prope ^ 
ondecun aberraverat, vicissim reducius fuii. Habi- ^ 

* Edidit Baronius cum variis lectionibus ex ms. 
Virdunensi, quas cum eo communicavit P. Fronto 
Ducaius. Hardoin. 

* Sl concilium in quo de libris apocrypbis acturo, 
anno taoium 496 habiium est , ut sopradiximus ex 
Pagio, restai ut hoc concilium in quo Misenos ab- 
folviiur^ primum sub Gelasio dici debeai, illud se- 



liim est boc synoiiale judicinm iu basilica Sancii 
Petri, anno Chrisii 495, leriio idus Maii, sub consu- 
latu viri clarissimi Flavii Viatoris, qui est Gelasii 4 
et Anastasii imperatoris annus imiterii 5. Acia lio- 
jus concilii per Dionysium Exigiium translaia fue- 
runt. Ea quae ex Vaiicana biblioiheca accepta suntp 
aique eliamnum tomo I Episiol. poniif. rocilaniur, 
nonnibil mendosa sunt, et lide careni. Quae vero ei 
codice Virdunensi per Frontonem Ducaeutn soeielatis 
Jesu professorem edidit iliustrissimus cardinalis Ba« 
ronius, anno 495 , iutegriora sunt ct magis emen* 
data. Quae Romano exemplari collata, in prisiinum 
fere candorem omiiino resiituia, hir infra posi iiotaa 
nostras libt, bencvole lecior, cxhibemus. Sev. Bi* 

NIUS. 

cundum. 

' Manuscriptus habiiit, ad cautam panalem quacun^ 
au$ sorte perduci, Eodemque modo legilur paulo post 
in boc ipso concilio. Fro.nt. DuCiCrs. 

^ JSgritudine continua et maceratione. FaoNT. Uu«- 

CJEUS. 



185 APPENDIK TERTIA. CONCILIA QUi£f)AM A GELASIO CELEBRATA: m 

conferre ▼oleniibos. lion poiuil indipisci. Et me per A ne] Toceque condemno, delestor, exborreo, in sola 



iinperitiam bac clade poiios implicatum * boc ipso 
dignanier ostendite quod * ad receptionis Ecclesiae 
soperstes gratiaui valui penrenire. 

Qoo lecto, Gelasius episcopus dixit : Peiitorium 
gesta letinebuiil. Et adjecit : Ipse nunc Misenus ad* 
▼eniat, et peiitorium qiiod obtulit, ipso praesente, 
redletur. Cumque ingressus fuisset Misenus, pro- 
sirattts io lerram aliud petitorium obtolii, et rogavil 
ut soscipereiur. Cumque susceptum fuissct, Gelasius 
episcopos dlxit : Utraqu«^ petitoria quas prolulit, ipso 
qaoqae praesente, legantur. Iterum Anasiasius dia- 
eonus recitaTit. Daium a famulo vestro Miseno, ▼iii 
Idus Uartias, Flavio Vialore viro clarissimo consule. 

Quantum ad mex perlinet iiifeiicitaiis abrupium 



me fldccommunioneque catholica vi aposiolica sem- 
per dnraturum esse conGrmans. Cui petitloni mea 
manu mea sub>cripsi die tertio iduuro Marliamm, 
Viatore xiro clarisssimo consule. IIxc veslrae beati- 
tudini in conventu venerandorotn [o/. addit episco- 
porumj credidi meis manibusofferenda. Et aiia manu : 
Ego Misenus buic petitioni me» et a me oblatx sub- 
scripsi, dte et consule suprascripio. 

€elasius episcopusdixit : Quae lecta sunt transcri- 
bantur. El adjecit : Quid videtur fratemitati vesirae 
statoenduin , vesiri quoqitc consilii panicipaiione 
desideramus agnoscere. Levaverunt se omnes epi- 
scopi etpresbyteri, rogantes et dicentes : Exaudi 
Clifisie: Gelaslo vila: dictiimvicies.Qnod vobisDeus 



[o/. obtutuin], errori ineo qualibet ratione conlraclo B ^^^^^ >" potesiale, prxstate : dictum duodccics. IIoc 



derinio non csse parcendum : quoniam boc ipso poena 
carere non debeo, qooniam merui ad poenaltm cau- 
lam quacun |ue sorte perduci. Quantum vcro respi- 
di ad rcmediale snbsidium, duo sunt quae me ad lioc 
svppliciter tmplorandom venire constringunt: ne vel 
rgo desperaiione magi> iierpetuis cructatibus sim 
dignos addici Judas prxvaricaioris exeinplo ; et ras 
lera^qnx suporius coniineutur. Item aliud petito- 
rium recilal. Datom a famulo vestro Miseno sub die 
lenio [o/. quarto] idus Martias, Flavio Viatore vlro 
clarissimo consule. 

Ublato primilus petilorio meo, nibil aliud suppli- 
aier exoravl quam ut inisericordia inibi sedis apo- 
stolicx non in perpetuiim negaretur : cujusmibispem 



fac quod facit doinnus Pelrus; dicium decies. Ut in- 
dulgeas, rogamus : dictom novies. Cum denuo scdis- 
seiit, Gelasius episcopus dixit : Sedes apostolica qui- 
dein, qiiae Clirisio Domino delegante totini Ecelesiaa 
retinet priiicipaiuiu, pro dispensatione coraqoe ge- 
neralt, quam vcl pro fidc catbolica, vel pro paternis 
canoiiibus regnlisque majorum necessaria ' semper 
circnmspeciione dependet , Misenum atqne Vitalem, 
quns contra Eutycbian« pestilentise sectaiores, vel 
contra eos qni talium se communione pollucrant, suae 
potesialis legaiione suffultos ad Orieutem dudum 
sub s.incise inemorisQ decessore ineo praesulc d sti- 
narai, quod npostolica prxcepta declinantcs qiiolibet 
modo iu eoriim adversum quos miSsi fuerani consor- 



qnonbm pro inimeu^a Dei pietate, qiia regitur, relu- q tia recidissenl, gesiis synodalibus rerum discussione 



cere jam sentio, magis magisque consentiam meam 
contagiis perfldorom, quse infeliciter polius qoam 
studio, circumventus inclderam, liberam purgatam- 
que esse pronuntians, toio corde aique ore protesior 
Hib divioae coniemplationis intnita, me oiiioes qut- 
dcm baereses et quidquid inimicum esl catbolicae et 
iposlolicae fidei, communionisque sincerae, prona 
Bienle refaUre,tom prxdpue Euiycbianani baeresim 
euin suo scilicei auctore Euiycheie et ejus sectaiore 
Dioseoro, vel snccessoribus ejus atque communica- 
toribus Timotheo ifilnro, Pctro Alexandrino, Acacio 
Consiantiiiopolitano, Pelro Antiocbeno, cunctisqne 
eomm complicibus et communicatoribus respuere, 
4amnare,el anatbemaiizare perpelno, omnesque istos 



p:itefacia, cororounione pariter et bonore merito Ju- 
reiue submovit. 

Quibus lamen misericordi:c locum memnr super- 
ns pieialis pro suo moderamine reservavil : et dum 
coiidiiionem posuit uitionis, spem nuliilt pmpiiia- 
tionis abscindi : sicque snam scntenliain tentperavil, 
ut istoruin veniam cum illoram mallet salutc provc- 
nirc, qiiorum fuerant participatioiie dccepil : ac po- 
tius praeberent eis, quof^ suo flrmaverant In praviiatc 
consensu, et ^alubrem correciionis metnm, et emen- 
dationis imitandae consortium. Denique sic ipsa 
aniiiiadverbionis verba librala suoi» ut se illi et cum 
isiis ^ perculsos adverierent, et ex eomm condilione 
pon diniderent posse salvari. In quo utique et bis 



ethujasniodi bonibiliter exsecrari, nec unqiiain me D non est in loium via praeclusa remeandi; et illis, si 



caro talibus ullum quollbet modo profileor babiiu- 
mmesse consortiom, sed abliis omnibus futurum 
prorsus alienam. Quorum pravilatem licet nunqiinm 
Yolaoute receperim, tameu me quia calamiiatis im- 
ptilMi minos cauius videor incidisse, sub conspectu 
^i et beati Petri apostoli ejusque vicarii, ac lotius 
Ecclesiae, mea (sicol dixi) professione [aL confessio- 

' Hoc ipsum indignanUr oitendil^ quod, Front. 
IHc^ts. 

\llocipsum, inquit^ me ostendil immerito [uisse cg' 
laMi/oie oppressum^ quod non ut Vitolis ex hac vita 
iubduftus sum prius quam communioni calho icw pos- 
*^ rettiiui, Unde subjicit paulo post Gelasius : Uor- 
W^ UQs intjercepti jpcrirtc/icm in superstite subs'dia 



mallent, per islos est oblata correclio, studiumqne 
porrectum, quo possinl lucliore conatu pracleritns 
coropcnsare prolapsus, si lavorem» quem praevarica- 
toribus fjcili voluntate deiulerunt in reformationem 
catbolicorum potius converterent sacerdotum. 

Dicium est enim, tandiu istos fore suspensos, do- 
nec auctore Deo, et adnisu catholicorum principum, 

non di/ferenda sanandi^ qui in hoc reeipiendus dioinitus 
indicatur. Front. DuCiEtis. 

' Semper circumtpectione dependit. Front. Du- 
ccos. 

^ Percussos adverterent, ex eorum conditione non 
dtffiderent p:$$e salvari, Fbo>t. Dtcius* 



i87 



AD OPERA GELASll PAP.E APPENDICES. 



183 



vel populi Cbnsiiani, * Atexandriaa calliolicuin sa- A posse prxs^umpluin est; ila desisleniibus causis, per 

cerilotem reccpissel Ecclesia. Gralulandum scilicel 

rrediTCiur, nullo modo Graeoos noii posse renuerd 

quod viderent ab apostolica sede fuisse damnatum, 

facileque eos posse de islorum supplicio commovcii, 

nt nossent quid vilnreni, et quid consequenter am- 

bircnt, * ac Telle pularcnl resipiscendo magis Sfn- 

tire cum rcctis, qunm jugilcr errare cum perfidis. 

Exspectatumque diu est, ul bis rationibus incilnti 

contaga neranda deponercnt, * una cum apostolica 

sede consentiendo, sicut de eoruin spcralnm fuernt 

voluntatc; ^ nitcutcsque catbolicis saccrdotibus 

revocandi siudium potius commodarcnt : quo ipsi 

ad ortbodoxam ' rccurrerent unitatem ; ct istis qui 

illoruni parlicipes crroris cxstilerant, ministrarent 



quas bic articulus veniret ad lcrmiuutn, insolubiliter 
non retinet obligatum 

Quapropter lata sentciitia non existenlibus per 
quae possit usque ad sui exitum deputatam tenere 
mensuram, his consulendi, et bis qui arctati lenc- 
hnnlur, tribuel liberlalem. Et npostolica quidem sc- 
dcs (ut sxpe repetendiim est) vstimans Orieutales 
nullo modo non posse respuere quod sedes apostolica 
refutassel, eosque saluti proprise et apostolicae cum- 
(nuniotii nullius prxferre posse personam, hxc dc 
eorum mentibus melius aestimarat. Sed quod iteruin 
non tacendum est, dolenda pernicies non velut im- 
proviilam hene de Orienlalibus senlientem potest 
opiiiionem iiiagis npostolirae sedls arguere, quani 



prxsiiiut» receptionis clfeclum. Nec qua Ueri potuit B su» pervicacix potius depulare, quod oblalum s hi 



occasiouc cessalum cst, quo conipetenter adinoniti 
et surncieiiler instructi , pariter pericula vitanda 
eognoscerent, ac patere sibi januam, si sinceris mcn- 
libus hanc petiissciit, aposlolicae communioiiis ad- 
Tertercnt. 

Sed quia eo perventum est, ul bortnmentis quoquc 
medicinalihus, dum etinm quac ruferrent cotitraria 
uon babcreiit, difTerrcnt tainen hacieiius adhibere 
conscnsniu; illorum quideni difncultaiibus paternum 
quemdain debemus pii doloris affectuin, deprecanies 
omnipotenliam Dei nostri, quae sola quainvis devias 
in Teritalis viam potest convertere voluntnies, ut 
<*tsdem suae propitiationis operatione mirabili spiri- 
tiith resipisceuiia} et efficaciam correctioni^ dignan- 
icr infund.Ht. Qure donec (sicut de ejus virtute coiifi- 
dimus) divina placatione provcniant, hunc inieriin 
quisapplicat desiderabiliter expetentem nullaienus 
perire patiamur : ut cujus non sunt Oricntales de- 
ieclione perterriii, ne in errore persistereiit, saltcm 
curatione proyocenlur, ut redeant ad salulem; prae- 
cipue cum dispositiotiis Kcdis apostolicoe clemcntiam 
tenor comitetur ipse dictorum, neqiie prolata srbi 
repugnare couslitutio judiceiur. Definitum quippe 
ebt (ut superius jam praBdictum est) eos de quibus 
itgimus eatenus debere suspendi, donec auctore 
Deo, et praefatis adnitentibus, Alexandrina catholi- 
cum rect perit Ecclesia saccrdotem : non abrupte et 
sine exceptione propositum est, seJ ea raiione de- 



tramiiem proprix reJiutegratiouis srcula nou fiferit : 
nec ideo tamcn aliis debet medicinalem de;>ideraiiii« 
bus impediie per suam penricaciam facultatem. 
Tunc cnim dicla suni de Grxcorum consensioiie 
fiJenler, quia ct simul benti Petri socielatem quibus- 
lihet videhaniur prxponere posse peisonis, et qui 
exstilerunt ante catholici, xstimabantur consensuri 
facile veritati, atquc ideo cujiislibetbomitiisaflcctum 
iii desideriis apostolicae communionis non posse prae- 
ponere? qux cum nondum susceperint per quas bic 
ordo decurreret voluntates , id quod per eas Ocri 
posse prxsumptiim est, cernitur absolutum; quo- 
niam cum desutit qui perHciant [A/. si desiiit per 
quos id efficiani], nullus provenire possit effectus ; 
imo cum iidem ipsi pcr quos judicabalur es«e facien* 
diirn, ne efficiutiir ohsistant : qui si in hac sunt 
(q*!od nhsit) ohsiinalione mansuri, res<Iiita condiiio 
est illius rei, quae coruro studiis fiditcialiter ceiiseha* 
lur impleri. 

Siu vero (sicut poiius optamus) fuerint ad meliora 
conversi, ne intcr hnec intcriin qui inisericordiaiu 
postulat, vel aeiaie, vcl inorbo, quo frequenter iui« 
peditur, possit inlercipi, duin su})er istis csl consu- 
Icndum, ne defuncto jam nullum possil icmedium 
subrogari ; quippe cum diclum sit, sive illis adiiilcn-> 
tibus, sive etiam furtassis invitis, sed cum eoruni 
magis adnisu quod promulgatum fueral possc cou- 
starc : sicut igilur cum illis adnitentibus nuUateniis 



promplum est, qua non sive illis adnitentibus, sivc «^ pace fixa [AL praefixa] perdurant : Iioc eiiain 



teuore 



non aduiteniibus, indifferenter vidcretur infixa sen- 
tciilia : ideoqite sub quo teuore librata condilio esl, 
codcm non cxistenie, necessitatem suae professionis 
absolvit. Quod cnim cum adiiisu pra^diclorum pro- 
nuntiaium est essc faciendum, hoc eodcm noii suc- 
ceiietile uon fieri posse, manifestum cst. Sed cuin 
eoium etiam faciendum memoraiur adnisu, satis evi- 
, dciter oslensum est, quod sine hoc noii posset iin- 
pleri.Licet ergo illi.quorum ileesseprobatur adoisus, 
dc sua sint obstinalione miserandi, tainen qiiia deest, 
fiicut sine eo effici non pulcsi quod citm eodcm efOci 

• Alexandrina calhoUco sacerdote ca^pissel Ecclesia 
^ralulari^ ul scilicei crederelnr, Front. Duc€us. 
■ Ac vetle pntarentur rcsipisccndo. Fiio.Nr. Dlc.cjs. 



hcalus Paulus aposloliis non ideo (quod absii) fcfcl- 
lisse ciedcudus est, aut sibi exstiiissc contraiius; 
quoiiiam cum se ad Ilispanias proinisissel ituruin,dis- 
poi»itione divina majoribus occupaius ex causis, iw- 
|ilere nou potuit quod promisit. Qiianliim euini ipsius 
volunuils iiilerfuil, hoc pronunliavit , quod revera 
voiuissel eflicere : quantum ad diviui secreta coiisi- 
lii, quac ul hoino omiiia non potuil licet Spiritu ple- 
nus agnoscere , superiia prxtermisit dispositione 
pr.-evenius. ^ec quia heatus Pelrus nposiolus pro 
alTectu diviiiae reverenlijc ipsi Domiuo respundii : 

' Ut cum apo&tolira sede, Front. Duc.cus. 
* Nitentes cathoHits, Fno\T. DiC/CUs. 
' 'lccnrrcrent veriiatem. Fko^nt. Dc.4.ls. 



^89 APPENDIX TEnriA. CONCILIA QUiODAM A GCLASIO CELCBRATA. m 

JHonlavabiimihipedes in cBiernum {Joan. \m) ; fe- A tibus remUtamus ; quod Ecclesiae, Deo largiente, 

possibile esl : qui qos eliam morlnis veniani prx- 



Xellisse (qiiod absit) aut in sua pulabitur minime 
constitisse scnteiuia, quod mox eidem divinac cesse- 
rit voluiitati : et quod ' se dixerit non esse factu- 
rnm,rausis astrictus humaiix salulis expcieretprona 
voluniale faciendum. 

Idcirco * illa non actedente via, qua eorum luerat 
rcconciliatio constiluta . alteram licet adoriri , qua 
subveniatur, quibus subveniendum esse decretum 
est : niaxtine curo Miseno cx quolibel excessu vel 
qualibet prxvaricationis piBna sufficiat, qux usque 
eo iractala est , ' ut sola considerationis bumanas 
suprema consideratione laxetur, remitiendaque pu- 
nitio sit, qnae non habel nltra quo crescal. Quia cuin 
nnlli animx Deus oninipotens et niisericors per ec- 



stare deposcunt ; quod nobis possibile non esse, ina« 
nifestum est : quia cum dictum sit, Qu(b Ugaveriiii 
super terram^ quos ergo non esse jam constat super 
terram, non humano, sed suo judicio rcservavit ; nec 
audet Ccclesia sibimet vindicare , quod ipsis beatis 
apostolis coiispiciat non fuisse concessum ; quia alia 
sit causa superstiium, alia defunctornnl. 

Tulerit Ytlalis sortem divini judicii , cui eiiam, 
cam magnopcre vellemus , non poluit subveniri : 
huic saltem prosint, dum copia viventis admittal, 
in remediis assequendis alterius experimenta rc- 
peote subtracti. Cumque scriptum noverimus : Unu^ 
a»sumetur, et unu9 reiinqu^iur {Luc. xvii), bortatnr 



desiasiicam pietatem quacremi noluerit remedium B nos inlercepti periculum in superstite subsidia non 



dcnegari, non dnbiuin est, hoc ipso aucto;e Deo, et 
divina compunctionc proJtre, ut tunc de ejus rece- 
ptione tractetur, quando ea non protclanda quoqne 
■ecessiias compeilat impendi : nosiro pncterea Sal- 
fatore B. Petro apostulo proe cxterls delegante: 
Queecunque ligaveris super terram, erunt iigatain cce- 
Ss ; et quacunque solveris super terram, erunt soiuta 
et tic ccstis [Matih, xvi) : sicul et his verbis nibil con- 
siat exceptuni , sic per aposiolic» dispensatiouis 
orficium et touim possit generaliter alligari, et toluin 
consequentcr absolvi. Prxcipue cum ex hoc magis 
|:raeberi cunciis oporteat apostolicse miseraiionis 
exemplum , ut absolulionc damnaii, si resiplscant 
QDiversi, et ab errore se retrahant, atque ad aposio- 



differenda sanandi, qui hoc ipso recipiendus divini- 
tus indicatur, cum illi supervivit, * qui ad haec non 
meruit pervenire : et quoddam de utroque coelestis 
jiidicii refulget examen ; ostenditurque nobis evi- 
dentius in duobus, in quo fuerit causa sine venia, et 
^ in quo sit quae indulgentia carere non debeat : 
atque idco quani ipse quoque si supersies compelen* 
ter Acacius expetisset, potueral oblinere (quippe de 
quo sic positum est, in^oliibilcm fore, ut no<i dice- 
retur : Etiamsi forte corrigerei), multo magis huic 
qui communione ejus infectus est, imploranti flebi'i- 
ler, pietalis est apostolic» non nogare. 

Professus ergo Misenus regulariter se omnes hnn- 
rescs, Cutych-annm pra cipue cum Ciitycheie, DIo- 



licae communionis sinceram redeant uniiatein [ai. C scoro, Timotheo iflluro, Peiro Alexaiidiino, Acacio 



pnrilatem], vinculis se damnatiouis illius, quain 
Doiversaliter merito prxvaricatores exceperant, non 
ambigant exueudos. 

Neque enim qui longe positos ad integram Hdem 
curare nitimur, reverienies in pnesenti supplices re- 
futare debemus : ubi sollicite prxcavcnduin est iic 
consciemije detrimentum negantes, ^ usque ad ex- 
tremuin peccati [ai. petenti] maieriam (quod absit) 

* nultatenus incidainus : censurxque veritatis etiam 
eirca supplices, sine flne persistens, traiiseat in rea- 
inm. Proinde quaiilum, pr.Tmonenie Domino, possi- 
biiuitis huinanx desideranli remedia praebeamus, 

* totum quod su; ra nostrae facultalis est modulum 
divino judicio relinquenies, non autem nobis pote- 



Co .stantinopoliiano, Petroqiie Antiocheiio, vcl cun- 
ctis eorum successoribus, se. tatoribus et comn uni- 
catoribus deiestari, eosque aiialhemate ferire perpe* 
tuo, communionis apostolicx, et saccrdoialisgratiam, 
qnam calholica tradilione pcrcepit, recipiet dignita- 
tis. Omnes episcopi cl presbyteri surgenles in synodo. 
acclamaverunt : Cxaudi, Cbrisie : Gelasio vita : di- 
ctum quindecies. Doiiiiiie Peire , tu illuin serva : 
dictiim duodecies. Ciijus sedem et aunos : dicttNn se- 
plies. * Vicarium Christi te videmus, diclum sexies. 
Cujus sedem ei annos : diciuin septies trigesies. 

Sixtus iiotarius sanctu; Romanae bcclesiae jussii 
doiiiiiii mei beatissimi papae Gelasii ex scrinio edidV 
die * tertio idiis Maii, Fiavio Viatore viro clarissima 



nuit hnpiitarcy ciir prxvaricationis oflTensam viven- D consule (anno Cbristi 495). 



* Hic locus iiiteger , usqtie ad ca verba, alia de- 553. Uardli.v. 
ftinclortim, ciiatur a Vigilio papa in constituto an. 



* Se dixerat non este facturum. Front. DuCiCUS. 

■ ///•! non facienle via , forte legendum faienle. 
^'rojit. Duc^us. 

* Ut lola conditionis humanT. Front. DuCiCUS. 

^ Vsque ad extremam pccca:i materiam, Front. 

DcCiEOS. 

^Ullatenus incidamuSf censurceque severitas etiam 
^irca, Front. Doc^us. 



* Qui ad hoc non meruit. Front. Dvcavb. 

' Quo indulgentia, forte legenduin quo indulgentia 
carere non debet; atque adeo quod ipse quoqne, FRONf. 

DlJCiGliS. 

* Vicarium Christi te videmus : dictum undecies. 
Aposlotum Petrum te videmus : dictum sexies, Cujtt.i 
sedem, Fro.nt. DuCiCus. 

* Idus Uartii, Fro.nt. DLCiCUS. 



191 



S. AYITUS VI£NNENS1S. 



m 



ANIfO DOmBII CCGCXCIV. 



SAJVCTUS AVITUS 



EPISCOPUS YIENNENSIS. 
(Ez Bibl. Galland.) 



PROLEGOMENON. 



KxeuHleKreulo vfl vi heunte^non minHspieiaie quam A gundwconteneretCelebraiume$t eonclilum.cujuidecre^ 



ioctrina floruit Alcimui Ecdiciui iivilirs,/4fcti teu Eet^ 
chii primum ctariseimi lenoloris, deindeViennensit epi- 
icopi filius^ udisque sueceeeor circa annum Chrhti 490, 
sub pnem imperii Zenonii^ ut ex ejui Actis colligunt (a) 
Boltmidiani quibui GaUiew Historite lilterarlm scri- 
ptores aceedunt (6). In episcopatu mira edidit virtutum 
insignia^ ex quibus unum aut alterum pro insiUuti iio- 
tlri rolioiM ut erit kic referre. Pturimum itaque labo* 
raril sanctus antistes^ quo G^ndobadui BurgundUmmn 
tex Arianam keeresim ejuraret , ut narrat Gregoriui 
Turoneniis (c)« escerpta timul nonnulta referens ro/- 
ffllioiiis pubticm inter catkoficos epUoopotet Arianot eo 
Homine Lugdum kQbiim anno 50! iil uideiur Pagia (</)» 
•irr irl alii centent, anno 499 (e ) ; ^iur quidem cdttaiio 



tit primui subteriptit Aviiutdie xYii cal> Octobrii A§ar 
peioY. C. cont, De quo quidem eoneUio plura Pofiui (i). 
///. Preeter Arianam kcerenmquamaeerrime imecla* 
Itts ett bealui prteiul^ hwretei etiam Eulyeldanomm , 
Neitorianorum^ Photinianorum ae Bowmaearum con- 
futavit (j). Seripiit quoque advenut Fauitum ItetCN- 
iem (fc), «fmtt/anlciii quidem damnare Petagkun^ car^ 
roborantem rero iptam Petagianam per^mn , «1 «tc 
B«roiittis (/). Hax vero imprimii teitantnr Grejorim 
TuroneKiit (m), Agobardut Lugdunenili ( ii ) cl Ado 
Yiennentit (o), C|mcofii. Preeterea, Fauiio et Sgmauh' 
cho tenaloribui Urbit epittola imeripla^ Sgmmackum 
paprm adtenui ukismaUcoi tirenue adjwnt (p). Ac/i- 
^iM egragia ejui fadnora contulta prettnimma :lanfum 



rercuto demum iuperiore in tucem pro^it (/). Sed kae B ciitiii eaet hre per wsgula, Quapropier jure ptane opti' 



de ra Agobardum audire prenta} {g) : c .4rtl«f , fn^ntl, 
fide eaikoticui^ eloquemia facKndiuimm^ ingenio aeer' 
rimui^ iocrarum Li'terarum exposilor tiMvitsiiiiiKy iit'> 
terarmm etiem smcuiarinm doeiismmui et in metrii fa^ 
r^l/tniMs, cum Gundobado fraquenter de fide attercam^ 
et diatogoi in prentnti conficiem , H epiUoHt absenti 
rapondens. plnra et ctara ingoni tui et w.rtutis opera 
rdifttlt. Qki ijwo G undok e d o in SMn perfidia per^to 
inecamrem ejm {/Ukurn) Sigiimundum regem ad ffdem 
eatkoUeem conMnil : i« cujm eonftrmne roeitafnt Ao- 
mUiamin poputo MtiMiiai iuaeitate ptemsdmam ct 
terbormn compoiitione du!cis»mam. i Hiiic rrro« ut 
lloi/rtmi YaUiii rtrbii ntar (k\t facHUme impetrm' 
tum ea a Bnrgundionibm , «I rcfit tm iMilsmlar 
rjrtHi|i/inii, d rtlifioiieii cttfAoliciiN in qum eanm 



mo sanctisiimum juxla et doctiidmum noUmm promn' 
ciee Yiennemii antistitem magnis laudibm eeidbramni 
rfri emdittane ae virlute preeelari; qnoi inier Ennndim 
Tieinenm preeent (q) : c Prantanliuiani^ inquit^ nt- 
ter Galtm Aritm Yiennennt epitcopm^ fn ^o «• peri-' 
tia reim in direriario tucidee domm inetmit. > Grofo- 
riiif uero Tnronemii (r) : c MaqneefacuMdMe^edt^erai 
lunc lemporii beatm Aeitm. — Esitnni esittde num 
apud Not epiiiolee admirabiles, qme iient tmnc keeratim 
oppreiiemnt^ita numc Ecdenam Meedifkeml.t Enah 
dem vocat Isidarm Biipaientii c icieKfio sccslortM 
liflcranaR iloclistimjn (•). » Oe eo ileat nurstie Afo- 
bardm (f) : c AlcAimKO Arilire, tiifatl, Eccteeiee Viett- 
netuit epiicopm^ qnam exinom doctor at faenndm ex- 
C idUrit^ pene totm naeit Ecdena QbiifL > Aifoai dath 



jom f^rtali crenl, ejiirofo cnrore tefnerciKar. > Amio 
fiki^5l7, III mAjroilNrfil idem Volesiiu, qni /kil 
seamdui irfm Sigirnundi^ Epaom qno episcopi Bnr- 

{a\ IWIItnd. Acl* sancloruin lom. L Febr. , 
l^. tk^l« nilKi. I. 
y^) llifttoir^ liiier* ik U Frsnee« lom. 111« p|(« 116. 
lO^ iirt^. TnroQ. Ilisl. Fmnc* lib. ii, cap. 54. 
(4) l^, od MW. 501, §$ 5, 4« 
{) CpIui. efibc., Infra. 
xf) Httiom liUter. ile U France« loco ciuio, pof • 

117. 

{§) kfehudi* lih. »It, k^K. GiinJob. op. 13, o|ip. 
mtn. U rif . M <^u Btlnt. 

(*) IMr. \*lirx« Hmt. Func. lib. tii, «d aM. 516« 
lnm« l.pm. SS0.331. 

li) rHTS MM. m §$ 6. 7. 

O^ A\u, Msi^iei^» 

ik) M. ffist. 4. 



qm didtur (n) c doquetUim ef MaclflnCe iprmjRtH», 
ocribem Sucmtentiainto et cmUigatm snfts omnone me l«- 
fide. > 



(nUaron.adahn. 516, $31. 

im) Grff . Toron. Hisl. Franc. Ub. ii, cnp. 34. 

(n) A|eob. Ln|M. lib. adT. Fdic , cap. 41 , opp. 
lom. I. pag . 55 cdiu cit. 

io) Ado Yien. in Cbron. ad an. 49S d ante ann. 
519. 

(;»)ATiu cpisl. 31. 

(f ) Eimod. YiU B. Epipb. opp. SirMod. tooi. I , 

{r) l«rtf . Tnron. loco cMau. 
1>) kid. Http. de Schpi. otd., cap. iS. 
{t) .\fob. lib. de Jttlaic. S npe ri t. , opp. lon. 1 , 
D ;^|r. 70 ed*t. ctu 

V») .\do in CM«n. ad au. 49i d aate nnm. 519. 



fd5 PROLEr.OMENA. m 

III. Porro quo aniib e vioU excesuril tanctui pr«- A liut deuendo^ qnod anonymut \ tUB iandi Aviit auciar^ 



ud^ kand una ett virorum erudiiorum untentia. Verum 

fuo difficuilae hujusee qweitionii quoad fieri poUU di$» 

gduatur^ res penitiui impicienda. Tradit ig'tur Ado (a) 

piiam adhuc egiae Avitum po$l neeem Sigiimundi Bur» 

gumdioHum regiif quem ninnrum^ inquit^ c captum et 

a Francii occiiumvehementiisime dolmttidemYiennen' 

a'a antiitei, Adonem exicripiit anonymui auctor vitm 

ajuadem ianeti Aviti apud Boliandianoi (b ) : qui 

proinde poit Adonii cBtaiem icribem » iceeuio iaiiem x 

cm aeritu fortaae^ parum aucioritatii propterea mbi 

conciiiare comperitur» Sed ne Adoni quidem tpft fidee 

edhibenda videtur^ nbi Sigiimundo regi iupentiiem 

ftnae Aviium enarrat. Avitue enttti, qui Sigiemundum 

f madio eubiatum ingemuit^ non futt Aviiui pranui 



primum ediiue a Labbeo (/), deinde a BoilandioHii (tn)» 
icripium reiiquit^ Avitum^ Anaeiaiio adhuc principi, 
vita fuiae funcium, qui tii id. Juiii eodem amto 518 
interiiiu perhibetur. 

lY. Jam verOf tU de ipiiui Aviti iiiterarum moni» 
mentii iermonem demum habeamui^ Sirmondui potii- 
fiitiiitti atuiiendui, qui ea omiita qtuecunque reperire 
potuitf vei primum edita^ vel reitituta el espoHia 
Pariiiii in vuigui emiiit anno 1643. Sie itaque V. C. 
(n) c Epiitoiarnm Ariti, ail^ qua$ tibi^ ieclor, jam tot 
anntf debebamiu, verendum erat ne eera nnnc apud 
te vei consumpta ftl gratia^ tiifi morm iiiiue viderem 
frucium nobii aiiquem exititiue. Quippe qni emenda^ 
ftnf iilarum exempiar^ iicmnde a/fulgeret , iltfiii qtue- 



VtemiaMtSt ied Aviiui abba$ Midacemii monaiierii , B rtinHf, in Fiori diaconi volumen apud Carthumun iU" 



I aM^iM ttmc iemporii iacerdoi , i ut icribit Grego- 
rho Tnfviieiiftf (c), cif;iff verba iatiu» reiala expendit 
tdieeeriique Cointiui (d), Sed quo demum anno interiil 
Sigiianmdui? Si Marium Aventicetuem in Chronico 
ciMftamtM quem eiiam eequitur Aimoimu ^ id contigit 
Maamno couMuie, indictione i^hoceit anno Chrieii 523. 
Af Gre^oirtiif Tiirotiejifff aiiiqtu Francorum hi$torici 
Sip»muudum inierfecitau iradunt ineequente anno 
5S4« Juedtto II et Opitione eo$$.^ itidiciione ii. Beee fw 
nort itglo penequitur Hadrianui Valeiiui (e), Quibui 
Uaque poftltf pterique recentiorum ab Adone decepti 
eeuiuere poit Sigiemundi necem Avitum $upfemum 
iiem ctaumu, Ei aiH quidem aiuio 5S3 ; (f) aiii tero 
poU hunc annum (g); aliidenique aAno 525 (A). Verum 



ddimuif cujui benefieio Aviti optuctUorum iepiemdecim 
uon iiluloi modo et nomina , majorem partem ignota 
didicimu$t $ed piurima etiam et Uituiria fragmenta 
omamento ci/tltotit futura coneectdi $umu$. Fedt epi» 
iioiarum uiUilai efeleganiia , tU teedium quod iu mtio$i 
codici$ emendatione devorandtun fntl, aiaeritu per» 
ferremtu : ae iibrorum etiam quinque partitionem quam 
promittebat^ ampiexuri eramue^ <i iniegram prm$titi$'' 
foi* Vertm tania inerat periurbatio^ til foiiaf itiMO 
quidem vi$um nt^ omifio iibrorum diiortnune^ epiitO' 
iai iibi omtiff mio iexiu eontinuai repreuentari, Hon 
dtUfiio quin coniilium probaturtu m : proximum erit^ 
ut corrupim quoque ieciionii vitia qum ratant , feraa 
induigentiui. Jn fragmentii iane tniUui nofler iabor 



ttun conetei AvUum qui, exeUncio Sigi$mundOt iuper^ G /iirl. Flori enim exemplar probtmt et ca$Ugaium tecuii 



ptitt aiium fuiae a Viennenei; jam tum itajue ad em^ 
ium evocatui fuerit Avitui noiter^lcum rex iUe Burgun" 
dionum periU^ quemadmodum advertU vir eruditui[i); 
adeoque contigerii ejtu obUui intra tempui iliud quod 
exemrit in:er ceiebratai ignodoi Epaotuniem et Lugdu^ 
nemem lu Nam^ ut $uperiu$ tidimtu^ iynodo quidem 
Epaouetui antto 517 coactm primiu iubicripiit Avittu : 
at ipee haud inierfuiae agnoicittw igttodo Lugdunetui 
u fii4 Sigiemundo rege pauio poit habitm : eju$ enim 
uomen inter $ub$criptiona hujtu conciiH non iegitur^ 
ut videreeetin eonciUorum coileclione (j); ubi tam(n 
maie itucribi Lugduneme i intelligimui ex ipio Avito , 
qtu de icribit: c (A) Rediene^ inquit, ab urbe Lugduiunsi 
iancttu Chartettitu epiicoptUf in qtut^ nobii de eoncilio 



fiimaf. /n poematii autem quid prmnUtun nt inteili» 
getU qui editiottem hanc eonferent cum Gagneiana : 
eujtu auctor^ vir atioqui doctui ae di$erttu^ prmter 
aHa qum pautm proprio arblirio mtUavit , ^ii imjfetilof 
pene veretu de $ui$ intrtuit pro Atntiani$. Kobi$ vero 
curm fuit , a</amiffftm fidemque veterum exemplarium 
tmivena iic exigere^ tu rejectii $ubdiUtii$f iegUiwuequa 
ref lilttltf , piirtfm tibi et eincerum Avitum , norrtfi.f qui^ 
bu$dam quoi mtai ilUi ferebat , tuglectii exhiberemui, 
In quo ii caicuii quoque iui iuffragium , iecior^ aua^ 
ierit , erU quod ianctiaimo atque inter poetai Chriitia" 
noi haud fadie cuiqtuim poitponendo^ Ecclaim prmiuU^ 
tton inatiem hae etiam in parte operam noi poiuiae 
gratuiemur, > Uactentu Sirmondtu. 



diicedentibui^ ad privata qiuedam tiegotia expedienda D V. A^e^ue vero eorum recentio prmiermittettda qui- 
retederat^ » e/e. Uinc igitur exiiUmarim eqmdem bea- htu Sirmondianam edUionem auxU erudUiedmui Bau- 
tum antieUUm ad iuperoi evoUuu ineunie anno 518 , uiM. Suni auiem etjtumodi (o) : c Sanefi AviU Vieu» 
boceit^y tton. Ftbr.^quo dieiUiui nomen in EccleiuB netuii epiuopi operibui a Sirmondo editiv qtuedam 
\iUi$ eondgnatur : quam quidem in eententiam eo fad' nunc ejuedem atutorii gdjecta $unt, Primum , epiuolm 



!a) Ado in Cbron. ad ann. 492. 
h\ Bolland. loco ciuto, pag. 668, num. 5. 
c) Gr^. Toron. Hist. Franc. lib. iii» cap. 6. 
d) Coini. Annal. eerJ. Franc. ad an. 524 , g 1 • 
'oiii. I, pa^». 337. ' 

(e) Vales. Rer. Franc. lib. tii, lom. I, pagg. 3i5 

(f) Labb. Dissert. de Scripi. eccl. lom. I, pag. 169. 
^v. llist. liiier. tom. I, pag. 515. Fabric. Bibl. Lar. 
^. iom. i, pag. 139. 



{g) Bolland. loco cilato, pag. 661 , num. 6. 
\h) Hist. liitcr. de la France, lom. Ili, pag. 120. 
(i) Dn. Belley, M^m. de racad^inie des inscripl., 
lom. XVIII, dans rHist., pag. 262, in-4*. 
(t) Concii. tom. V, pag. 723, edii. Veiu Labb. ^ 
(k) Ayit. episl. 28, mfra. \ 

(f) Libb. NoT. bibl. niss. tom. 1, pag. 6*J5, cip. 5« 
{m) Bolland. loco citato, pag. 668, num. 0. 
(n) Sirmond. praefai. ad opp. Avii. 
(o) Baun. praelai. ad tom. II opp. Sirmond., 1 1. 



195 s. AViTUS vie:nnensis. w^ 

quatpor quM V. C. Stephanui Baluziui ex vetuito A < temporibui lult in Yiewia urbc terrte molui maxi'' 
Petri Marnwiii ienatorii GratianopoUlani libro vulgO' 



vit (a). Deinde fragmenla Mliquot operii de Divinilate 
Spiritui mnctiy qu<e exantiquo monaiterii S, Galli 
codiee idem Baluziui edidit (6). Praiterea CoUatio 
cum rege Gundobado advenui Arianoi Lugduni ha^ 
bita^ cum univeni (erme EccleiitB Lugdunemii ept" 
icofn eo conveniaent , uft notaverat Uieronymui Vt- 
gnieriuif cujui ex ichedii hane Aviti lueubrationem 
Dacheriui publcavit (r) : qui admonet nihil tamen eae 
quod cogat ipiam referre^ uti feciae videtur vir doctui^ 
ad illud concilium Lugduneme^ cui ie una cum Char- 
tenio quodam epiicopo interfuiae Avitui teitatur (d), 
Nam primo, Avitum de fide cum Gundobado iospiuij 
Hunc coram per dialogos, nunc abientem per epiilolai 



t muSf ubi multtB eccleiio! et domui muUorum eon» 
c cuiiot fuerunt et subvenee^ ubi bestiai multa: ober- 
c rautei^ lupi , ursi acerbi iugresii per portam civitatii 
c dev4>raniei plurimoi^ per totum annum hoc faciebanl. 
i Nam veniente iolemnitate iancti Paich.v, ianetui 
c Mamertus, qui in ea urbe erat episcopui^ ttum mis^ 
c iarum solemnia ipia vigilia celebrarei , palathtm 
c quoque rcgule quod in ea civitate erat , divino igne 
c iuccemum eit, Cumque hcBC agerentur^ approptn' 
c quante Aicensione Domini , indixit jejunium "vir sath 
c ctui Dei triduanum in populo cum gemilu et contri^ 
c tione, c\c. 

c Alterum , quod in Eceleiia Viennemi feria iii l2o- 
gationum in divinii legeretur officiii prophetia Amoi, 



egiae, icribit Agobardus (e) : et id ex ipsii qum ex- ^ cujus locum hoe iermone explicandum imcipit Avitus. 



itant Aviti epistolik iatii liquet, Deinde ex illii epiito^ 
lii liquet etiam in morelpoiitum fuisie, sicut Sirmon- 
dui notat (f), ut epiieopi vicinarum iedium coUegai 
episcopos ad urbium iuarum celebritatei invitarent : 
imprimii, ianeti Juiti celeberrima Lugduni iolemnitai 
erat; de qua et Sidoniui (g). i Et hac quidem BaU' 
niui. 

VI. Hii porro huctenui expoitii Sermonem iub- 
iicimu» B. Aviti feria iii in Hogationibus habitum , 
i.ttem ex ms, Majorii Carthuiiee descriptum edidit cL 
Mmrtemui (h), hujuimodi admonliionem prmnittem : 
• Sancti Avili Vienneniii archiepiicopi iermonem in 
Rogatioitibui feria iii pronuntiatum reperimui in ve- 
ttri codict mi. Majorii Carlhmia:, qut-m pro sua in 



Jn antiquo tamen lectionario Gullicano, quod ex Lu- 
xoviensi ms, publici jurii fecit noster Mabilloniui, non 
prophetia Amoi feria iii legebatur, eed ad tertiem 
Ephtola i iancti Petri , ad sextam Epittola I Joannii, 
ad nonam llber Judith, Verum id mirum videri non 

• 

debet^ cum non una eaet in omnibui Ecdesiii GaUicanis 
dioini o(ficii eclebrandi ratio ; sed neqne idem ordo in 
legendis sacrm Scripturm /octi ubique servabatur : eum 
ad epiicoporum nutum fierent omnia, Porro iuprrva* 
caneum hic non erit notare id quod habet Herbertui 
Turricanus archiepiscopus (k) ; quod icilieet iu iVor» 
mannia c in diebui Rogationum cum clerui et popului 
c processionem longius procedendo extenderet ^ con* 
c suetudo erat ut pausantibui interdum clericii, mv* 



noi humanitate tramcripiit I(, P. domnui Innocentius Q c lieres vicisiim modulcndo succederent, i Hueuique 
Bouchart ejusdem loA monachui nobis digtilariter Marteniui. 



amieui, In eo duo prcesertim advertcre licet, Primum^ 
Bogationei ieu iolemnei ittpplicationes quce ante As- 
cenuonem in Eccleiia celebrantur, ejus tempore^ ieu 
ut ip»e ait , noitro sceculo^ instituiat fuiae, et quidem 
a S> Mamerto, qui anno 472 Viennensem adminisira" 
bai Ecelesiam, ut doeet alibi idem Avitus, qui post 
Haychium in eadem iede ipsi succenit , ct Sidonius 
Apollinar.i Arvernensis antistes (i) ; quibus accedit 
Gregorius Turoncnsis , qui etlatn cuusam istius imtitu- 
tionis modumqus describit in hrec verba (j) : t In his 

(a) Baluz. Miscell. lorn. 1, pag. 555. 

(b) 1(1. il)id.,pag. 561. 

(c) Dnclier. tom. V Spicil., png. ilO. i\ 

(d) Avit. episi. 28. ^ 

(e) Agob. lib. adv. Gundob. leg. cap. 15, opp. tom. 
1, pag. iiO edit. Baluz. 



Vll. Et htinc quidem Sirmoudianam operum iancti 
Aviti cditionem hujuimodi opuiculii auctam exhibC' 
mni, quam prasterea nonnullis in locii obscurioribui 
aliquot animadversionibui a Sirmondianii sejunctis 
pro viribus illusfravimus : addi.ii quoque ad caleem 
carmims 6 tribui versibus (l) quoi Labbem ex eodice 
26 bibliotheciv Naudeance ilcscriptos in lucem emiiii 
(ta), quia in omnibus iditii exefnplaribus desidera- 
bantur. 



{f) Sirmond. ad Avit. episl. 58. 
(g) Sidon. lib. v, epist. 1 6. 



(h) Marlen. Thes. nnecdoi. loin. V, pagg. 49 seqq. 

(i) S don. lib. I, episi. 7, ct lib. vii, episf. ii. 

(t) Greg. Turon. Ilist. Franc. lib. ii, cap. 54. 

{k) Herb. lib. i Mirac, cap. 21. 

(/) Avit. Poem. lib. vi, infra (Cc/. Z81 iifmma» 
not, «). 

(m) Lnbb. Nov. bibl. mss. libb. png. 226 cdil. Pa« 
rls. 1655. 



VETEROM TESTIMONIA DE S. AVITO. 



1. KNXODIUS EPISCOPUS TICINENSIS. 

(In Vlia beati Epiphanii episcopi.) 

Dedit eiiam pracstautissiinus inter Gallos Aviius 
Viennensis episcopus, in quo sc peritia , veiut iu i\i- 
versorio lucidx domus inclusil. 



II. GREGOBIUS TURONENSIS. 
(Lib. 11 Historiae Francorum cap. 54.) 

Magnx facundiae e rai lunc temporis beaius Avititi 
episcopus VieniiensU. Namque insurgente hxre^i 
apud urbem Gonsiantinopolitan.ini, iiihil divinitani 



197 f^nOLEGOMEiNA. tTS 

tiabuisse Dominum no^irum Jcsum Clii isiuni , ro- A Uomiliam in populo, sensuum suaYiUtc pleiiisslmam, 



pote Gundobado regc , ipsc conlra eam scnpsii. 

Eisunt exinUc apud nos cpistola admirabilcs : qux 

sicttt tonc haercsim opprcsscruni, iu nunc Ecclesiani 

Dei xdiGcanL Scripsii ctiain HomUiarum librum 

«nBm, dc mundi principio et dc diversis aliis coiidi- 

liooihas, libros scx vcrsu compaginalos. Epislola- 

rMi libros norem, inicr quos supradiclft contincii- 

IV cpistolff. 

m. FORT0iN\TUS PICTAVIENSIS EPISCOPUS. 

(Lib. 1 dc Vita S. Martiui.) 
Quod sacra cxplicuit serie genealogus olim, Alci- 
iD« egregio digessit carmine prxsul. 

IV. ISIDOUUS IIISPALENSIS. 

(De Uluslribiis Ecclcsiac Scriptoribus cap. 23.) 

ATitns episcopos, scicntia sxcularium litlerarum 
dactissimuSt edidit quinque libellos hcroico mctro 
compositos : quorum primus est deOrgiue mundi, 
stcoDdus de Originali Peccato, lertius de Sentcntia 
M, quartos de Diluvio mundi, quintas. de Transiiu 
maris Rubri. Scripsit et ad Fuscinam sororeM de 
LMideYirginilaiis librum unum, pulcherri:i o coropo- 
sitamcannine el eleganti epigrammate coaputiim. 

V. AGOBARDUS LUGDUNENSIS EPISCOPUS. 
(Advcrsus legem Gundobadi.) 

Temporis Gundobadi regis Burgundionum fuit in 



B 



ot ▼erborum composiiioiie dulcissimam. 

Ejuidem advmui dogma Felicis. Beatus ATitus 
Photinianorum haercticorum Talidissimiis expiignalor. 

liem ie Judaicis superstilionibut. Alcimus Avilus 

Ecciesiae Vieniieiisis episcopus, quam < ximius doct< r 

ortliodoxus ct faeundus cxstiterit, pene tota novit 

Ecclesia Christi. 

VL FLORUS DIACONUS ECCLESIiC 
LUGDUNENSIS. 

Senlenliae ex epistola beati Pauli apostoli ad Ro • 
inano8,asanctoeiillustrisslino doctore Ecclcsia! Avito 
episcopo Viennensi exposiUr, aiqoe Cx ejus opuscu- 
lis in ordinem digeste. 

VII. ADO VIENNENSIS EPISCOPUS. 
(In Chronico xtate scxta.) 

Avitus Viennensis episcopus, eloquentia et sancti* 
Ute prxcipuus, et ejus Tratcr Apollinaris ValentiaB 
cpiscopus miraculis insignis, Isicii, senatorii primnm 
▼iri, postea Viennensis episcopi, duo lumina, claris- 
simi iilii. lllc beatus Avitus adversus hirresim Aria- 
nam , qu» tunc non solum Africam , scd et Galiiam 
Iialiamque m.ngna ex parte occupaverat, magno sii- 
dore decerUvit ; quod clarissima ejus opcra lesUn- 
tur. Scribitcnim dialogum, haeresim illam oppugnans^ 
fldelisslmo et dociissimo immortalique ingenio, ad 
Gundebadum Diirgundionum regcm, filium Gundovei. 
Iiem alios libellos duos coutra Nestorium el Euty- 
cliem, auciores erroris, luculentissimo et casligato 



urbe Vienna episcopus, Aviius nominc, lide catboli- p salis sermone. Fuerunt el alia illius plura eximb 



ciiS» eloquentia facundissimus , ingenio acerrimus, 
Mcrarum Litterarum exposiior suavissimus, etin me- 
tris fadninius, sicut et ejus opera tesuntur. Qui cum 
codem Gundobado frequenter de fide altercans, et 
d*alof08 in praesenti conficiens, et epistolis absenii 
ie«poodeii8, plura etclara ingenii soi el virtulis opera 
niiqatt. Qoi ipso Gundobado in sua perfidia perdito, 
iMcesaorem ejus Sigismundum re;;em ad fidein ca- 
Uiolicam convertii : in cujus conversioiie reciUvit 



opera iu Christi Ecclesia probatissima. llic Sigis- 
roundum regem in fide pieUiis erudivit : qui agente 
illo postmodum moiiasleriura sanctorum martyrum 
Agauncnsium, Mauritii sociorumque ejus, construxit. 
Quem postroodum captum et a Francls occlsum ve- 
hementer doluit. Quantus autem in Eeclesia Cbristi 
vixerit, qui>quis scire ad plenum vult, post ejus lu" 
numera in divinis laboribus opcra, epiuphium ejus 
legai. 



EPITAPHIUM B. AVITI EPISCOPI VIENNENSIS. 



Quisi|uid inccstificum tuniuli dum ceriiis honorem 
Cespite concludi toium deflebii Avituin, 
liQC sollicitas trisii de pectore curas. 
Mam qQcin plcna fides, cels.ne quem gloria mentis, 
Q<iein pietas, qiicin larga (a) manus, quem fama pc- 

[reiinat. 
NilsociQm curo inorte tenet. Quin prospice sancli 
^•estaviri : primum florescens indole qunnia 
^preverit antiquo dimissos stemmate fasces, 
^isnini teneris animum dum praesui in annis, 
EilicitQm mundi, voli virtute relegai. 
N^ nora : pontificis sic digna insignia sumil, 
A^gett Qt soliti felicia ccepla laboris. 

(*) Apud Dochesnium lom. I, pag. ."SU, ftrompta. 

(^jUco duonim horom versuum ibidem legitur 

*^Qtns : Culmen duleedini^ non obstat pompa rigori. 



D 



(b) Nec tamen ob siimmi cnlmeii tnmefactos honoris 
Erigitur, seqne ipsc aliis plos xstimat, imo 
Siibjicitur magnus, servat mediocria summus. 
Disiribuit parcus, pascit jejunus, amando 
Terret, et austeris indulgenii-sima miscel. 
Cunclantes suasu juvit, solamine moestos, 
Jurgia (<;) dissolvit, certantes fcedere jnnxit. 
Dissona veridicam (d) inficiunt qu» dogmata legem, 
Horiatu, ingenio , monitis, meritisque subegit. 
Unus in arce fuil, ciii quolibet ordine fandi 
Orator nullus similis, nullitsque poeta : 
Clamant quod sparsi per crebra volumina libri. 
Qui vixit, vivit , perque omnia saecula vivet* 

{e) Ibid., diremit. 
(d) lbid.| fingUHt. 



19 



S. AVITl VIENNENSIS 



300 



ALGim ECDICn AVin 

EPISTOL^. 



EPISTOLA PRIMA. A 

ATITOS VIES>ENSIS EPISCOPUS DOMNO ^ GUNDOBADO RECI. 

Taiitum Cliristo propilio per diversas solliciiudi- 
les iDeniein vestram veritas indagata perdocuit, ut 
iiiliil prorsus sit quod de catboiica! legis delinitione 
vos lateat. Unde ex bis quae pietas cetsitudinis ves- 
irae dignatur inquirere, jam de plenx insiruciionis 
aice descendens, non est nescientis interrogatio, sed 
conferentis.ln tantumut sententia Evangelii quam iit- 
it-ris attigisti8,]non aliqnid ambiguitatis in Ode habe.it, 
scd reprebetisioiies Judaicas in sunima magis exposi- 
lioiiis iiiquirat. Sic ergo ait lectio evangelica cujus in 
subdito mentionem fecistis : Vos aulem dicitit , d 
dixeril homo patri luo aut matri, eorban^ id est H(e- 
liraica iingiia munus illud specialiter quod obsequio B 
dcvotac oblationis oflertor, (i6i profueril^ boc est patri 
aut niatri, et jam non missum facitis eum quidquam 
(acere patri aut matri (Marc. vii, 11 J. Puto vos au- 
tem hoc sermoiie ordiri,quia revera ipsum specialius 
in epistola niemorastis, quid vei unde dictum sit, 
iion missum facitts. Quod omnlno nihil est aliud 
quam non dimitiitis. A cujus proprictate semionis, 
in ecclestis palaiiisque sive pnetoriis, « missa fieri 
pronuniintnr, cum populus ab observatione dimittitur. 
Nam genus boc nominis etiam id sxcularis auctori- 
bus, nisi memoriam vestram per occupationes ieciio 



desueta sobterfugii , invenietis. Ergo non missum fa- 
citis, id esi, Non dimittitis eum quidquam facere |MI« 
tri vel matri , a quo bonorari senlo parentali, mmi 
verbis tantum , sed rebos obsequiisqoe praeoep- 
tum est. Et similia, inquit, bujusmodi multa facitis, 
traditionem vesiram instilutis ccelestibos prsBpo- 
nendo. Sed baec ad solos scribas et Pharis«os dioia, 
qui sibi de legis superciiio blandientes, qua^i debila 
doctrinae rretia reposcebant, nullum iocum in ser* 
mone qui de fide tractatus esi habtiisse reperio. Ra- 
cba vero 11« braeum nomen e>i ; Latiiie souat inan*8 
aut vacuus : quod ut nostris convenientins exprimit 
O1I0 vocabiiio ^ Graecus dicens xivoc- Hoc auteiii con- 
\iciom fratri, id cst sob uno Deo patre et ona Eccle- 
sia matre in una fide posito dicere probibemur : qoi 
inanitatis opprobrio indigne appetitur qui nou est 
vacuus a salute. Sed bis collationis niagls qoam lod- 
dnndie fidci exercitlo reservatis, illud potius retoU 
veiiius, quod a sacerdolibus vestris scripsislis ob- 
jrclun^ Igilur discutientibus vobis <^, utrum Spiritos 
sanctus, qui in secrcto baptismate indivisae nomina- 
tiouis viiidicat unitaiem, creator an creaiora credeA* 
dos sit ; com si creator est, a Divioitato neqtieal 
sepnrari; si creaiura, Deo non possitoiiiri : pro pe- 
iiiiria respondendi, sob cojosdam lobrico qaaestiooit 
iii ei rogatuin > st a parte diversa, otrom fpiritos noi- 
ter creatusan sempiternus debeat judicari : quasi exeiii* 



i^) Duo ferc usurpari ejus nomina solent, Alcimos 
Avitus; teriium non olim deprehenditniis in titulo 
episiolx quam de poematum suorum editione scripsit 
ad Apollinarem frairem. Itaque triplex Aviti nomen 
foit, sed verom ac proprium Avitus, quod ideo pos- 
tiemum locuiii tenei, de veteri more Komanorum et 
aliorum qui Roniaiios a^mulabantur : apud quos tan- 
dem invaliiit, ut e multis nominibus itl quoid cuique 
propritim erat, ultimo loco statuerent. Qtia de re 
piuribiis alias dictiim in notis ad Ennodium et ad 
S«4lonium,in qtiorum nominibiis, aliisquequam plu- 
riniis, id observabainus : quod ipsum et in sancto 
llieronymo videre est, cujus iniegra nomenclatio fuit, 
Sopbronius Eusebius llieronj^mus. 

(i>) Uurgundionum in Gallia rex fuit, vel ex Fran- 
corom historia nottssimus. Huic enim Clodoveus 
noster armis victor tribuium impnsuit, Patricio, ut 
Mar.os in Cbronico referi, ei Hypntio consiilibns, id 
est anno Cbristi 500. Gundobadi vero filios Sigis- 
mondtim et Godomarum, post patrem regnantes, 
Clodovei filii vita regnoqtie spoliarunt. Verum ad 
Godomari lempora epistolae Aviii non periinguni, in 
qiiibus Guiidobadi et Sigisiiiundi crubra est inentio. 

(^) liedarguit primum bic locus cassuin iaborfm 
illorumquimissaenoinen exoiicum,id est, llebraicum 
fingere ausi sunt, non Latinum, quod res est, ct ex 
Aviti verbis perspicutim. Docet deinde, quod baud 
scio an a qaoqiiain hactenus prodltum, non in eccle- 
siis iiiodo, verum eliam in paiatiis pra^toriisque usur- 
pnri inissA nomcn consucsse , ctiin popuios a con- 
vciitii diuiittcbatur. Ab bac itfitur missa seu missione 



populi, qtirc re peracta fiebat, translata vox fuit ad 
signifieaiidas resipsasquaeg^rcbantur.Nnm ctmissaB 
matutiojc et vesperiiiix appellatae sunt liturglae, se« 
solemnia officia, quae matutinis aut vespeninis borit 

r cclebrabantur. Qtiod satie inirum eo minus videri de- 
bei, quod vice versa synaxis et collectae vocabuia, 
qii:i! propric conventum et congregaiionem ad divina 
o'ficia significant^ pro ipsis qooqtie divinis ofOciis 
tntii matutiiiiSy tum vespcrtinis passim osorpata me* 
ininimus. 

(^) iiilarius in Mattbxum cap. v : Raea vacuiiatii 
opprobrium est^ ei qui sancto Spiritu plenum connieh 
vacuitatis insimulal^ fit reus concUio sanctnrum^ eonim" 
meliam Spiritus sancti sanctorum judicum animadver" 
sione Initurus, 

(») Ei Spiritum divinom creatorem non ercaturam, 
et spiritum nostrum non sempitenium credendun 
esse, sed creatum. liquido et abunde probat adver- 
sus sacerdotes Gundobadi. Quod vero istos, dom 
cnusae indulgent, pro eo quod inspiravit Deus in Genesi 
legufMs, insufflavit dixisse crimiiiator»non satis appa* 
ret qiiid illorum causani juvet baec iiiutatio : aut cur 
repreheiidi boc tioniine possint, cum Graeci codicei 
ivtf<Knt<jty, qitod est insufflavit^ legant, atque hanc 

D lectionem e&bibeant Tertutliaiius, Cyprianos, Am- 
brosios et Augustinos, ne alios recenseam. Ad«le 
qood Sapientiae capite xv, iie argutari liceat, oinioi* 
que copulatum est, tov ifjLitvtxtaoona, aOrw 4^X^t ^' 
ififvaTQfTOLVTa ir^tvfia ^wtcxov, et qui inspiravit animam 
et qui insufflavit ei spirittm viialem. 



201 EPISTOLA II. ^02 

p!oScriptane ccelestis iuterposito , q.io dlctum est: A spiritum diyinitatis infundi. Perinde se fortasse Ju- 

Imiuffiml Deui iphilum in animam vitcs ( Sap. xy, il). 

Primum ergo conjici:e quid in expositione facturi 

lont qui detestimonio mentiuntur : aut qualiteradin* 

fentiones suas fallaciie tumoribiis iropleant, qui dicta 

diTin» auctoritaUs immutant. Nam quod dixerunt , 

InsafHavit I>eu8 spirKum in animam vitae, artificiosa 

eorum fraude confictiim est. Quem locum si recen- 

iendum sibi pietas vestra decemat offerri , sic inve- 

niet acriptum : Et fecit Deus hominem de limo tertiB^ 

itinspirmHt m faciem ejui tpiraculum vltm: et factui 

Ml komo in ammam viventem (Gen. ii, 7). Perpendi- 

te nnne quanta sit in scrmone distantla. IHi dixe* 

nuit, Insuf&avit in animam» cum scriptum sit : Ins- 

piravit in faciem. Inspirare enim iucorporeus potesr. 



d»o, bxreiico» geniilique, ut catliolico, Spiritus 
tanctus inslnuat, an forsiun Patris vel Fiiii jnssione 
invitus in criminosnrum merobra contruditur? Sed 
quid facimus, quod Spiritus uhi vult spirat T Qui si 
absque arbiirio sno corpora indigna sanctificat, re- 
vincit prophetam dicentem, quod non habitavit in 
corpore siibdito peccatis {Sap. i, 4). Qiiocirca huma- 
nus spiritus creatione inefioatur, divinus autem be- 
nignitate conceditur. Non enim absque vitx su» spi- 
ritu erant, quibus in apostolorum gestis iroponitur 
roanus ut accipiant Spiritum sanctum {Act, viii, 17; 
XIX, 6). Quod si ipsum quoque Sp>riiuni sanctum, 
pro eo quod creatorum fidelium mentes introeat , vo- 
lunt fleri creaturam, de suprascripia videlicet con 
insafllare nisi. corporeus non potest. Deus autero non B clusione , qui peremptorie nihil dlceiite«, si Dei, 



qoasi animae jam viventi spiritum legitur insufflasse 
qoem addiderit ; sed materiae nondum viventi, sicut 
antlqui codices habent, spiramentum vitae quo in 
animam viventem sublimaretur, infudit. Ergo si in- 
spiraiione hac anima hominis facta est, et non est 
aliod anima huroana qoam spiritus, restat spiritum 
prindplo non carere. Quod ohjurgati a vobis sense- 
nnt sibi protlnns opponendum, nisi per insufflationis 
camale commentum spiritum ipsum animae potius 
qnam corpori inditum meniirentur. Nam cum quie- 
rant intenlione lethali, non qoomodoquae suntscripta 
cognoscant, sed qualiter scripta putentur esse qus 
pracdicant, quid putamus fanperitis faciunt, qui in- 
strociionb vestrae reverentiam non paveocuiit t Tra- 



aiunt, spiriius creatora non cst, ac si nec in homine 
creatura poterit dici : quid nunc de Patris vei Fil i 
divinitate censi^bunt , qiiam et creatam comminisci 
non poterunt, et lectione perterriti habitare sancto- 
rum corpora non negabunt, Apostolo fidelibus pro- 
testante : Templum enim Dei sanctum esr, quod estii 
vo$ {1 Cor. III, 17)? Sedcum incomp«rabititer pliira 
sinl quae sub praesentia gloriae vestrae suggeri queant, 
illud in fine sermonis, qui non solom tribuitis scd 
injungitis libertatemy Deum vosqoe , divina VfStra* 
que promlssinne fretus, obsecro ne diutius sarerdo • 
tes vestri dicantur , qui sancto Spiriiui contradicunt : 
ne deinceps coram vobis permittanlur docere qiii re- 
nuunt discere : ne * ad perfectionem vestram ali« 



ctemns, si propitii siniiis, quanta ineptia proponatur, C t|uatenus differendam persisiant blasphemarc quod 



q«od si Dei spiritas creatura non est, ac sic nec in 
bomine creatora poterit dici spiritus, quem Deus in- 
sufflasse perbibetur. Nihil omnino esse practer duo, 
id est creatorem creaturaroque, saepe definitum est. 
Dei porro spiritus factor, hominis vero factura accipi 
deliet. Unde spiritus qui in nobis vivit, potentia Dei 
ioteiligitor, non natura. Nam si vcgeiandis nobis sub- 
stanlia sancii Spirltus credatur immixta, placab lis 
sii Det et vester auditus, blasphemia talis, ut etiam 
eonvincatiir, vix sine peccato repeti potest. Quoniam 
si praeveBius carnaliter peccat spiritus humanus, 
Spiritus sanctus peccare in eo dicendus est: vel 
eerte Spirituisanctoreroissionem dari poscimus, cum 
pro defandorum spiritibus siipplicarous. Parurone 



audiatis, qni nolunt seutiro qood creditis : ne tole- 
raiido imperitorum versutias et ineptias caliidorum , 
suspendamini a professione, cum jam dudum in con** 
fessione teneamini. Vobis per epistolam suam san- 
ctus apostolus Paulus inclamat : Qua pax fideli cum 
infidelibus f qute ioeieta$ tuci cum tenebris f Propter 
quod^ inquft, exiie de medio eorum^ et separamini {II 
Cor, VI, i5, 17) ; id cst, ne communicaturos ultra 
peccatis alienis laevae partis vicinitas maculet, quos 
dexterae veritas acquisivit. 

^ EPISTOLA H. 

AVITUS VIBIfNENSfS EPISCOPUS DOMIfO GtJlfDOBADO BEGI. 

Unicum simul et roultiplex donom sseolo nostro 
niitu Divinitatis indultum est, ut inter regias ordina- 



rogo hactenus fuit, ut alter Spiritus sanctus , aller D tiones gloriosissimi principatiis vestri, principaliter 



Paracletos diceretur : nisi addatur haec pro ultima 
perfoi^i necessitate nuroerositas, ut mancipati insu- 
>er contagio delictorum tot diviui spiritus quot ho- 
uaes computentur ? Et periie scillcei decrevit (.a- 
tedotalis auctoritas, ono inodo cunctis gcneraliier 

* Gondobadum narrat Gregorius Turonensis, libro 
II, \viti episcopi dissertationibus convictum, Trinl- 
ittisque aec|ualitateni coiifessum, clam ut chrisma- 
^r expetiisse ; metu autem populi deterritum, ne 
coDceptam fidem publice, quod episcopus suadebat, 
profiteretur» usquead eiitum viiae iu iusania per- 
durasse. 

^ De hac epistola et sequenil, aliisque ejusdem 
^i^umeoii, quae iu Flori Exccrpt s memorantur, cura 

Patrol. LIX. 



de tuenda catholics partis veritate curetis. De cujui 
studii pietate processit, quod dimissa nuper cleroen- 
tis praecepti auctoritate jussistis, ut eontra Eutychia- 
ni dogmatis redivlvum furorem, velut ab exstincto 
resurgentis incendii fomite puilulantero, de sacro 

laude roeroinit idero Gregorius eodem toco. Imur- 
gente^ inqutt, hanresi apud urbem Conttaniinopolita» 
fiam, tamilla quam Eutychei quam illa quam Sabel- 
liui ducuit, id «il, nihil divinitatis habuiae Dominum 
nosirum Jesum Chritium^ rogante Gundcbado rege Avitus 
contra eos scripsit. Exstant exinde ipsius apud nos 
epittolas^ quas siettt lunc hesretim oppreaerunt ^ ita 
nunc Ecclesiam Dei adificant. 



203 



S. AVITI VIENNENSIS 



tu 



Scripiorarum coelestium fonie eiemplorunn flumina A situm. Filium Dei, cum Patre anle laeeala permaneu- 



derif eiitur. res dignissima, quam tanlus pnesul ju« 
berely si eligeretur qui jussionem dignus exciperet : 
81 Tlrtus Hicundiae thematis responderel auctori : si 
ad niuliiplicandam popnlorum salutem sic nostra sa- 
lisfacerel lingua proloqui, nt abuiide sulficil beni- 
gniias Testra praeciperc : cnm devincti vobis impera- 
loris patriam persouamque, non, ul regibus cxteris 
moris est, tantummodo ad commodum mundanae pa- 
cis amalis : sed dum coram Tobis praeveniri timetis 
•rrore, omnem qiiae inter vos est amicitiam in eo ilti 
vultis prodesse ne peccet. Quem quidem et prxconio 
attoUitis, et fidelem Deo devotumque laudaiis. De 
qua prxcipue ad triumphalis veniam plenitudinis ve- 
niant quis digiie meretur. Ego tamen Deum pro viri- 



tem, quem idcirco ad salutem nostram descendiiise 
de coelo ul corpus assnmeret fides recta confitetur, 
negant in alvum femineam potuisse contrudi ; com 
Dei Filius, otique Deus, qui dixerai per prophetan : 
Cmlum et lerram ego impleo {Jer. xxiti, U) , nonpo- 
luerit venire quo erat, nisi per sosceptDonem carnis 
acquiesceret esse quod non erat. Quam conclusionem 
metuensEotyches ille quem loquimur, cum insynodo 
superius designata studiose ab audiloribus orgereiur, 
ot ^ Mariam virginem * eioroxov , id esi qoae Deom 
peperisset, pronuntiaret atque subscriberei, ad inge- 
nii nequiiiam fraude conversus , XpivToroxav , qoae 
Chris:um tanlummodo videretur edidisse, eonfestos 
est : ut scilicet divisa credator persona quae servat 



bus qudeso, ut is ipse de quo loquimur, Gxsar Grae- B divinitatis naturam, ab ea quae sustinuit passionis 



corum, si fidelis vobis, etiam nobis honorabilis, per- 
suftdeatur a principe nostro quod soadeal populo 
siio : et cum se ad tenendam veritatem vobis reddi- 
derit docilem, ad expugnanda propriae regionis con- 
lagia praedicationis vestras factum se gaudeat adju- 
lorem ■ Eutyches erj^o, perniciei cujus mentio esl, 
funestus incentor, Constaniiaopolitauae Ecclesiae qui- 
dem presbyter, sed copiosae monachorum multitudi- 
nis pvaepositus fuit : cujus officii personas episcopi 
ovieniales archimandrilas appellant. Hic ergo ad 
suimnum sacerdotium famae suffragio companindum» 
iniromittendae cujuscunque novitatis studio appe- 
tenter ardescens.isiudquod in seetatoribtis ejushor- 
remus, susurris diciiormagisinvexissequam litteris. 



injuriam. Refrenandam a praerupto ancipiti laevam 
fiigiens, dexteram non praesumens, ac perinde latos 
utrumque formidans , sub temperamenti medio yia 
tutior, in qua duplicem substantiam Redemptoris dis- 
cerni dicimus posse, non dividi. Neque nos nitimor, 
ut inviolabilis Divinitas dolores corporeos perpesia 
credalur, cum omnis cunctorum corporom dolor se- 
coturam mortem natorali quodam praecedat officio. 
Unde sicut et ipsa caro nostra, resorrectionls dono 
impassibilis futura post mortem est : sic Deus, qoi 
sentire obitum non potest, suscepto corpori cui oni- 
tus adhaeserat, sine patiendi acerbilate compalieiis, 
nec defuit in saiutis nostrae glorioso agone, nec do- 
luit. Contra liojus distinctionis sensum baeresis ad- 



Siquidem nihil exsiitit clars; eruditionis in viro, G versa se SubrigenS, veris cruciatibus nec Chrisium 



quod iii aliqiia recli similitudine sensum conceplas 
animosiiatis astrucret. Infeciis primiius monachorum 
animis hoc yeneno, quos nefario docens sub colore 
gubernaculi naufragiis exponebat , numerosi, ut su- 
pra diximus, comitatus haeresiarches efTectus» mnl- 
torum antistitum judicante coiicilio, nec non et pres- 
byteris urbis Romae in id ipsum directis, discussus, 
detectus atque damnatus est. Sed quia nnllum schis- 
ma sic unquam cum auctore suo potuit abrogari, ot 
cx integro depeileret pcrniciem magisterii ; mox ma- 
lum quod digna pontiflcum fuerat provisione succi- 
sum, contagio susceptorum jam pridem semina »er- 
y^^ns, velut ab infecta lolils tellure surrexit. Hinc 
nunc baereseos contra quam loquimur, audite propo- 

• Celeberrimo Gonstantinopoli monasterio prae- 
fuisse testatur Liberatus in Breviario; sed monaste- 
rii nomen, nec ipse nec alii produnt. Hic nominis 
sui haeresim condere adorsus anno Christi 447, dam«- 
natos est primum in synodo Constantinopolitana 
Flaviani, deinde in oecumenica Cbalcedonensi. 

^ Eniychi tribuit quod Nesiorio congruebat. Ne- 
siorii enim error fnii^ sanctam Mariam eioroxov non 
esse dicendam, aed l/BcaTOT^xov. Tota igitur epislola, 
e:si habet quae Eutyobi adversentur, praecipue ta- 
meo adversus Nestorium dimicat, qui duas in Chri- 
sto personas statuebat, onam Dei, alieram hominis, 
Mariamqoe aiebat non Deum peperisse, sed homi- 
n^m qoi diviniiate postea in bapiismo sit donatus. 
Avitus, coiitra, unicam docet in Ghristo duplicissub- 
siantiae personam, aeque Dei Fitium et hommis fuisse 
^iiem Pater sine maire genuit, geniurix sine patre 



patitur inclinari : cum in ipsa Divinitate in qua in- 
veniri non potest afflieilo eorporalis, interdum tamen 
pietaiis reperiatur afleciio, sicut legimus dicl de 
Israelitis : Exclamaverunt ad Deum, qui doluit iuper 
miieriii eorum (Jud. x, 45, 16) ; et Apostolus jubel 
ul non contristemus Spiritum sanctum Dei (fcpAef. 
IV, 30) ; et si qua his scntentia similis in sacris yolo- 
minibus recensita, bonitas potius misericordiac qoam 
necessiias est naturae. Interim in consequentibus doo- 
rum assertione dilata, unitas milii in Christo sob- 
stantiae duplicis astruetur. Ubi sont enim tanta in 
Scripturis coelestia roysieria veritatls, qoae nibl 
aliod moliunlur, nisi ot nobis incarnatlonem Verbi 
com hominis divinitate persuadcant T In prineipiOf 

D conccpit, Deum denique in Chriito esse natura, nop 
graiia. 

e Horum alterum tantum admittebat Neslorlus» 
neutrum Euiycbes, uirumque Ecclesia caiholica. 
Nestorius enim, ut dictum est, Deiparam negabat, 
Cbristiparam confitebatur, sed baeretico sensu, Chri* 
stum asserens liominem tantummodo ex Maria pro- 
diisse. Eutyches vero, cum camem de coelo habuisse 
Christum, nec illi a Maria ministraiam doceret, nihil 
eausae habuit cur Dei aut Christi mairem appell.iret. 
At fidesorthodoxa uirumqiiesicamplectitur, utoirom- 
que in utroque tacile profiieatur. Nam cum in Chri- 
sto Deum ab homine non diveltat, nec hominem in 
Deipara excludit, nec Deum in Christipara : propter 
singularem personae unilatem, qua Verbum in came 
caro, homo in Deo Deus est^ ol loqoitur Vincentius 
Lirincnsis. 



2() 



.) 



EPISTOLA II. 



!'(»« 



iiiquil, erat Verbum^ tt Verbum erat apnd Deum, et A quod de tali minisKTio esscl diccndum : quod iiuiic 



Deus erat Verbum (Joan. i, 1). Ecce agnovimus quid 
enl quod non ccepium est ; nunc siudeamus videre 
qiiid coeplum alque secutum sit. Et Verbum^ inquit, 
earo factum ett. Quod Deas in priiicipio eralapul Deumt 
et inilio caretel termino; quod Verbum cirne vesli- 
tur, caret One, sed coiistat acapile. Adiil iiunc ser- 
monl nostro Emmanuel ilie prisca prophetalis ora- 
culi voce praedicius, qui ut Nobiscum Deus esset, si- 
cut diiit Esaias : Puer natui et datui est hobu Filius 
Dei (l$au ix, 6). Incassum corporalitas a difiniia- 
tis dividitur sacramento, si veraciter proplieu Dei 
Fillum processisse coufirmat in puero. Et vocabi- 
tur, inquil, puer ip^.e admirabHiSy coniHiarius^ Deus 
(urtis^ pater (uturi sceculi^ princeps pacis. Quantum 



sepdratione conneia iiiti Uigit Aposioliis, ac definit 
quod ad redemptionem nosiram Deus esset in Cliri^ti». 
S^ callidiis forsitan coiiiradicior sic aposto!ici ser- 
nionis biijus tesiimonio veii( abuii, ut acquiescat 
Deum esse in Christo, sed gratia, non natura : sicut 
est in corde sanctorum, quoruin mentes a pcccato 
liberas habiiatio Divinitatis illustrat. Videamus iiunc 
pareatne commenium, si senteniia compleatur. 
DeuSt inqnil, erat in Christo mundum reconciUans 
sibi (II Cor. v, 49). Eligat hic doctor adversus, quis 
mundum inler ipsa pene sul exordii rudimenta, l>c- 
ni^'nissimo Creaiuri peccaio primi parcnlis oflcnsum, 
sibimet ipsi in saculorum (ine conciliet. Si solus 
Deus, quid excusei sibimet quod sufficit remisisse? 



pertinet ad Tocabuli |)roprieiatem, surfidt Emma- B si autem solus homo, quo effeetu sibi mortalis rc- 



Duel puerum nuncupari. At vero cum dicat, vocabitur 
admirabilis, consiUarius, Deus fortis^ vei cslera quse 
sequuntur, qua, rogo, M vocabulorum ralio rcpc- 
ritur, nisi ut agnoscamus veridicum vatem, in una 
eademquc persona qua diviuilati biimanitatique 
eompeterent exprimentem, ex operibus secuturis be- 
Deficia Mediatoris polius enumcrasse quam nomiiia ? 
Cogam umen hic haereticum respondere, quls vo- 
candus possit intelligi Deus fortis, pater futuri saculi, 
yrinceps pacis. Si Filius Dei ante sscula manens, cur 
adbuc in futurosic vocabiiur quisemper hoc exstitit? 
8i filios hominis qui naiceiur, servat copolandx diver- 
siiatismyslerium lemporum plenitudo. Quam cum 
uiiqueconsequenter Apostolus replicaret: Po$tquam 



conciliat quod Divinitas non relaxat? Unus esi ergo 
Deus et homo, qui sibi mundum ipse cummendet : 
qui pro sasculi viia sibi patrls fllio supplicet filius 
matris. Unde non dixit Apostolus, mundum recon- 
cilians Deo, sed sibi : ne forte pro redempiione Iiu- 
mani generis snlum bominem orasse sentires : qui 
utique nisi in divinitatis naiuram transiretassumptus, 
non solum obnuxietatem humani generis nulla inter- 
cessione dissulveret, sed et ipse communis debiii 
sarciiiam pareniali chirogr:)pho suslineret. lloc ergo 
remedium idem Apostoliis dicit (Gul. ui, iO) dispo- 
siium esse per angelos in manu &lediatori8. £t osteii- 
dens causam qua niedium se praebcret, assumptus ah 
iiifimis, inclinatus a summis : Mediator, inquit, ufiiiis 



inquiens» autem vemt plenitudo temporis^ misit Deus C non est : Deus autem unus est (Ibid.^ 20). Quae cum 



Filium sttum, ^ nalum ex muliere (Gal. iv, 4). Quod 
inaier pe^icrit, Pater misit : hoc cst, nasci corpo- 
reum , quod venire divinum. Noluit Deus lalerc 
quem destinat : capiat mundus dominici adventus in« 
dicia. Quem Pater sine matre genuit, geniirix sine 
patre concepit , bic aeque Dei filius et hominis 
erit. Super sacramento tamen isto Gabrielem ar- 
cbangelum consulamus : principem videlicet minl- 
strorum, cui ineflabilia perspicuse majestatis ar- 
cana, ut pote qui indefessas obseculionis ministerlo 
conspectibus perpetuae claritatis assistat, non Intcl- 
li^endi tantummodo, sed coutemplanda monstran- 
Uir. Hic quippe primus legaiionem ccelorum terris 
attulit; hic verbo virgiiiem fecundaum divini ger- 



ita sint, sicut nisi inter duos agat, incongrue media- 
tio nominatur : iu ipse quem mediatorem dicimus. 
si solam quam velis ex diiabus substantiam reciperet, 
ad subeundum mediuio nihil haberet. Quod uno 
quidem, et tali qui nulla calliditate fucetur, scrmone 
concludit diceiis : Ipse est emm pax nostra^ qui fecit 
utraque unum (Ephes. ii, 14). Ipse videliccl pax hu- 
milium atque celsorum, unus factus ex utroque unum 
reddidit ex utrisque. Cerie sicut supra posuimus, 
aut expositione testimonium, aut argumento egere 
videiur exemplum. Quid vel illo Apostoli sermone 
lucidius, quo cum diversis hominum generibus se 
coaptans, omnibus omnia se factum referret, ut om- 
nium animas tdentorum coelestium cupidus duplica- 



roinis promissione dotavit; hic unius mulieris salu- ^ tor :cquireret : Faciussum, dixit, his qui sine tege 



latione omnem niunduni saluie coinpleviu Spiritus^ 
ioqult, sanctus superveniet in te, et virtus Altis^imi 
obumbrabit tibi ; ideoque et quod nauetur ex te sait- 
ttum^ vocabilur Filius Dei (Lue. i, 55). Cum ratio 
iioiU reperiat ut solus huniu credaiur de Spiritu 
saneto eoncepius , cum omnem hominem Psalinlsta 
in iniqiiiute coucipi, et in peccato asserat nasci 
(Psal. L, 6); osteiiditur hic per angelum, ob Spiritus 
lanai virtotem feminac nienibris infusam , sanctum 

' Vulg., factum : cui concinit Gr. ysvofAivov. Hic 
Uioeu vnr a fertur eiemplai iiiin tuin Grxco uin tuin 
l«aiiooruin lectio. Queinadiiiodnm Aviins , nntHm 
(iufMiye leguiil Ireiiasus tib. iii, c-ip. 18, et Cypri.inuft 



erant quasi sine lege essem, cum sine lege Dei non tior, 
sed in lege sim Christi (l Cor. ix, 21)? Nunquid est 
quisqiiam um in profunda demersus, qui istud ccn- 
scat explanandum, si in lege Christl est sine lege dl- 
viiia? Pater nempe quod unus est lator legis, qui 
unus idemque, ut significat psalmus (lxxxiii, 8), 
praeterita fuluraque complectens, benedicilonctn 
dahit in baptismo, qui legem dederat in prjeccpio. 
Offendit quidem mentes carnalitaie dcpressas, ei 

lib. 1! ad Quirin. Neque aliter Angustinus. — Not» 
ninnero praesignaiae Gsillandii snnt ; cxter« Sir* 
monilo debcntiir, cujus ed>ti.inein GnllnnJius exs< ri- 
bit. Edit. 



207 



S. km\ VIENNENSfS 



20S 



coiijfciaris hamanx consuetudinis hebetains, tantie A dom jactus ; sed pules el istos temporc suo ▼eritaii 



disparilitatis iii unam coacta proprictas : ut scilicel 
divina plenitudo ethumana conditio, at servihumi- 
litas Dominique majestas, ut creatoris virtus et ser- 
vitus creaiurx, unamex his omnibus videantur red- 
didisse pers'»nam. Sed nec ratio solidilatis istius a 
snpientum soliditate longinqua est, qux videtur ma- 
niiiium tenere in hxredibus : quod ille solus hominis 
statum potuit reformare de perdito, qui formavit e 
coeno. Unde beatissimus Paulus : Primus » inquit, 
homo de terra UrrentUf iecundus de coelo mlestis 
(/ Cor, XV, 47). Vcrum quidem hominem dixit, sed 
terrcnum cum contagio polluiionis, coelestem cam 
cunsorlio divin^tatis. Rogo nunc, cum Apostolus di- 
cai hominem descendisse de coelis, quis est qui ne- 



perspicii» ciim duris mentibus saxa jaculari. Ne 
Deus et homo unum credatur, conjurat furor dno- 
rum. Liceat rogo quod facii sumus in melius pro- 
vchi : liceat compactam luto materiam supernorom 
honore sustolli. Quid tantum contra le homo niteris, 
ne in Deum posse transire credaris? Vocat te ad 
panicipationcm sui superna majestas : cur offeren- 
tcm renuis? quid despxis ingerentem? Excolo pro 
ndipiscenda similitudine veritaiem, diligo pro se- 
ctanda imitatione doctrinam. Si caput nostrum esl 
Christus, in sublimatione sument quantulaecunqae 
sublimitails consortium membra de vertice. Poscant 
igitur alii destructores de uiriusque Testamenti cor- 
pore exemplorum similitudinem, quibus proposita 



gnreaudeatDeumrediissedeterris? Adhuc si paroro B tuenntur : negotio huic sic adnisus biblioibecae 



fst, quod vas eleciionis asseruit, consulamus illum 
qni mentero electi pretiosissimi vasis implcvit : iVemo, 
inquil, ascendit in coelum^ ni$i qui de coelo descendit^ 
Filiut hominis qui esl in coelo (Joan. iii, 43). Si iia 
i, se Deus veritas cum sua incarnatione concordat, 
tit ante omne sxculum uniret praescientia quod 
in ssculorum fine assumere disposaerat in na- 
tura : videte utrumnam Deus sit qui conscendit 
post resarrectionis triamphum , si cum Patre Filius 
fuisse dicitur anie carnis exordium : aut quanta ia- 
cta sit soliditas [Alia lectio, quanta sit sulidilas] in 
prxteritis, cujus tanta uniias prapdicatur in futuris. 
Sed ne aliquid de hac immuiabilitate cunctemur, 
adhuc addit Apostolus de psalmo testimoniam po- 



utriusque constat, ut si confirmare quod loquimar 
testimonio astipulanle velimus, cuncia videantur in 
iKium opus canonicoruro voluroinum oracula eon- 
gerenda. De quorum multiludine jusie, ad deciinan- 
dam prolixitatem, electa quaeque ac deflorata pb- 
nuntur. Quia sicut minimi effbctus sunt, quae lanlum 
de nostro prolaia, nullo Scripturarum ccelestiam 
adminiculo fulciuntur : ita qui recipere pauca fasii- 
dit, non vinuie, sed mole rem conjicit : quoniam 
vinci metuens» iiistrui nolens, ad deserendam veri 
cognitionem volumen poiius quam documenta desi- 
dernns, non causas patai rerum magnitudine con- 
slare, sed pagiois. Dominus iiaque ac Redemptor 
noster, adventum gloriae suae discipulis specialius 



nens : Propter quod dicit : Ascendens in altum capti- G inler praecepta omnia manifestans , Ctem, inquit, v«- 



vam duxit caplivitatem , dedit dona hominibus. Quod 
autem ascendit, inquil, quid est nisi quod eliam de- 
scendA in inferiora terrce {Ephes, iv, 8)? Parum esl 
quod Deum dicit in lcrram venisse, nisi conflrmet 
eum propier uniiatem personae quaro susceperat in in- 
lerna descendere [Alia lectio, in infernum descendisse]. 
* Cene circumfiemeniibus Judaeis, el in Dominum 
nostrum blasphrmiaruin tela vibrantibus, quid res- 
pondisse rredimus : ilm^n dico vobis , ante Abraham 
ego $um (Joan, viii , 58), nisi quia per concordiam 
genitoris et geniti, ipse per traducem materDorum 
parentum descendit ex Abrahae seroine, qul sine an- 
iiorum numero Abraharo praeivit aelernitate? Qui 
maxiinu> patriarcharum, curo videret illuro diero in 



nerit Filius hominis in majestate sua, et omnes angeli 
cum 60, tunc congregabuntur ante illum omnes genleSp 
et separabit eas ab invicem, et statuet justos quasi agnos 
a dextris, impios autem sicut hcedos ad lavam. Tune 
dicet rex illis : Yenite, benedicti Patris mei, possidet$ 
regnum quod paratum est vobis a eonstitutione mundi; 
et eis qui a sinistris sunt^ ut discedant ab eo in ignem 
aiternum^ quem preeparavit Deus Pater diabolo et oit- 
gelis ejus (Matth, xxv, 31, 54, 41). Quid, rogo, hic 
contemptibile in Christo superbia humana fastidiat? 
qaid lam metu dignum, taro honore conspicuum, 
lam terroreveneraudum? Excogilet hxreiiciis, utrum 
isluc Patris gloriae adjungat, an Filii. Ad negotiom 
quod gerimus, audire mibi sufficit. Cum venerit Filius 



quo 8'ne fine permanet Deus, concupivit tamen illum D hominis in majestate sua, In praesenti saeculo : Disdte 



videre quo homo unitus est Deo. Vidit, inquit et ga- 
vlsus est (Ibid.^ 56) : quia sicut cernebat illum in 
quo erat genuina majestas, ita et istum desiderio 
conceperal in qua adoptata illustrabatur humilitas : 
Tulerunt ergo, inquil, lapides utjacerent in eum {Ibid., 
59). Quid porro miramur Eutychianos contra ca- 
Iholicam fremere, cum videamus caput iiosiruni a 
auis ad quos venerat pertulisse, redditurumque per- 
fidiam indignatione una cum fine ? Eo contumeliae 
sensu hic Judxus saevit, quo hic haeretieus livet. 
Parricidalis quidem illic fuit in Dominum coeli lapi- 

* llunc locum profert Agobardus adversum dogma 
Felicis sub finero. Beatns quoque Avims, Photinvano' 



a me, quia mitis sumet humilis corde (Matth, xi, 29). 
In futuro , prasnoscite quia celsus et terribilis clari > 
lale in gloria sua veniet cum angelis sanctis suis. 
Dicat nunc divisor mediatoris uoiii, in corpore con- 
tumellis inclinalo unde sit quaecunque majestas, sl 
non est ulla divinilas : ut laceam quod a Patre sea 
regnis seu gentibus per singulorum merita deslina- 
lur. Formidabilius vidcri polest, hominem retribu- 
tiones congruas judicando decernere, quam Deam 
Patrem senliat Filio hominis instrumenta judicii prae- 
parasse. Filius enim hominis venturus est in majestate 

rum hcereticorum validissimus expugnator^ scnpstt 
dicens : Certe circumfremeniibus Judae. etc» 



%9 



EPISTOLA III. 



sra 



Patrii tui cnm angelh tuh ianctit, et tunc reddet uni- A lantommodo fierct, facilius eapui tangeret adjuratus 



enique teeundum opera tua {Matih, xvi, 27). Non di- 
xit, cum Patris angelis veniei, sed cum suis : quia 
qnaecunque babel Paler, et sua sunt. Und'5 cum filius 
matris recipiat in celsiludine quod pairis filios con- 
temptus est in bumililale : quis unquam sil hxrelicus 
t.im rebellis qui Deum, cui immortalem aiigelorum 
gubstantiam videt subjici, ipse mortalis in mortem 
mortuus nollet infiecti? Dixii qoodain Cvangelii loco 
[Lue. XVI, 51) Abraham ille cujus supra fecimus 
menlionein, cum a quodam pro remedio aestuantis 
iiicendii cassis sero precibos oraretur, quod si quis 
Moysem vel prophetas noluisset recipere, utlqoe nec 
venientem a mortuis audire. Quis est autem prxdi- 
&ilor ex mortois soscitatos, nisi Christus Jesus, in 
cojns duplicem quani loqnimur substantiam duplicis B 
Testamenli unitas ex diversitate colligitur? Ea si- 
quidem referontor in Evangeiiis qo» prxdicata soot 
In prophetis, et fit ex viribos Testamenii, non diver- 
siiate, sed tempore. Recens quippe quod hodie com* 
pletur : qood aotem dio exspectabator Antiqoum esi. 
Nam quia de Abraham opportunitas sermonis exorta 
est, qoi aoctor olriosqoe Testamenti legitor institii- 
tos, Vetosii [Alia lectio, Veteris] scilicet intromittendo 
drcomcisionem, Novi vero placendo per fidem, in 
illo Jodxorom tantummodo, in isto autem multarum 
gentium pater : experiamur utrum Evangeliis de 
Christi generatione concordet in quo se patrem gen- 
ihim recognoscat, au xtemitatem bujiis ipsius sobo- 
Ib quam erat geniturus, intelligat. Utrum se juniorein 



Aut quae causa femoris, iiiterposiu Dei ac Domiiii 
roenlione jurandi ; nisi quia per ilium Deum ac Do- 
minum coeli qoem inde saccola videbantor prolatora, 
joratom est? Scit ergo nimirum, cui prosapiae non 
Um pneemineat ipse qiiam serviat. Novit qu'ppe 
quid in corpore suo debeat adorare : intelligit raem- 
bra, quae contra humanam consuctudinem speciali 
bonore veneretor. Post quae praecedentum indicia, 
miraculasubsequentum, licet plurima testimoniorom 
de Evangeliis apostolisque promamos, meiuo ad ul- 
timum, qiiod com Eotychiani nec pairiarchalibos 
factis, necdictis proplieulibos excitentur, si Moysein 
et prophetas non audierint, nec ei qui ex mortuts. 
reversus est creJeut. 

EPISTOLA III. 

AVITUS VIENNENSIS EPISGOPUS DOMNO CKJNDODADO 

BRGI. 

Puto nunc non parvi operae pretium esse mo« 
menti , si occasionem quae praesenii tempore in 
abruptae diversiuiis laetabundum virus erupii, pa- 
gellae praesentis mentione contingam. Quieverat ergo 
post * Acacii qoondam Constantlnopolitani sacer- 
dotis excessum, mali cjus qood expognandum so- 
scepimus, pullulans ab Euiychete persuasio. Cujus 
idem Acacius, ut celsitudo vestra poiest habere 
compertum, amator magis trepidiis qnam assertor 
publicus erat : laudans quidem quoe ab illo repcrerat, 
sed praedicare ea devoto tunc iUque impolluto po- 
pulo non praesomens. Pro cujus obumbratione fig- 



nepote cognoscat : otrumnam redemptori, quod se ^ menti simulaii, ob gratiam imperatoris saeculi siii. 



ante Abraham ponit, et ipse consentlat : utrum sine 
siipercilio parenUli, reverenter impendcret ministe- 
rium seniinc corporali exorto creatori. Iiiserat se 
paulisper loco praesenti illa obtesUtio, juramenti 
fidt-m poscens, sed sucranienia patefaciens, qua dis- 
pensaiorem domns suae non sine mysterio gratix 
subseqiientis adjurans, Pone, inquit, manum tuam 
tub femore meo, et jura mlhi per Dominum cceli quod 
non accipiat uxorem (ilio meo de fitiabut Canaam 
(Gen. xiiv, i). Dicat mihi , quaeso, quae jurisjuranJi 
revereniia puietur in femore. Quod si personaliter 

• Primis hic annis sapere visus est, et pro svnodo 
Chalcedonensi decertarc contra Eutychianos. Mutato 
[lostea consilio, qiiam graves in Rcclesia turbas ex- 
citarit, vel occulte, vel aperte iisdem adhaerens ad- 
versiis synodum ejiisqne defcnsores, declarant pon- 
titfcum epistoloe, lumSimplicii, qui eum ad meliorem 
mentcm revocare conalus est, tuin Felicis. a quo 
laiidem ob pervicaciam daninatus ei analhemate 
percussus est. Episcopatuin tamen , favenie Zenone 
Augusto, ad obitum usqiie rctiriuit. Defuncti porro 
Acacii nomen Felix e dipi^cliis delerl jiisserat : de 
quo varia rursus infcr episcopos studia fuerunl, ct 
vix Undcm ut Consuntinopoli expungeretur sub 
llormisda impeiratnm est. 

^ Cum AnasUsio iinperatore anno Christi 512, ut 
sequenlia demonsirabunt. 

c Trisagium hymnum prima omnium nsnrpare 
C(vpit Tlieodosii Minoris aevo Ecclesia Constaniinn- 
liotitana, sed sine illis verbis, 6 (TTavptaBtlc dt* )3//act 
iMnvfn iuL&Ct qoae tunc temporis ignoiabamur. Addi- 
tiunis eiuui aoctor Aniiocbix po*ioa fuit Petrus Gua- 



non impunitus tantummodo, verum et imliscussus 
interiit. Hine se de impendi nda defnnco commu- 
nione in eontrarium vulgi, inio, qnod asperius f.Jt, 
et sacerdotum studia diviscrunt. Et ut qui^que 
recte aut prave de fidei ratione conceper.ii, ita 
etiam de pracdicatoris praeteriti memoria senticbat. 
Tracu est inloriin, non per maniresta sed subila, 
nec tam separalionequam simuiiaie d sscnsio. Actum 
est igilur ^ cum rege Orientis anno superiore, ul 
hinc cum episcopo urbis suae quasi leni colloquio 
et blanda meditatione conferrei. Est autem illic * con- 

pheus episcopus, qiii ut TlieopaschiUrom haeresim 
qiia laborabat, induceret, clausulam hanc adjecit 
Trisagio : qiia scilicet De» irino ad queqi superiora 
jj speciabant, ascribl passio videbatiir. Cui malo ut 
mederetur Calendio, Gnaphei in exsilium pulsi post 
aliqiiot annos successor,clausulx iili pracmisit Zptxrri 
BuatXtv , Chritte rex , errorisque aiisam duobus vcr- 
Dis praeciderat, nisi Gnapheus ab exsilio revcrsus 
scdique restitutus, iisdem sublatis pristinam lahein 
rediiitegrasset. Theophanes in Chronico de Caien- 

dioiie : T£> TPuroiyiai npwTiBtiTti XPISTE BAIIAET, o 
OTocu/sci^Octc Sc iQfxac* Uirpoc ^i iroc).tv «vc^iOeoy mputkt ro 
XpKJxi fiaviktij, llaec Antiochix. ConsUutinopoli vera 
Anaslasius imper. una cum Tim<>theo patriarcha, 
idem Gnaphei additamentum in Trisagium inferre 
conatui», post varios tumultus, cacdes et incendia, 
reclamanfe populoonliodoxo, conseqiii nihil poluit, 
ut docet MarcclKni romitis Chronicon Paulo ei Mn* 
sthiano consulibus, id est anno Chrisii5i2, in quem 
iiicidii annus Anasusii 22, cui haec eadem assignat 
Theopbancs in Chronico : oIn ei TimoUiei <\}iaiiva 



211 



S. AVITI YIENNFNSIS 



2li 



kueiudo in ccclesiis nobiiium eivttatum , soppli* A nec innorens, sede propeliilur : sicul legimus quo* 



calioiiem cum lande dlvina inier missarum iniiia 
Cflebrari : quam tanta devoiione alque alacrilatc 
consonae plebis claroor altollit, ut credantnon inime- 
rilo, omne suOragium sacriflcii siibsequentis pr«- 
misso bujtis devoiionis obsequio placilurum. Suppli- 
rationis vero ipsius imam partem, licet pietati ves*ras 
noiissimam, in loco, sicuti res postulat, siiggeren- 
d.tm tiulavi. *A7Cf)ff o 8coc« oycoc ^x^P^* aycoc ^a- 
MCTo;, fXfijo^ov iQfAaCt VTOLy) p9i$tlc ^C TQfiaSf iyinffoiv 
iifiug, Itaque sicui in<<usiirratum fuerat principi, et 
ip e iusinuat sacerdot!, nil in querelam venire, nul- 
lam fieri de sebismate mcntionem, si boc qiiod in 
ipsa oratione auimos aliquantulorum movebat, a 
principe obsecraius antistes aut juberet aut perniit- 



dam loco Scripiiirae : Si peceaverit vir in virum^ ora* 
bit ftro eo sacerdos ; quod si peceavit tacerdes in Dewn^ 
qui$ exorabii pro eo (I Reg. ii, 25) ? Soper omnia 
vero delicia specialius in Deum pcccat, qui doctrlna 
apostolic^ conlradicens, a reguiaveiilatisexorbital: 
sicut nibll est gravius, qiiam si cxcus, prxsumplo 
ducatu, ex prasdicatore fidei incipiat esse destructor. 
Vos modo perpeudite amentiam toiius haeresis ln 
unitis reprobatione sermonis. In quo parum est qiti- 
dem quod auribus poietur ablatum : sed totns cum 
verbo illo catbolicae veriutis sensus excluditur. • No- 
lunt enim a nobis ei qui crucifiius est (uppli< ari» 
ut videatur tam ^ nibil posse pncsare persona bo- 
minis, qoam niliil poenae pati potuit substantia nuh 



teret abrogari. Illud molesle qoospiam ferre, qood in B jestatis : quod quid est aliud quam odlum pro dil^ 



Ima prdPdicationis ipsius parte clametur, i armjptaQtlc 
9('i9/Mc;, ArQvoviofiac : quod Latine intelligitis dici : 
Qiii crudfixus e$ propler nof, miserere nobis. Per- 
Buadetur episcopo negligenii, nec usque sic docto, 
m tnuix urbis, pcriiideque lotius Orientis patiiar- 
cbam decel. Concipit igitur aique disponily solemnis 
hujiis praeconii in^aute defiuitionem facturus : eo 
maxime effectu, quo res, nec de canonicis Scripturis 
iradita, nec apo^tolorum lemporibus instituta, eiiam 
conira vota populorum facile videretur posse routari. 
Sed * ubi priinum bymnus in Ecclesia cantari soliiu«, 
iiltima orationia paite truncaius, minus audientibus 
sniisfecit, quidquid puiabalur ab Euiydiianis bacre- 
ticis concipi, patuit totum hoc ab episcopo prsedi- 



ciione reponere, et convicia pro beneficiis repensareT 
Inserta est namqoe bomano corpori dignitas soper- 
norom. Deos quidem non sobjacel crociatoi, sed 
divinitas interest passioni. Dei injuriam crucis ten- 
pore mundus diurnis fuscatus tenebris expavit : in 
cosium peccare Judaeos testata est terra qiije tremull* 
Caret conjeciura quae per necessitatem veritas ful- 
get : nec sc affirmnri a nobis exspectat, cum salva 
sibi auctoritate surficiat. Audiamus ex bisApos^olum 
prolestantcm : Qui si, inquit, cognotcerent , nttn^iiaiii 
Dominum majestatis crucifixissent (I Cor, ii, 8 ). SeJ 
dixerat hoc prius eiiam ille propbeta qui ob praescen- 
tiam futurorum cognomento Angelus nuncupalur : 
Si affiget homo Deum suum, quoniam vos affigitis me 



eari. Quis eiiiin fidelium non jure moverelur, ao- (l/a/ocA. ni, 8)? Rogo quis conteniionis obstaciilo 

diens crucifixo pio nobis, ot misereatur, niinime tam aperia sibi ob.vtruat? Si Dominus majesiatis 

aupplicandum? Quid multis? crescenle sedilionum pependit vel affixus est patibulo, dicat advcrsariiis, 

procella, dom insisiit populus, nec obsistit Augustus, cur bominem nou rogemus in coelo? Adtiuc quippe 

^ anliqua sacerdo> , quodque magis dolendum esr, coelcsicm potentiam in corporis ^ec eio rei.osoeral , 



Commonitoriuni commemoral, qoo id ipsutn ecclesiis 
onmibus imi.erabat : *Hvcxa xa2 TtfxoOfoc Bi iyypo(.fov 
vTrouvqoTcxoO fravacc vocf JxxXijo^tacf frooo-fragiv t6 
Tpwocyiov cv Tacc 'kiratc usra rHg npovvnim^ slntvv. 
IKadem habet Aiiastasius in llisloria ecciesiastica. 
Quae a nobis omnia Idcirco pranmiiienda fuerunl, ui 
fx his Avito qni diversa narrat, impositum fuisse 
deinceps agnoscamus. 

'^ Non oflendebal ortKodoxos, ut vidimus, pars 
ha;c ima Trisngio detracta, sed addita : neqiie Eiily- 
cliianis favere poieral, si truncaretur, cum illam 
Cnapheus ipse idcirco adjecerit, nt Euivchianani 
hxTesim stabiliret. Nec propieroa h^mno banc addi 
nnn ferebant orthodoxi, quod Crucifixo Huppliran- 
dum negarenl, scd quia Deum crucifixum per haiic 
as ruebaiil Tlieopischitae Euiychiani. 

>* Macedonium ab Anasiasio sede Constantinnpoli- 
tana pulsum. ei(|ue sufi^ectum Timotlieum consi9i, 
Secundino el Felice consulibus, hoc est superiore 
anno quam de Trisagii additamento Anastasius et 
Tiinotheus turlvas cierint. Ali;e igiiur exsilii causae 
fuerunl, et Aviti hac etiam in parie nuUit narratio. 

« Christo pro nobis crucifixo supplicandum nenio 
onquam recte seniicns negavit : sed supp'icalion(m 
lianc Trisagio subjici non probahant. Qua de rc in 
Kicerptis Phoiianis cap. 228 disserens Ephraemius 
pilriarcha Antiochenus in episiola ad Zenobiiiin 
scboiasiicum, ut Oriemales su*is exciiset, Constujiii- 
Bopolilanos atque Occidentales ait, quia Trisagiuin 
ad Trinjtatem referunt^ pioplerea e oxwoa^tis .ii 



Qfxa;, ^ift crucifixus es pro no6fs, addi nnn sustlnen», 
iie Trinitaii attribui passio videaiiir. Orieniales vero, 
cum Trisagium ad Chrisium relerant, culpa vacare 
cum ^ulij ciunl, Qut crucifixus e$ pro nobi$. Qiiae i le 
quanquaiu fal^o, ut apparcl, de Orienlalibns scriblt, 
cum ex D;»masceni epistola iztpi Tjoeoaytov coniper- 
tum sil, veterts oinnes semper de Deo trino, nun- 
quam de Filio solo hymntim hunc accepisse, quem 
ct TmaScxov ca de cnusa nuncupamnt : ei Gnapheum 
rertiim sit, ciim 7r/)ooGiixnv istam adjecit, non Filimn 
in mente babuisse, sed Deum, quem crucifixum cum 
Theoia^ciiitis aslrnere sludebal. Quanqu.iin haec, 
iitquam, ila se liobent, inficianduin tamen uon vide 
D tur, in Gnaphei additione, si pravum ejns consiliom 
deinas, incommodi nihil fulurum : ita nimirum, ul 
podt Trinitatis laudationem, converso ad Filiuni set- 
UM nc, liis illi verbis supplicelur : Qui crucifixus et 
pro Mc6ti, misercre nobis, Qiiod ei Calcndi» nem epi- 
scopom sensisse manife&tum esi, quando Gnapbei 
additioni to Xpiari ^aoc^fO praemisit, et ab Ecclesi» 
usu non abhorrere agnoscil Damascenus, cum post 
Triniiaiis doxologiam quae his verbis continetur, 
Gloi ia Pairi, el Filio, ct Spiritui sancto. subjungi saepe 
so'eat, Tw o-TaupwOevTC jSou^ijofc, xai ix vfx^wv ecmr 
oTavTc, eiqui voluniate crucifixus e«', et i/iii restirrextl 
a mortuis^ qnre ad Filitim proprie S|)eclant. 

' Duplex deiiiceps cunira duas haereses argiimen- 
tum IracJat. Prius hoc loco, Christum videlicet Deiim 
pariler el hominem fuisse conlra Nestorii vesaniam, 
qui ^cXovav0i:w7rov,hominem tantummodoaiebatlViisse. 



m 



EPISTOLA III. 



24 



adliiic obiUim ex vcntre debebat; adiiuc ad informa- A sua vulgi varianiis sentiret opinio. Cumqu« diversi- 



lionem nostram exercebat bumilitatis studia eliam 
in opere claritaiis. Cnm Cananasa quxdam, creduli- 
laiis quidem Israeliticx, sed gentis alienae, Tiriute 
Tirili, petitiooe laudabili, obstinatione victrice, 
Christo pro Glia supplicarel : Mi$erere, inquien^, meif 
/S/i David {Matih. XT, 22); vicit hic sensus inleriore 
sapientia sexoni carnis, supra humanum sentit in 
bomiue. Non acquicscunt Euiychiani doctoies ei qiii 
propter noscrucilixusest supplicare. Ista in cruciG- 
gendo et divinitatein prccata est quae non polerat 
inori, et bomanitatem qu» poierat susciliiri. Fili 
Oavid carnem resonat; miserere mei Deum decla- 
rai. Dominus ccrli invocaius est in virtute : auctor 
lomtiiis vocatus est iii genere. Lnnge jam, utopinor, 



late sententifle populum, aut unum ex vatibus priscis, 
aut Moysem, vel certe Ilcliani, illum credere sugges- 
sissent : Vos autem^ iiiquit, quem me eae diciti$ 
{Matth.xsi, 15)? Tum princeps condiscipuloritm, 
principium responsionis assumens, Tu e$, inquic, 
Chriitus Filiug Dei v/vt. SufGcere plane potuerat 
quod conGtetur iiic Petrus, etianisi lioc noa tam 
manifcbia responsione conGrniasset Christus. Beaiue 
es, inquit, Simon Bar Jona^ quia caro el ianguit non 
revelavit tibi, $ed Pater meus,quiinc(ielisest{lbidAl). 
Beatus es, inqu.im, qnia ut Deum cerneres, non 
carnem tanlummodo, sed et sanguinem censuisti : 
nec revelandam tibi gioriam meam lineamenia suni* 
pii corporis oLtulerunt. Non avertisti gencrosai 



post mortem David, de cujus semine terris per Ma- B mentis aspectum, quod et carne prolaium est. Sed 



riam Christus effulsit, temporum sefie stemmatis 
*egii prosapia duceb.itur. Posco nunc, his proavo- 
rum successiouibus ac nepotiim, ex memoraio patre 
usque ad virgineum fetum toto derivatiB haereditatis 
aecessu, phantasmatis linea ducatur, an traducis. 
Porro autem ambiguo caret, quod et dc genere caro 
vera processit, et phantasma genus habere non po- 
tait. Experiamor umen, utrum spreverit Christus 
prasfa^ae Cananiiidis in oratione sermonem, an for- 
lassis exasperei inepiiain supplicaniis. mulier^ ait, 
magTM esl fides lua : fiat tibi sicut vts. Si isia Gdes 
est, utiqoe magna si const^tt, non erit recia ; altera 
certe fuerat ad mairem illa responsio, cum comi- 
lante discipulorum choro fesiis nuptialibus invita- 



.C 



Pater meiis, qui est io coelis, revelavit tibi Filium, 
cui adhxret in terris : cujus gloria paupertate nunc 
tegitur, cujus honor contumeliis nunc celatur. Pen- 
debat siquidem in ligni salutaris excelso trlumpbali 
prxeminentia, mediatoris nostri corpus altatum, el 
uniuscujusque sentetitiam de cordis penetra4ibiis 
vlrlus salutiferi stipiiis exigebat. injuriam ilie deit- 
debat. Eccequi desiruebai, inquit, temphim Dei, ut 
illud tr duo suscitaret ; alter aceti potlonem ferino 
felle corruptam spongiae poculo porrigebat { MaiUu 
XXVII, 48). Ipse tamen servans inter poenas bominis 
misericordiam Crealoris, dolens eos pro quibus ve- 
nerat adbuc sub tempore ipsiiis redemptionis errare, 
clamabat : Pater^ ignosce illis^ quia nesdunt quid 



lus, deGciente vino ad faciendum miraculum posce- ^ faciunt {Luc. xxiii, 34). Quid est, nesciunt quid fa 



retur ; atque iile : Quid mihi et tibi est^ mulier ? non- 
dum venit hora mea {Joan. ii, 4). Velut si dicat : Cur 
illud tantummodo quod peperisti esse we credis ? Si 
boc solum mihi puias constare quod carnis est, non 
possum complere quod exigis. Subliinia haec quae a 
nterequiris de Patre atiuli, noii in matr« suscepi : 
formalo in te corpori, debita inGrmitatis institutio« 
ne, opera virtutis injungis. Bene mt putas posse 
qood petis, si te, sicot mei corporis, sic matrem tui 
iiitelligas Creatoris. Quod si solum te edidi.^se homi- 
nem Tclis, nondum venit hora mea, Nemo autem sic 
ioeptos repulandus est, ut istud quod dixil , nondum 
tenit hora mea^ velut errore genlili, constitutis velit 
fiialii us applicare. Ad intelligeiidum horae illius 



D 



ciunt^ nisi quia credunt se solum hominem adduxisse 
jiidicio ? Ignorat quid faciat, qui non sentit in cru- 
ci»to corpore majeslaiem. Et si illi solius mniris 
Glium interGcere se credentes quid facerent ignora- 
baiit, cur adhuc hodie Eutyches ignorare se simu- 
lal, quod si illi tunc scissent, Christo et apo^tolo 
protestante, nuiiquam Dominum gloriae cruciGxis- 
senl? Unde quod hic Doniinus nescientibus opiat 
ignosci, constat expertonim conscientiae iion posso 
concedi. An forte miramur, quod tam evidenter 
Christui; passionis suae mysteriiim dignaUir expo- 
n<'re? Ausiin dicere, habemus hic adliuc amplius 
quod mirari. Comitaia est, ut legiiis, deminicani 
inortem circumpendentiuin latronum conjuncta cru- 



niyslerium discreiionem polius requiri convcnit, clGxio; quos tamen temeritas criidelis judicii, ntm 



qoam decrelum : quod cum ip>a quoque nostne iiior- 
tilitatis conditio noneligatur, sed omnis status nostri 
necessitaa gubernaioris p^Tpetui sit volnntas: quanto 
magls Cliristus, qui potestatem habebat pnnendi 
suimam siiam, ei iterom sumendi eam (Joait. x, 18), 
nnllo se fati voluit implicare prxscripto ? Sed cuni 
Tenerit subeundi hora patibuli , apparebunt coelestia 
quc pater genuit, et corporea quae alvus effudiu 
Brgo cum ipse Dominus bic, perGciendo nir;:ciilo 
actusdivini, non repulerit genitricem, sed instruxe- 
rit ignorantem, videamus quid hinc cum Apostolis 
siiis iractaiu impensiore contulerit. Intcrrogabat 
aut m eos quodam Evangdii loio, qux de pcrsona 



servilis culpae meritum, coa^quavorat iniiocenti. Non 
enim poierai sancti germinis incorruptum nitorem 
vicino! pollutionis horror aspergere : sicui et sol, si 
riidium iii fjeculenla dimiitat,ii}taciumpror8ii8 nescit 
seiiiire contagium. Horum igitur iinus latronum, 
longi sceleris viiam Lrevis compendii Gne pcrmutans, 
ex interfectore medicus, mariyr ex fure, nexiis 
mcmbris, criminibus abaolutus, Gxusclavo, liberaf* 
fec>ii : Domine^ inquit, memento mei, cum veneris in 
regnum tuum. felicis bealiiudo leslimonii t o ineffa- 
bilis rrtiiodo credendi! Non istum, ut divinitatem 
iii homine sentiret, signa viccrant; sed virtutis dilo^ 
ciionem inGrmitaium collegit indicio. Conoupivit iii« 



513 



S. AVm YlCNiNEMSIS 



210 



foraresimUiterTinctiiiii;etadhucEotychesonrede- A coininentiUutn, non potuit livore simulatum. Sed 



^picit sablimatum. Obeuiitem illecontremuit: regnan- 
lein iste fastidit. Iste mortem non timebatajiidicaturo, 
cnim i)le Titam requirat a mortuo. Sed redemptori 
^no sqnalentis Tcterni mortincniionc compassus, jun- 
lit doiiiinicoe propriam crucero. Adoravit eipertem 
cnlpae parliceps poenae : dudum inyadendi cupidus, 
mutavil yota praedandi : armatus trabalibus clavis 
vim inlulit regno coelorom. Intellexil in Christo 
pauperem locupletem, vicinnm invenit quod tolleret 
mido, sumpsil veniae plenitudinrm, rapuit innocentiae 
poriionem. In li|pio Deutn conluitus, in coelo homi- 
nem consecutus. * Jam porro , quoniam transacta 
passlo docet homioem verom, cruclalnm doloribos, 
latronibos comparaium, confectum supplicio, tumo' 



etiam in hoc prophetae sermone evidens geminat» 
aubstantiae proprietas inyenitur. Vere, inquit, languo- 
re$ noitros ipie tulit^ et dolores nostros ipse portavit» 
Doo sunt ista, quorum aut Deus solus, aut homo 
solus, utrumqoe non fecerit, sed onum Deos, iliud 
possit homo. Dicendo aulem propheta : Ipse languoret 
tuiii, ipse doloret portavH^ unum evidenter expressit, 
qui ex diviniiate constaret et corpore. Langoores 
enim gtios Adae aauciata progehies ex vulnere cor- 
ruprae originls atlrahebat, ille aolus sanavit qui sanom 
anle condiderat. Dolores vero nostros portavit, qoi 
desodare praclia passionis, nlsi cruciatibus ac laI>ore, 
non potult. Quocirca qood !o natura malum habul- 
mus, tulit Deus : qood in corpore malom patimor. 



latom sepolcro; perhaec omnia phantasmatis asser- B pertulit Christos. Unde respiciendom est hic, quan- 



toribos apsompti corporis veritas contradicit. Quos 
com in Christo onitas utriosque sobstantis pertpicui 
testimoniorom loce convincit, omnem quae in conse- 
qoentibus replicatur, dominicae seriem passionis 
l»hantaslica bonoris contomeliosi moliiione perior- 
bat : asserentes quoddam nebolosi corporis exstitisse 
figmentom, qood pro redemptore oostro injoriis 
poenanim doloromque videaiur opposilum, et per 
Inanis hominis similitodinem, poenis quas majestas 
incurrere non possit» addicia quoque vera caro non 
pxstiterit, quam exsecratur populus, cruci.u judex, 
pulsant verbera, quam contumeliae illudunt, spinae 
transpungunt, coi calamiis illtdiior, fi^itor clavis, 
Fanguis excutitur. Adlioc cum omne quod spei est in 



lum Eutychiani ^ Bono^acis baralhro prorondiore 
mergantor. IUi Christo divinitatis honorem laniom* 
modo adimunt, isti et corporia veritatem. Photinus 
homiiiis personam nos adorare deridet, hic nebulam. 
An forte haeretici hujos ipsios illusionis exordiom ab 
ipsis in Christo sacrs nativitaiis crepundiis ordiuiH 
tur, ac perinde falsom erii, quod jacuit in pannis, 
qiiod apparuit magis, quod planxit in conis ? Taceo 
reliqoos In soccidoa aetate profectos, quibus divinam 
pariter homanamqne naturam complectens, lassitn« 
dinem refectlo pertulit, consolatio lacrymas efriidit, 
lox dormivlt, panis esoriit, fons sitivii.Taceoplanctum 
illom qoem super defuncturo Lazarum haboil (Joan. 
XI, 35), anteqtiam effec:u resoscitandi ostenderet Deom 



solu redemptionis nostrac mysterio collocemos, nec C praemisisse humanae condilionis affeciom. Qood si in 



ait aliod no^lrom reviviscere, quam Domioum neccm 
pertuliss<) : falsum cst qtiod sua incarnatione nos 
salvat, si et boc in dubium venit, quod tolerandum 
pro nobis in carne susceperat. Veiii poiius, sancte 
Isaia, propheia quidem tui, sed evangelisla tempo- 
ris nostri : veni celeriter ad luendain contra Euty- 
eheiis menda< ia Christianomm sulutem. Dicere te 
de Chri^io, imo etiam jurare non pigeal : Yire lan- 
yuores nostros ipse tuUt^ et doUres nosiros ipse porta- 
vit (Isai. Liii, 4). Et : Livore ejus sanati sumus : non 
medendi facultaie aecora, sed voluntarie pro nobis 
itolendi veriiate suscepta. Si veraciter dolores nostros 
ipse portavit, jam el nos securi sumus, quod veros 
dolores commentiiium phantasma non pertulil : et 



dubium vocatur qoi tanta praesiitit, necesse est ut 
ambigua iiicipiant esse quae gessit : ac perinde falso 
se putat sanatum paralyticus, clnudus erectum, cir- 
cumscribendus solis radiuS, quem caesos ab otero 
post nativi carceris tenebras intiietur : aut hoc phan- 
tasmate Lazarus ipse delusus est, ui cum inter mor- 
tuos dormirety jam resurrexisse se crederet. Quod 
si haec omnia yera esse recipiunt, et solius psssionis 
Injnriis contradicunl; respondeant ubi tunc fuerit Fi- 
lios Yirginis, cum umbram tenui nube fallentem pro 
seofferens, quem pro nobis putamus offerri, yana 
sui specie et persequentes falleret et fideles. Patrem 
quoque faciens hac illusione mendacem, de qoo Apo« 
stoliis ait, quod Filio suo noit pepercit, sed pro nobis 



fa livore ejus sanati sumus, incassum coUatam mihi ^ tradidil illum (Rom. viii, 5i). Quem (ilium, si non 



Banitatein iiividei falsiloquus livor. Caeterom recte 
omiii definitione concloditor, qood si poioit esse 

* Hoc alterum capui dispulationis, Cbristum vero 
et consubstaniiali nobis corpore praeditum foisie 
coutra quam sensii Eulyches, qui fictitium illi corpus, 
et pbantasmati simile tribuebat. Unde his quooue 
Aviti episiolis quae delirium hoc refulanl, litiilus 
olim Contra Phantoima, Par itaque, sed coiilraria, ot 
Leontiiis monachus observal, iu Christum impieias 
rieslorianorum et Eutychianorum , Oi iih yeip xrr* 
Oconrra, ot $i rrpf Mpfanowcoi doxnccc "ktywaiv (evac h 
Sfli>Tf.j9c. im enim, inquit, divinitatem^ ht humanitatem 
opintone tenus et phantasia Servatori asserebant. Quare 
srite utrosque Nonnus abbas *EyocvTcoSoxtTac appellabat. 
Nam et Docitas quonue iHoa qul id genus phantasma 
inducebaoty vocat Tneodoreiu» notter lib. y flaereti- 



verum ? quomodo iradidit, si collusil? qaaiiter noo 
pepercit, si dolore prohibuit? Vel cerie, qoa Djminof 

caruni Fabularum. Ubi eumdem de Christi eorpore 
locum Iractans, iisdem quibus Aviiu) argumentis do- 
cet,patiet mori, esorireet defatigari corpus soom 
permisisse : 'Iva uD^cpav ^a^u^iv itmnfifiint oc Aoxctoc 
xjDarvvac toO ^f^cvoouc ti^ cuptdv» : tie quam ansam 
haberent Docitce, quo falsam hmresim confirmarent. 
i> Bonosus Naissilanae in Dacia sedis, ut nostra est 
conjectura, episcopus, catholicam deserens, ad eorum 
trnnsiit hapresim qoi Pboiini venena sectabantur, et 
Cbristiim Deum negabnnt, bominem tnntum pracdi- 
cantes. Bonosiacos ejug discipulos vocant eUaro 
concitia Arelatense n et Aurelianense iii ; Cregorios 
vero magnus BonosianoSt libro ix, epistola 6i| ad 
Quirinom et alios episcopos Ilibernia?» 



CI7 



EPISTOLA III. 



219 



oostcr moMe fiuilus sit, qtii non potuil non aliquan- A tano: et tactu convlctus est, quod addiiur cxco. 



uilani moriein pro matris mortalitale debere, solu- 
torus conditionem oI)eundi legitimam, sed corrupiiu- 
nem pro resurgcndi instaniia non visurus? Quam le- 
gem utriusque naiurae significavit fel istud, quod 
gustatum noluit bibere, dum morlem quam ex Adam 
parente omnes debemus, pro divinitale nolnit bibere, 
sed debuit pro dispensatione gustare. At vero com 
factom est qood Apostolus dixit, quod resurgens Cliri' 
9tu$ jam non maritur^ et morg ei ultra non dominabi' 
iwr {Ronu vi, 9); audeat nunc, si quid valet hxreti- 
CQ8, aut Christum ,8ine Deo, aut sine hominc Deum 
eoDflteri. Abfuerat snncius Tbomas (Joan. xz, i4 
seq.), cum reversos Salvator a mortuis praesentia 
visibili praestolantium discipulorum vota repraret. 



Sed caret remedio sponte peiila debilitas : quidquid 
libet medlcamlnis oculis lippientibus imponatur, cu- 
rari non potest qui caecatus ire deleclat. Aut quis in 
tali obstinatione usus oculorum est, qoi verom esse 
rennitquod annuit visum? qu(^si non minus sil Deun; 
penetrasse conclusa, quam hominl patuisse coelestia : 
qoi lamen sois post resurrectionen sxpe testatui 
est : Palpafe et videte, quia spirilus eamem et osui non 
hahet^ ucut me videtn habere {Luc. xziv, 39). Quid 
Eutychi um clausum? quid conlra pbantasmaia tam 
apertum? velut si dicat, molem ossium carniumque 
species ventora non reeipit. Noluit se, vel solum 
quemlibet vinim, hoc est sine corpore, spiritum 
diei : sed ut lalem recognoscatis in judicio, qualem 



el vacillantem quodammodo Adem suorum revale- B redisse conspicitis e sepulcro. Unde jam post pas- 



scens a mortois vlta componeret. Referunt ergo di- 
fcipoli Dominum se vidisse. Negat ilte se credere, 
ncc se adhibiturum ullatenus fidem promittit, ni^i 
contcinplaiione percepta. Transacto temporis inter- 
vallo, superveniens secundo Jesus, sed jam omnibus 
simul, pacis salutatione praemissa, arguit inerepaiione 
mitissima cunclantis Apostoli tarditatem : et jubenie 
Dtmino, ne adhuc parum sit quod visus judical, 
fidcm tnctus ezplorat. Infer^ inquit, digitum tuum in 
iaius fitfum, et noli esse ambigens , sed fidelis {Joan, 
zx, 27) : qui utique inexcusabiliter jam perseverabis 
JDcredolus, cum palpando reddaris ezpertus. Scru- 
tator ille digito vestigia passionis. Permanebat ut 
iiiOictom foerat medicom volnus, et hiolcom trans- 



sionis certaiiuna triomphalor nihil quldem haboit, 
qood mundanom indlgeniia redivivi corporis posto- 
laret. Non illi quippe aot fnmes ciburo, aot potom 
siiis, aol« requiem labor, aut somnum poposcit ope- 
ratio. Qoae omnia non solom in capite nostro, qood 
est Cbristos, exigoa illa parvi temporis morte deco- 
cta sunt : sed etiam in nobis sic osque ad obitom 
valebuni, quod resurrectione finientur : et tamen, 
ot dicere coeperam, cum membra illa dominica, nulli 
jam iitdigenfiae obnozia tenerentur, ad suspicionem 
phaiitasmatis suorum cordibus ezimcndam , cum 
apostolis visus est, cibum jussit apponi, quibus con- 
vesei commissa benedictione dignatus esi. Quod fa» 
ciebant iili adhuc pro redemptione corporis, fecil 



poucti lateris adituin felici indicio vitalis plaga ser- ^ boniis magisler pro testimonio veritatis. Nisi forsiian 



vabat. Tunc demum in semetipsum reversus, et 
lancio illuminatus corpore, Deus meus^ inquit, et 
Dominus meus. Quid, rogo, sacer apostolus de coele- 
itibus Intellezit in carne? quid curiosae manus atta- 
eto divinum sensit in vuinere? nisi quia jnm pridem 
didicerat, Christom sine Deo esse non posse, et haec 
ipsa Tulnera quae palpabat, praevaluisse qoidem ho- 
mini, ?ed cessisse viciori : lamcn nec afficcre morte 
nisi hominem, nec vinci a Deo nisi resuscitante po- 
toerunt. Hic itaque, magno mlraculorum stupore 
cor.clusi , cum aodiont Dominum nosirum recepti 
eorporis silu, visibilem ocuiis, digitisqiie palpabilem, 
locum quo Apostoli consuerani clausis foribus in- 
tn isse, ad familiare commeiilum asserendi phanta- 



dicat pliantasmatis praedicalor, caliginem illam, 
membrorum speciem scductricem, quae npponebantur 
assumere, nec escam illam pignoris saiicli in domi- 
nicum corpus sine onere corrupiionis intrare, sed 
innnem ventrem ineerti esos gravare ponderibus 
Qucro certe pasturo fallens imago, aut futura est si 
siihripuit, aut non est aeria, si comedit. Scio tamen 
qiiod non alter quam Christus, inter suprema cibi 
illius monimenta lestaior : Quia oportet impleri omnia 
qwc scripta sunt in iege et prophetis et psalmis de me 
{Ibid., H). Et nos pauca ezemplorum qoaerimos, 
com ille omuino Scriptoraro in sua dicat unilate 
compleri. Et post hac^ inquit, eum benediceret suos^ 
ferebatur in coelum {Ibid., 5i). i^ecede procul, Euly- 



imaiis, ct per fallaccs inanium nebularum fraude ches, cum pracstigiis qiias animo concepisti. Solui 



praestigias, iilusos buroanae caliginis qucruntur ob- 
tvlus. Sentiunt e.iiro in facti magniludine quiddam 
diviDuin, vigoremque illius fobtiltatis, qoo roribus 
obseraiis pene:rdle secretuin sine aditu corpus in- 
lrav«Til, ne coganfur facere mirificum, commini- 
senntor incertom. Quod videte ad qiiantam spectet 
DiTiniiails injuriam, si veritaiis magisler, qui noMs 
eiiam yerborum mendacia interdicii, ipse faciis cre- 
dator potuisse menliri. Procul dubio enim mendacii 
geiius forei, si quoJ ipse non fuerit, se credi a suis 
Tt lit, et putarelur facturo a Christo, quod non licet 
iicere Christiano. Qui ad cognosceiidam niysterii 
disprosiitionem et visu instructus, quod suflicit 



hac benedictione careat, qul se a phantasmate aul 
beuedici Ixtalur aut redimi. Interim ferebatur in 
coelum Filius hominis, qui erat in coelo dudum prsc- 
scientia, nunc natura. Nec aliquo angelicae manus 
auzilio, quanquam portari dicatur, indiguit; sed fe- 
rebat inalris filium filius patris; ibat quod Deus erat; 
quod homo, ferebalur. Patebat redeunti porta coele^ 
stis, e( Deum suum cum aecessu coif^oris reverten* 
tem originalis pairiae claritas invitabat. Quo recepto, 
Dtto, inquil, angeli astiterunl, ApostoliS sic loquentes: 
Virt GalUoii, Jesus hic qui recepius est a vobis {Act. i, 
ii), id esi, quein in sede Pater, seu quem vos rece- 
pislis iu fidCy sic veniet, quemadtnodum vldistis eum 



Cia S. AVm VIENNENSIS 22C 

eMniem in cmhm, Ilabenl ergo iii boc scnnouc quod A ambiguo quaeslionum, aut dignus rescriplo poslertt 



spereiit quibus phanlasm:) videtur esse quod gestuin 
est, si >ic ?e::iet quomodd vdistis eum euiitem in 
coelum. Ubi vidcbunt catliolici quem ambiunt, ad- 
versarii quem confixerunt; ubi ad eadem clavorum 
vesligia qune cernunt, vel illos ignes Eutyches simu- 
laios putare desinat, quibns post phanlnsinalis riimum 
scra pcenitudine perpeluo torris ardebit. Ad ciijus 
piistinum dogma denotantlum, vel corrigendos ali- 
quanlisper, sicut opiandum esi, sectatores, pauca 
bxc dixis e sufficiat : ut ex siiniliiudine (eslimoni>)- 
rum quae posuimus, eiiam ipsi sibi necessarie uume- 
rosiora perquiraiit. Qaod si forte pristino sceleri 
dogniatis sui,aut inndelitaiisperseverantiam servant, 
aut aliquid novae molilio lis accumulant : siquidem 



reservando poluer t inveniri. GiijusHbet tamen eo* 
rum in manus vesiras dicta penenerint, sancte» sol- 
licite, regie vos moverunt. ^ Poenitentiam, quam 
proprie momentaneam nominastis ; id est in aegr!" 
liidine quasi sub momenio mortis acceptam, nibil 
aut nulli prodesse, adversa verilati et admodum 
cruda deliniiio est. Apud divinam qulppe misericor- 
diani vel ipsa bumilitas connientis dici non delieC 
fructu carere. Quia cum legiinus, quod qualitate viiae 
auterioris aliolita, quia plerumque coniiugit ct pce- 
c ire jiistos, et resipiscere peccatores, in ea quis via 
jiidicetur qua obitus sui tempore fueril deprehensus, 
incunctanter credeiida est vel ipsa correctionis vo- 
lunias placere, si vera sii. Sed toium apud ccelestera 



peculiaris errantibus mos est, in obstiuatione per- B clemenliam fidei qualitate pensatur. Unde el inter 



versa semper dicere velle quo pcreant : dabii Deus, 
ut jussu . vestro , meoqiie famulatu, pravitas qune 
adhuc augmenio accenditnr, uiio et semper aequali 
Scripturarum coelestium magisierio propulsetur. 

EPISTOLA IV. 
Aviliu Viennemis episcopus domuo Cundobado regi, 
Sciscitatio vestra plena religionis atque pieiatis 
est. Sed quia inqulsitione proposila, consultoris 
vei respondentis nomina prsemisistis, suggerendum 
puto, fuisse in Africa quenidam Faustum «^ episco- 
pum secla Manichaeum, opusculurum quorumpiam 
coiiditoremy exsecrabilium sane, et in nonnullis 
etiam sermone turpissimorum. Hic autem, quantum 
adfrontem periinet, quasi abstinentissimam vitam 



illos operarios quos in Evangelio {Matih. xx, 9) le- 
giiis es«e conduclos, pro devotionis ardore, merce- 
dem prioribus exaequatam etiam qui tardius venerant 
soriiuiitur. SicutetNinivitarum brevissima poenitudo» 
omnem indulgentiae siimmam triduo fervente merca« 
ta, gladium peccatricis nrbis cervicibus imminentem 
quem jam ictui destinalo per manum Jonae prophetae 
{Jonoi 111, 10) dies statuia vibraverat, repagulo con* 
sonae satisfactionis obtudit. Contradicant autem exem- 
plis hujusmodi, qnos rerius reddit appetita superbii 
turgidos, quam conscientia illibata securos. IIoc la- 
men loco quid saepe doleam, quia fandi licentian 
dignamini praestare, confiteor. Contri>»tamur non- 
nunquam in bac nostrorum facilitate, quod rem tam 



professus ; et non secretam crucero, sed publicam ^ pretiosam pro levi accipere grave discrimen est. 

Cuin enim videntur poenitcntiam precibus ac lacry- 
mis poscere, impium dicimus dcnegare. Sin igitiH 
contingat in:erdum, ut acceptam quiciinque poeui- 
tentiam, n sanitatem corporis reciprt, aut negiigat, 
aut factns sit, ut apostolus ait (// Pctr. ii, ii), canli 
revcrsus in vomitum, qui .veniabilius onerabatur 
fragiliiate peccail , plecti!>irnis opprimetur abusioDd 
remedii; et dicetur illud quod Ananiae in Actiboi 
apostolor^m : Xonne maneni tibi manserat^ et de pro- 
mittendo in tua potatate pendebat {Act, v, 4) Meliui 
eit autem, ut ait propheta, non vovere, quam voterj 
et non reddere (Eccla. v, 4) Unde contraxit consue- 
ludo scrmonis, ut donec quisque noslrum volum 



vanitatem jactantia ventosi lumoris exaggersns, 
quantnm poiuit, auditoribus venenaiam dispulatio- 
nem velut indeclinabilis virtutum servator indixit. 
Etquia legi$tis, eonsulenti cuidam Paulino Burde- 
paleiisi, ab episcopo sopradicii nominis fuisse resp'-n- 
sum : cujus temporibus Paulinus quidam, Deus viderit 
ntrum is quem niemoratis, tamen perinde Burdega- 
lensis , non pauca stylo caihulico et irrcprehcnsi- 
bili fide conscripsit : praefati haeretici mentiunem 
idcirco praemisi, ne Manicbaei ipsius Fausti opus 
infaustum, vel alterum quem etiam gloria vestra no- 
verai, orlu Britannum, habitaculo Regiensem, tiiulo 
nominis accu^aret : simul et qui aut consulere supra 

« Adversns quem exslanl libri rancti Augustini, 
riij'isque in aliis ejusdem operibus freqiicns mentio. 
Ca^lerum ei Paulini ad F.insium epislola, et Fausti ad 
rjns qiixsiia responsio, quae nuiic inter Fausii Rlie- 
giensis opera legiiniur, quo de Fausto hic agaiur 
ambigi non sinunt. Briiannum liunc oriu fuisse docet 
Avitns : quod non de lusulanis, sed de Armoricis 
Britannis accipiendum monuinius in notis ad epi- 
stolam Facundi ad Muiianum scholasticiim. Pauliiius 
hic autem Burdcgalensis qiii ad Faiislum scribil, cum 
dc Paulino episcopo Nolauo accipi neqneat, de Pau- 
iino Euchnristi^i auctore intelligendus viletur, qui 
ei ipse ortii Burdegalensis fuii, et Massiliae larem 
rclicta pairia cum fixissct, Fausti Regien&is consue* 
tiidine uti potuit. 

^ Momentaneam Fauslus qiioqiie appcllarat, Paiili- 
41I1S iubitam, Percunctator, inquit, accedo, Sum peeca' 
iis carnalibue vivolulus; omnia quwcunque potest cri^ 



D miiioiui^ exerceo ; cum diem humanoe tortii implevero^ 
pasnitentiam iubilam ium consecutus; si excludat pro 
parte peccatum, an ad infegrum, oplo cognoicere, Haiie 
Fausius inutilem esse respondii. Quod falso dici 
docet Avitus, ei anlc Avitum in eadem Calline pro* 
vinciii docuerat Cennadius Massiliensis Rcclesiastico- 
rum Dogmalum cap. 48. Poenitentia^ inquii, abottri 
peccata indubitan'er credimus , etiamsi in ultimo mim 
spiritu admissorum pomiieat, et publica lamentaiionf 
peccata prodantur : quia propoiiium Dei quo decretH 
silv.ire quod perieral^ stat immobile. El ideo quia ra- 
luntas ejns non mutatur^ si*'e emendaione viiee, si 
tempus conceditur ^ sive snpplici confessione^ «i coii- 
tinuo viia ex^editur; rcnia peccatorum pdditer prwsMr 
mitur ab illo qui non viUt mortem peccaioris^ sed ui 
converlatur a perdvione pxnitendo, et salvatus miserO' 
lione Domini vivat, Si qnis aliter de justissima Dei pie- 
taie sentitg non Chtistianus Sid !^ovatianui esl» 



Kl 



EPISTOLA IV. 



St?2 



e«mplca», voii rfu» dlcalur. Qaocirci faleor, In no- A lauim esl illi ad jusiitiaro (Rom. !▼, 5). Raab nerc- 

irix Tiiam praeterilamprosiiiutionesordeD!em,lsrae- 
litnrnm populuro per fidero praestolala purgayil (Jot. 
II, 3). Sic illa Evangelii Cananitis {Matth, iv, 27), 
quanquam repulsa coiivicio, dari tamen caluiis suis 
filiorum panem perseverantia petiiionis elicuii. Alia 
fluxum carnalitatis obscenae laciu fidcliier niedente 
« restrinxit (lfa//A. ix, 20). Suadelur tamen etbonorum 
operum jungenda devoiio, quam negligere non per* 
linet ad fidciem. Sed cum dlcat Apostolus : Quidqttid 
wmett ex fide, peccatum e$t (Rom. xiv, 23), videiis 
ipsam quoqne quam rectam credimns operationem, 
nisi fidei suffragio fulciatur, In peccatum posse mn- 
tari. Expertus est boc nimirum Piiarisaeus ille in 
Evangelio {Lue. xviii, 10-14), qui gratias se referre. 



cessitate posiiis non sine mctu dari debere pceniten- 
tiam : quos si absque capiialibus culpis, * in usu con- 
jugalis copulae dies suprema reperiat, ut pote rem 
ricitam praesumentes, nec damnatione dignos puta« 
mos, nec a sacrificio commemorationis excludirous, 
E eontra, si proressani compunctionero saeculo re- 
iraheiite vacuaverint, quasi j^ro aposiatas, id est ab 
standi firroitate deciduos, necesse est a coromunione 
snspendi : curo roelius sit roanere intra quantulam- 
cunqu*; salutem bumilitate roediocrium, quam ipsam 
salutcm ex loto destnii violatione sumroorum : et 
tutios inveoiaiar com honestate in roatriroonio vi- 
vere, quain castiiate menlita illicitis licita roacu- 
bre. Qaod praevidens Apostolus (/7tm. v, 12), et 



vidns qaae priroaro fidem irritaro fecerint, roajorero B quod non esset sicut cacteri horoiiies, raptorcs, in- 



«famnationero denuntians subituras, * ei pcrsonns le- 
gitirol atque irreprehensibilis tori pace devinctas, 
vacare oraiioni ad tempus, ac rorsus in id ipsum 
regredi sinit : ne Satanas, inquit (i Cer» vii, 5), per 
iaeontjncniiam illorum, tentet in promissione perfi- 
dos qoos in carne non vicerat conjugatos. In secunda 
qnoqne quaestione, quod negarous est, ^ fidem solam 
bomini prodesse non po^se, boc miniroe probo ; ne- 
qoe ab illorum parte profiteor, qui, sicutaitDominus 
{ilaith. xxiii, 4), grave super buroeros discipuloruro 
pondus imponunt, quod ipsi tamen uno digito mo- 
vere detrectaiit. Propter quod , tam rigidaro de 
fide sententiam aut extraneus potuit praesumere, aut 
■oster debuit temperare. Quod si dignanter-Bdinitti?, 



jasti, adulterif eicemos^rnas subinde facere, bis in 
sabbato jejunnre , tumido ac resupino pectore jacti- 
tabat; cum Publicanus, fronie cernuus, fide rectus 
merita bonorum sola bumilitate prcripiens, domum 
siiaro de qua non jusius exierat, jusiificatqs intraret. 
Quid plur.1 comroeroorero? Adhuc nnuro patienter 
accipite. Latro ille {Luc. xxiir, 40-43 cujus assuts- 
turo sceleribus corpus, juxta crucero dominicae pnri- 
tatis servili patibulo criminoro vindicia suspenderaty 
seniiens in morieniis Christi corpore majestatem, 
pro pracinissa crudel taie addidus supplicio, pro sub- 
secuta confessione addiius paradiso, per injustum 
deducius est aevom , ut de justa raperet morte 
mariyrium. Ecce sunt virtutes ex fide : ostendat 



conjectora breviter exemplisque patefaciam. Fidero C quisque, si potest, sine fide virtutem. D«)miuus in 

Evangelio {Matth. iiii, 31 ; Lne. xiii, 19) exiguit»- 
tero fidei grano sinapis coroparataro , quaecanqne 
voluerii valiiuram promiitit. Sic fit nt, cum opera 
sine fide possint esse, fides sine operibus esse non 
possit ; quia si corde crcdatur ad justitiain, et ore 
fiat confessio ad saluiem (Rom. x, 10). Apud sen- 
sum Spiriius sancti, proroissiones sequentero, priu- 
cipiuro est boni operis integre crcdidisse; si lamen, 
ot Apostolus ait (Rom. viii, 16), ipse spiritus testi- 
moniuro reddat spiritui nostro : non, ut super audi- 
stis assertum, qui creatura nobis, sed qui creator 
infusos, auclor et testis est nostri spiritus, uon na- 
tura. Ecce ad epistolam Fausti episcopi, nec interest 
cujus : quae veritati arbitror convenire suggessi. Blihi 



omniom bonorum SfHritualiuro fundaroenium, 
per hanc priroitus informata Ghristianoraro riidi- 
menta testantor. Naro si baplizatus, aut etiam trans« 
latus ab baeresi qualbet parvulus, vel forsitan aevo 
lengiore provectai», celeri post lavacrom fine rapia- 
tor, nec ipse operls jactitator abnuerit, horoinem 
sola fide salvatum. Extra quaro quod Dihil qoaelibet 
bonae profuerint actiones, de saeculi philosophis aesii- 
neroiu : quos contemptores roundi amatoresque sa- 
pientiaD, castitate proposita,facullatedcspecta, quid- 
quid hodie catholici praedicamus, quia fides defuit, 
nou profuil operatos. Adeo roachina vanitalis, nuta- 
bondis excoita fas^igiis, qnia sine fundamenlo surre- 
xit, per se sola constare non poluit. Quid si nunc 



diversoruin in Scripturis ctcleslibus fidem retexain, ^ et eis quorum salulem siiio, fidei pI(*nitndo donetur; 
qoam semper desiderii compoiem reddidit laudata ijlis opera sua, si fide fueriut vivificata, suffident. 
credulitas? Abraham quod solum credidit Deo, rej>u- 



* Conjugium opponit poeniteniiae, ouia pceniten- 
tiam professi ab>tinebant a conjugio. iJnde ei conju- 
gjtl», nisi ex niutuo consensu, poeniientiam dari 
concilla vetant, Arelatense ii, can. 22 ; et Aurelia- 
ueose ui, can. 24. 

^ Quod Paolino responderat Faustas, fidem nudaro 
meritis ad salutero non proficere , de iis videlicet 
afllnnabat qui aduUaro ad aeiatcro pervenitmt. Aviius 
aatem cootra illuin sic disputai, quasi eiiain parvu- 
lus coropreijetidat : quod abhorrel a Fausii senteatia, 
qui utrosque distinguit, et apudDcum disiiiigui docet 

* Conjunctlo ei, quam conteitus requirit, deest in edilo Si moiid. 



libro 1 de Gralia ei Libero Arbitrio cap. 7 : Fidem* 
inquil, €J$pectai a parvuli$, opera eum fide a eon$unC 
mati$ requirit. Neque alitcr accipiendus S. Augusti- 
nuscuni, iis respondens qui sine fide non posse, sine 
operibus aulem posse pe.rveuiri dicerent ad aeternani 
vitam , lidcni ipse solam uon sufUcere ad salutem, 
sed opera cum fide requiri ducet iii tibro de Fide et 
Operibus. Dc iis eitiin serino esl qui graiidiores fiuni 
post baplisinutn, 
c Aii reslinxU ? 



2^3 S. AVITI 

EPISTOLA V. 

AVITUS VIENNENSIS EPI8COPU8 ■ DOMNO GONDOBADO REGI. 

Si gnitiam prisca! pietalis expertus, rile artificium 
sancl» dignalionis interprctor, ad consolandum me» 
doniinos ei conservos meos sacerdoles vobis juben- 
lifous pulo venisse. Quod ecce sub divino lestimonio 
loquar, pro debtii famulatas reverentia pr.rcel6isMmo 
domno dependere non pracsumpsi. Virtuti enim ve- 
strae derogai, si quis super caso qui contigit, conso- 
lationis aliquid scriplo verboqiie suggesserit. Neqne 
yorro cedei in regiani quidem, sed phiiosophicani 
ineniem mceroris abjeciio, Lacessivit, verum est, 
cunctorum iacrvmas amor vcster. Sed si ambenti 
seeculo salus vesira concedilur, parum esl quod per- 
djdit unum pignus omnium pater. Tempiiralis luclus 
est, iibi tam inoocens quisobiil, cujus mortem nulius 
pulavit. Judicet onusquisque quod senlit : nibil un- 
quam veslris temporibus coiitingere potest, quod non 
semper arbitrcr profuisse. Unde nihil hic casuale 
praesumo, nihil asperum. Ordinavit hunc potius oc- 
culta dispensatio, quam infliiit, angorem. ^ Flebatis 
qnondam pietate incffjb li funera germanorum, se- 
quci)atur flctum publicum universiiaiis afflictio, et 
occulto Divinliatis intuiu^ instrumenta inoestitix pa- 
rabantur ad gaudiuin. Miniiebat regtii felicitas nune- 
ruro regalium personarum, et boc solum servabatur 
iiiundo, quod sufOciebat impcrio. lllic repositum est, 
qiiidquid prosperum fuit catholicae veritati. Et nescie- 
liumus illud tunc frangi tantuinmodo, quod deinceps 
nesciret ioflecii. Aut qiiid de fraterna sorte dica* 
mos?Ipse quera vocitari parvum vestra natura cir- 
cumdedit, bonis vestris absque omni matiiia milit:i- 
vit, cum serviret vobis nescientibus periculum gen- 
lis, cum futuram pacem disponeret turl>atio regionis. 
Experto credite, quidqu*'d hic nocuit, hic profecit; 
quidquid tunc flevimus, nunc amamus. Non valenti- 
bus ista prxscire potest fqiiidem durum videri, vi- 
rinaro thalamis virginem taedio inciimhente prxre- 
piam : qune tamcn ambita est ot regina, defuncta est 
incQDtaminata. Quanquam revera majorem causam 
luetus sui reliquisse dixerim, si diem ult'nium post 
receniia vota clausissei. Ibi enim forie poluerit inve- 
iiiri, ubi niihi post invidiae nodum, insuliationis den- 
tem fixisset semulus livor. At vero niinc, qux mens 
tam barbara noii miscreatur virginitaicm felicitiitem- 

• Consolitoria in obitu filiae, quse regi despons^i, 
ct regitia mox fuiura, paternis in xdibus decesserat 
niite nuptias. Quod vero illi vel sponso noinen fuerit, 
non cxplic^tt. 

^ Funera flevis^^e ait, quorum auctor ipse fuerat. 
Ex tribus enim fratribus, diios Gundobadus priiicipio 
regni siistulil, Chilpericum Glotildis nostrne pairem, 
ei Godomarnm : cum tertio Godegisilo rej^num par- 
litiis, complures annos cum eo regnavit. Tandem et 
hunc quoque injuria lacessitus iiiterfecit, solusque 
deinceps integro regno per sedecim annos potitus 
est, usqne ad Peiri consul;«tum, sub qno iiefiincluin 
Gundobadum notat Chronicum Marii, hoc est aiino 
Christi 516. 

« Gratianopolitano. Hunc enim esse arbitror qui 
ciim Aviio ipso iiiterfuit et subscripsit concifio 
Epaoucn£iy atqt>e !» vulgatis ediiionlbus conciliorum 



VIENNENSIS 224 

A qiie in paierno regloqoe sino receptam? Necmotavit 
sedem, nec contigit peregrinationem : obi non diy 
esse potoit domiiia, nec breviter exslitit peregrina. 
Unde com laetitiam vestram, quasi serenitatem coeli, 
eispcciel universitas, reddiie vos gaudiis popoloram: 
qnia nonqoam respoblica orphaititaiis incurrit pemi- 
ciem, quandiu suslentantibus vobis mater Eccleaia 
030 senserit orbitaiem. 

EPISTOLA VI. 

AVITCS VIEN?IEII8IS SPISCOPUS • VICTORIO EPI8C0P0. 

^ De iMBrelicorum oratoriis non reeipiendUm 

Petistl, imo potius praecepisti, fraier piissimc, nt 

datis ad beatitudinem tuam littoris mdicarem otnni 

haereticorom oratoria sive basilic» ad osos posseot 

nosirae religionis aptari , com condiiores earom ad 

B catholicam se legem erroris correctioiie traostule- 
ront. Digna profecto res de qoa to conaolis , si res* 
pondendi idoneom reperisses. Quia jussisti tameot 
reserabo io sobditis quid conseiiocns putem : ea §d* 
licet definitione, ot locum succensendi aliis non re« 
servem, si modo id quod statoendom crediJenml^ 
vel raUone perspicua vei prolata de canonida volo« 
roioibus auctorilate confirment. Istud quod de orato* 
riis vel basilicolis privatisinierrogasti, perinde otde 
ecclesiis eororo, difOcile definitor. Hoc namqoe soi* 
dendumest cathoUcis regihus, quod de sobjectis eo- 
rum fuerit constitulom. Unde primom « qo«80 , si a 
principe regonis nostrae cnjos nobis Deos praestitit 
in vera religione consensum , sortis soae antistites 
consulantur, utrom respondere possimns, fabricas a 

C patre suo haereiicis instituias catholids debere parti- 
bus applicari. Quod si aut nos suademus, aot consen- 
tiai, persecotionem in se commotam haeretici oon 
immerito causabuntur, curo catholicam mansoetodi- 
nero calumnias haereiicorum atque geiitilium plos de« 
ceat sustinere quam facere. Quid enim tam dorom, 
qnam si illi qui aperia perversitate pereont» de con- 
fessione sibi aut martyrio blandiantur? Et quia posl 
nos, nostrique regis , Deus tribuat, felicissimom lon^ 
gaevitatem, siquidem nihil de processu temporum lin^ 
mutabili credi debet , poterit forsitan haereiicus qoi< 
cunque regnare, et quid(|uid persecuiionis Ecclesiia 
personisque commoverit, non sect» suc studio, sed 
cx vicissitudinis retributione fecisse dicetur, et nobit 
etiam post mortem gravandis ad peccatum repotabi* 

D Victurius, in codiceauteniLugdonensi Victoriuaap* 
pellatur, ut hoc loco. 

^ Qui hanc episiolam contulerit cum canone 33« 
concilii Epaonensis , De basilieit hisreticorum , facile 
animadvertet , cnnonem non solum ex mente Aviti, 
qui praecrat concilio,sed ipsius quoque verbis con- 
coptum ntque cxpressum. Sicetiim se habet : Basih' 
cas hwreticorum quas tanta exsecratione habemus exth 
sas , ul pollniionem earum purgabiiem non putemus^ 
sanetis uxibus applicare despicimus, Diversa paucis 
ante annis fuerat sententia ^^oncilii primi Aurelia- 
neitsis, cui basilicns Gothoruin r^cipi, etsimiliqiio 
nosirx innovari solent placuii ordine consecrari. 
Qiiod ubit|ue geiUium in more usuque jnm olim 
ftiisse, tuin Graccs, com Latinae passim bistori» d«- 
ciarant. 



m 



EP;STOLA YI. 



2^6 



lor» quidqtiid fueril perpessa posterlas. Et forsitan A in cujus corpu? unita Gbrisii, Id esl Cliristiani , per 



adjiciei divina miseratio , r.t proles principis de quo 
loqnimur » per r cepiam fiilei pleniludinem catboli- 
cum 8e*|iiatur auctorem. Quid tamen, si nunc quis* 
qnamdeTicinisregibus lcgis alieii» ulcisci in regione 
soa siroiliter velit, quod bic sacerdotibus suis dolue- 
rit irrogari? At si quis biijusmodi me deridcns in ba^c 
verba prorumpat , utar gloria tcmporis inei, prospi- 
eiat slatui suo subsequens aetas. Sed qui talia secum 
tractat, paulisper mibi redbibeat quam postulo ratio- 
nero, utram haeretici a nobis cum veritate recipi de- 
beant, recipiantur : lucidissima salusest, quia sicut 
•eripiam est : Credidupropter quod loculus ium (PsaL 
esv, I). Praccedit fides locutionem , et sequiiur con- 
fessio credulitatem ; et per impositionem manus sa- 



pollutionem mcmbra vertuniur. Unde et alio luco 
Apostolus dicit (Ephes. v , 47) , talem se Ecclesiain 
veile^qus non babeat maculam aut rugam aut aliqoid 
bujusniodi. Nunquid ullo pacto poterit istud de bs- 
reticorum fabricis dici? Benedictio quae rebussensu 
carenlibus ac pollulis impendiiur , nec purgat macu- 
lam, nec explicat rugam. Imo magis, si paulositien- 
tius intiiemur, caret macula qnod symboliim est no- 
vitaie rugosum. Porro quod iteralione duplic.itum 
est, ruga tegitur : lalera nequaquam sancta sinceri* 
tas, ei Adaro vcterem exuens, novo quod offcrtur 
bomini comparetur. Quain noviiatem nobis auctoritas 
Testameiiti Novi Evaiigeliorum voce commendai 
(MtHih. XIX, 50). Unde etiam ipse sibi Dominus 



eerdotalis fit pravilatis amissio , fidei redditor pleni- B steriii pullum prscepit , cui ante ipsum nullus iiise- 



tudo. Res auiem in^ensibilis qux primuro innovata 
paUuilur « ignorare me fateor qua deinceps sanctifl- 
eationo pargetur. Dico certe, si potest poilutum ab 
bzretieis alure sacrari , posse et panem qui super 
illom positus est, ad sacrificia nostra transferri. Idem 
primitos haereticus condiior fecil. Transit ad repro- 
aisfiionem divinaro : libertale gaudens dimittat 
iEgypiam. Ad fidem rectam felici muiatioiie irans- 
aigraiia, reiiquit poiius maculam quam aiirabat : 
com aliqaid non legiiimum impurgabili errori, gra- 
vani roagis pollula coniacluro quain capiant a t»n- 
geoie remedium. Unde ei in Aggaeo propbeta : Hmc 
Mdi Domtincj exerci/iitim, inlerroga sacerdotes legis 
iken» : Si sustulerii homo carnem sanctificatam^ el 



derat (Marc. xi, 2) : quem totius saecuiaris usus ex- 
pertem, feliciter redderent non imposita flagella sub- 
ditum, sed exordia snncta mansuet m. Et ut Ipsnm 
qiioque domiiiicx morlis mysterium novitatis bonore 
non careat, in monumento novo quod in petra exci- 
sum est , redemptricem nostram dominicam cariiem 
legimus quievisse (ilfar(/f.xxvii,60).Quis ergo mibi 
persuadere conetur, post errores funerum sepulcrum 
posse mundari? Qiiamvis putredinis bumore sicca o, 
consumptis jam carnibus , albis tumulis aitollantur , 
remanet immunditia recordaiione, etiamsi abesse 
putetur aspectu. Expulisti quidem moriicinum dog- 
roaiis alieni,ei fortitudinem ejus emortiiam de sepuU 
cro suo quasi ossa iioiiore carentia projecisti. Sed 



tt^geritde summitate ejus panem, aut quodcunque ali- ^ puto quod imponi in fetores sacri c^rporis membra 



fitd , iiviiqKtd sanctificabiturf Respondentes autem <a- 

ttrdotes dixerunt , Non. Et dixit Agga!us : Si tetigerit 

foUutui ex onmibus his f nunquid contaminabitur? 

id esi, ille panis qui dudum sanctus exstiterat : Et 

iaermni sacerdotes^ Contaminabitur (Agg. ii , 12). 

Qnapropter conjiciendom est, si potest ille panis in 

his altaribos consecrari , quem si consecraius panis 

leiigeril, redditor ioquuiatos. Malacbias qooque pro- 

pbela sic dicit : Si offeratis emcum ad immolandumf 

nonne malum e$tf et n offeratis elaudum , nonne ma» 

inm esi (Matach. i, 9) ? Et paulo post : MaledictuSf 

iiiqoil, dolosui , qm habet in grege suo masculum , et 

^otnm fnden» immolat debile Donuno (Ibid., 14). Quid 

koc judicio sincerius? quid lali auctoritate manire- 



non debeant. Et dices forsitan baereticos , si eis po- 
testas detur, altaria nosira temerare. Yerum esi, nec 
refello. Sae\iunt quidem cum possunt foedis unguibus 
alienarum aedium pervasorcs. Sed vim inieudere, 
loca pervadere , altaria commutare , non perlinet ad 
columbam. Specialius ergo fiigienduro , quod licere 
sibi baereticus pulat. Ab exemplo magis viiare con- 
venit quod bostis ampleciitur. Nec mirum est si de- 
dicationes geminare audeant, qui baptismata confre- 
qiientant. Quod circa non quid statuam , sed quid 
oplem breviter indicavi. Hxretici cultus loca pervadi 
nollero, cuperem prabtcrmitti in morem ergastulorum 
Semper optandum est , non ut rouiaia transeant, sed 
infrequentata torficscant. Salubri populoruro corre- 



lios? Fabrica quaro iteratacupis inuovatione praesu- ^ ctione defertis roaneat aeierna viduitas : nec unquam 

recipiatur a nosiris, quod conversionis studio repu- 
diatur a propriis. De ministeriis baereticorum qiiae 
illis sacra, nobis exsecrabilia judicantur, id est pate- 
nis paterisque , quia quid censeam perindc rescriliero 
me jussisti , validae quidem observationis exemplmu 
est, quodleg tur in Hepiatycho (iVttm. xvi), de Ibur- 
bulis pecc.itorum , qui ignem iilicitum pracsumentes, 
incendio teniporalis gebennac aeteriiam signante coii- 
sompti suni. Jacebant namque cineri prunisque per- 
mixta,ad mortuorum judicium terroreinque viv#i< 
tium, vasa quae diximus, et odoribus tburis assueia, 
abominabilem immunditiam perversi nsus fetoro 
contraxcranl. Tone dod legifero cjBSulenti prxcep- 



s, si tana esi, qoid benedici or? si languida, cur 

^ertur ? Qaanturocunqne munera a malis oblata in 

iionum trahere concupiscas , sequi te ad sanctitaiem 

^anda non poterunt. Didt Aposiolus, suscepisse viro 

^>gfnm castam exhibere Christo (II Cor. xi, 2), id 

«st Ecclesiam. Ecclesia porro quae baereticorum (uii, 

«isi lieet roeliori nobere , non erat virgo. Gur ergo 

ippetai taeerdos illicitam, qui prorsus a contactu re- 

INidiaiae ac viduae probibeiur? Post incesii nexum 

leraconjunctio esl. Qict socialur, iiiquit, meretrici ^ 

aiwni corpus eficitur : nee tollam membra Christi , et 

iseiam membra mereirieis (I Cor^ vi, 15). Vide si pos« 

litjonctissibi Gbristi roembrismeretrix redintegrari, 



«27 



S. AVITI VIENNENSIS 



iiira estsermoiie diTiiio, ttiluec infusa fornacibus, el A aditum dapliciler snncta opportauidie pi 



difttenta per laminas, saero aliari afftgerel. Vides 
ergo , qaod iiiic pariter erudiinur , usum exsecrabi- 
lein metallorum , ad bonum , si ignibus careat y non 
posse transferri. Adeo ad catholicam comparationem 
boc prxstat metallis ignis, qiiod sensibus fides. Unde 
et in psalmo Propbeta sic orat : Vre rene$ meoi et 
car meum {Ptal. ixt , 5). Reprebendat certe quii- 
piainy pro sensus sui discreuone.quod t^eotio. Fateor 
roinisteriis illis minime deleciari, qu» superioris 
Galliae pariibus ad ecclesias legis nostra captiva ve- 
nerunt : quacque nil Toluntarium « nil innocens prx- 
forentia , si dolentibus rapiantur , ofTerentibus prod- 
csse non poterunt. Cur mihi dicat \ictor , quod alta- 
ribus luis exbibeo, quoqiiolibet ordine roeo factam» 



Cum enimy ut pra-cipuuin sacerdotem, jiisltt ' 
derio sitiremus, adjccit vir iilustiis Laurenfi 
rem vestri animis nosiris, indicans apicibot si 
nui»ilam quod quietein UrienuHum popvUM 
biguo calig inte fuscaverat , redintegral» pt( 
niiate dctersum : et eam cum Romano inti 
habere concordiam,quam velut geminoa apoi 
priiicipes maudo assignare conveniat. Quis a 
vel catholicns dici potest, de taniamiB a 
Ecclesiariim pace non gaudeat , quaa Tektt 
positum religionis signum pro gemino aiden 
exKpectat ? Quis non roerito delectetur infin 
rcdiiu, incolumium statu, cum aliis ovibwt ioi 
stra salvaiis , illa qiL-e ritio errantia arliilii 



si jubetur : Bonora Dominum de tuh justit laboribui B ev«igata , coelestibus caulis laelitia plaodeBle 



(Pror. III, 9)? Param est de laboribus , nisl de tuis ; 
parum est de tuis , nisi de justis. Nan«iuam oblata 
pronantiem, quae antequam offerrentur, ablata sunt. 
Sed lalia semper munera gratulor sancUi altaribus 
superponi, qualiter religiose si non solum proprie, 
quia eis soa videiur ubicunque catholica est Cur de 
thesauris suis Iiciisbima quxque producens, haud 
omni impendio curat , ut in his quae ad sanctuni mi- 
nisterium pertinebunt , non magis preliositas possit 
placere quam novitas? Orate quod restat , ot longo 
temporepost votorum opessibi a Deoc^editas, non 
in secre is molibus, sed in publicis muneribus pos- 
sessuras, cum populo sibi subdito gaadeos osibus 
sacris semper habeat quod donabit. 

bPlSTOLA VII. 

AVITUS VIEMSENSIS * EPISCOPOS PAPJI C09l8TAlfTI!fOPO- 

LITANO. 

Dum domnns meus, filius vester, patricius ^ Sigis- 
mundus gloriosissininm principem officio legationis 
expetiit , nobis quoque deferendi ad vos famulatus 

• Joanni Gappadoci pntriarchae , qul relato in di • 
plycha conciiio CUalcedonensi , expuncto.^ae ex iis- 
dcm nomine Acadi , Inngum di&sidium quod Orien- 
taliS ab Ccclesia Homana sejunxerat, rediniegrata 
pace et concordia terminavit. Exstat Joannis ipsius 
ad llormisdam papani epistoia, rei gest» te.npus 
subscripiioiie sua denotans , dala mense ilartio^ die 
xxviii, indict, xii, coitfu/t^tis domno Ju$tino imp, Au- 
gusfo et Kutharico V, C. ara nLvii, id e t aiino 
Oliristi 519. CedrefiusaniioprimoJustini,^7r(7x67r&>v 
dc «iro 'PwfiiQ^ A96vT&)v ^i 'ODfiiv^ov rircvxoirov ^Vufitig, 
Tp BtTocWvoO 07rovd]Q, CTC (cJvTOf ^Igmcwou TOV KaTT' 
iradoxou iTrcorxoTrou ILuvcTavTcvovTro^lcwc , t^ oyiav sv 
XaXx)}d6yc TCTa/DTUV o^jvoJov npbg rais oDlXacf rptai 
a>vy6docc tocc dcTrTuxoc; 0'uviTaSc. Cumque Roma veniS' 
sent ejfiscopi ab Uormisda iiomano episcopo missi Vt* 
taliani studio, cum adhuc viveret Joannes Cappadox 
episcopus ConstantinopoUs^ quartam sacram synodum 
Chaleedonensem ad tres iuias in diplychis adseripsit, 
Liqiiet ergo, qiiemnam priiicipem hoc loco inielligat, 
qtiem Rom. anti^titem , qucm dciiiquc papain Con- 
stnntinopoliianam. 

^ Rex Borgundionum qui Gundobabo patri qiiarto ab- 
hinc anno succe^seni. Soiebjnt his sapculis impcra- 
lores Romanarum dignitaium titulos exteranitn gen- 
iTum regibus honoriscausaimpertiri. Unde et Tlico- 
deriaim regem Gothorum et alios , majrisiros mili- 
iiim sxpe appeilaio^ legimus; atque, ol lioc loco 
patriciatum Sigismundo delalum iotelligimus , ei pa- 



tur? Ciisiodite igitur, quasi patres, trtdlltt 
etiam super nos Ccclcsi» disciplinam. Ca 
vestras lantum opos est magisterio , qnai 
exeniplo. Quam cariiatem populis soadeb 
lianc in nostris rectoribus nesciamus? qoid 
pore firmum videri poterit, quid noiai \m 
roancum T Ergo piam redenntibns dale , ne 
tentione pereat, pncdicationem. ProspicileB 
lata signa tam fera bestia populetur, si ab 
scnsus vestri Roma dissultet. Memores ver 
quia si super dissensionem vestram sol octi^ 
mnum orientis est , prosperrimum qoem aii 
nuntium per fidelissimum virum ad nolU 
stram firmate rescripto : ut exspecsana occ 
n Kcclesia in sermonibus vestris donom cobI i 
coli, quod se Ixiatur accepisse per condiac 
multiplicari stbi gaudeat per magistrum. 

EPISTOLA VIII. 

AVITUS VIENNENSIS EPISCOPUS ^ EUSTOROIO El 

Adventu prxsentium portitonim ecce jam 

tricium Theodericum eumdem a Zenone 
proditum est , sicad Clodtiveiim regem Fra 
post victoriam Gothicam , codicillos de cons 
Anastasio missos tesiatur Grcisorius Turoi 
cap. 58. 

« Mediolnnensi, ut docet epistola Theod 
gis, qu£ est nosia lih. i Variarum apud Casai 
et lib. II, epistola 29. ad Adelam comit>m, 
bis : Beatis im viri Eustorgii episcopi ianeU 
lanensis Ecclesiie petitione permoti, prtesenAl 
fiitibus admonemus^ ut pradis vel konorib 
Ecclesice intra Siciliam constiiuiis tuilionem 
*^ salva civilitate, prmslare, Deboc Enmidii qu 
terpretati suinus epigramma 149 defoiite b 
S. Stephani, ei aqua quae per columnas vobIi 

£o sine nube pluit sub teciis imbre sereno» 

Ei CGcli facies pura minisiral aquas. 
Proflua marmoribus decurrunt flunilna sacrii 

Atque iicrum rorem partorlt ecce lapia. 
AriJa nam liquidos elTundit pergula funtea, 

£t rursus natis uuda superna veiiit. 
Sancta per sthereos emaiiai lympba receasQi 

Eustorgi vaiis ducta miuisterio. 

Id est, episcopi. Graecum ortu sunt qui Eo' 
raciani ex nominis conjectura. Qtiod verc 
Jnonnis Damasceni discipulum fuisse, abaor 
ciim tempora discrepcnt. 



m EPISTOLA X. 830 

i le desiderandi reverendique aflatus veslri dooa \ dignalur asserere caiisa venicndi est, al poritiorem 



feiieruot ; qu;e tamen plus flereiit prosperitate se- 
euiuUt si fiereot nuinerositaie copiosa. Revera du« 
plex in litterli Yestris materia gratulationis accessii. 
Piimum quod salvam mibi graiiam, sic eiiam in ve- 
iiro , sicut iu vestrorum exsUtit animo decessorum » 
haereditario monstratis afTeciu. Deinde quod iii co 
BefamuUri negotio praecepislis, quo, dum luend;e 
vel * reparand£ libertatis curam geritis, etiam me 
■on ind gn*im lali ministerio censuistis. Impleium 
est igitur beaitudinis vestne sanctum ac spiritale 
praeeptum. Cumulasiis oratione mercedein : inter- 
ventu vestro pretiosius factum e&t pretium quod mi- 
aistis. Vieta est per reverontiam vestri in rigore bar- 
karico buiniritaie immaoitasy iotercessionecrudelitaSy 



fiiedicum quocuuque perquirat, qiii imbecillitati cor- 
poreoruiu luininuro cujuscunque remcdii arie suc- 
currai. Quanquam religiosas mentis intuitus, contem- 
plandis ma^is spiritalibus occupaius, uec niiiiium 
exierioris hominis caecitate perterritus , eo tempera- 
incnto hanc, quantum comperi, curam requirai, ut 
amatoribus potius suis satisfacere in hiiju$ siudii ne- 
cessitate coniendat. Simul et iic \idcaiur, per negle- 
cix sanitatis culpam, faculias in eosacerdulalis ofli- 
cii reprchensibiliter ininorata. Spem vero recipiendi 
obtuius, quantum arbitror, et ab exemplo requirit : 
qiiod sciliceiTobiam nostrum (Tob. xi, 13-15) caligan- 
tem quidem lerrestribus, sed qux mundo erant iiivisi- 
bilia contuentem, altenium xternac luci, et jam pene 



illatiooe cupiditas. Conjicimus qualiter iliic praedica- ]| dici mortalis immemorem, latens in angelo medicina 



tlooibus doriores animos edomatis, cum interve- 
oieodi Tiribus absentia vobis siixa sic frangitis. Visi- 
laiur opere vestro nostrarom aerumna regionum ; et 
emanans ex largiendi ibesauro irrigui fontis ubertas, 
eom Italiain rigaverit, aspergit et Galiiam. Quapro- 
pter depenso salutationis honoriUcae famulaiu , me 
vestro intereessui Vel favori votis prxfusa supplica- 
lione insiouo : optans licet in cunctis, mihi tamen 
specialibos causis lif.eras ; lii quibus sic vobis per 
Bisericordiam competat, ut etiam me perobedieotiam 
vestrorom operum fructus attiogat. 

EPISTOLA IX. 

AVITUS VIENIIEEISIS EPISCOPUS ^ CiESARlO EPISCOPO. 



reduxerit per collyrium fellis ad dulcedinem sanitaiis. 
Quocirca suscipite fratrem sinceritate solita reveren- 
tia digna : et si quid consoiationis saiicto debetur, 
impenditp. Implebltur autem commune desiJerium , 
si eliam qualiscunque innrmitati medela provenerit. 
Quod certe si miuus, saliem incorruptibilem vulium 
pielatis altcrnx, nulli obnoxius caecitati sacerdutalis 
conscienti« oculus recognoscat. 

EPISTOLA X. 

AVlTUft VlENiNEIfSIS EPISCOPUS ^ MAGNO EPIfCOPO. 

fjicel nulla quibus ad prxsumendum hoc ipsum of- 
Ocium provocarrt, vestri apostolatus scripta promc< 
ruero, oCferre me tameii paginam debiti famulatus, 
cum rompellatione non jusscrilis, opinione compelli- 
Llcet Ipsi sese veneraudi portitoris persona aiii- Q lis. Siquidem ad occurrendum animis veslris, si non 



nis frateroae caritatis insinuet, saiictus tamen Maxi* 
nianus * aulistes hanc peculiarius ad vos ofGcii 
nci paginam petiit destiiiari ; per quam me poiitis 
ab illo, quam illum a me commendari debere mani- 
festom esi. Etquia jubere dignatus est ut necessitates 
loas sermone roeo panderem, nihil dicendum de pe- 
regrinationis labore suscepi; quia quanlalibet vel 
lemporum longitudine, vel itinerisvastitate,genitalis 
pttriaB liniiaat babitaculum, peregrious sacerdos dici 
aonpoiesly ubi catholica reperiri Ecclesia potesl. 
Oiiaoqoam oec illa vobis regionis suae subversio quasi 
ineognita exaggerari debcat ; ciim pietalem vestram, 
quaerentem ubique misericordiae aditus , non lateat 
abi est miseriae locus. Principalis tamen ei, quantum 

• Referenda hxc vidimtur ad reliquias capiivo- ]> 
mm, qoos Gundobadus bello LigusUco ex lulia iu 
GalUam abduxerat , ad quos redimendos missi a 
Tbeoderico rege Epiphaniiis Ticinensis, et Victor 
Taorinas legationem obieranl; qnm Eiiaodiui in 
Epipbanii Vita descrihit. 

^ 4jrelatensi, de quo ad ea qune alias notivimus 
ad Ennodium, pracclarum addi potest elogium Flo- 
riani monachi in episiola ad Nicetium Trevirensem. 
Sedet coTona vestrw focinm, inqiiit, beatas memoria: 
dominum Ceesanum Arelaien$em epUcopum^ qui vixit 
hiter barbaro$ pin$ , tnfer bella pacatu$^ pater orpha- 
Romoi, pa$ioT egentium, qui tanti cemu» effusione nil 
perdidil , eaiholiaB regulam di$cipUnce dictie factUque 
demomtrant. De bujus qnoque in pasceiidis captivis 
alacritaie ac flducia iu Deum, navibusque trilico ple- 
ois a Gundobado et Sigismuodo regibus Biirgundio- 



meremur aspectibus, fama trahlmury etiam dum ab- 
senlia cohibemur. His additur, quod ita acrumiias in- 
felicium Gallorum consolaiione consilii et hrgitate 
palpntis, ut sub specic ejus quam comperi niiseri- 
cordise, ad agnoscendam suorum necessitaiem in 
Italiam festinantes, posl longam peregrinationem , 
cum duce Christo vestram merucrint videre perso- 
nam, merilo propriam credan: inlrare se patriam. 
Commendo quod superesl regionis nostrae presbyte- 
rum, praesentis scilicct obsequii portitorem. Qui licet 
pro redimenda ciijusdam propinqul sui filia laborem 
faligationis aggressus sit, a quodam tanien iiobili vira 
pruvinciali cuin mea prosecutione direcliis est, ut 
praefati filium a • comite Betanco, nomine Avulum, 

num opportune, cum panes deessent, ad illum mi>«> 
sis, narrat Measianus presbytcr in libro ii Vilx S» 
Cxsarii. 

« Cujus sedis episcopus fuerit non rwiuet. Fuii 
quidem per hisc tempora Maximianus Peru>inus an- 
tistes, cujus nomen legitur in synodis RomanisSym- 
machi papa;. Verum an in eum ronveiiire possini 
quc-e de Maximiano episcopo, ejusqne patria, et ocu- 
lorum incommodo hic dicuntur, ambiguuin est. 

<> Mediolanensi, Eustorgii, de quo proxime di- 
ctum , successori , Datiique decessori. Nam qiiod 
Daiium nonnulli , dum MeJiolanenses episcopos re- 
ceiisent, M.igno praeponunt, ordo est praepo&terus^ 
qui ex hac ipsa epistola revincitur. 

* The iderici regis Iialiae. Avulos vcro, sive Avo- 
los, praeter hunr,nobilis, ut ait, viri provincialis fi- 
lium, alios eodem saeculo babuiteadem proviiicia, u* 



251 



S. AVITl YlENiNENSIS 



S3i 



aiitt) bos circiter qnatuor annos pro pignore obsida- A velatio : et tale repertum eat in dormiente suppli- 



tus assumptum, sub auxilio vebtrae intercessionis re- 

quirat ac revocet. Quod supcrest obsecro, ut digna- 

liili beatitudinis vestrffi rescripto, et illic exsul- 

untibus iiigenuiutis statum reparabilem , et bic 

desiderantibus scribendi aditum doceatis esse com- 

munem. 

EPISTOLA X(. 

AP0LLINA1I8 * EPISCOPUS AVITO VIBNNENSI EPISCOPO 

GERMANO. 

Satis licet jam pcenarum dederit sera pcenitudo » 
Umen ad diem festum anie alios nobis colendum, ne 
vicario quidem ramulatu adesse merui. Qui devotio- 
nem non ostendi, vel satisfactionem deferre curavi. 
Ad quod vere ut confldo ipso sum , l>eate et reveren- 



cium, quale Tuerat in vigilante peccatum. Ecce Teri- 
Utem dico in Christo, non mentior, cum parturien- 
tibus iacrymas oculis legissem somnium quod Tidi- 
stis» omnis mentem meam subiit necesaitadinli 
recordatio prxmissarum , quibus per visiutiooem 
vestram honorem dependere nos admonitos intelleil. 
Porro autem de ipsa revelatione quid senserim, iii 
siropliciiate depromo. Sic ergo inquis : Nam in ipea 
■octe sancu in qua scilicet germanae communis de* 
positio celebrabatar, nescio quid manibus mels haeae- 
rat, quod consedens juxu me fulgentissima, aed 
inusitato colore rubea columba vellebat. At vero , 
cum jusu te pictas tua, nec longe avolans, ceieri 
recordatione consedity debitum quod sanctissime lo. 



lissiroe domine, spirilu visiunie commonitus. Nam g ^..^3.^^^ propinquorum, tu, inquam, merito haec cc 



in ipsa sancia nocte, in visione nescio quid manibus 
meis hacserat, quod consedens juxU me fulgentis- 
sima, sed inusitato colore rubea columba veilebal. 
Cumqueexpergefactus.quotidianum quidem manuum 
mearum borrorem recognoscerem , sed purgari me 
imroerito nibilominus meminissem, dum ipsum am- 
biguum mosstus mecum atque anxius voivo, repente 
quasi stimulo percuasus , illico sum reliquati fenoris 
recordatus. Jam qu» me binc confusio, quieve pres- 
serit amariiudo, pieUs saiicta perpendit. Aliquatenua 
umen bac spe soiatus sum, quod ignoscat qus com- 
monere dignau cst, ut miierto mihi non omnis san- 
cti obsequii opportunius fraudaretur. Unum Untum 
mixta debitis commemoraiionis ejus oHQciis suppli« 
catiodeposcit, ut hanc quoque indulgeniiae suaepar- q 
tem sensibus vestrae, quae in me pliis jam jusu est , 
impuUtionis inspiret. 

EPISTOLA XII. 

AVITOS VIENNENSIS EPISCOPUS APJLLINARl EPISCOPO. 

Apparet liquido quania sit in vestro merito gratia 
Dei , aut quantus conjici debeat viriutum cumuius , 
ubi error ipse Um sancius est, Nam dum justus ac- 
Gusator sui conatur in se convincere quod peccare 
iion potuit, confiieniis bumiliUs crescit ad meritum, 
non confessionis verius ad reatum. Excessisti fateor 
consuetiidinem : sed pieuiis augmento semper diei 
hujus meminisse dignamini* Dulcis a vobis venit 
sullicitudo ; sed non incomparabiliter praevenit obli- 
vio. Minus enim procul dubio salva observatione ap- 
paret effectus : sed ostendistis quanU spirilaliiate D 
vos excrcere delectet, quod praeterisse sic doluit. 
Yere secura est digniutem delicli vestri sancu re- 

Avulum Segestericensem episcopum » et Avolum 
Aquarum Sextiarum, quorum ille iu synodo iv Au- 
relianensi subscribit, hic in quiiiU. 

• Valentinae sedis antistes, Avito fratre natu 
major, de quo Agobardus ad Ludovicum iinp. dc Ju- 
daicis superalitionibus : Sanctus ApolUnam episcopu$ 
Ecclwte Valentinas^ quantns fuerit et tit, non solum 
gesta dc io scripta , sed et crebra ejus miracula usque 
hodie sublimiter testantur, Epistolae utriusque idein 
est argunicntum. Soiniiiuin neinpe Apollinaris, quod 
ea iili njcte oblatum est, qua defunctae sororis an- 
niversarium Viennae ipso absente celebrabaiur. 

• ileiorum in provincia 11 » ut doceui subscriptio- 



lumba sentircs, fulgentissima, cum simpliciuie aic 
luceas, InusiUlo colore rubrau, cum innocena singa* 
lariter qoasl propriis compuncta stimuiis embescas. 
Ampliastis ergo quidem , ut supra diclum est, fenaa 
assuetum : nec illud Umen consuetudini defuil quod 
puustis. Nam nocti ipsi quam tos exciUnte Cbristo 
non licuit oblivisci , adhuc de abundantia superiorts 
anni vestra nihilominus luxit oblatio. Sic ex qao- 
dam supemae benedictionis irriguo, quod impendilis 
annia singolis, sufOcil multis. Deum quaeso ul boe 
etiam mihi pieUs vestra quandoque dependai* 

EPISTOLA XIII. 

AVITUS TIENNENSIS EPISCOPtS ^ CONTUMELIOSO EPI« 

SCOPO. 

Quantom, vobis apud Deum suffragantibus , qaa« 
liscunque voti mei dies propinquantur, Untum ani- 
mi mei desiderium pudorqoe decertanl. Benedictio- 
nem quippe flagito operi imperfccto. Esset quantula- 
cunque excusatio, si in eo inertiae meae noxam vela* 
ret ac tegeret magnitudo. Nunc vero exiguo pariter 
atque iropolito quid potest esse deformius? Unum 
igitur est, quod trepidantem animum audaci soiatur 
borUtu , vestro scilicet , si nos Dcus exaudire digna- 
tur , adventu cuncta in melius esse vertenda. Neque 
enim esl quod non possiiis aiit orantto componere , 
aut perorando excusare. Tantum sicut de com- 
perts pietatis voto certi sumus, ita praevio pneato- 
latae visiutionis nuntio gaudeamus. 

EPISTOLA XIV. 

VICTURIUS * EPISCOPUS AVITO BPISCOPO* 

Ad separandum a Iritico lolium in area Domini 

nes synodi Arelaiensls iv, Carpentoratensis et Va- 
sensis 11. Doctrina excultuin bominern fuisse argu- 
inento est, quod Avitus hunc inter librofum suorum 
censores et arl)itros delegerii. Moresautem illauda- 
tos probavit, lum Caesarii ejus:|ue syiiodi, tuin sedis 
apostolicae judiciuin, cujus scntentia Contumeliosus 
episcopatu ob flagiiiuro dcjectus, atqiie in monaste- 
rium retnisus esi, ut in primo tomo conciliorum 
Galli;e videre Cst. 

c Gratianopolilanus. Nec enim dubito quin is sll 
qui iu episiola 6dictiis est Vicioriiis, atque iu quo- 
que nominatur in epistola 16 et in aliis. Hic er|;o 
Avito Viennensi, taiir|uam suffraganeo proviiicia 



233 GPISTOLA IVI. 2SI 

ordUiaiionis i^Vrm f entilabra poscenda snnt : quia A timore divoriii dubitetiSy sed merito censetar aepa- 



ille qui vobis conatituit tenere loci principis princi- 

patomy nos voluit exsequi quod praiceperitis in ope- 

re, quod auiem operandum est vos jubere. Quidam 

cnim dvium, ui nunc delatum est, anle quamplures 

•liiiof aorori se defunctse conjngis in matrimonio se 

sodaYii , quod ego nunc sub mullorum prssentia 

«dllvs audivi. Accusator tanti criminis, non occulta 

MSQrratione atrocis facti disseruit qaaliiatem, sed 

ipso coram qui gessit ista proposuit. Quique eodem 

qno lllicita praesumpsit ausu, qui studio a vobis dis- 

pensantibus miserabilis propemodum non negavii. 

Proinde qua sit abstinendus conditione praecipite : 

•ive ut pariter lugeant , vel si est indicenda seque- 

airatio, vel qui modus peenitentis, edocete. Nam non 



ratio legitima, ubi exstitit conjunctio cam^nos^a. 
Utriquejti videtur ergo, dum in tam infelici ol>slina- 
tione persistunt, notam excommunicaiionis indicite, 
donec a consortlo criminali publica poenltentiae pro- 
fessione dissuescant : ei lum , roiseraniibus vobis , 
ad timoris et correctionis exempluro, gratiain recon- 
ciliaiionis accipiant. Cgo cerie sinceritaii vesirae quod 
ratioiiabile credidi, qiiia lanti babuislis jubere, sug« 
gcssi. >> Auciorilatis vestrae est, errantium compun- 
clione perspecta , severitalis ordinem temperarc. 
Quos lamen aesiimo, si veraciter compuoguniur , 
supra scriptis condilionibus pariluros. 

EPISTOLA XVI. 

AVITUS VICN.NE^fSIS EPISCOPUS VICTORIO EPISCOPO. 



eat, ut puto, minus in conjugio genuanam conjugis, B Cautelae et caritaii satisracilis, dum ine aliquid in- 

terrogando , non minus onerare quam honorare di- 
gnamini. Sed cum novereiis recte vos , si non dc 
peritia mea, saliem de aroicitia judicare: nec ali.iuid 
vobis unquam responsione mea siiggeri, nisi quod 
volo a\iennensi Ecclesia eusiodiri. Secutus est ergo, 
ot indicastis, filium nostrum diaconum Yincomalus : 
quero Deus tribuat ut in bono vincatis malum. Vidi 
hominem nimie crudum cujus miseriis consiat vit 
quemquam posse misereri. Juvenis viriute, senex fi- 
de» aevo friget, adulterio calel. Quid muliis? opian- 
dum esi ut per voluniatem disparabilem, non quam 
libet perire, tam liceat. Nain cum adhortatorie plus 
quam aspere, pro incesti facinore culparetur, seve- 
ritatem nostram sola prae^criptione lardilaiis accu- 



quam uxorero fratris asciri. Vos taroen, ut suggessi, 
statnite quod videtur : quia praeter ordinationem ve- 
siram, de tali caasa quid pronuntiari conveuiat vix 
decemo. Communioni nempe eum trepide subiraho, 
vd permitto, nisi auctoritate vestra roburatus exsti- 
Urro. 

EPISTOLA XV. 

inTUS VIEN9BNS1S EPISCOPUS VJCTURIO EPISCOPO. 

Probatae sumroaeque pietaiis est, ut de causis ad 
pootificium vestrum pertineniibus roeuro quoqiie 
consiliuro consulenduro esse ducatis. Quod facere vos 
non, ai dixistis, ambiguitatis animo, sed dilectionis 
ostenditis. Qaapropter contra culpam qiiam liiteris 
indicastis, arbiiror merito vos moveri. Quis enim 



vel laicus non advertat, non sine grandi macula fieri G sans, sero nos illicitae jurgationis tricennale consor- 



de afiinitatis propinquitate conjugium ? Unde licet 
Bollieiiudini vestrae justissimus dolor de necessiiaie 
ipsitts districiionis incumbat, saliibriter lamen exa- 
speratitr in lemporaneis , quem salvari cupimus io 
«lemis. * Oportet ergo bominero roariiuro duaruin 
icilicel germanararo , non irrevocabili anathemate 
percati, aed propositis observationibus , inierim ab 
Ecdesia sequestrari. Et quia indicaiis, laboriosum 
ipiaiD ante roultos jaro annos illicitam secundae uxo- 
ris copularo fuisse sortituro, snfGciat impune baccha- 
hiiu longo tempore crimen incesti. Nihil hic quasi 

iiiae antistiti respondet, quid de illo statuendum qui 
defttnciae nxoris sororem sibi in roatrimonio sociarat. 
Gvis tic erai Gratianopolitanus, ut patet ex episi. 
14, Vincoroalus nomiue, ut est in i6. Par porro eo- 
dem teropore eodemque in regno Burgundionum, iu- 
ce»tas fttit Siephani, ex officio Sigismundi regis fisco 
praepo»iti , qui Palladiam delunctas itidem conjugis 
ion»reiu sibi copnlarat. Qua dts re in cnncilio L 'gdu- 
aenai i et in Vita aancti Apollinaris Vaientinae sedis 
episcopi. 

• Graecomm oliro Latinoruroqae in coercendis in- 
cestis par dtMiprina. De duariiro eniro sororuro ma- 
rilis Gra^corum morero qui legis viro oblinebat, ex- 
ponit S. Basilius epistola 197 ad DioJoruro , *Eccv xie 
tiSu huSmp9ia€ irorc xpecmOicc cxnioii Trpoc dvoTv 
aCifoi» S^9{un imetoniuif, /i^rc Tocfxov vycioOai tovto, 
fuoO' oXmc c^ IxxXoacaoTtxov ir^pw/xa frocpa^^cadar , 
ir^oTf^ov « iuikwtuaK oXXqXuv. Si qtiu affectu immun' 
4ici« cof repfas, m iUicitam duarum iororum commu" 
nkatiomem exorbiiaoertt^ id mque conjugium eue cen* 
tendum, neqne talem ad eccUtiahticuin ccetum admil* 

PsTftOL. LIX. 



tiuro damnasse causaius est. Ad hunc locuin cessi , 
fateor, impudenli : quod scilicet sui dilectione sen- 
tentiam differentes, maluisserous correctionem viri 
compunctioni Ipsius volunlalique serYare : ac per- 
inde jiistum esse, ni post spatia tot annorum ycI 
crimiiialia resiringeret, qui refrenare jam longaevi- 
taiis accessn etiam legiiiroa debuisset. Ad hasc , ut 
senlire roe credidi , non compuncius, sed confusns 
ingerouit, proroitiere aliquaniisper aggressus, mu- 
lierem cohabilationis indigme ab accessu aspec.u- 
que suo protlnus cooercendain. Suasi respondens 

tendum, prius quam ab invicem dirimantur. Apiid 
|v Ljitinos vero qui mos fuerit, roiiltorum iiislar, qui.-i 
*^ omnes consentiunt, canon est 50 com i!ii Epaoncn- 
sis : lnce»ti$ eonjunctionibui mhil prorsui venice reser- 
vamuSf ni$i cum adulterium uparmone wnaverin', 
Interincestos autein numerat, iiiqui$ germanam icxo- 
ri$ nuB aeceperit. Avitus ergo in hoc genere quaiuor 
distinguit, excommuuicationero, separaiionero , poe- 
nitentiaro publicam et reconciliationem : ila ui ex- 
comrounicationis nota inuraniur donec segregenliir, 
et segregaii pcenitentiam agani , ut reconciiiaiiouis 
gratiam accipiant. 

^ In potestaie euim ei arbiirio est episcopi, erga 
pienilentes, pprspecia eoruai compunctinne, liuniii- 
nius atquu indiilgenlius agore, et seventatis urdiiieiii 
teinperare, iia ut maturius illos ad comrounii>neni 
recipiant. Synodi Ancyranae canone 2, et concilii 
Arelaiensis ii, canonc 10. At contra, n^ligeniiores 
pceniientes tardius reconciliandos sancit Oarthagi- 
niense iv, caiione 75. 



8 



«35 S. AVITI VIENNKNSIS J36 

ui vobis isia promitieret,>et facti paeniiens eo se solvl A illud ab impendenda caritate vos reihieat [AL Uei. 



qtio Hgatus fuerat posiutaret. Tainen, qiiia Jussistis 
ui quidquid sensui meo videaiuraperiain, * sufQciat 
censur» vestne separatio personarum : sciudatur 
infeii conjugiura innoceutiore divortio ; sufOciatdi- 
«:rictionis fructui terininus muli. Nec sane proniiss.4> 
cju4 fidelis puietur, cujus vita eistitit infldelis. Ipsis 
lid('Jiissoribus emendaiio secuiura credattir, quibus 
iiitercedentibus prior culpa laiabitur. De caetero au- 
lein, quod ad poenitentiam eispectai, moneatur inte- 
I iin agere , accipcre noii cogatur. Sufficiunt iiifelici 
crimina sua ; nec iugeratur laborioso cum respuit , 
qiiod tam iustabili animo vii committi debuerat si 
l>etiisset. Gesset a fragilitate perfidia : nec subeat in 
carnalitalis cumulum rebellionis augmentum. Si ju- 



retrahat], qUod simplicitatis magis, ut arbitror, quaui 
abusionis animo^ minus digne ab eis cura vi sttae or- 
dlnationis ambitur : ut ad majora , ut pnesiante Deo 
cupimus, gubernacula provebciidi, et ad duplicanda 
quinque tatenta de dnobus additis assurgentes , pro- 
bati in secondo gradu fideleB, et maximusbanc se- 
creti consrieiitia feratis ad populos , ut quo in alils 
fraterna dissensio potuissei eremum facere, in Tobia 
studuerit paierna ditectio monasterium continere. 

d EPISTOLA XVIir. 

¥ * * ¥ • 

llnd<' , etiainsi piginis reliiioiarum sarrs criii Is 
piilanius es^e vobiscuin, a sanrto lamen i£li£ urbis 
aiiiistite lianc specia!iter munificeutiam credirons 



betis, breviier ad iiliimum suggero. Escussus ab B expeiendam. Qui revera sacrimenti istius verani ei 



scelere, susiipiatur ad veniam ; patiaiur poeniten- 
tiain, cum perdit peccandi occabionem: proflteatur, 
Gum amiserit voliintatem. 

EPISTOLA XVII. 

AVITUS V1C7INENS18 CPISCOPOS^ VIVCNTIOLO nCSBYTBBO. 

Dupliciler pietatis plenum est quod fecistis, dum 
veniendo Lugdunum, bucque mitlendo, studuistis de 
iluubus frairibus illic requircre infirmom, istic vtai- 
lare sollic.tum. Nec a Tobis propositum intermissum 
esse putabilur, cum vos religioso fratri plus in aflTe- 
ctu atque boiiore debentibus spiritalis officii bujos 
conversus, etiamsi non pnposcisset aegrotus : quippe 
cum sacerdotis germani Jure vel adbortationem no- 
vitas quaereret, etiamsi consolatiooe aniietas nou 



inviolabilem puritatem loci administraiione cons«*r- 
vans, sic deslderabili polens est impertire nos doiio, 
iii ab omni cunciationis absolvat ambiguo. Qua de re 
plurimum paglna fjimulante deposco, ut ad pradaias 
ecc'e8iae sacerdotein litteras aposiolatus vestvr tn*- 
buat portitori : quatenus gemina nobis veoiat bene- 
dictione firmamentum, quod ecclesiarum pr^minen- 
lium mundo, tcI consulCa sedis vestr» auct<»riiaa 
respondebit , vel bumanltas illius obhecrata por- 
reierit. 

EPISTOLA XIX. 

DOM^US * 0UND0BADU8 BEI AVfTO VIENMCNSI EPISCOPO. 

De proplietica leciione sanciitatem vestram cen^ui 
consiilendam, cojus leciionis eieinplar subter adje i. 



egeret. Proinde laborem justa fatigatione susceptum G ^^ ideo utrum Jam tempora isia ruerinf, an futura 



prorsus eicusare desihtite, ne videamini ad bunc 
arripieiidi vel definiendi ambiguiiaie peccasse. Jam 
vero qualitcr dignas pro transmi8so munere gratias 
agam, voiis me magis sentio, inveoire quam litteris. 
lilud quoque ut de eremo talia proferri posse dieatis, 
elegantia quadam desideria boniinum ad locum ve- 
straecobabitatiouis attrabiiis. Qui procol dubio, per- 
sonae vestrae soUicitudine^ institiKione, doctrina, 
etiamsi iiiventa sit ereinus , fieret paradisos. Qua- 
propter pro sella qu.im transmisistis, catbedrae vicis- 
situdinem impiecans, quaeso ut nutantem « scbolam 
cari communis Eugeiidi, et non minimum, quantum 
adstaium suum attinet, pncsule viduatam, spiritaU 
solatiOy et sacerdotali roagisterio foveatis. Neque 

• Soperiorem sententiam suam teraperat, et milius 
decernit. Duo enim supeius eiigebal, separationem 
et publicain poenitentiain : nunc separatione sola 
contentus, de poeniieutia suggerit, ut eam agere ino* 
iieattir, accipere iion cogatur. 

^ Qui Lugdunensis po^tea fuit episcopus, ntdoce- 
bit epistota 5i. Nuuccuin Lugduuiiin ei Jurensi ere- 
nio venisset, Apoliiuareiuque Avi:! fratrem, odvuui 
cpiscopum ibi aegrotauteni vi>iiaset, Aviluin qn<»- 
que ipsum Astinaio niiniio coiisolari siuduit. Quo 
iiomiiie gratias illi a;;it, siinnltiue pro iran»mi8sa 
sella : cujus vice catbedram ipsi, boc cst episcopa- 
tum imprecaiur, queui Lugduui postea sortitus esi. 

c Quod nunc est monasieriuni sancti Claudii iii 
Jiira nionte. Eugendi noinen, quod in codice nostro 
de>iderabatur, buppievimusexscliedis Tbuaneis. Quo 
tcnipore auteni viia fuuctus sit , bx*c epistola nos do- 



siut, scripto vestro declarare dignemini : Ex Sw>t 
procedei /ejr, et verbum Domini ex Hieruialem; et ju^ 
dicabit iiUer plebet muitait et redarguet *§entes validui 
usque longe ; et conddent gladio» $uoi in aratra , ci 
lanceas tua$ in fcices ; etjam non extoUet gen$ $uper 
gentem gladium^et jnm non itabunt Mtigerare(hai. ii, 
3, 4). Et : Requie$cH unu$quisque $ub vinea siia, tt tub 
ficu $ua; et nonerit qui in timotem miuat eos (llt 
Reg. IV, 25). 

EPISTOLA XX. 

AVITUS TIENKBNSI8 EPlSCOPUS * DOM?(0 GUNDOBABO 

RCGI. 

Licet de lectione proph tica scitos niagis, intof 
qiios ipse profiteri non audeo , deboeritis coiiaaler» 

D cet. Yacoam ergo et rectore desiitutam scbolam Eo- 
gendi VivenUolo suadet nt capessat, ut in secuudo 
gradu presbyteri probatus, ad tnajora guberuacuta 
provebatur, boc est, ad priinum gradum episcupo- 
rom. 

^ Quam multa hoc loco desint statui non poteat. 
Titu uin vero eiusioLe conjicio fuisse ad Syiiiiua- 
chum papatn. Miix auiem, id est lliero8<ilyiiioram , 
piitistitem Heliain intelligi, qui sedem ilbni tunc re- 
gebai. Ad huiicergo, pro imiicirando snnctae Gnicia 
iiiun<'re cuiu scriberet Avitus, Symmacbi quoqoe in- 
lercessioiiein qua voii compos fieret , eipetiit. Sed 
Aviti ad Heliam epistol» desideratur. 

* Solebat Avitus, ut A^obardus testatur. et exem- 
plo manifeslum est, cuin rege Gundobado frequeuier 
de fide, non soloin corain dis^rere, scd abseuti 
qiioque per epiitolas respoiidere. 



»7 

tacerdoies : opio Umeii JuMioiii vesliaa saiittfacere A 
vel obedieaiia, eui oequeo retpondere doctrina. lia 
qaod indicari vobis jubetis, eliam leilu , ne dicam 
eipo^iiiotte prolixum e^l : et majorem disputatiouis 
Tacalionem poslulat, quam succincta ceieriias re- 
icripti epistolarii admiiUt. Etidcirco quania possum 
breviute respondeo, quod ex propbela Isaia directs 
ad me termino paginae subdidistis , jam dudum , id 
est tempore domiuicae incarnaiionis implelum. Nam 
ciim dicat : Ex Sion egredietmr tex, et verbum Donuni 
ex Bieru$alem (/lot. ii« 5), iracute dillgeniius, an 
qoc adboc eispecUri debeat proroulgaiids legis re- 
stel aoctorius : * cerle poet Yerbum Dei quod caro 
facium est, ut per naiiviutem corporis babiuret in 
nobis» ai adboc ex Hienisalem aliud verbum speran- 



EPISTOLA XKI. ISa 

EPISTOLA XXI. 

AVITtS VIEM.NENSIS LPI>COP(JS ^ DOMNO SIGISJJUXDO. 

Quud me de collocuiione regali ad iioiuiaiii ve- 
siram non detulisse culpaiis, occursui meo exacu fc- 
siiviiaie scrvaveram : quia revera indicari vobia lii- 
lerario famulatu cuncia per ordiiiem, discepiaiiouis 
prolixilas pcrplexiiasque non paliiur. Nam quaniuni 
in animis doniini moi, pairis vesiri, sensisse nie 
piilo, fervel in ejus studio conAcu oiii froiile ccrU- 
men. Nam quod credcbamus animosiute deposila, 
sileniio lemperanle, subiiain oppurtunitateiu poi us 
quam quietem requircns, non cessavii praelerila iii-. 
duciarum brcviluie, sed laluit. Adeo ut nec ips.i 
conlentionis arina qus qitasi jam in nostra reglone 
defeceranl, poscantur exlrinsecus, vcl usqiie ad re- 



dimi «st, istud quod supra diximus unicciu non es(. B diium legatorum suorum fervor mediuiionis exspe- 



Unde iiicuncunter in eo quero proposuisiis loco 
sermo patris Cbristus.et lex Cbrisiiana praedicaia 
est. Quia cum du» leges sint, id e&t Judjica, q»;e 
prceessit, et uosira» qux aequilur, et illa velusia 
jan etiam propbetarum Umporibus dicereiur, vide* 
Us ab Isaia isum uiuummodo nuntiari, quae voca- 
lioM geutium magisierio Cbri>li dticeniis exorU esi. 
Unde tequitur » el judicabit inter medium gtnUumj et 
kierepabit populos multos; quos ex cuiiciis cognaiio- 
nibut terrae intra onam Ecclesiam Douiiiius uoster 
{udicando instiioit, et arguendo converlit. Quod vero 
ait, eoncident gladiot 6Uo$ in aratra , et tanceas $ua» in 
fdcei^ licet possit de corporea aeute Dumini in qua 
per orbem qulelam iuconcussa pax floruit, aliqoaii- 



ciat. Redeunii igitur mibi de eo qiiod nostis itinere, 
nee aliquid inierim de bujusmodi propositionibiis 
opiuanti, quidquid per implicaiissimos quaestionum 
mendacium nodos iongo spaiio sagax industria po- 
tuit arare, coromotum esi. Fervet validus prolixa di- 
spuuiione tracutus : placidus umen, nec aliquid a 
supercilio dominandi lurbulenlsB commoiionis inier- 
serens; sed curavit consulte, necessiuiis opportuni- 
Ute provisa et rei, ut quicunque contentionis fuissei 
eventus, nec superatum pateretur erubescere. Quid 
muliis? sine jacuntia vobis libere dico, ad proposiia, 
quantum mibi videtur, quod si audissetis poiuit pla- 
eere suggestum est. Quod sane vereor audientis pius 
judicio saiisEacere quam siudio placuisserSed cuni 



lisper iuieiligi, evideniius boe umen Cbristianis U- ^ praesentiam vestrim, Deo largieoie, meroero, pcr 



delibus eoaputur, quoram cmn majori numero desii 
ae defuerit ososy quem in pemiciero bominis malitia 
pruiiae nativiUiis armaverat, ad usos salutis viiuiem- 
qw culioram nativitas secaoda converut. Nam cum 
bi Evangelio de flno saeculi praedieetur : Exsurges 
gem eonira gentem^ et regnum eontra regnum (Mare. 
xm, 8) : el ex ipsis malorum indiciis iiuuiinere j.im 
pene mondi lerminum colligamus» nisi quod supra 
dlxi de catbolicii figuraliter aeclpiaiur , neseio ut 
qritl poal aaicvll fioem obtonsa ielt>nim acies iii ligo- 
nes el vomeres commaieiur. Illud vero quod iino 
leclioiiis jutsitlis adjungi, id est, requieteet unu$qui$' 
fvsi^Mlc iuaetiuk /Soi (III Reg. iv, 25), nec e^se 
iaeadem leetlone, nec ad causam de qua coiisului- 



me seriem totius aitercationis exponam. Inlerim ser- 
nionis cursum de fine colligite, et ex eo quod disce- 
denti mibi praecepit, otruro ad responsa rooius fue- 
rit aesiiroate. Jussit namque, ut quodcunque de Scri- 
pturis nostris lestimonium ad inlerrogata proiule- 
raro, seu si forU occurrisset et aliud, ad singula quae 
tempore collocutionis aptaveraro, subnotaia ei ordi- 
nauque transmilterem. Quod curo sibi ex maxima 
parle pronuntiaret incognitum, adjecit siropliciter sic 
scripium misissem [forte misisse] sacerdoilbus, iino 
niagis seducloribus, ut adbuc verius dicamus secu- 
toribus suis. Unde conjicere pieias vestra potesi, 
quanquam intento coniradiciori , umen arbiiro sa- 
pleuti, uon invalida vel absque viribus visa quibus 



Mis soisero pertinere. Qood Uroen teroporibus pri- ^ inteniionem suorum, eui noii oput corrigi, deside- 
icis Jodaeoniro populo, meriii alteroaoie disuntia , rai fatigari. Ego aotein, licet sciens, quantum pote- 
ireqiieiiter, aut pro peecati emendaiione concessum, sutibus divino quoque jussu, frequenter et regibiis, 
aiu mrsum pro Sttccedentiom colparum castigatione pro veritate non ceditur, utrum parerem diu dubius 
loUaUua csi. fluctuavi : sdens, certe iioiuinis anirouro liinens, 



* VerbmB Dommi prn Deo Verbo suroit : quae in- 
ijBrprelatio ab Isaiae senso boc loco alieua est, et a 
Tiieoddreia nnstro refellilor. A070V 7«!» tvTaOOa oO 
^^ Omv xscXcr, dc^lXa xijpt xw 6cov Aoyov didavxaXcay» 
^^T^po 6coc A070C cx Siflliv crc^q^^Ocv, oXViv xy Uwt 
^'i»iua0twf ^TraiJcvo^cv. Sermoneiu enim hoc loeo ro- 
^ aoB Deum Yerbum, $ed Dei Verbi do trinam. Ne- 
9>(catai ex Shm eximt Deui Verbum, $ed iu Sion oe- 



^ nic unos esl ex illis d'alogis et CfiUoculionihus 
qnas cum rege Guiidob:idn rrequentitas ab Avilo ex 
Agobardi vtsrbis didicimus. F ebani boe porro iiuic 
ciim rege ipf<o, nunc illo praesenle cuin ejiis sacer- 
dotibus Arianis episcopi*:» ui boc loco. Qua de re au- 
ti^.m iiisiiiuta fiieril baec disputatto nou sgnificai. 
Paura enim de conteniinnis exitu coiumeintMrasso 
conieiilus, lotiis aliercationis seriein coram, cuiu ad 
Sigi. mundjm veoeril, exposiiorum se prumittit. 



2S9 S. AVITl VIENNEftSIS 240 

Dunquam me per hxc saiisfaciurum, iiec inimis ab A pendo gratiarum vola, per quero ad rounera perre- 



neruiit, non quanlitaits prctiis, sed salutis pi aemiia 
sstiroanda. Ditastis namqiie sanctiUcationis opibus 
pauperiein orbis extreroi, et obscurilatero srlis occi- 
dui participato nobiscuro fulgidi ortus lumine conti- 
gistis. Tersit a provinciis nostris torpentis religionfa 
rubiginem claritas doni : quse boni semper currentis 
irriguo, fidero nostraro coniemplatione rounerata e.«t, 
curo patefactis a pietate ?estra penetralibiis coele- 
stiumthesaurorum, quidquid catholici credere jube- 
mur inspeximus. Orate quod superesi, ut dignis talia 
iniseriiis : comroendate nos mysteriis, quas nob a 
committere duxistis. iEdificetur his devoiio nostra, 
regio defendatur : ut indulto nobis pignore salutari, 
quos terrestris Hierosolymae non censuistis indi- 
Fecit pietas Yesira rem sollicitam, soHicitudiiiero B gnos, supernae a coelesils babitaculo reddatis ido- 
tam porrigendo de nobis, quaro de vobis nostram neos. 



eo cavendum, quain ab hoste, duro adversa acies 
odia privata publica obsidione circumdat. At quo Deo 
pracslante polletis, fastigio culininis, studio religio- 
nis, privilcgio aactoritaiis, vallatam muris discor- 
d am propul^ate; et rureniia in castris, velut per 
campos iEmaihiae, plus qiiam civilia bclla disper- 
gite. Quia cum }am duduro simus pondere duplicato, 
et claroanturo querimoiiia, et non audientium duritia 
fatigati ; aequum est, si dignaniini, vestram qiioque 
severitatem, aiit illic casiigand s eonsulere, aut hic 
erubescentibus condoliTe. 

EPISTOLA XXII. 

AVITUS VIENNENSIS FPISCOPUS « APOLLINARI 
ILLUSTBISSUIO. 



credeiido. Nam revera nutiiio vestri discessus acee- 
pio, in sumroo metu trepidatione perpendimus : quia 
nobis diversis nuiiiiis dicebatur, vos doininoruro 
quibus observatis accitu, cuncios pariier evocatos. 
Uiide faciebat hoc roeoruro conscientia peocatomm, 
ut quantum roihi pauciores reinauserant, taiilo in- 
lelligerero reroanentibus plus tiroenduro. Sed Deo 
gratias, qui prospero reditu» in Ixiiiiaro vestros* 
vosque revocavit in pairiaro. Servei Christus hano, 
quod superest, desideriis cororounibus libertatem» 
ut nobis et consolari absentiaro vestraro sit possi- 
bile, et ad prxsentiam pcrvenire. 

EPISTOLA IKIIK 



EPISTOLA XXiV. 

AVITCS TIENNGNSIS EPISCOPUS « STEPHANO EPI8C0P0. 

Quanilibct atteniis cullurae dominicae famulis, in- 
ter assidiia plantandi studia, seroper eiiam qux suc- 
cidi expediai oriuntur. Ergo perjugibus solliciiudi- 
nis vestrae studiis opportunissirouro his operihus ac- 
quirendae saluiis fenus accrescit. Sed *> inter loliam 
Ariani germinis, numerosa quod pejus est corru- 
ptione dlfiusum, conjicere nequeo, unde scse faeies 
seminis iniroici, non quidem nova, se.l satis rara, 
monstraver.t, quis transmarina contagia orbi nitido 
yeutus attiilerit. Sed Deo gubernanteiros, nuilo fu ta 
solamine, parum labes ista metuenda est. Non haboi 



AviTUs viENNENSis EPiscopus ^ PAPiE HIF.R0S0LTM1TAN0. G dc multitudliie tempeslas profeciuro, nec leniiis per- 



Exercot apostolatus vester concessos a Divinitate 
priroatiis, et quod principem locum in uniyersali 
Ecclesia teneat, non privilegiis solum siudet mon* 
fitrare, sed meritis. Ornat pariter legero nostraro -ca- 
thrdra vestra, cathedramque persona. Uiide obliga- 
tus dignationi vestrae debiio iargitalis, per ipsum de- 

• Huic jungenda est epist. 44 ad eumdem, ut opi- 
nor, Apollinarem Sidonii ttliuin scripia, tametsi vir 
iliiistris in ea nuncupetur, in hac illusirissimus. Pa- 
rebani autero Arverni hoc teropore Wisigoihis, eo- 
rumque regi Alarico, filio Eurici, cui dediti a Nepoie 
Augusto fuerani ex fceddre. Douiini ergo quibus ob- 
servabaiit, hoc loco Virisigollii, pro quihus et in pu- 
gna Vod tdeiisi, cum a Clodoveo caesus eat Aiaricus, 
liimicasse cum Arvernis suis ducem Apollinarem, te- 
stis est Gregorius Turoneiisis. 

^ Heli», qui ifiliae iirbis aniistes dictus in epistnla 



ficit aura naufragiuro. Quocirca Donatistarum no* 
roen, ne diu in loco yivere possit alieno, beiiedi- 
ciione protinus sepelite viiali. In ipso foniiiis sui orta 
peregrinantis igniculi rrigegcnt incendium. De qiio ne 
Tel faroaB furoas narero Galliae innocentis aspergat, 
• manus impositionem personje de qua scriptis adhi« 

censis lib. ii, epist. 51, eisi episcopi rioroen iii tiiulo 
esi omissnm. 

d Arianorum hneresim his tpmporibus iii Gatlia fo- 
vebant Wisigothi ei Burgundiones, utriqiie ea labe 
infecii. (Jnde et Ayilo crebra cum Arianis de fide 
certamina, et libri contra Ariauos ab eodem editi. 
Ai Donatistarum nomen unius fere Africae in qua na- 
tum erat, finibusse continuit, ei vix un<tuain ad alias 
genies pervasit, si Roiiiain excipias, ubi Moiitenses 
voc:)baniur. 

« Conversis ab haeresi manus imponebatur, ut Spi- 



i8. Gratias buic agii pro accepto munere quod supe- ^ rituin sanctum accipereni, qucro ab h^frelicis acci- 



rioribus iiiteris ambiebat : pro sacrae niiniriiro cru- 
cis parttcula, non roole, ui inquit, sed salutis pretio 
aebtimanda. Sic eiiiro et Paulinus Nolanus epistola 15 
ciim dc crucis ejusd.rm pariicula quam Hierosolymis 
pt*r Meianiam acceperat, roodicuro segmentum mii- 
tcrei ad Severum et Bassulam : Accijnte^ inqiiit, ma- 
gnum in nn^eo munus, et in segmento pene atomo Aa- 
itulm breviif iumite munimentum praffe»fM et pignus 
cetcrnm taUtii. 

« Lugdunensi, qui, ut antlqu» tabulae docent, Rn- 
sticio episcopo successit, successoremque habuii Vi- 
ventiolum. Lupiciiius enim, qui Stephauo subjici a 
receoiioribus solet, ante Rusticiuin in iisdem tabul s 
post Patientem collocatur Ad Stephanum hunc, ut 
alias inonui, scripta exstat epistola Knuodii lib. in, 
17. Eideui seribii item, ui fallor, Rurtcius Leiuovt- 



pere iion potuerani. Concilium Areiaien>e i, can. 8 : 
Si ad Eccleiiam aliquii de hmeii venerit^ et pervide" 
rinl eum in Patre et Filio et Spiritu tancto eae baDii" 
zatum, manui ei tantuin imponatur^ ut accipiat Sptrt- 
tum ianclum. Leo Magiius ad Rusticiim Narbonen- 
seminquis. 18 de iis qui parvuli ab haerelicis bapti- 
zati siint : Rebaptitandi non iunt, ted per manui 
impoiitionem, invocata virtkile Spiritui iancti, quem ak 
hterelicii accipere non potuerunl^ catholicit eopultndi 
iunt, Idero ad Nicelam Aquileiensem cap. 7 : Oiit 6at 
ptiim'im ab htereticii acceperunt^ iola invoeatione sAit- 
eti SiHritui per impoiidonem manuum conlirinandi 
iif nl, ut quod ab haeretieii nemo accipit, a eatholieii m- 
cvrdolibut comequatur : quia Spirltus saiicius, ut esi 
aptid Aug>isiinum hh. iii de Bapiismo coiitra Dona- 
tistas, cap. 16, hi soia cathuiica per roanus imjH>si- 



m EPISTOLA 

lieie, iiiterdicu nominis ipsius in posteriim, si e% A 
corde eonverlitiir, nienlione : « quam conslat, si re- 
vera in supra dicii scUismalis professione versala- 
cst, ^ cum ministerio baplismatis etiaiii clirismaie 
Ciinsignntam. Iloc certe eos in regione illa observare 
manirestum esl. In qua prliiium Deus tribuat, ut 
qiiicunque hiijus erroris ruerint corriganlur : tum 
deinde anobis lam secta distante quam patria^ jam 
ad partem nostram, qui salvandi noluerint, agno- 
&c« ndi transire non posstnt. 

EPISTOLA XXV. 

ATrrUS TIENNENSiS EPISCOPUS « APdLLINARI EPISCOPO.. 

Jubelis, et TOti est , ut cultibus novis pariterque 

coiisuetis siudiis geminae dedicationis occurram.Sed 

rereor ne nos hoc teiieat, quod potestates diuiius te* 

nuistis. Orare lamen iit par desiderio succedat ef- U 

fenus. Nisi forte illam m:igis expensam numeras , 

qiiae penu adhuc frigente animis (uia caleU Quoclrca 

liret paucos rogasse te dicas, licet laxato aulico con- 

Yeniu, relevatum esse le gaudeas : si qua lamen 

mihi exrurrendi copia fiei, vel iiivitos qni soperve* 

iierint invilabis. Providebit Dcus epulas multitudinl 

libi conTlvse. Ibi pauperum cibus,oIei c:ido et Tarris 

iiydria persislente, cumulabitur. Ibi si vcl quinque 

fi;inos fuciiiit, geminum piscem providisse sufficiai. 

llluiJ autem fldut i osl haec miraculonim experimenta 

promitto, quod Chrisio panperum siiorum conventui 

minime dtfuluro, quanto plura populorum millia col- 

legeris, p'ure8 copbinosreportibis. Apud fllium no- 

sirum vero qui, sicut scribitis, reconciliationem mu- 

liiam dipnntnr ambire, vos estote vadimonio, quod ^ 

si ille paciHco voto agere cupit, ego ct nmico : si 

ille discordiam poscit tolil, ego cupio concordiam 



XXYL Ui 

coiiflriDari. Tamcn bomo ordinis niei, quem nec falli 
nec Tallere decet, crediturus catliolico senalori, non 
ad huc soluiii securus incipiat fieri, ut iiicautus va- 
lcat inveniri. 

EPISTOLA XXYI. 

AVITUS VIENNENSIS EPISCOPUS ^ CUIDAM. 

Epistolas vestras post longum tompus accepi , in 
quibiis me servand.e caritatis , quamlibet novcritis 
trislem, nec sic debeatis cndere negligentem. Nain 
vere testis Deus est quod ex magnitudine vestri af- 
fecius sii aiiimo meo major et gemitus« Nec valeo 
sine grandi vobis dolore suggerere qiiam gravi sancti- 
las veslra, date veniam, faciLlate pra^venta sii. lii- 
struxislis adversarios arniis vestris**, prodidistis im- 
perfectis sccreta nostra , canlastis canticuni Dominl 
in trrra alienn (P»al. cxxxvi, 4). Protulisiis velut 
vasa dominica {Dan, v, 3) spectaculo convivali qux 
iriideni ; exposui>tis velut niidatuin Noe (Gen. ix , 
22) cachinnis nunquam opprobrio cariluris. Si reti- 
nent aot sequuntur, periculose subrexit qualiias ve- 
ritati. Certe si pretiosum vobis erat quod publicaii 
deUere piitaium esi, terrere ycI Ezechiae regis culpa 
(IV Reg. XX, i 3) vos dcbuit, quem jacianliae odore 
peccantem prophcta redarguit (hai, xxxix, 5, G). 
Sed cum trepidationem istam dicatis animo conver- 
tentis absiersam, jusium est ut cum exsuliatinne di- 
camus. HiBc est mulatio dextcrce Excelsi (Psal, lxxvi, 
f 1). Nam quod vobis inaniter contradicunt belliiac 
sic minaces, Deo protegente, quod debiles, quasque 
plus mirum est carere denilbus, et furoribus pasci : 
qui cum gemerent per^iiiionis so» perire discipiilos . 
perdere iacipiuiitet niagisiros.Salubriter corain Dco 
vei horoinibus lucra tulia conquiruntur. Nihil in rc- 



lionem dari diciiur. De bac Igi ur m.inus imposi- 
lione qna datiir Spiritus sanctus, hic sonno esl, iie 
<)uis de alia foriasse inierprelandum puiel. 

* Qiiasi dicat clirismanduin etiam fuisse, nisi chri- 
sniatiift jam e<sel. Adhiiiebatur eniin in recipieiidis 
haBr«>licis^ pn ler iniposiiionem manuum, < brismatis 
qiioqiie cousignatio. Cujus moris apud Gregoriiiin 
Tiiron. illusiria sunt e^empl >, in Lantilde Clodovei 
regis soroie, qiiae ex hxiesi Ariana conversa chri- 
smau est, lib. ii Hi.Ntori» Eranc. cap. 31, in Bruni- 
chilile ei Gosuvinta sororibus lib. iv, cap. i7 et %8 ; 
1% Heniienichildo roge Goiborum in Hispania lib. v, 
c:«p. 59 ; in Chararico denique Suevorum rcge in 
Gallaecia, de quo Gregorius idem de Hliraculis S. 
Mariini lib. i, cap. (> : liex, inqiiit, unitatem Patris et 
Filii et Sjnritui $ancti con(es$u$^ cum omni dumo $ua 
ehri»matu$ e$t, Caeieriim ebrism.iiio coiiver>is luin 
adhibebalur, cuin in bxresi clirism»ti non fueraiil, 

^ Chrisinatis con8ign:iii«*nem more anii«|uo cum «> 
bAptismaieconjungii, e.tmdeniqiie ab imposiiione ma* 
nuuin qua datur Spirilns saiicius, divellil ac soparat. 
Qiia de re alias fuse disputaiuin esi, ciiin caiionem 
Arausicanum explanareinus Quod vero afnrmat Avi- 
IQS, curo bapiisino chrismare solilos Dtnaiistas, ex 
Uptato et Augn.«>tino pcrspiciium est. Trii eniin cum 
apod illf^s, perinle ac in Ecclesia catliolica celebra- 
reniur, baptismus, chrismaiioei iiiauuuin iinposiiio;. 
hurum duo priora» qnando »d. Ecdesiam redibant, 
non iteralnntur, sed inlacia permanebant, contra 
qiiam fieri ab ipsis soleret, qui catholicoriim et ba- 
|itismiiin eLchrisma exsecrabantnr, ei utrumque iie- 
ribjiu. Optatus lib. vii : Quod a vobis unctum e$t» 



lale $€namH$ quale $u$cepimus, Et post alia : Sedu' 
xi$ti$ homine$f rebaptizastis^ it rum unxi$ti$, Tortiiiiii 
tantum, id e^t, impositionem m.inuum, ob eani quain 
diximus causain repetebant, qiiod Spirilum sancium 
haeretici dare non possint. Sanctus Aui;nstinus «ie 
l)aptismo Donaiisiarum lib. iii : Manus auiem impO' 
f/fio, non $icut baptiBmu$ repeti uon pote$t, Quid e$t 
enim aliud^ titst oratio $uper hominem? quia ler ora- 
tionem videlicet manusqiie iinpo^itionem, baplizati 
a praepositis Ecolesiae Spiritum saoctum aposlolico 
more accipiebant. 

c Fratri, Yalentinae urbis, ut ad epistolnm \\ di- 
ctum esl, antistili. Ciiiii bac episiola coinparanda cst 
Sidonii epist. i5, lib. ivad Elapbium, a quo pariter 
invitalusad nova^ ecclesiae de iicalionem , paii ele- 
ganiia se adfuturum spondpl , hospitumque undique 
arfliientium muitiliidinein praeiiicit. 

^ Episcopo, ut aiparei, ciijus nomini parett , de 
nimia illiim facibuie repreliendens , quod secreta 
nostra iinperfectis, boc esl haereiicis prodiderit. De 
episcopo aiitem ab bivresi Qonverso, respondet posse 
in ccclesia noslra, si aliiid nihil ofncil, ad qiienilibet 
sacerdotii gradum assuini. Quo quidem exemplo, et 
Symphosium aique Diclinium haereticos episcopos, 
Priscilliani bxiresim damnantcs , retenia dignitate 
reccptos legimus in concilio primo Toletano, et de 
cJericis baereticis qui ad Gdem catholicaro veniunt » 
nniversim c lutum cst in concilio i Aurelianensi can« 
10 : Ut $i fideliter convertuntur et fidem catholicam 
integre confitentur^ officium $u$cipiant $uo eo$ ppi$coy 
pu$ digno$ e$$e cen$uerit. 



5i5 



S. AVITI VIENNENStS 



244 



c piendo eipetciitc violciidim est : ut voleniis devo* A etui scnsibus possunt, qua; nobis apud liallaai to- 



stram, vel ponliflcalis bcnigniias, vel civiliias regailb 
impendit, cum post familiaritatem totius niunifiooi- 
liae commodis prorcrendam, quia ittic liberiiu Uia- 
vit redituno, lllinc tenaciu? vinxit affectum. Atientior 
pro vestris qnod superest incumbat oratio. In sng- 
mento namqueovium crescit custodia pastorall8.Sa- 
cris nos apostolorum liminibus commemoratione as- 
sidua pnesentantes, speciall dum vixero praedieatori 
vesiro, ubi obtinuistis initinmy impetrate prorectaro. 
Litterisnos, inquanlum possibiKiaspatiturautliber- 
taSi quibus nobis doctrina et incoluoihas Testi a flo- 
r^at, rrequcntaie. Et ut supra speraviinus, arobienda 
nobis veiierabilium reliquiarom conferte pnesldia : 
qnsrom cultu, et beaiissiiuum Petrom in ▼irtnle, el 



lionem benedictio praesianda confirmet , non est ra 

pina, sedgraiia: qnod Christus dignalur accipere, 

dici non possumus in^asisse. De reliquo aulem, quod 

nie super convcrsi siaiu crediiis consulendum , deft- 

iiio inspiratiooe divina, ad quemlibet sacerdoiii gra* 

diim hominem possc coiisnrgere, si non est aut in 

rnlioneconjiigii,ani inqnaciinqiie reguli moribusque 

qiiod prohibeat ctericatum. Cur enim non pascat 

Christi gregetn, qui sapionter advertit otcs non esso 

quas paverat? quique quia non fur latroque , roerito 

pnstor futurus per ostia ingressos elegitaltaria? Quare 

iion flat iii sacerdotio nostro erectus, qiii amore bu- 

inilitatis a suo voiiiit esse deciduus ? Sit verax saoer- 

do» ex laico, qui fieri laicus ex rall.ice sacerdoie 

conlentuscsi.Tcneai in Ecciesia iiostra plebem suam, B vos semper habere merearour in mnnere. 

qtii in sua coiitempsit alieiiam. Daiura est lantis bo- 

iiis augmentum conlesiis gratiae plenitudo, ut el ille 

consecntus incipiat gaudere quod doluii, et bic quo- 

lidie fructuosior, pra:is8e se magis intelligat quos re- 

liqiiit. 

EPISTOLA XXVII. 

AB AVITO BPISCOPO DICTATA SDB « NOMiNE OOIINI SIGI- 
SMUMDI REGIS, AD SYMMACHUM PAPAM ORBIS» 

Dum sacra reliquiarum pignora , quibus per me 
Galliain vestram spiritali remuneratione ditastis, ne- 
gare petentibus non praesumo, me quoque sanctorom 
pairocinia postulareab irrigoovesiri apostolaius fonte 
necesse cst. Quanquam etsi est adbuc apud nos de 
dono vestro, quod cathoiicse religionis debeat stodio 



EPISTOLA XXVIIL 

AVnUS VIENNENSIS EPISCOPUS ^ DOMIfO GOIIIKmADO 

REGl. 

Rediens ab orbe Lugdunensi sancios Chartenias 
episcopiis, in qua, nobis < de concilio discedentibnn, 
ad privala quaedam negotia expedienda resederat« 
qiiaestionem sibi, imo magisomnibiis nobis» propo- 
suisse vos retulit* Qiiae si ruissetcoram positis indi* 
cata, subministrante sancto Spirita, racile sciscita- 
tioni vestrac quae ad cansam pertinebant saggeri po- 
Iiierunt.-Sed quia taro sancttm sollicitudinero nulla 
debcmus responsi dilatione rraudare : sciens mibi 
Christo propltio in fide rratrnm roeoruro concordare 
senteniiam, praesentis paginae ramolata respondere 



celebrari, eilam illad tamen convenit justae devotlo- C ad coiisulta praesumo. Jubetis igliur , ostendi vobis 



nis intelligi, ui directis lilterarii sermonis orficiis al- 
loquia illa captemus, quibus me pontificatus vester, 
vel prapsentem monitis docuit, vel absenlem inter- 
cessionibus acquisivit. Nec nunc paginae prxseiitis 
obsequium reperta opportunitas complectitur ; sed 
destiuaio ad vos diacono portiiore , viro venerabili 
Juliaiio, ad universalis Ecclesiie praesulem spiritu 
lepraesentante concurrimiis. Crescit quippe benefi- 
ciorum recordatione desiderium : nec unquam meis 

<« Per Julianum diaconnm sacras reliqniAS Sigis- 
niundus rex petil a Symmacho papa , a qiio alias jain 
priilem acceperat. Symmachi porro papae obiius In- 
cidit in Senatoris consulatum anno Christi 5i4.Gun- 
dohadns Sigismundi paier biennio post occubuii , 
Peiro consule. At Sigismundus in epistolae inscri- 
piione rex appellalur. Constat ergo patre adhuc su- 
perslite regis nomen ohtiniiisse. rredegarius in Epi- 
lome cap. 54 : Gundobddi filius Sigismundu$ apud 
Genaventem urbem villa Quadrnvio jussu patris gnbU^ 
malur in regnum ; ()U'>d Marii quoqiie Chronicum 
confirmat his verbis, Fioreniio et Anthemio ( id est 
:<nno qui inier Symiiiachi et Gundobadi obiturn iu- 
tercessit). Hin consulibus monasterium Agauno a rege 
Sigismundo constructum. Alqui his consiilibus ponti- 
rex Romae jam erat Hormisda Symmachi siiccessor. 
Quare non illo primum anno rex dictu!> Sigismundiis, 
(|uem Symmachi aniea temporibus nomen hoc ges- 
sisse arguit epistolap inscri|itio. 

^ Librnm deChristi Divlnitate vocat Floros diaco- 
nns, qiiandoconque episiolain haiic citat in Pauli 
v(*rba :id Romanos, Galatas ei Hebrjcos. In ea enim 
Guiidobadi qiiscstioni respondcns, ostendil iii Chrisio 



rationem vel potius auctortiatem, qua pateat Deura 
iiabuis<ie in divinitate substantiam, priusquam some- 
ret de incarnalione natiirani ; et per hoc perniclosis- 
sima hacresis illa vincatur, quae Domiiium noslram 
ex Maria ccepisse contendens, etiam Deiim Patren 
in Filii exsecratione blasphemat. Necesse est eiiiro , 
quantum ad illos, imperrectioni divinae aliquid accre- 
visse, si tantis retro saeculis sine filio nianens, pene 
Jam in termiiio mundi labentis. cum Maria prolem » 

Domino, priusqnam homo ficret, aeternam ruisfte di- 
viiiiiatem. adver^us haeresim illorum qiii ex Maria 
rnepi^se fontendehnni. D»* quihiis Aiigustinns h:cresi 
44 : PauUanij inqiiil, a Pnulo Samo^iateno, Ckristuns 
von semper fuisse dicunt^ sed ejus iniiium ex quo de 
Maria natus est asseverant ; nec aliquid ampUus quam 
t) hominem putant. Ista hceresis aUquando cnjusdam Ar- 
temonis fuit ; ted cum defecisset , instaumta e$t a 
Paulo, et pos'ea sic a Photino confirmata , ut Phofi' 
niuni quam PauUani celebrius nuneupentur. Photinia- 
nos autem, sen Pauli^misias, per hacc lempora Gal- 
liam inresiasse indicai conciliuin Arelaiense ii, cap. 
i6, etSidonii epistola 12, lib. iv, ad Patieniein epi- 
scopuin Lugdunensem. Uiide et beattis quoque Avi- 
tus Photinianorum h»*reiicorum validissimus expu- 
gnator diciiur ab Agobardo. 

• Diversum est hoc conciliom a primo Ltigdunen- 
si, quod inter concilia Galliae tomo I edidimus, in qtio 
disciissa est sub Sigismundo causa Stcphani , qiil 
duas sorores duxerat. Hoc enim sub Gundohado jam 
praecesserat : sed iu eo quid actum sit nescimiis, uisi 
qii'>d se interruisse Aviius significat cuin Cartheal«% 
iiicertx sedis cpiscoiK). 



Si5 



EPISTOLA XXIX. 



tw 



tnin iUe Itabere iiicO|.6nl peierttilatm : ac a semei- A te entequam mnndut (lerei (Jom. ivii, 5)* Sed forie 



i|isis userttonis sa« necessitateconstricti, quem no- 
niinent fUium, deiiegant Deoro. Sehtiunt eniin. sanas 
a <res ferre non posse ut anie non miiltos adliuc an- 
nos Deus cospisse credalur ex liomine. Sed nescio 
in quem effectum redemptio nostra surrexit , si non 
frejiurse Kuae pretlum l>eus exsUiii. Nee enim redi« 
mfre iiomo solus homincm poterat ; aut qui in tu- 
periiis et Dcus esi, eguit redemptione. Jubetis ergo 
Dt liaBc quie ratione colligimus auctoritate doceamiis. 
Sufieiai ergo aorimoniae Yostrse paucitas exeinpto* 
riKn^qnaesumpia de pluribus abondant cognoseer#* 
cnpienii : crterum renitentibus animis et in sua in- 
credulitule durantibus, sl aliqna non satisffcerint , 
runci» Don proderunt. Esaias eonciamaniissimiis 



et hoc putatur addendom, ot eum filium nomlnatvm 
aitnscunque exempli at>ciorit»te doceamus. In psalmo 
ait : Dominut dixH ad me: Filiut meut et tn ; ego kodie 
ifenui te (Ptal, ii, 7). Ilodie hic arternitas signiOcatnr, 
qnac lermino alqiie principio perinde caret : cui non 
parinnt craslina tempora rutuniin , nec rapiiint he- 
sterna transactum. Pencs no^ ergo, per tenebrarum 
vices isia mutiiitur; apud Deum vero, cui nox noii 
est, semper hodie esi. Qnod lamen si haeretici aliter 
Tolunt inf elltgere , nostra non referi. Nam cum de 
solo fiomine fllii Dci agamus, quale voUint hodie ac« 
cipiant , concessuri suni , ut ante gentierit fllium 
pater, quam niaier ediderit. Certe vel Salomon eui 
maximam in scrip'uris veteribus nucloriintem singu- 



prophriariim, nativitatem Christi Spiritu revelanie B inrig sapicntia facit, planissime flliiim in Pioverbiis 



prospiciens : PorMifiif , inquil, tMliii ett nobit , filiut 
4atmt ett no^ ; et tfocakitur nomen ejut admirabilit , 
contiUariut^ Deut fortit^ paier fulvri ttBeuli , pHncept 
pacit {Itai. ix, 6)« Intuemini, quaeso, vcrbi vigorcm. 
Parvulos datos est nobls, filius datus esi nobis, Par- 
vuliis naios est, ei filius^datus : natus esi nobis ho- 
minis filiiis, daius est Dei ; et vocrabitur Deus forlis. 
Ac si diceret, Deus et homo, Deus qui creaverat vi- 
lam, fortis qui viuceret mortem. Cujus dlvinitatein , 
kub verbis scribae ac discipuli sui propheta lliere- 
mias ostendeiiS sic ait : Hic ett Deut noster : non 
tniimubUur aliut r.d eum. Invenit omnem viam ditci^ 
pllnm: dedit Jacob puero tuOf et hrael dUeclo tuo ; 
et jfost hcec in terra titut etty et interhominet converta- 



et lucidissime nominat dicens : Quit coUigavit aquat 
quati in vettimento ? quit wtcitavit omnet terminot tet' 
rrn ? quod nomen ejut^ et qucd nomen filii ejut, st no- 
tti{Prov. XXX, 4)? De prsRteriiis ista sufflciant. 
Apostulus aiitem dicit : Pottquam venit plenitudo 
temporum, mitit Deut Filium tuum (Cal. iv^ i), Eniin- 
vero qui mitlitur, crat nntequ:im milterctur. Qui si 
ante Mariam non fuisset, liunc similem ca*teris ado- 
ptio fecerat Dei Filiuni, non natora. Nrc in Evange- 
liis ipse dixisset : '^antum Deut dilemt niundum^ ut 
FiHum tuum nnicum daret{Joan, iii, 16). Non ele- 
cturo ergo abipsa inelTabili paternilate, sed genituro: 
cui t»ro Deo quaro hoinini vero , in utraqtie natura 
fidditer proprio, in diviniiaie mansisse de Patre , in 



tut {Baruch. iii, 36). Qiiod si esi forte, cui hasc qua: ^ corpore coepisse de matre est. Haec ergo, quia jussi 



de aniiquis ponimus, obscuravideantur,legai apttsto- 
tiim Psuilum , qui cum cor}K)reos parenles Domini 
enmmcinoraret, Quorum patret, inquit, et ex quibut 
CAWsliis tecundum carnem, qui ett tuper omnia Deut 
kmitdictut in tmcula {Rom. ix, 5). Nam et Thomas 
ftposiolus, cum in resusciiati mediatoris corp >rc fl- 
xuras cla\orum, hiulcum transpuncti laterls signiim, 
digiio ientante palpasset, virtutis experimenta inter 
iiifimiiuiis indicia colligens, sic clamavil ; Dominut 
msmtf et Deut meut {Joan. xx,28). Ecce quibus testi- 
moniis^ velini noiini » haeretiei ipsi , Juduuorum in 
ticrdiiione confines , de Filii diviniiaie vincuiiiur : 
€|norum verbo credas Judaeos in Evaiigelio Joannis 
Hominum discussisse dicentes : Quadraginta annot 
mtQmdumhabet^ et Abrahamviditii {Joan. viii , 57). 
Ai ille inquii : Amen dico vobit^ ante Abraham ego 
mum (I6fd., 58). Est hic , rogo, quod obsciirare vel 
^uieiis quoai? Quid nunc restai, nisi ut qui senior 
aib Abraham cognoscilur, juiiior vel mundo dicatur? 
Wx istuJ, quamlibet coiitentiosufn sit , vinci |)otcst , 
ilMoDomino inter passioois conlumelias prodaman- 
te : Ptti«r, clarifica me ea ciaritate quam habui apud 



D 



stis, quaedaro responsionis nosirae iiidlcula , ei a<l 
eiucidandaro veriiatero paiica testimonioruro semina 
transmisi : quae possit quidem acriiiionia vestra vci 
elequentia in frugem salntisChristo irriganie niitrire. 
Seil si sit quisquam de his eonira qiios agiinos,quem 
his vestro judioio ad totum res);ondisse credatis , 
licet sint vigilantissiroi iii calholica et lidelissinii 
iractatores; dabit tamen Deus,ui ego qiioque possim 
vobis ei numerosiorum exemplorum niimerum , ci 
rationem qnac satisfaciat, pracsumpta scrit>eudi tl- 
catione suggererc. 

EPISTOLA XXIX. 

AVITUS VIEPINFNSIS FPISCOPUS * DOUtXO SIGtSMUNDO. 

Omni quidrro vitaR mex tempore de. iio ein ine 
asserendi faroulatus agnosco; sed impensius festivi- 
taie pra:senti,qux soUicitudineroveslraro non minus 
explorandis haTeticorum conatibus, quam iiostr:K 
partis occupai cultibus ce'ebrandis. Siquidem per 
annuum quoddam coniagium congregatis adversis, 
attento vobis lobore curandum est, no alienae calli- 
ditatis fraude pullulet, quod in Dei noniine jam vestra 
victoria celebraiiiii virtuie succidit, quarolibel Chri- 



* Dtritisque eptstolaB eadem fuit occasio, apasio- 
lica aimiruro, id esi l>eaii Petri lestiviias, qiiae Ge- 
a^fs annuo cultu celebrabatur. Genavensis enini 
<ceiefis lutela et patrouus beatus Petrus; ei Genavae, 
«ipinor, diviso cum patre regno, l»rem fixerat Sigis* 
luuuJus : qtiod et de Godegisilo Gundobadi fratre, 



ciim una regnarenl, scribit in Epiphanii vita Enno- 
dius. Genavam tum ergo promiscue »dventantibus 
etiam haireticis, locum habuerunt illa quae priore 
epistola contiiieutur, in qua duas hacrese», ni fallor. 
dicit Arianam et Photinianam. 



517 S. AVITI VIENNENSIS 348 

xio propilio prxseniibns vobis obsistat [ aiia lectio A sentiie vestrx delicti quo argnor emendatione fraa- 



.MKisl&t]. Hinc illa soUicitudine pressior, constipatio 
IfCnavensis, quae in more originis prim», virilibns 
animis viriis aitguium sibilo feminei sermonis fnso- 
nuit. Unde illud, si mereor, qnamprimuro scire desi- 
dero, nlrum cum d<»mno clementiae vesirae patre 
roentio illius ordinationis acciderit, qux bonoruro 
pestem ab infernalibus laiebris excitatam, catholicis 
Arianisqu>! ceriantibus intromisit : vel si servatnr 
adhiic credul»tatis,imo simulationis illius doIus,quem 
nnn impressum animls, sed chartuUs exaratum, pau- 
laiim in antiqua sui dogmatis * crudeliiate revocat 
liiterata proroissio. Quas certc si adbuc, ut co&perat, 
focietati Arianae coromouione iroroixta est, claret 
gloriosior sub principatu vestro noster triurophus ; 



davcro. 



EPISTOLA XXIL 



AVITUS VIElfllEllSIS EPISTOPDS * FArSTO ET STMMAOIO 

SENATOBIBOS CRBIS. 

Prlmnm Iberat talis statos rerom defiderandns, of 
ipsi per nos Urbcm orbi venerahilem pro dependendia 
divlnis humanisque expeteremos offidis. Sed qttia 
istud jam dudum per rationem tempomm fieri po$ie 
cessavii, velimus qnod fatendoro est, vel eo securi* 
tatis accedere, ut qu» in causa commoni suppllcan 
oportel, amplitudo vestra congregAtorom Galliae t»» 
cerdotom relatione cognosceret. Sed quonlam buJHa 
quoque nos voti non potes reddit provine a praefixii 
regnnrum determinata limitibus : quamprimnm snp* 



cum duabus baeresibus in unum redactis, tam acqui* B plici prece posco, ne celeberrimo ordini vestro pa- 



reniibos quam convinccntibus vobis, et schismatico* 
riim numerus decrescit et scbismatum. Hinc ergo 
seniiium curiositaiis roeae dignanter aspiclte, et de 
peculiarts patroni vestri apostoli festis exspectationi 
nostrae prosperitatis et compellationis vestrae munera 

duplicate» 

EPISTOLA XXX. 

AVITOS VIENNENSIS EPISCOPUS DOMNO SIGISMONDO. 

Nuper eum officia culmini vestro semper debita 
pro apostolicae restivitatis consuetudine destinavi, 
non mintis civilitaie pretloso, quam declamatione 
conspicuo sermone dixislis, idcirco tos tardius de- 
disse rescrijtufn, ut humiliias sui conscia qu» a 
scribendi aiidacia jure temperat, eo diuiius ariditatis 



gina haec aliquod moveat quasi ab uno dictaia fasii* 
dium : quoniam a cunctis Gallicanis rratribua meiv 
ad hoc ipsum non minus per mandata, quam per lllr 
teras oneratur, quaecunque a vobis omnes ambimos, 
onus suggerenda suf^cepi. Dum de causa Romanas 
Ecclesiae anxianimi ac trepidi essemus, ot pote nu- 
tare siaturo nostrum in lacessito vcrtice sentien'es : 
quos omnes una criminaiio uiique sine inviJia multi« 
tudinis percusserat, si statum principis obruisset : 
perlata est sollicitudini nostrae ab Italia in exempla« 
ribus ^ sacerdotalis forma decreti, quam de papa 
Syinmacho apud Urbem collecti luliae antistltes edi-i 
derunt. Quam constitulionem licet observabilem nu- 
merosi rcverendique concilii reddat assensus, intel- 



supplicia penderet , quo fontem splendidum vesiri G lij^imus tameo, sanctum Syinmachuro paparo , si 



alloquii plus sitiret. ViMictae, sicut dignamini scri- 
b' re, genus esse censr/Otes, ut portitor a roe segniiis 
d( stinatus vobiscum diutius roor.iretur. retributio 
ultionis blaiidissimae I o sententia crudelitaiis optandac ! 
QiiU scilicet tam inloierabilem pcenam xqiianimiter 
ferat, ut paradiso vesiri conspectus inclosus mora 
beatiore vos videat? Timeo plane, ne frequenter me 
jiibeatis scribere, si disponitis tarditatem taliter vin- 
dicare. Aut si ego certus foeriro hujusmodi me ani- 
madversione plectendum, ipse procul dubio scripta 
porrigerem, quae justo rarius exarassem. Et utinam 
inilii vobiscum posiio negaFCtur celeritas revertendi : 
et verba quae post longiiin tempus legere, diutius in 
Ipso meattis sui tramite donarer audire. Ccrte Deus 



sae<uIo primuro fuerat accusatiis, consacerdotnm 
siiorum solatium potius asciscere qnaro recipere 
debuisse judiciuro. Quia sicut subditos non esse ler- 
renis pntcstatibus jubet arbiter coeli, staturos nos 
anie reges et principes in quacunque accusaiione 
prxdicens : ita non facilc datur inlelligi, qua vel ra- 
lione vel lege, ab inrerioribus eroinentior judiceinr. 
Nam cum cclebri praecepto Apo^tolus clamet (/ Tim. 
V, 19), accusationem vel In pTesbyierum recipi non 
debere, quid in praecipuutn generalis Ecclesiae criroi- 
nationibus licere censenduro est? Qtiod synodos ipsa 
venerabilis laudabili constitutione prospiciens, eao« 
saroquaro, quod salva ejus revereotia dicturo sit, 
pene tcmere susceperat inquirendam, divino poliiis 



viderit, quid ego apud judicium vestrum, vel audacia ^ «ervavit enamiui : perstrrngens tamen, prout breviter 



servitii, vel trepidatione promerear : tamen ofBcii 
niei portitoribus reos ero, si eos prolixiiate prae- 



• Non senatores modo, sed patricii ambo, et ordi- 
narii consules fuerant : Faustus anno Cbristi 485 
biennio post Symroachus, uterque sine collrga. Ad 
hos ergo, tanquam praecipiie in Uibe dignilatis pro- 
ceres, suo et Gallicanonim omniuro antistituro no- 
mine, scribit de synodo Rom»na, et jtidicio in ea ad- 
versus Symmachum papam Theoderici rcgis ancto* 
ritatft constitnlo exposiulans, lialiaeque episropos 
perstringens, ouod de eminentiore judicium inferiores 
leceperini. 

t> Exstat lioc decreium in s>nodo Rufio Masfno 
Fausto Avieno coDSule habita anno Christi 50i. De- 



potuit, nibil vel sibi vel gioriosissiroo viro Tbeode* 
rico regl, de his quae pap» dicebantur objecta pa-- 



eernimut, inquiiint, ul Syfnmachut papa, sedie 
iloliiee pree$ul^qttantum ad hominesrespicit^ quia taiunm 
constal divino arbitrio fui$te dimifCMm, sit immunis a^ 
liber, et Chrittiance piebij tine aliqua de objectit o^(a^ 
tione in omnibus eccleiiii itifi, adju$ $edi$ tuee perft'* 
nentibu$^ tradat divina my$teria. Qiiare dubium nors 
estquin synoduro ist^iro Aviiusintelligat, quae in co" 
dice Narbonensi aliisque veiustioribus, qiiarla etpal- 
roaris recte inscribitur. Falso eniro recentiores pal- 
maris nomen synodo alieri tribuunt, qiiae Avipb# 
juniore con^-ule celebraia est; cum in ea nec decreti 
hujus sii mentio, nec absolutionis Symmacbi quaot 
in palinari cditaiu cunslat. 



249 EPISTOLA XXXIfl. 

tuiftse. Qiiibus cosniiis, qiiasi senator ipse Romanut, A abnndantquae possilis injungere copientibns obedire: 

roajor siqiiidero potesute civilius, iiec minnr est di- 



quasi Christianus epifcopus oblestor, sic diviiiilatis 
ruslestis dono temporibos Yestris prosperitas optata 
suecetial, sic dignitas in qua floretis, universo orbi 
specteni Roroani noroinis mundo labente contineat, 
ut in conspectu vesiro non sil EiclesiaR mlnor qiiam 
re^pablic» status ; qoodque vobis Deus posse pr»sti- 
tit^ prosit et nobis; nec minus diiigatis in Ecclesia 
vestra sedem Pein, quam in civitaie apicem mundi. 
Si profuodo illo tractatus vesiri consilio rem videtis, 
Don ea tantummodo quae Romae geritur causa cogi- 
tanda est Sed et in sacerdotibus caeieris poiest si 
qnid forte qnod vocaverat reformari ; at si papa Urbis 
vocalor lo dubium, episcopatus jam videbilur, non 
episcopos vacillare. Nostis bene inter quas h:presum 
tempestates, veluti ventis circumflantibus» fldei pup- B 
pem docamos. Si nobiscum bujuscemodi pericula 
fonoidatis, expedit pt gubernatorem vestnim parti- 
dpaio labore tueamini. Alias autcm quae ultio est, si 

• 

nautls in magistrom furentibus» non sineJJIoruro pe- 
ricnloGedatiir is.todiscriniine? Reddet rationem qui 
ovili dominico praBcsl, qua comroissaro sibi agnorum 
corom adininistraiione dispenset : caeteruro non est 
gregis |isstorero propriuro terrere, sed jndicis. Qua- 
propier reddite nobb principalem, si lameii necdum 
esi reslitotay concordiam : quoniam clienti veslro, 
venerabili Symmacho presbytcro, idcirco laboreni 
liiijus fatigationis injunximus, ot nobis in vestraruin 
oracolo litterarum per reintegratx pacls nuutium 
sopplicalionis nostrae referret eCfectum. 

EPISTOLA XXXII. 



gnilute dignaiio. Nam haec ipsa causa cujus vobis 
scribendi materiam roerces ingessit, quibus inter tri- 
bunalia operibos roagts sludeatis florere perdocuii. 
Unde quod nobis a ^ viro spectabili, vicario Testro, 
pro qoorumdaro capiivoruro liberatione suggestum 
e>t, ad praeceptionem culniinis vestri laetiis iroplevi, 
pretio taipen quod portitores attuleruni,non recepto. 
Quia si aliquid pnefaio viro magnifico, filio meo Ge* 
mello. conditionis personae ipsae per originem de- 
bent, potest hoc qiiod roihi oblulerat, pro redimen- 
dis ingenuis distrihuere. Si vero istos agnoscitis 
liberos natoSy sufOcil firetiuro profuisse. 

EPISTOLA XXXIII. 

AVITUS VIENMEflSIS EPISCOPUS VIRO ILLUSTRI 

• APOLLINARl. 

Scioquod revertens ad devinctissimos roihi doronos 
Doronolus noster, coraro roe vestrae piae sollicitu- 
dinis arobiguitatibus aestuantem , aliter quaro voluil 
relaturus, aggravavit magis redeundi festinatione, 
qiiam minuit. Siquidero mc apud Lugdunum in ad- 
ventu ejus gravis oculorum dolor iropotcm luminis 
coniueiidi iropetu ingruenie reddideral. Unde quia 
ncc ipse fuit eliciendi rescripti efflcax , nec ego ido- 
neus redhibendi , omnem graiiaruro , quaecunque 
vel pretio munerum , vel animo rouneranluro deberi 
potuil» aclionero verbo potiiis referendaro portitoris 
auribus alligavi. Licet roiniroe dubitans, apud sanciae 
dolcedinis avidiiatero parvipendendaro roandaioruro 
C seriem desiderio litteraruro. Sed curo priinum, rare- 
scentibus tenel)ris cnbicularis ergastuli, atiquamisper 
ordinandi officia copia fuit, soliitionero debiti non 
moraius, prsesentem bajulum destinavi * cui ultr.i 
quam dici potest verbosis sahitationibus onerat^, 
quanlum pertinel ad mandata loquacia, perbrevein 
paginaro dedisse roe coropulo. Naro ecce roihi Dcus 
lestis esi, qnanto luroine praefatus csrissimus noster 
in ipsa contenebrati recessus nocturnali habitntione 
respersit, cum dulcissimi pignoris noslri rediiu qoem 
anie nescieram, nontiato, resolidatam Christo pro- 
pitio familiaro roeam ab eo quem misissem invc- 
niendam esse firroavii. Quocirca nec vos jam de 
Yobis aliquid seroiplenuro piitetis : quoruro contu- 
bernio , diviniiate propitia , etiaro oculi mei per 



AVITOS VHRKCIISIS EPISCOPUS ■ LIBERIO PRiEFECTO. 

Postqiiam multiplices Galliaruro labores relicissi- 
icas poiestatis vestrae visilavit advenius, nuiluro sum 
antebac in aflectibus vestris desiderii roei experrus 
cflectom. Unde licet eliaro nobis prodessc credarous 
lieneficia, quae jam dudum provincialibus spargilis, 
loihi lamen bacteniis sitienii litleras veslras quasi 
primom modo venistls. Enirovero ut me ofierendis 
«liro epistolaribus officiis non ofi^errem, illis occupa« 
lionibus obstrepere tiinui, quibus me credebam tanto 
temponim spatio a votiva lectione suspendi.Sed quia 
€tsi lorde, compellantibus vobis, roeque ad praecelsos 
apices rescribeute, ordo altemanlis commercii in 
liUerario sermoneseryatosestyqui fecistis meabsque 
tereeondia respondenlero» reddite ol cupio frequen- D pra^sentem paginam satisfacienies accrescunt. Tum 
lia debilorero.Nec desunl si annuitis causae jiibendi ; videlicet sinceritate perfecta hilares diei gratia re* 



• Praelorii prirooro Italiae, loro deinde Galliaruro, 
vin> moliiplici laude conspicuo, posi etiam Patricio. 
Cissiodoros libro xi Variaruin, episi. i : Respicere 
jMiricium Uberium jnrcefeetum eiiam Galliarum^ exer^ 
anmiem vtmni, eommunione qraiiuimum, meritii cla-' 
rmm^ forma eonepieuum^ ted vulneribui pulchrioiemy 
Ubomm iuorum munera eomecutum^ ut non prtefectU" 
ram tfuam bene geftt/, amiiieret^ et eximium virum 
hetun' gemintuui ornaret, Ennodius Liberio eidem lib. 
IX, epist. i5 : Meeum GatluB in hac anipulatione eon- 
vemunit ut Christo Deo vivo ttiiponente, ordinaUi iiU$ 
fttbne eivilitatem poet multorum annorum currieula 
tmutiili^ quoi non ante contigit iaporem de Romana 
libertate guitare^ ad Italiam tuam et poicentibui nobit 
H iltii ten§ntibui reducarii. 



^ Geroelluro mox nominat : quem Provincia po^ 
iilns rex Itali» The«.dericus vicarium praefertorum 
creavit. Sic enim ad eum scribit apud Cassiodoruin 
llb. II, epi^t. i6 : Hinc eet tfuod pr(Fienti tempore in 
Galliai, nobii Deo auxiliante iubjectai^ vicarium le 
prmfeetorum noitra miitit auctorilas. Caeterum , ut 
Avitus hoc loco Liberii rogatu cnptivos liheral, sic 
Liberium Eniiodius lib. ix, eplst. 39, pro Cainilla 
consanguinea sua rogal, ut casellulas ejus intra Gal- 
lias fisci oneribits relevet. 

« De Sidoiiii filio ut conjiciam , monet sub finem 
nomen Archadii , quem Apollinaris filium innuer^ 
videtur. Apollinari autem, Sidonii filio, filium fuisse 
Archadium, io oolls Sidonianis ostendimus lib. iu, 
epist. i3. 



te! S. AVITl 

cefHori, si oie reseribef e haccenus veslra dulcedo sic 
ignoftc^is, qiiamlibet inrirroum alr|ue anxium, aii vo- 
livam tamen frequeniiam liuerarum in l>ei nomeoy 
Arcbadio jaro dictanle» solis subscriiilionibus occup 
l>anda compelkau 

EPISTOLA XXXIV. 

AVITOS VIBMIfeNMS BPISGOPOS VlftO ILLDSTRt 

<^ AORELUNO. 

Indiciiiro quidem qnantalxcunqne prosperitalia 
esse manifestum est, quod amicorum alTaiu tanti- 
sper interlucenlc lemporari» pacis colorevisitamur. 
Venimtamen rstus ille diluvii quem procellis lcm- 
poralibus comparasiis, hamanis rebus, dnm per 
niundanum pelagus curritnr, fluctu assiduae pertur* 
bationis insistit. Qtiandoqaidem hoc ipsuin qiiod in- 
icr ndversitates temporuro respiramus, discriniinun 
qjat patiamur interval a inagis debemus puLire, quani 
terminuin. Nam idcirco tantum inter incomuioda 
cal.imiUlum, circumscribendis potius quaro sanan- 
dis, hix qnxdam videtur allndere, nt menles fallaci 
securitate laxaias, instanrato gravius metu sncci- 
d>ius angor afficiut. Quocirca desisie, vir optiine, 
roala ferveniia credere finem roaloruro : et cum s«v 
iiiotu dissiinili tempesiate molita , facles taniilU 
screnitaiis alternat, varietate proventuum non dele- 
ciare, scd uiere. Nec sic te aul prospeiitas erigat, 
aut frangut adversilas, nt in animis tuis tam amico- 
rum mutetur causa , qnaro temporum. Mementoie 
soroper proposilae caritatls, si licet scribere : sin ali^is, 
quod prohiberi non potest, vel amate : et post gur- 
gites quos litieris descripsislis, in eo magis saeciilo 
sp raie porlnm, qiio limere non poterit Iraiiquillitas 
raia naufragium. 

EPISTOLA XXXV. 

AVITIS VIEMNENSIS EPISCOPOS ^ ELPIDIO DIACONO. 

Per quo^dam cleiicos legis alienae divinum miiniis 
in nuniio tuae incolumitaiis accepi : nec minuit dili- 
geniis gratiani qiialitas portiiorum : sicut nec Elix 
{llIReg.xsu, 6) nostro transmissi coelitus cibi inter 
hurriJa volatilium bajulorum rostra viiuerunl. Ipsam 
taroeiiquamsaiisavidus sumpsi, tuaruin dulcedinem 



VIENNENSIS 252 

A liiterarum , illud aliquanlae amaritndnis af^perii.iie 
reapersit, qiio ad te scripta quae prins reddidi, ab- 
negas perveuisse. Nam « per majorem domns TQllii, 
qiii amorero luum, doroinnin meam Sigismundam, a 
paire suo in legatione directus, in Vienitensium civi- 
laie repererat, epislolas tuas roe aceepiase laelitaa; 
pcr ipsoro nirsus officia profosissimae carilaUs ex- 
solvi, et afreclwn liii quero corde coneeperam , sia- 
dio paginae faroalanlis excolui. Quo evento in maiHK 
toas perlaia non fueril, major quem supra dixl, inmi 
potest ignorare. Et ego quidem moleste tali , el llbi 
molestum fiilsse gavisus sum , in lam idoiiea oppor- 
tunltate desideriis duorum unios oflieii periisse cooi- 
mercium. Verumtaroeii cnro de inslilalae dileciionla 
proposilo pars alterna secura esi , nonnunqaam oa- 

B sibus oportet ignosci, quibus colloquia noslra potios 
quaro vota fruslraiis, sollicitudini damnttm poieai 
coiiilngere» non aroori. Neque tu potes, sea negaiis 
occasionibuSy seu reperiis, ullom esse negHgeiilis 
lempus, quo apud me inter quaslibei alias acHones 
frequentand:e sospitatis lepescat ambitio. Illad igiiar 
in mentibus amicoruro censeo esse preUosias, in 
quo constat foriuitis nil licere, quod nee iiineris 
dissipal longitudo, nec obliviunis frustratur abasio. 
Coropenso lamen in prxsenti caritatis verbum , si 
pro damno dignatus es putare silenlium. Slroal el 
specialius adolescentero si dignaris insiniio,'filiam 
scilicet viri illustris Celeri, qni post Deum ut nnicaa 
soboli vilam incipiat sperare lu facies. Nam ita lacrj- 
niabili pignoris iufirmiUle conltringitur, nt inoenos 

^ optandi, cujus quasi pater morlem imminere coni- 
pellitiir, vitam quasi orbaliis deflere cogatur. Qu>' 
propier opilulaturae Divinitati Junge tua quantum 
coiijicimus de peritfa singulari : vestrum promisisse 
jani ex parle fecisse est. Tribuat Christu^, at euul- 
laiido atqiie impensius laudanifo in haccura magi- 
sterio tuo, siinul tibi et Italia medicinae op:nionem» 
et Gallia pueri debeat sanitatem. 

EPISTOLA XXXVI. 

AVITUS VIENIfBNSlS EPISCOPUS ^ VIRO ILLUSTRI SENARIO* 

Magnificentiae vestrae gratiam frequenter expertus. 



* De hoc vero difficilior est conjectura, cum Aure- 
liani hac aetale insignes fuerini non pauci. Vide an 
ad Aurelianum patncium referri queai, cujus scrvum 
Massiliae ad basilicam S. Vicioris a d^emon o libera 
tnm aii Gregorius Turon. lib. i Mirac. cap. 77. Cerie, 
nisi lempora discrepant, digniias nun repugnai, cuiii 
illiistres fuerint omnes patricii. 

^ Medico Tbeoderici regis , cujus ad Elpidium 
ipsuiii, cum di:)Coni quoque t>tulo, exstai episiola 
lib. XIV Variarum Cassiodori , et apud Ennodiuni 
complures. Eo alludens Ennodiiis idem lib. ix, epist. 
50. Scto, inquit, quia Deui tibi $ic graliam invicti 
principii coniulit^ ut humiliiai eccleiiastica non peri» 
ref, Cariim eniin imprimis Tlieoderico fnisse tt statur 
C])rprianuH diaconus in Vlia S. CTsarii lili. i: Elpidiui 
dtacoHut et mediciu^ regice potcitati iedulit officiii cum 
primii fanuliarii et intimui. 'Quo in loco Elpidium 
narrat ab infeslaiione diaboli qua domi vexabatur, 
S. Cassarii opera liberatum. 

« Quis hic major, aut quaenam domus TuIIii a qua- 
li uouieu, noo liquet, nisi quis fortasse ad Servii Tuilii 



rrgis domum, quam P. Victor in quinta Urbis regione 
rollocat, referenduin putel, quod multis mui factle 
p(*.rsiia$eril. Ad Celerem autem, ciijus filii saiiitatcm 
lioc loco tipidio medico coinmendat, scripiurus est 
■v episiolam 43. 

<* Coines hic fuit patrimonii Theoderici regis , ei^ 
patricius, de quo mulla jam diximus ad Ennodiuro.. 
Nunc addenduin esl ejusdem epiiaphiuin , qtiod nof^ 
insulsis versihus condiuim , a Petro Pithoso relaUta;^ 
esl in libro iv Poemaliorum. 

SENARII V. I. COMITIS PATRfMONlI ET PATRICl 

EPITAPHIUM. 

Ille ego sum munJi quondam sine fine via or 
Senariiis, membris lumulo noa nomine clausus, 
Principis iDvicit seniper sublimis amore. 
Cujus iu orbe fui tox regum, hngua aalulis, 
FiHderis orator, pacis via, iiiibus boi»tis. 
Novii et hoc Orieos, huc ultimua aiis Iberi, 
Hoc 8cil bruma rigens, scil el Africa solilms usla. 
Ris denas et quinque simul legaiio iiosira 
Signal in orbo vias, et nunquam sinila iaboi e. 
Cursus erat volucer; uauKiue auou pervi^iiuiio 



SS5 EPISTOU 

q«ia dignaiilf r nrcipilis, saluUitionis orficium pagina A 

liniolanle direxL Ei quia scilis synodalium legum 

csse, ut in rebus qus ad Ecdesiae staium pertinent, 

si qaid fveril dubiiaiionis exortum , ad Romana 

Eedesis maximum sacerdotem, quasi ad capiii no- 

•intn nembra sequeniia recurramus ; ex consenso 

aBiislitum proviiicic Viennensisi * ad sancium ilor- 

Busdan, sea quiconque nunc ille est, papam debit» 

TeBeffationis ol^equium cum solliciludine desrindTi : 

aodire a prxCiix sedis auctoriiaie desider.)nSy quid 

de eflecto directae a se ad Orienlem legaiionis agno- 

▼eiit. Cum ergo, ot dixi, a provincialibus meis con- 

sulor, respondere eiiam ego» ni priorem consulain , 

000 praesomo. Adroiniculo igitur ordiiiationis vesirae 

opos est, ut istud ab otraque parte per onlineoi 

eompleatury ut vel a nobis interrogaiio perveniai , B 

tel id 006 redeat ab exponenie responsio. Non ad 

soloa sacerdotes Ecclesiae peninet slaius : cuncts 

fidelibos sollicitiido ista communis est. Quicunque 

vd quocunque videmur Eccles^am regere , vestram 

10 catbolica reliKione rem gcrimos. Com de fiilei 

regola vel aegrotat aliquis vel sanaiur, nobiscum 

vos aot gaodere oporlet aut gemere. Unde ncc vos 

aliquid de causa qiiam consulo, laiere credeiidiim esi. 

Si mibi soli agcrem, satis interrogatioiii me«e notilia 

vestra sufficeret : nil plus a p.ipa quam a vobis pos- 

somos veritatis audire. Sed Ecclesiariim poscii iiti- 

litas, 01 qux vos ooslis doctor insinuet. Ego tainen 

peeuliaris vesier rescriptum , si dignamini , a vobis 

reculiarios praestolabor : qiio revi^ra, ut dixi, lanium 

milil veritaa Innotescere potcrit, quantum seiiomanae ^ 

nrltis aotistes aoctoriiatis privilegio expeteniibus 

respondisse gaudebiL 

EPISTOLA XXXVII. 

iTITOS VIEKNClfSIS EPISC0PU8 ^ PETRO EPISCOPO. 

Rtiamsi alia causa noo esset qua beatitudinem 
^estram litterario famulatu occursus meae devotionis 
e«peieret« jostum esset vos ab omnibiis excoli , qui 
<^:nione sancta desiderium vestri omnibus intimatis. 
^-^uum quippe est vos expeti non minus sede Ro- 
^na, qula non magis potestate illa, quain vos 
»iuie fulgetis. Cojus reverentise ut debiium est 
liiuiione praemissa , fateor aposiolatui vestro , et 
^^ cnm verecundia, ignorantiam Gallicanam. N<'C 
^^^Iius'es«e poto quemquam simulare qiiod bciat. D 

Bts maris Oceani , bis Ponttca littora vidL 
Eiiropamque Asiamque soquens, d'io limina mondi. 
His etiain merilis soci^ivimus agroen lionoriim. 
Aulica quip(>e comes rexi palrimonia clarus, 
El mea patricio fulsernnt cingiila (ullu. 
Me fiietas, me sancu fides, me fovit lionestas. 
Secla caoanl litulos : nam moribusasira lenemus. 
* Aviii ad lionnisdam episiola, itemque liormiscl» 
^^^ Afitum rcsponsio, postrenio loco a nobis editae 
^^^iil numero 87 et 88, ex qu bus epislulue hujus et 
K^^.tiiifie *>equeiitis inierpiet-tio peleuda e,^t. 

^Raveniiatt, ut opiiior. Eodc u pertiiiet epistola 

^mm iiiperior. Missi.s enim ad Uormisdain legalii, ut 

^2J^ OrienUlis Ecclesiae sialu certi^ir fial, ab t;pi<icopo 

^«vennate, qu;i iier illis fuluruui erai, pelil ui igno* 

^^nuam GaMcanam erudiai. i*eiri biijus in syiiodo 

^manapalm;iri subsciiplio le^iuir bi.s verbis: PetrHi 

^oiwoiws EccUtiw Ravennalis Ime ttalulo nonro^ in 



XXXVIII. S5I 

quam didicisse si nesciai. Qu» inler Romanam et 
ConsuntinopoliUnam Ecclcsiam res agaiiiur, uon 
qiiacunque auctoriUte cognoscimus , sed de rumo- 
ribus magis ac niinliorum varieUle capuuiiis. Et 
ideo, ne forle quam rustici tam negligenles credamnr, 
perinde sanctiim papam et lieatitudinem vestrain, 
* per Yiennenses clericos provincia loia nuoc con- 
aolit, ut qu» vobis de statu fidei com Orieolis parte 
definiu sint, rescripti salubris lumine declaretis* 
Qiila rum magliitros eiiam procul posiiis ultro deceat 
prorogare doctrinam ; coraudum est soliiliiaii cor« 
poris, iit semper prosi>eriutem capitis sui membra 
cognoscant. Quocirca si servis vestris filiis meis 
quos in Id ipsum direxi, tribuatiir accedendi usque 
ad Romam faculus, per duos Ecclesiae iirincipes 
abundabit Gallias erudiri. Quod si forsilan a sede 
vestra quos misimus reverUntiir, vestri apostola us 
fida responsio fiet nobis toiius instnictionis qiiae ad 
cunctos perveniat, plenitudo. 

EPISTOLA XXXVIIL 

AVITUS VIEMKBNSIS EPISCOPUS ^ EUFBASIO. 

Jam quidem per pueros meos litt*Tas dedl, quibus 
scire vos facerem quantiim fratri Imeterio apiid me 
commendutio vesira profecerit. 'l^inien non dobiUos 
eum iiiter iiiitia ponlificatus sui , senioris germani . 
sicul dignum esl, officia curaturum; bas eliaiu per 
ipsum libenter adjeci , quibiis opiisculi mei jain diu 
quaesitum pr.i donem \n manus meas venisse plus 
gaudco. Et quia libellum ipsum , quanium mihi in- 
dicaveral , vobis reportat , spero ul qualeciinque est 
opusculum ipsum, nec varanier editum , nec oinni- 
modis emendatum, viro subliini ac piissiiiio, »i di« 
gnamini , fratri nostro ApoIIinari publicare alque 
excu.(iare digncmini. Cui impium fuerat non lia^c 
a me primum jure cariutis oOerri , si nnn ru sus 
fuisset absurdum , me domni Siilonii filio, inier U 
cundi» patern» delicias, meis temporibus nausia- 
lurum, oflerre etiam de praesumptione fastidiuin. 
Quocirca volnmen per vos temi^eratius ingereiidum, 
si supradictus fraier vel infantibus legi debere ceu- 
suerit , possum per quaecunque magnificcntlae siios 
scripla cognoscere. Si aiilem posl flumina foiiliuni 
patornorum, ut poiius rcor, pauperutem venae te- 
nuissimo rore manaiitis abjecerit, sinc verecundia 
niea suaque iinpieute, sufficiet me reprehensioiiis 

quo totam cauftam Dei judicio commisimtu^ $ubscnp*i. 
Ad eumdem eiiain pertineru conjicimus Theodeiici 
regis episl. 27, iihri iii Variarum, Peiro episcopo 
iiisrripiam Felice con^ule, id est, anno Chrisii 511. 
Quod si verum esi , erraut qiii Peiruui Ravemiateiu 
anle id tempus defuiictuni tra«iunt. 

« Alexium preshyteruin et Veiiantium diacouum. 
Sic enini appellaittur in Aviti litteris ad HormisUain, 
et in llormisd.i* ad Avitum. 

^ Eisi cpiscopi noineii non est appositiim, epi>co- 
pum lameii fiiis^edixerim Arvernorum, ad qiiem et 
bioie suut episiolae Ruricii, qiiarum in aliera digni- 
taiis quoque iiomeu omissum est. Synodo Agatbensi 
per vicarium suhscripsit aniio 50o; interruit Ip^e 
Aurclianensi i aiino5tl. lluiic iiaque rogal ul librum 
siiuin qiii iii ejus manus vcncrat, AiNillinaris Sidouii 
filio receiisciidum iugerat ct excusei. 



i 



3S1S S. AVITI 

Mi« censuram liinc lantumiDodo intellcsisse , si 

Uceat 

EHSTOLA XIXIX. 

AVITUS YIBNTfENSIS EPISCOPUS * DOMHO 
GIIIIDBBADO REGI. 

Qnod semiro coi discossio necessaria credebatur, 
de Viennensi ad Lugdonensero basilicam sub cusio* 
dia desiinaTiyiiroorisetobedientise Toisse manifestum 
est. Naro sicut eum blc inaccnsaturo tradere noir 
pnestiropsi, ita illic Interrogationibus quas audientia 
postulabat, Tivuro flerl procorayi. Gum ^ero et re- 
gula ubiqiie una sit, et eadem seu iropossibilitas seo 
facultas, pro communis ministerii observatlone nos 
maneat ; non ego proprieiatem Lugdunensis et Vien- 
nensis basilicse, sed reTcrentiaro Ecclcsi» utriusque 
tractavi : unde intercessioni ^ facilius de proximo 
svggerendse, qood uirumque nostrom tangere pote- 
rat, prapsens episcopos allegaret. Siquidem in omDt- 
bos locis sanctis, sicut ministerio nostro eadem ca- 
ritas, ita imperio Tcstro aequa potestas est. Ut taceam 
quod servus ipse, a Domini collocutione digressus, 
■on debuit pro concltanda mihi offensa Viennensem 
espeiere, qiy illic positus intra Lugdunensera se 
pomii Ecclesiaro continere. De caosa vero, in qua 
eoram examine celsitudinis vestrae callidus depositi 
negator arguitur, talis conscientia mea esl, qualis 
Deo et vobis In omni actu meo et conyersatione 
monsiralur. Quanquam eliam me testante inierpel- 
liintis siinpliciias, quae ut pii domni dicatis non de- 
viiarer operatione difnteri, qui in ejus consola- 
tlone voloeram, siCbrisium cogitnre putaretur, pro- 
flteri. Quod etiaro 4>raesenti testiflcatione de scrvis 
vesiris, civibus nostris, aliqoi cogiioverunl. Pulsatis 
auiem laboriosisextra ordineinsuum omncm parum 
siabilis dicitur esse responslo. Utrum de me erit, 
suggerat Deos Tobis ; declaret et veriias ; quia qui 
casiigaius a me, eo forte spirilo falsitatis Irasciior 
quo coiitra slmplicem de depositi inficiaiione mentl- 
tur, licet Deo vobisqoe propitiis parum ad defensio- 
nein siiam proficieute commento, doro se a me dicit 
adinoniium ne redderei, diffiieri non potest quod 
a* cepii. Quae professio sua, etiamsi censeatis quod 

* Gausam reddit ciir servum depositi negatorem 
qiii Lugduiio Viennain veiieral, Liigdnnum ad disqui- 
sitonem remiserit piirgatque quod ille se ab Aviio 
diccbai admoniluo ne rcdderel. 

^ Solemni episcoporum inore, qui et pro servis 
apiid dominos, et pro reis quibuscunqiie, miseris vel 
oppressls, apud judices s^ni apiid principes enixe in- 
tercedere solebant. Ennodiiis in viia Epiphanii epi- 
scopi, tum adhuc diaconi : Intercessionum etiam tunc 
certamina proludebat, Nam ubicunque pro remediis 
miterorum episcopi mittebatur impmo , tanla exigebat 
beneficium arte supplicandi^ ul seniirent sibi in causis 
profuixse eomplurimi^ ipsum per se episcopum non ve- 
msu, Plenae sunt exempils sanciorum antistitum 
bistoriae, et illusire iinpriinis est S. Augustiiii, cum 
pro circiimcellionihus Donatistis, atrocia facinora 
confessis, apud Marcellinum judicem, ei apud Aprin- 
glum proconsulem, ut citra mortis supplicium pu- 
niautur, intercedit epistola 159 et ibO, qui et de in- 
t^rcessionuro istarum aequitate ac religlone ambigeuti 
iiaccdonio accurati^simc rescribit ei>ist. 54. 



VIENNENSIS 2aG 

A gra\are me debeal, illum non potest snblevare. Ego 
tamen praereptum vestra; pietatis opperior. Qaidquid 
babet ecclesiola mea, imo omnes ecclesiae nostrac ve- 
stroro est, de substantia quam ^ vel servastis hacte- 
nos vel donastis. Quod inspirante Deo praeceperitis» 
iii quanturo vires habuero, parere conabor. Caeierom 
divinaeroajeslatisaspectus nibil potest offensamsiian, 
quam vestraro aemper tirouissem aftemam. Hoc sup» 
pliciter quaeso, ut infelix ille ad cujos accosatioiiem 
satis sufficit quod excosat, apod jostitiae vestrae anf- 
roos non me faciatsuae infidelhatis sochim, etianisi 
Tiderlt pro vestra commotione multatum. 

EPISTOLA XL. 

iLTlTUS VICMNEKSIS EPI8C0PUS ^ DOHIIO 

SIGISHUXDO.. 

B De festlvitate ad qu.im profectus fneraro snmma 
quidero festinatione reversus suni. Sed quia jam 
duce Ghristo processeratis , la^tificandos, ot de Deo 
credirous» reditu vestro, immodice tamen aitouiios 
reddor abscessu : quod scilicet in ipso succeosurae 
prosporititis regressu, advolvi genibus doroini roei, 
permulcere osciilis maniis, et in saiicto illo pectore 
sedem fidei nostrae adorare non merui. Nec tamen 
dicere audeam, istud mihi peccaio fraodanle 
sisse : ne divinae gratiae quae mihi talitcr vestram 
sentit, reddar ingratus. Nanr curo omnibus generale 
justumqoe sil, in glorix vestrae coltoro qitod debemos 
ambire , illud singulariter accepisse me gaudeo, nt 
ctun pro effectu voluniatum tenere securo a me ser« 
vitii debiium fmpossibilitas non ferat porrlgi, apud 
Tos pielas censeat impendi. Sed ego solus damno 
percellor, quoties consolationl meae Interesse non 
roercor : quoties accensus tribulationoro aestos intra 
me solum, a sermonis Testri refrigerio exc^nsns, in- 
cludiiur : quoties mihi dolores internos medid illius 
maiius experta non confovet. Qni pro[tuendo inier talia 
famulo suo pielate stodens, virtute persisten», cnm 
satis esset si favorem vellet offi^rre, laborem digna- 
tur apponere. Sed praesumo majesiate divina, htnc 
respecto mei sensibus vesiris lenacios adhspsonmi, 
quo eum not>is amor caiholicae legls infudit. Sab 
cujus occasionis sancto praeventu,tum penes ves im* 

« Libera et ingenua professio. Principibns aceepl» 
feruntiir bona ecciesi.-c, qiiae vel donamnt ipsi, vel oi 
donare liceret, concesserunt , ex lege Conslanliui 
Magni. Habeat^ inquit, unusquisque licentiam smuHs- 
simo catholicee venerabilique concilio decedens bananm 
quod optavit relinfuere. CiOd. Theod. deepi8C0pis,elc. 
Defensioiieni qiioque bonorom suliditis suis omnibus 
principes cuin dcbeant, praecipuam del)ent ecclesia 
sticis. In quo regiiin oliin Francorum pietas eiiiliiit 
qui res et mancipia erelesiae eodem se loco ac res CM 
maitcipia lisci habere in Gapitulis suis professl sntil^ 

' Missa ciim Sigismundus ad belltcam quanida 
expeditionem se accingeret, incerturo quo el qnos 
hostes. Qiiod vero illum insiniiat fidem cailiolleam 
cum haec scriberei amplexum jam fuisse, faeil ot 
quae sub finein epistolae de roateria preiiosioriitriii 
phi sermocinatururo se poHicetur,ad liomiliain all 
dere videantur, quaro ab Aviio In 8'gismundi regi 
conversione, sensuuro 8uavit:ite plenissiniam,eiTC^ 
borum composiiione dulcisfiifflaro, ad oopalmi ^^*" 
taro auctor est Agobardus. 





S57 EPISTOLA XLI. SKM 

possibileerltqnemsatcepislissenrafD rejicere, quenn A qnae Unti muneris dono sola mereator illastrariy 



cognoTlstis dominum non amare. Quod superest, 
egressi relices, iie sospites, redite Ticlores. Fidem 
▼estram telis inseriie, provisionem divinam promil- 
lendo admoneie, auiilia ccsli precibns eiigite, jacula 
testra Totis armate. Dabii Deus ut bellorum tropaea 
qra vobis ipse pr^fstiierit, cujuscunque sermonis 
obsequio sub materia ejus quem dndum exsequor, 
triompbl pretiosioris exaggerem. 

EPISTOLA XLI. 

AVITOS TIEfWBHSlS EPISCOPOS * CHLODOVBCO RE6I. 

' Vesirae snbtililalis acrimoniam quorurocunque 
ftclilsmaium sectatoressentenliis suis.Tariis opinione, 
diversis multitudine, vacoisveriiale, Gbrisiiani no- 



qood non desit et reliquo orbi claritas sua. Siquidem 
ei occidiiis partibiis in rege non novo novi jubaris 
lumen effulgurat. Cujns splendorem congrue redem- 
ptoris noslri naiivilas Inchoavit : ul consequenier eo 
die ad saiutem regenerari ex unda vos pareat, quo 
natum rederoptioni suae cceli Dominum mundus ac- 
cepit. Igilur qui celeber est natalis Dominiy sit et 
vesiri : quo vos scilicet Cbrisio, quo Cbristos orlus 
et mundo : in quo vos animam Deo, vitam prassenii- 
bos, famaro posteris consecrasiis. Quid jam de ipsa 
gloriosissima regeneraiionis vestr» solemnilaie di- 
catur? cujus ministeriis eisi corporaliter non accessi, 
gaudiorum tamen commonione non defui. Quaiido* 
quidem boe quoque regionibus nosiris divina pieias 
minis visi sunt obumbralione velare. At dum siaius B gratutationis adjecerit, ol ante bapiismum vestrum 



nostros aeternitati commiitimus, dum quid reciiunus- 
quisque sentiat futuro examini reservamus, etiam in 
praesentibus interlucentis radius veriiatis emicuit. 
Invenit quippe tempori nostro arbilrum quemdam di- 
vina provisio. Dum vobis eligiiis, omnibus judicaiis, 
vestra fldes nostra victoria est. Solent plerique in 
bac eadem causa, si pro expetenda sanitate credendi, 
aot sacerdoium bortaiu aul quoromcunque sodalium 
soggestione moneantur, consueiudinem generis et 
ritum paiemae observationis oppoiiere. Ita saluti 
nnceniem verecundiam praeferenles, dum parentibus 
in incredulitaiis custodia inutilem reverenliam ser- 
vant confiieiitur se quodammodo nescire quid eli- 
pnt. Discedat igitur ab hac excusatione, post talis 



ad nos sublimisslmae humilitatis nuiitius pervenlret. 
Unde nos post banc exspeciationem jam securos 
vestri sacra nox reperil. Conferebamos namqUfS no- 
biscumque tractabamus, quale esset illud, cum adu- 
naiorum numerns pontificuro, manu sancii» ambitione 
serviiii membra regia undis vitalibus confoveret: 
cum se Dei servis iiiflecteret timenduro gentibus ca- 
put : cum ' sub casside crines nutritos salutari gaiea 
sacrae unciionis indueret; cum inlermisso tegmine 
loricarum immaculati artus simili candore fulgerent. 
Faclety si qoid creditis, regum florentissime, faciet, 
inquam, indumentorum ista mollities, ut vobis dein- 
ceps pius vale^tt rigor armoruro; et quidquid feliciias 
osque buc prasstitit, addet binc sanctitas. Yellem 



facii miraculum, noxius pudor. De toio prisc:e ori- C vero praeconiis vestris quiddam exborlationis adne- 



ginis stemroate sola nobiliiate contenli, quidquid 
omnis potest fastigium geiierositatis ornare, prosa- 
piae vestrae a vobis voluisiis exsurgere Habelis bo- 
norom auciores, voluistis esse melioruro : responde- 
tis.proavis qood regnatis in saeculo, instruiiis posteros 
quod regnatis in coelo. Gaudeat ergo quidem ^ Grae- 
da babere se principem legis nostrae : sed non jam 

■ francorum ad quem Theoderici quoque regis 
Italiae duplex apod Cassiodorum est epistola, libro ii 
Variarom, 61, et libro iii, 4, sed utraque Luduinum 
vocat. Prior autem buic nostrae snppar, si leropus 
speetetur ; scripia videlicet post vicioriaro Alaman- 
nioam, qoae Clodoveo fldei Christianae occasio fuit, 
etb^ptismi, cujiis bic pomparo Aviius elegantissiroe 
describit. Di>cet porro, quod hactenus if^Qorabainus, 
in ^igilia nalalis Domini celebratum, non in vigilia 
Pa!ic£ae; qnod Hincmarus Remensis falso sibi et re- 
rom nastrarum scriptoribos persuaseraL 

' Avittts in hac epistola Clodovei baptismum gra- 
phiee deacribens, baud meminit ampullae coelitos de- 
Hjisss sacro cbrismate oppletae, qoo Clodoveosa 
saoeto Reriiigio perunctus fuisse fertur. Neque vero 
olbm hojusce rei admirabilis meniionein factara 
feisae Gre^rio Turonensi, Predegario aliisque vetu- 
stioribus Francorum bistoricis comperimus. Quo 
qoidero argomento negativo uluniur noniiulli criiici 
reeenttores ad hujusmodi prodigii veritatem iiifir- 
mandam. Verom bis occurrit V. C. Dn. abbas de 
fert0t in disseriatione sic iuscripta : De la $ainte 
AmjMuU coneenie h Reims fM)ur ie sacre de nos 
Aofs. Exstat autem haec dissertaiio iii Miin, de CAcad. 
iet Ineeript. tom. U, pag. 619, iii-4. Diequisitionem 
quoqoe de Ampulla Rememi atitea edi<terat Jo. Jac. 



ctere, si aliquid vei scientiam vestram vel observan- 
tiam praeteriret. Nunquid fidem perfecto praedicabi- 
mus, quam anie perfeciionera sine praedicatore vidi- 
stis ? an forte humiliiaiem, quam jam dudum nobis 
devotione iropenditis, qui nunc priroum professione 
debetis? an misericordiain, quam soluiis a vobis 
adbuc nuper populus captivus gaudiis mundo iiisi* 

^ Anastasinro imp. Christianum illum quidem, sed 
non salis orthodoxum. Roms vero et in iiaiia rex 
Theodericus, ct in Gallia Wisigothorum Alaricus, et 
Gundobadus Burgundionuro, Ariaui prorsus eranii^, 
itemqueSuevi, et si qui alii in llispania ; in Germa- 
nia autem et in Britannla, adhuc pagani. (jt non in- 
inrii siul, qui posi Clodoveum, qui primus omnium 
D in Ecclesia caiholicus rex fuii, regibus Francorum 
primuro inier Cbristianos principes locum vel boc 
nomine deberi asseveranL 

Chimetios. Uac item de re verba facit Hadrianos 
Valesius tom. I Rer. Prane. lib. vr, pg. 260 et seq. 
* Francorum reges intonsos perbibent bisiorici. 
GreEorius Tiironensis Hist. Franc. lib. vi, cap. 24, 
de Gundovaldo ; Hie^ inquil, cum natue eseet in Gat^ 
liiSf et diligenti cura nutntus, ut regum istorum mos 
est, crinium Aagellis per terga demissiSf eic* £t lib. 
vui, cap. iO, de Clodevecho interfecto quemdam 
Isia narranlem inducit : Ctim ignorarem ait, quisnam 
esut, accBsarie prottxa cognovi Chlodovechum esu. His 
consona refert Agaihias Scholasticus lib. i de Imper. 
et Reb, gest, Juttini imp, pag. 14 edil. Paris. Qua ile 
re videsis Mim. de l^Acad, de$ Inscript. tom* YIU, 
pag. 487, 488, edit. in-4. 



X59 S. AVm TIENNENSIS SCO 

DiMi, lacrymis Deo? Uiium ergo, qiioJ veremtis au- A <let». quid aftsiilue cupereai, vel com poetibiUtM 



feri : ut quia Deus genlem vcslram per voi ex lulo 
Bnam faciel, ulierioribus quoi|ue geiilibus quas in 
iialurali adbiic igiioranlia consiiiulas nulla pravorum 
dogmaium germina corruperuiii • de bono ibesauro 
vesiri cordis lidei semina porrigaiis; nee pudeai pi- 
geaiqiie, eiiam direciis in rem legaiionibns, asiruere 
paries Dei, qui lanlum veslras ereiii. Qualenus ex- 
lenii qooque popiili pnganorum, pro religionis vobis 
primiius imperio serviiuri, dum adbuc in alios viden- 
iur babere pruprieiaiem , discernani poiius geniem 
quam prliicipem. Nulla igiiur pairia quasi speciali 
Mde sibi viiidicei lolis quus bonorum gradibus aiiol- 
biis : consiat vos esse, quo coinmunis uno solis ju- 
bare omiiia perfruuniur. Vicina quidem plus gaudent 



perroiiiii allego. Vos nunc cleaienilssmio com iw im 
principi quid velleinus asseriie. Insinuaie atieaiiiis 
obedieniix famulaium, quem nunc in ofisequio, aaoi- 
per kabemus in voio. Suggeriie ac pariier eomnea- 
daie, ab amaiore vcsirodomno et paire oieo impie- 
lara, me iniercedenie , principalis reverenii» junio- 
nem. Clieniis vesiri viri illuslris Laareniii illos 
siudio meo reddiiiis addilur regioni. Miseramot dv- 
dum in parenie famulum : ecce adjicimiis in Olio 
famulaium. Qiio uno vobis direcio, qualiier cum allla 
agaiur adveriiie. Superesi ui prsfalos milet vesier, 
cujus proles ei illic gratiae vesirae porrigiiur, ei binc 
palrias reservaliir, commendaius vobisaludio meo, 
ipse commendei quod vel de illioa aobolis adeptlona 



lumliie, aed non careni remotiora fulgore. Quapro- B i^ conipos, vel de isiius qu» nobiscom redii prospe- 

pier radiaie perpeiuum prsseniibus diademaie, at>- riiaie securus est. 

aeiiiibos majestate. Snccesstts feliciuin triumpborom 

quos per vos regto illa geril, cuncu concelebrant. 

Tangii eiiaro nos felit ius : quotiescunque illic po- 

gnatis, vtncimos. Inier baee umen caibolice religio- 

nis aflfecturo servai in vobis cura roiserandi : ei in 

apice reruro omnium •gobemacula continente, non 

minos eminel sanctiias quain potesUs. Ex qua uiique 

faeiUDi est, ut dirigi ad vos servi vesiri • viri illo- 

airis Laorentii filium principali oraculo juberetis. 

Quod apud domnnm meum, suae quidem geniis re- 

getn, sed miliiem vesiram, obtinuisse me suggero. 

Niliil quippe esi in quo servire tion poiesi. Coiiimeii- 

dat directum : congaudi mishO, invidi vos visuro. dii 



EPISTOLA XLIIL 

AVITUS VlEKNEmiS EPISCOPDS ^ CILEMO SlllATOai. 

Con<iUt non niinus desiderii mei esse quam debitl, 
oiofficia quae merito iuelyiaB roagnilodini orlNa devo- 
ius iropendil, a me qoi graiiae ejos jam dodom iideor 
obligaius, specialius excolanior : maxime coro oppor- 
tonam nonc ocdasionem favor divious olMolerii , in 
qua iroperio celsiiudlnis suae plena meruerim devo- 
iione servire. Qitapropler cultoris vestri viri illoafris 
Laurentii niium, quem ad mundum sunm diiigl Ju?aio 
reverenda praecepit, magnificentiae vestrc prae'arto 
largissiniae sospiiatis honore commeiido. Angeie 
stodio defensioiiis qiiod voluislia animo pieUtia. b 



iiiiiius compuianduiii est ad uiiliuiem, pareaii pro- G regione expeiii palrero, in vobia reperlat patemlu- 

Um. Tuimiui etiam cum prole susceptom. Qoi vobis 
licet satis slt debiior per bonorem , plua Umen iad- 
piel debere per sobolem : quod per vos poiieior pro- 
prii affecius aolaiio, compensaiums erga vos affe- 
etionis experimenio. De caetero aotem , qoaniom ad 
fideles vesiros pertinei, exspeetaiam semper mplmos 
juasioiiem, opumus obedieniiae faculutem. Voe pro- 
pilia diviniuie praesiaie , ui Romanam sob gtorio^ls- 
siino principe nosiro proaperiUiem , in cojoa apica 
digna bonoris arce folgetis, um sereniute aermonia 



prio restiiui, quam patri omnium praesenUri. 

EPISTOLA XLIL 

AB AVITO EPISCOTO DICTATA ^ SUB IfOVmS DOMm C. 8. 
« AD VITALUMOM SENATOREH. 

Qoanium pertinei ad digoam jodicii vestri inte- 
griuum, qooscunque honoraro privilegiis erigiiis , 
Roroanos puUre debetis. Ex bac.ergo fidiicia, non 
conveiiit ui ex toto credanlur absenies , quos eisi 
pairia separat, miliiia repraeseoUt. (Jnde quod solum 
valeo , sed utiliUte officii animum devotionis i »sien- 



• De qno iterom in duabos proximis episiolis. 
Ilniic od pairem redire cum cuperei Anasiasfus, 
Clodoveum interceasorem adliibuli, ui euin a Gun- 



nos comes Areobindae iribuit, non Viiaflano. Qol 
mortiio Undem AtiaKiasio Gonsianilnopoli ab Josiino 
rev(>c:itus, ac magistor militiim ei eoiiaol eiillega 
dobado repeurei,.apud quein capiivus obses, ui reor, .. Rusiioo crealu», sepiiino mense sui eonsulatos vol- 
pro patre tenebjiur. ^ iieribus ronfossus in palalio inlerfeetoseei, Mlei. 

xni, ui Marcelliiios ideiH iioui, boc esl aniio Gbruii 
5i0. 

^ Eadem inflexione qua Gelvri ejusdem filiom epl- 
siola 35 dixii proGeleris, quod Graeci quttqoecAt^ 
dicuni. Fuit hic magister officionim , notus expedi- 
tione Persica, ciii, ut Procopiiis lib. ii scribii, inter 
caelcros duces pra^fiiil t£v iv ttocWiu TocyfMcrtiy «^ 

vo/AJxaviv. Nolus ei discriinine quod ad ii , com aJ 
pl;icaniium populum Trisagii cauia efferatum, mls^oi 
ess<t ab Anastasio , ul Marcellinus comes in Ckre- 
iiico narrai, Paulo et Muscliiano coss. Sed et couso- 
latuin cum Venaiitio Liberii filio Gelerem gesaiaae 
Fasti fidero faciuni, et lionarum pariium fuisae ieat»» 
iur , tum llormisd£ ad Gelerem episiola 34 , tum al« 
lera Geleris ipsius ad Uoriiilsdaffl de pjce inier Ec- 
clesias composiia. 



pro . 

^ Sic el iii episiola 8i, $uk tiomtM damni regh 
C. 8., id est coniiiis Sigismuiidi. Sigisniundi enim 
regis nomine dicuum , alque iii ea loqui Sigismun- 
dum, hinc apparet, quod Gundobadum patrem suum 
vocal, a quo AnasUsii, ul dicturo esl, de Lanrenlii 
ttlio iinpleu fuerat jussio. Quare, si comitem boc 
tuco dixil, ul iu epistola 7 patriciuni Sigismundum, 
inter cxtcro» bonores qnibus exteros reges ornabant 
Uoinani , comiiivam quoque delerri solium intelli- 
geiidum est. 

e Pairicioli filium , Asparis nepoiem , qui fidei or- 
tliodoxae, syiiodique Glialcedonensis tuendae stu.ii(», 
ut aucior est Vicior Tononen^is , bdsteni se Anasia- 
sio palaro exbibuii ; et cuin is de Trisagio insaniret, 
pro eo imperator acclamaius est. Theopbaues in 
ChronicO, rov ox^ov xorra^oonrruv AvaoTa^ito), xoi 
kaXov ^vikka oirouvreav, BcraXtocvo^ Bi avr&v tv^ vifMvv 
rwv mnwpdxQfUf quanquam boc posterius Marcelii* 



!MI EPISTOLA XLV. SA*i 

migQSii f quam digiiitatis veslrx rcscripio Dkercamur A >iini, manuuB vcsiram, qua pius, paiemain declaiiia« 

lionem, qua maxime, baereditMriaro benigDitalea. 
Scripsistis igitur, Cliristo prsstante, jan reduces, 
onnia tuta esse, circaque vos dignationem domiii 
regis Alarici illaesam et pristinara permanere. Quan- 
quam ego censeam , quod posl quamcunque uuiatio- 
nem, gratia talium personarum ita sine augmeniu 
non redditur» sicut sine periculo non fliiitur. Volunt 
enlm quasi saiisfacere iniioceniiae lacessitac, lumque 
eligunt credidisse cum cernunt : el sic eis conscien- 
lia nostra sufOcii, si scieutia sua testis accedii. Ego 
lamen nuniio vestrae, imo nostrae securiiatii accepto, 
ecce Deo teste loqiior, in lacrynias miilas laetilio,* 
praeleriiorum recordatione prorupi. Auimum naiii- 
qoe, ul ail vesler poeu {.Eueid. ii), subiit cari geiii- 

Itinid eiiain in lioc ipso adolescente quem dirigiiis B ^ris imago, ut memoria retracia?i, usque ad nosiras 

Itle monsiraiur, dum cogii:intes in neulro quidein 

eaiiiundum, sed in ulroque mcrcedem, quasl fobis 

ttQtrisiis lilium , ei qnasi palri reddiils^utritum. 

EPISTOLA XLV. 

ATrrOS YIBIINENSIS F.riSCOPUS ^ YIRO ILLUSTRI 

APOLLI.iiAhl. 

DtQ esi si aut verbo meo crediiis , aui de affecla 
iDiiiio digna sentilis , quod lilteras aliqiias veslrl 
Simere desideraiis, plus tanien officii mei offerre cu- 
friebam, qiiod in persoii» vesira, dileclinni priinum, 
ddnde necessiiudini, ad ultiinuin dignilaii a me de- 
iieiiiur. Non seinper debeinus occasionibus com- 
■neanliim solvenda cominiiiere : quia licet et ipsa 
nnbis opporiuniias porliiorum propier fruqueiiiiam 



EPISTOLA XLIV. 

nmS TlBIflfENSlS EPISCOPUS * DOMNO SIGISMUMDO. 

Si Dt digDaoiini eredere loqui possem , iiitporiuue 

tui obslreperet Graecls aDribus sermo Latinus. At 

cum in liDgoa Doslra boc Diagis abiturum sit iQlelli* 

glbile, quod minus fuerit expoliium ; in litieris quas 

per ooiiservum meum oflerri praecepisiis , possunt et 

fitia cum securiiaie diciari. Ipsi certe quid veiiinus 

dicere quocunque scrulenlur intiTprete, ego in aflacu 

eonsueio dignatione plus , si dici poiesi , quam piis- 

simi diimni eiperimenio interpretanie cognovi. De 

reliquoy Clirislus fobis pro perseveraniia graiiae 

qiiani pcculiaribus servis servalis , vicem rependat. 



quamiiliet dispari professione personas , qnamdam 
* parenlnm comrounium sortem pariliiaie laboruui 
Invidia eksequenie perduci. illa umen in Dei nomine 
eiiam nobis suppetil , quae illls consolatlo fuii : quod 
1010 aemulorum nisu , loto circumlalrantis undique 
iiforls denie teniaia , quotiescunque appeii visa est , 
criminationi snbjacuil familia nostra, non crimini. 
Quoniam si vos a palre vesiro Arcbadio didicislis , 
▼irom saeculo mililaniem minus inter arma qiiaui in- 
ler obloquia periclilari ; nec ego panim exempli a 
Sido\iio meo quem palrem vocare non audeo , qiiaii- 
lum clericiis perpeli possit .'•ssumo. Qiiocirca illud 
Diviniias trihual, ut nobisquam novnm iionesi laiia 
objici , tam nos nuila noviias merilo faciai aecusari. 
debeat e>se voiiva , necesse Uinen esl utilh sollici- C Sed desisUI nuiic laeliliaB tempoie, amaritiidinis ex 



tttdo praeceilat, i|U« se appelitu proprio, sine inlcr- 

venin alien» Deressiiaiis insinuai. Hujus obseqnii me 

obnoxiuro scieiiSy intercliidi redbibitionem jusum 

iajQsto obstaculi praepedientis obice jamdudum taci* 

u» ingemiscelNim. Pervenerai quippe, non ad noti- 

tan laninmmodo, sed ad moesiiliam noslram, dis- 

^ti fumos iDceDdli, quod sanciam ac siinplicem 

innoceQtiam vesiram, velut de efletis cineribus, con- 

iontio procellosa ventis mendacibus sufflans, in 

CMisn movere teniaveraL Ob quam causam vere- 

IttQiir aDileiatis vestrae sarcinam voio libaminis 

*l|nvare , el mceroris augmenium pro consolatioiie 

^^Hiaiiitere. Sub biijus ergo amblguiiatis nubilo 

ci^Dliita exspecUtione pendeniiLus , liileras vestras , 



opporluniiale sermo perslrictus : quin polius ineplia 
varanlis audaciae unde rideaiis exhibeat. Ante ali- 
quoi menses datas ad amicum queindam communem 
magnificenllae veslrae lilteras vidi, quibus salulalione 
praefaia, In episiolae declamanies parte succidua» 
scril>ebatis ^ placuisse vobis libellos, quos inter oc- 
copaiioiies seria el niagis necessaria conscribeiidi , 
Dibilominus lanien de spiriialis bisloriu; geslis eliam 
lege poeniaiis lusi. Hic nunc iiihil falso , nibil assen- 
tatorie me loqui , coram sinceritaie veslra imprecor 
testem Deum , tantuiu me tiio judicio deleciaium , 
▼elull si auribus domni mei patris tui mediuta con- 
fessus, cnjtiscunque laudis momenio sub censore 
donarer. Primum nam<iue gaudebam , quod sensuin 



*cnuiiaiis prisiinae, pieutis expertae, inopinrinti milii D vesiriim huic liberius quam alteri pandebatis. f>eiiide 
^ obiulit. Recognovi illic, qua satis deieciatus quod agnoviy vos aliquod bonum deeonatu frateiDi 






l, opiDor, Avitus nomine Siglsmundi, non 
loperiores lilteras ad Yilalianum , sed proxi- 
Jl^eiiam ad Celerem. Ad lia*< ergo m Grxciam , ut 
^ineeb auribus obsirepant, abiluras alludit, et Lau- 
'tmii filium pairi redditiiiu graiulaiur. 

^Sidonii filio, sl recte ad episiolam 22 conjeci- 
*ii,cnB is ab Al»rico rege apud quem delalus fue- 
ni«ilbe>a gritia redii^sel. 

*llox, ofptti riM tit fimulia noilra, Taoia eral 
Aviii laniiiaB rom Sidou aiia eonjunctio, uteamdtrni 
tot, vicissimque nomina traiisferai el cominutei. 
Ur ergo Sidoniuui patrem suum dicat Aviius, aper- 
Isn est, quia is |ialer fuit Aponiiiari.s. Arcliadius 
vero quem ApoliiDari patrem aniiigity quis fuerit. 



ant guae obloquia passus sit, quaerendum esi. Nam 
de Sidonio ex ejos viia ei episiolis paiet. 

^ Placuisse Apcillinari poemaium suorum libros 
gaudet, de quilius Irepide in epistola 53 illius judi- 
ciuui exspeciabai. Nec iminerito : hidonio enim pa* 
Irc non indigntis fiiius, ad qiiem serihens Kuricius 
lib* II, episi. 25, Cujhs voSf inquit, eue fitios non 
iolum generosiiate prosapiar^ verum etiam el etoquen- 
iUb fiore^ et omni virtutum qenere comprobatis, Ef 
posl alia : Quem si divina clemenlia us49ue ad hoe 
tempus superesse voluisset^ sicut jam tum d$ vestra 
imiiatione toitabatur^ iia nunc de perfectione yauderet ; 
eum spem ad rem cernerei perveuiise^ nec sibt inViderei 
asquaUmf quem optaeerai esse meliorem. 



t53 S. AYITI 

operls noa minot ?elle quam eredere : certe meritis 
dictionis non qnanlom Tolebatis inventie, supplere 
TOt foto quod Don poieratis implere judicio. Libel- 
lum tamen amiciis, qui ul poto ad vos pervenire 
fecit, non de librarii, sed adhuc ex notarii manu, 
adeo mihi inemendatum crudumque praeripuii, ol 
DOii facile denotes, auctoris magis scriptorisye vitiis 
irascaris. Quapropier opusculnm ipsum iu membra- 
nis redactum, nec adbuc quania volueram correclio- 
ne poliium,ne moram desiderio meo faeerem, cele- 
riter destinavi. Si revera non solum amantiDos, sed 
et judicantibus vobis placet, quoniam apud exlraneos 
fone iion deerit quem audacis conatus langai invidiay 
abunde mihi sufflcil, ut vos quod copio sentiatis , 
quia sicut non minus ad meam quam vestram glo- 
riam pervenit, communis Sollii opus illustrare : iia 
vobis , lavente Cbristo, militari aciu magis uiagisqoe 
iloreniibus, si in miniinis subtilius atiquid dignum 
leciione conrecerit , eiiam sine me quuUcunque Ar- 
cbadium nou puderet. 

EPISTOLA JAM. 

AVI1US VUE.N1IEMI1S EPI8G0PUS * VIRO ILLUSTM 

JUHILLINARI. 

Comnuni quidem scd veraci sermone vulgatiim 
esi, quod sesemuluae dilectionis inluiiu concordaii- 
liuiu cernunt moius animorum. Paiet iiamque , tam 
unam nobis soliiciiudintm nostri esse, ui litiehs 
qiias harum poriilor iilius nieusaiiulit, ante si bene 
Dietiamini responderem, quam venirent. Nam in pa- 
gina fainulaius quam per meos ex causa direxeram , 
et gauUium de vestra pro>peritate concepium plus 
aifeciionibus quain sernionibus exbalavi, el iiecessi- 
taiem uostram patrumqueconimunium, mixta lacrj- 
mis exsultalione perslrinxi. De cxtcro aulein , tri- 
buat diviua misenitio , quae spem reparandse prosa- 
piae in personae vestr» bonore constiiuit , et secu- 
lurae posieritatis nostrae te uno geniiore e.iam nos 
patresesse concissit, ut calcatis jugiter, prospe- 
ranie successu , inimicorum conjuratione et perti- 
doruin livore, primus victoriae vestrae gradus sit, 
Integritaiem in conscientia reponeie, secundus cum 
discutitur in audientia comprobare , teriius crinii- 
nanlibus post senientiani pepercisse. Torquealur 
aniinus eiiam pro indulgentia sibi coUata bostis op- 
pressi , ct dupliri nostru bono, supplicio suo, cuui 
vos geniuerit non posse decipi , doleat posse mise- 
reri. Sic potestaii vesirae ad boc tantuin redditus ne 
periret, dum oblaLn ultro veniae amarus irascitur, 
vitae quodamuiodo suae invidere cogatur. De reliquo, 
domiue semper piissime frater, cura pectoris mei, 
poinpa generis tui, fer paulisper trepidantem fraier- 
oae admonitionis ineptiam. Cavete atiente a malis, 

« Eidem Sidouii filio, de re eadero , id est, de pro- 
spero exiiu discriininis «|uod upud Abricuni rcgem 
adierat : nioiieique porro , ut iniinicorum dolos el 
in^idias jaiu expertus, eas diligentius caveat in po- 

ateruin. 

b Senatori, non in Italia, vel in GraL*cia, ut pleri- 
quebiiperJorum, sed in Gillia, et in aula regis Hur- 
i{UDdiouum« nobili uraiori, cui pro suscepta tidei ca- 



VIENMENSIS tU 

A 61 llngoarum mordadom dolis sibilantibvs , blandi* 
menta venenaque machinantibus, doctius post expe* 
rimenta non credite. Nec minus vos solertia factal 
cautos , quam innocentia pracstat aecuroa. Siquidcm 
inlercluso probis explorandi nocendique adiiu , vel 
ob boc gratius debetis debellandis eorum conaiiboi 
laborare, quod ultionem divino judicio reservanles, 
debellttis semper statuistis ignoscere. Quanquam, 
ut supra jam fassus sum, noo ex toto UDpuniuia 
abeal quem gloria lacessisiis. 

EPISTOLA XLYII. 

AVITUS V1ENNEM$IS EPISCOPUS ^ VIRO ILLOSTRi 

HERACLIO. 

Dum incessabilis de amicorum fide ac saliiie cora 
mibi esl, noper prosperitatis vestr» inier prima 

B sollicitos agnovi, qood cum familiari catholico epi- 
scopus tacere non debeam : fructum tamen in vobtg 
mercedis taliter acquisite, non tam verbis valeo 
exaggerare quam gaudiis. Naro nisl vos a praeeonio 
vestro maiiiriiate senatoria temperatissiini podorts 
frena cuhiberenl, effeetum certamiiiis gloriosissimi 
forsiian lingua digne laudaret apud proprios, qiiae 
mirabiliter convincit adversos. Habuistis igilur, ot 
audio, cum rege tractatum, de quo, quantom com- 
peri, quia non se ducebant lenibus, transistis ad pra> 
liuin. Discussus esl uutu divino, qui coelis dudum 
notus, jam ei homiiiibus appareret religionis asser- 
lor. Oi s;i*ciilaris cloquentiae ponipis assuetum, el 
fluentis extindantibus Romuleae profunditaiis irriguo, 
alacritate debita missam sibi de supernis materiam 

G dignae disputationis arripuit : et (acundiam quae cum 
interfuit, aui describendi mundi jncundilatibos, aol 
regalium trinmplionim praeconiis patrocinabatur, obi 
primum roelior pars poposcil , astruendae veritati 
servire iion puduit. Itaque sicut alias laudando regem 
reddidisiis Caesari quod Caesaris erat, ita bic ul red- 
deretis Deo quae Dei sunt, nec Caesari pepen-isiis. 
Qu.ipropier habet blc in vobis, etsi non sequitor, 
potestas regia quod miretur, quae se aliquoiies de- 
clamaniibus vobis, nunc eviden^ius sentit ornatam. 
Siquidem nescire vos assentationis illecebram, ciim 
res adnionuit , etiam resistendo aonstraslis. illos « 
igitur denotet sapienlia potestatum, facile buman s ^ 
fidem po->se muiare, quos divinis vident lerreioi^ 
praeponere. Caeterum coxnosci in promptu est, cosio- — 

D dein primaruin parlium etiam quae sunt residoa ser—— 
vaturum. Ilaec igitur dicta sunt cum de ^aeculari parteM 
tractamus. Si vero ad sacerdotum causam venilor^ 
quorum adbuc non augetis scholam, susiinelia injo — 
riam, atque ornandam contubemio prius InformoliT 
exemplo ; quis horum vos, quis, inquam* nesciaiy W 
certameu bujus spiritalis palaesirae, non 



tholicae coram Gundobado defensione, episcci|ialeai 
catbedram vaiicinatur. Quod si vaiiuin aufturium iios 
fuit, lieraclium hunc opiiior eplscopum illiini Trica* 
stinensem, cujus nnmen in coiiciliis aliquoi siibnoiN 
tom certiimus, ut iu Carpentoratensi ei In Araoii* 
cano, et Vasensi ii, ac deniqiie in iv Aureliiineiisi. A4 
euindem i^cripta item epistola ^, cui sobdita om 
ipsius r« sponsio. 



SG5 EriSTOI.A XLIX. 2G6 

jgn.iros lcgis, sed sub longo salalaritim mcditationum A facoam, vcteri obliiterata, quo! ita se circumdacils 



gymnasio pervenisse ? Quocirca novum sit aliis, vos 
■eeessitatem belli bujus a perfectione ylrtutis ordiri ; 
igo autem in cujus animo caritatis arcem teneiis, 
Jam dudum incuncianter agnoveram, ad catbolicos 
seosus intuendos per studinm, tuendosque per ver- 
bum, probato iu vobis devotionis ardori non lam 
desideria deesse quam tempora. Quapropter fainulatu 
salutationis oblaio, pastu quo mentem vesiram jejuno 
corpore satiasiis, signiHcans ciiam roe refeclum, 
unde paiicula baec saturitatis mea: graiulaiio eructat, 
Deom quod restat exposco, ul cui prxdicaloris om- 
eiam jam imposuit, bouorem subjungat , et quod 
eiercetnr aciu, ostendatur ct balitu; nec docilem 
sed doctum, nec discentem sed doctorem catbedra 



Irridebat erroribus, ut salva respondentis libertate, 
propositionis praviias exitum non baberet, et ex pro<- 
priis instrumentis in jugulum soum resistenti arma 
suggereret. Quid inuliis? pagina quae legi coeperac» 
ad silentium conferre se maluit : ut oinnibus proba- 
biliter innotescat, quam sit divisa, quam facilis, 
quam spernenda persuasio, qux excogitatis multipli- 
cibus argumentis divin?e inslruclionis inopem torbare 
non vaUiit. Ilxc itaque replico, ut quidquid est quod 
in causa Dei placcat , vobis procul dubio sentlam 
ascribendum. Eniinvcro in propatulo babetur, qaod 
me sic olim collocuiionis vesirx lima componit,om- 
nisque in eoinmune praeciicationum vestrarum caltus 
inuberit, ui sedes illni cui vos contulit coeleste judi- 



soseipiat. lu qua,velut triumpbatore conspicuo ser* B cium , mulium administratori muneris praeslitissey 



lii gloriac victricis evincto,inter acclamantiim gaudio 
consonas v:>ces, quantus in clypeum assurges, ciiam 
nolens asiipuletur bostis experius, nunquam inveii- 
tams quod de qualitaie meriii contradicat, sed habi- 
larus semper de praelii inaequalitate quod timeat. 

EPISTOLA XLV1I1. 

RESCRirrOM V1R1 ILLIISTRIS BERACLll. 

Utinam mihi subinde contingat ut alloquii vcstri 
fecuiiditate augear, erudiiionc corroborer. Duplicis 
siiaidem gloriae (ructus tali succedit eventu, dnm ci 
fldes tepore marcida ferventis bortaminis calescit 
ilaiu, el ingenium iiaturali paupertate jejunum 
perspicoi caltoris o\\c dilescit. Undesi dignamini, 
cainitante salutationis orficio, maximas gratias rcferre 



sed non niiiius in admiiiistrantis persona meruisse 
videatur. Incumbe crgo orationi , domine pectoris 
mei, et auxilium Dei, quantum pro te tam pro omni- 
bus, sicui facere consuesii, pius et pervicax tutor 
implora, ut fidci murus nulla oppugnatione quasse- 
tur. Procurandum aulem est ut filios alumnosqae 
luos vulgata indesinentcr casiigalione tuearlSy et va« 
lidissimis doctrinae armis, sicui lcgimuSy tecam vin« 
ccrc cogas. 

EPISTOLA XLIX. 

AVnUS V1EN!«ENSIS EPISCOPUS * VIUO ILLU8TRI 

ANSEHUNDO. 

Plurimum miror quod persona pro qua intercedere 
dignamiiii, mibi Lugduni posito sola negaret crimen 



praesamo, qaod responsio inea apud principem ba- C quod univcrsitas conclamabat, et pOit ad hoc resipi< 



Hta, et ad vos ul indicastis rumorc perlata, compe- 

leos judicium, non cx meo orc, scd ex vestro amore 

promeruit. Quanquam praccclleniissimus princeps, 

cara sit ad invenlendum igncus, profluus ad dicen- 

dam, ita sensus scruiatur bumanos, ui semper con- 

miibus miiissiiuo parcat audiiii ; tamen laboris inei 

teriem amputato sequore prolixiialis insiuuo. Labo- 

rein inquam dico, quia procellas inopinalis flatibus 

Irraentes imperiius nauta vix siistinct. Ergo cuin, 

Dei l>ciicficio tandem cessanie taedio, tran:|uillitas 

fiblica rediisset, quasi mutaiis diucastris destinatum 

certamcii inveni. Semper cnim ignavas iinbellcsque 

personas petulaniior conflictus aggrcditur. Primum 

^udeoi e dlversa parte pruprii luciaminis sermo 



scendo pervenit, ut vobis pro vcnia supplicaret. Quod 
si simpliciter petit, constat bominem etiam reatus 
ordinem confiieri. Quocirca licei in omnibus causis, 
pro dignatione quam mihi impenditis, libenim non 
babeam aliud facere quam jubetis : non possum la- 
men, quia sic vobis visum est, rcmissurus nisi prius 
exapgerare quod doleo. Scit enim pietas vestra, et in 
ecclesia legi frequenier audivit, in ipso aduherii malo 
quantos Scriptura divina gradus exprimat. Primo 
fornicandi lapsu peccavit, qui reminam conjugio ca« 
rentein libidine inflammatus appetiit. Secundo quo 
pcjori, qui furto snper cuncta damnabili simplicis 
tori pudicitiam vlolavit. Gumque nihil gravius hac 
injuria liumanus auimus putei, vos conjicite qualiter 



iMusit. Deindc velul ab insidiis repcntinis fusiis est ^ coelestis justiiiae castitas movcatur, ^ si sponsam 
vomitas iransmarinus. Deniquc incidi iii cliartam Christo devolam, et in sancti altaris thalamo benedi< 



* Nomen hoc vero planc Cclticum, ac fortasse hoc 
loto Borgundicum : cujiis generis inter comites qui 
Biiivaiidionum legibus sobscripsere, Aunemundus, 
Asdemaodos, Fredt^gundus ei Godemundus. Anse- 
ttiindo eidcffl inscripLc sunt etiain episii>Ia! 71, 72. 

^ In eos aui sibi sacras virgines in matrimoniuin 
ituiguni , Gallicanoruin antistitum, ne alios inemo- 
icoiy aperiae suni senientiae. In concilio Turon. i, 
Qa. 6 : Qui u $acraU$ virgtnibui per conjunelionem 
ft^tmdam miseuerint^ vel propo^um profestte religiO' 
ttt dereliquerint , utrique a eommunione habcantur 
t/imi : quiu 4i qui$ templam Dei violaverit^ di$perdet 
illum l)eu$, donec re$ipiicente$ ad auxilium poenitentias 
fmrtaniur, Et iu coiicilio Parisicnsi in, can. 5 : Sa- 
tratarum virginum neqne per raptumy nequc per com^ 

Patrol. LIX. 



petitione$ aliqua$, qui$quam conjugia $ortialur, Qu^ 
ii eontra interdicta quii venerit^ et $aeerdetem $uum 
audire neglexerit^ et in prai$enti a eommunione eatho* 
iicoB Eccle$i(B habeatur extraimu^ et in perpetuum ana^ 
themaie feriatur, lii Turonensi denique ii, canone iD, 
simililer staiuium, Ut nuUu$ $acratam Deo virgiHem^ 
qwB tn honorem Chri$ii veetem mutavit^ aul rapire, 
aut competere^ aut $ibi conjugio iociare prcBsumal. 
Quod $i pa$torem $uum audire^ et $e de vetitD conjugio 
$eparare de$pexerint^ perenni exeommunkatione dam* 
nentur. llacteiios l^es ecclesiasiicae. Nani jure civili 
etiam apiid nos, qui sacratam vii^inem sibi in mafri- 
monio sociarat, capiiali senteniia ferieb liur, ex Clo« 
tarii II rcgis constitutione, qii» intcr concilia Gallia 
subncxa cst concilio v Parisieiisi. 



267 S. AYITI 

ciioiie (lotatam, utnilr.l amplins dicsim, vel petulan- 
ter aspexerit. Audto tamen dicere juvenem ipsum, 
non se vir^nem temerasse, cujus lurpibus votis prior 
maltorom carnalitas.sii abusa. Qiiapropter, cum reum 
facinoris manifesti, nisi satisfactio sua et intercesi^io 
testra non liberet, dici nOn poicst quantum miserum 
sft, pro reconciiialione sua aliorum crimina confltcri. 
Accuso in bac parte nostri temporis negligcniiam 
sacerdotalem. Non nos ista perquirimus : oflert se 
nobis inexplorala criminum magnltudo. Quis in fn^- 
lis soriuui quxrat ? quis in aliis maculis se inserat ? 
Atque uiinam et ipsius vel sic se teniperasset obsce- 
niias ut lateret. Deinde e\ duobus eligat otrum velil. 
Si primus in puellam carnc percavit, adhuc exspe- 
ctal quod praedicit Apost<>Ius : Si quh lemplum Dei 
violaverit, duperdet illum Deus {! Cor. iii, 17). Si 
autein corruptionem quam non inchoaverat, gravavit 
auginento, quid excogitari turpius, quid borribilius 
potest, quam dt illuin nec hoc prohiberet a mere- 
irice, proplcr^quod solum Deus separari virum 
permittit a conjuge? Nec solus, si respicitis, ex liac 
porte commoveor. Gemunt religiosi parentes scelus 
admissum, ct quasi pcrditam prolem lugentes, orbi* 
ta'em ih planclibus proGtcntur. Quid de matris moe- 
stitia loquar, quam praedicti jam dudum mariti omni 
morlc detcrius lorpis viia vidaavit? Et quanquim 
coiia moveri solitus, tamen patienter baec tulerat, 
filius sine pieiate, maritus sine sobole, pater sine 
li2eredo:ct nulrilum insuper cjus studio qiiamlibet 
ortum ex gencrosis adultcris nobile malum ; sic ta- 
men quod in desiderati nativitato portcnti, non est 
.nugmentum prosapiae, sed infamix documenlum. Et 
quidem salva quam mihi Deus in vobis praesttlit de- 
fcnsione, plus culpam prsefali quam poenitentiam 
periimesco. Sed rogo ne irascatur ista dicenii. Spe- 
culator sum, tubam teneo, tacere mihi non licet. 
Atque iiiinam peccans humano animo fuerit, cui so- 
titum est labi pcr faciliiaiem, et per satisfactionem 
rcverti : cxterum iracundia calere, tumerc superbia, 
lascivia fctcre taurinum est. Quocirca licet diversas 
in me iterum flammas evomat, et ^ ad Romanae for- 
sitan Ecclesiae audientiam vocet, et si adhuc placet, 
ctiam fllios habere mc dicat, nec minas soas assen- 
taiione placabo, nec fatigaiiones itinerum verebor, 
qui civicis cfiminibus in palria plus fatigor, ncc 
multos filios habere me ncgabo, qui unum ex eis 

a llinc patet pcrsuasum adbiic illis temporibus in 
(iallia ruisscy propler fornicationem separari virum 
ab uxore, et aliam ducere, Christi permissu licuisse: 
qiiod ex concilio quoque Veneiico canone i manifc- 
sium e-t : Eot qui relictis uxoribut tuis^ ticut in 
Evangeiio dicitur, e^cepla cauta fornicationit, tine' 
aduUerii probatione aliat duxerlniy ttaluimut aconmu- 
nione areendot, 

^ Quod in Galliac quoque provinciis usitatum docet 
Leo Magnus , ad episcopos provinciai Viennensis. 
Nobitcum^ inquit, vettra (ratemilat recognotcat, apo- 
ttoUcam tedem pro tui reverentiat a vettrte etiam pro- 
vittcice tacerdotibut innumerit relationibut ette contul- 
/aM, et per divertarum, quemadniodum vetut contue^ 
tudo potcebatf appellationem cautarum^ aut rctractata 
■ul confirmata [uittejudicia. 



VIENNENSIS %cn 

A peperisse jam doleo. Et quidem mihi haec paoaibi 
error extorsit. Scd vos quibus summ» poiesiMis 
privileglo major facalias suppetit casligandi, honii- 
nem violenier arguite«Conciliationem illi meam, quit 
ita praecipitis, indicale : meqae. ne malum hoc ^ 
mandatis aut nuniiis reDOvetur, caraturaro esse pnt- 
dicite : ut ei, si non corrigendo pcr voluiiuten» 
ccrte vel per custodiam reprimeodo, saltem facQlla& 
culpae possit erui, si poeniieniis salubritas non potsit 
persuaderi. 

EPISTOLA L. 

AVITDS VICNNCNSIS EPISCOPUS ^ flRO ILLUSTRI MCRSIiUIOr 

Bfaximus dcsiderio nostro cumulus optata gandio- 
riim nberlate confertur, si magnificum vestrae pieu* 
li' statum florenti prosperitate pollenlem avida aoOi« 
B citudinis nostrx voia cognoveriat, quia boc profeeii« 
bus nostris compendio indubiae feUcitatis accrescil, 
quidquid emineniiae vestrs coelesiium beneficiorani 
pictas difl^usa coniulerit. Nam in eo metimur felicibut 
incrementis nostrorum propagalionem saecessuaoi, 
in quo actionis vestrac crescit sine fine saffraigiam. 
Quapropter honorificum aalve persoIvenSy rogo qood 
si, ut cupimus, felicia erga vos cuncta gerantur, ma- 
gnitudo vestra occurrentis paginae elocotione perdo- 
ceat. 

EPISTOLA Ll. 

AVITUS VIEHNEKSIS EPISCOPUS ^ VIVEIITIOLO RBBTORi; 

Audivi quod in homilia qaa nuper ad populum 
Lugdunensem in dedicatione basilicae vidcor condo- 
naiiis, barbarismum me incurrisse dicatis, paiam scl- 

^ licet castigantes quod publica oraiione peccaverim- 
Fjicor isiud poiuissecontingere, prxsertim mihi, cai 
si qua in annis viridioribus fuerunt siudia litteranim, 
oiniiia fert aeias (Virg, ecL 6). Arobiera(n tainen hoe 
Ipsum a vobis coram positus audire, etsi jam sciendi 
in me faculias minuiiur. Sed quia vos absentes dicere 
comperi, quanquam absens respondere curavi. Igitur 
culpassc vos ferunty quod Votitur media longa syllaba 
dixerim, Virgilium in hoc verbo sciiicet non secotos» 
qui syllaba ipsa correpta usus cst dicens v% potitut 
{^n^ iii). Sed istud remissibile esi poematis necessi* 
tate, quod in opere suo saepe invenimus Virgiliam 
praesumpsissc, ut scilicet metri legem, sicubi opos 
est, barbarismo contentus expediat, et syllabanim 
naturam ceriis quiliusque locis ariem minime secutoi 

^ invcrtat : quale est illud, l^on erimut regno indecores 

c Messiani per haec temp>)ra dno praeter istum in 
Galliam noii. Unus Aviti imp. patricius» quem |{ici- 
mer, cum Avitum Placeniix spoliaret imperto, e vita 
sustulit; alter S. Caesarii episcopi noiariiis, postea 
presbyler, qui una cum Stcpliano diacono posterio- 
rcm ipsitis vii.c librum cnnscripsit. Inter utrumqoe 
hic noster, omnibus anliquior Mcssiaiius proconsul 
Arricae post consulalum Bauionis, de quo S. Aagnsli- 
nus libro i contra litieras Petiliani cap. ^3. 

^ RefeHit bominis imperiti inscilram, qui vitiosum 
Avito accentum objeccrat in homilia quain Lugdani 
in basilicac dedicatione pronuntiarat. Homilia tiaecin- 
teriit. Laodat vero eiiani Faustl Reiensis episcopi, in 
ejusdem ecclesiae Lugdunensis dedicatae festis prae- 
dicationes Sidonius lib. ii, cpist. 5, qux ips« pariier 
imerierunt. 



iG9 EPISTOLA L!V. ^70 

(i£/i. vn), vel Fervere Leucatem (>£n. viii), vel illud, A qiiisilum diligeniius repertumque paiDdaiis : ^od 



Namque ul wpremam falsa inter gaudia noctem Ege- 
rimau {ASn. ix). Nullus lilteraiorum inficias ierit, 
prodactas natMraliter penuliimas syllabas ab oratore 
ponendas. Virgilius usus licentia poeiarum» secun- 
dom ea qua supra dtximus, corripiena mediam sylla- 
bam prssumpsit, id est potitur. Quod verbum, se- 
questrata panlisper poetica iibertate, artis potius iege 
uraclemus. Commune verbum, tempore praesemi, 
numero singulari, personae primas potior, secondac 
prrson» longa media potiris; restat nuiic personie 
tcriisc, id est potitur, similiter longa sit necesse. 
Sicul dicimus, sortior, sortiris, sortitur : sic tem- 
pore praeterito pertecto, primae, secundas, tert'x 
personx, potitus sum, es, est : sic imperativo modo, 



sine argumento arli«, nec oratorio, invenietor pater 
et communis filius, quorum ingeoia mallem prassenti 
tempore ut primus quam solus imbaeris, hoe nno 
tantum vitio esse conientus. Qui tameo ex iilo quo 
profluitis uberi fonte doctrinx jam none inter initia 
sua non minus quam litteras bibant, quod amieuro 
attrahere magis studiis quam detrahere, et oratorem 
eloqui potius quam obloqui decet. 

* EPISTOLA LIL 

AVITUS VIENNENSIS EPISCOPUS ^ VlTENTIOLd EPISCD^J 

Fesiivitati sanctae cumulus, quam prospere vestra 
intercessione transegimus, cariiatis apicibua quos di- 
rexistis accrevit : et ob id multipliciter reddidit Ix« 
tiores, quod Eccleslam quae ubique nna est, niiitas 



iempore pr«senl, ,d secundam pergonam pol-re. B ^„p,^,j,„ gaudiorum. Tribuat Chri8.u»,ut sieui 



sicut sortire. Similiter optativo modo, tempore prx- 
seoti et praeterilo imperfecto, sub totis tribus perso- 
nis, sque syllaba producta, utinam potirer, potireris, 
poUretnr. Caeterum si tertiae personas ut poiitur bre* 
vem ponas, idem facere cogeris et secundae, ut potiris 
dicas : qood ntique ab omni exemplo atque usu inte- 
gritas Latinitatis excludit. Ecce verbum pro quo a 
vobis reprehensus fueram, dequa audeo rationemu- 
loari. Nunc autem, honoriOcum salve persolvens, 
impensis precibus, quaeso ut, quia ego amicitiae jure 
quid mihi videretur siylo paginae liberioris expressi, 
Vfis qooque ad Ticem, sublato, ul supra dictum esi, 
Virgilianae anctoritatis exemplo, quem vel ob boc in 
barbarismorum usurpatione non debemus consequi, 
lieet idem Yirgilius (jEn. vi) potitus vel potiti pro- C 
docte posoerit, sicut est illud auroque poiiti; vos mihi 
rationem quam sequi debeam, rescripto exponente 
tradatb. Aut si certe scisciianiem testimonii cujus- 
conqoe eligitis docere compendio, spero ut de priscis 
OMgit orotoribus qnos dlscipulis merito traditis, per- 



anno praesenti desideria noslra felicibus complesiia 
indiciis, ita quoque tempore secuturo Tisitatiooem 
semper optandam Viennensi Bcclesiae eooferatis. 

EPiSTOLA LIIL 

AVITUS VIENNENSIS EPISCOPUS ^ GEOeLLO EPISCOPO. 

Litteras beatitudinis vestrae quas diutoroitas tem- 
poris fecerat deslderablles, vicioa festivitas reddidit 
graiiores, quam io Del nomlne prospere celebravi- 
mus, et a vobis commode transactam ease gaudemul. 
Oraie illud semper Ecclesias catbolicas sanctorum 
sufflragio provenire, quod Divinitas regulx novii ac 
paci, salva in omnibus fraternitatis caritate congruere. 

EPISTOLA LIY. 

AVITOS VIENNEIISIS EPISCOPUS APOLLINAIII BPI8GOPO. 

Post sancta dominicae Naiivlutis officia quiboi 
apgerriiuus et vere plus quam fessus interfui, qiiod 
mibi post Deum primum ac slngulare est, nuntium 
vestrumexspecto; quem si meruero sumere, qiiae-^ 



■* Seqoentes aliquot epistolac ex genere sunt earum 
por ouas episcopi oliip, solemnissimis diebus Natalis 
Domini et Resurrectionis consalutare se invicem, et 
qnam pro8p|ero festivitatem celebrassent, nuniiare 
solebant. Hujusmodi complures intcr Thcodoreii epi- 
siolas in locem nuper eiiitas passim aspersae legun- 
Uir, qoae morem hunc morisque causas, muiuae sci- 
lieet iienevolentiae cariiatisque siudiiim, repraesen- 

taot : Qt epist. 4 : 'EoproeoTcxocc o-uvtjG&ic intxp''^!^'-*^^ 
7fBfiftaot : Festivas de more titteras scripsimus. Et 
epist. 5 : Tnc fikiac t6 fACTpov iTivofxev, xaTa vofAOv rris 
ioprvc : AmicititB officio fungimur^ ut festi tex postulat. 
lClepist. 16 :.TovTo 7«^ 6 t^c iopxHc x«i 6 T«ff ci.y6(.7mc 
mapmUvsr^t vofiof : noc enim et fesii et caritatts lex 
studeim Ikniqoe boc unum illaruni fuit argunienium, 
qnod es epistola 56 videre esi, quam integram, quia 

brevkir, subjicimus. EOPTASTIKH. ^Axoa^ct ftiv ixi ri 
rnc y»n9€' x«i x^^^^ ^^'^ Trpoo^Sa^Acc r^ ^o^ia-fAf», 
riv tt rvc to/»rqC izktip&vai vo/xov v7ri>a6ov dcxacov. 
Avrutmy6v$ml tocc ypafiiiatrt x(xpf)/Mcc, x«i tiJv eu>«- 
€twu 9W itpOfVtfiiyyoiJLatt wl rHc ayavroc Jxtcv&> t6 
Xpsof» Urga quidem adhue me tristitia^ et mentem 
gramur eameuHt : attamen diei festi legem implere justum 
emfoots. Nune itaque^ et scribo, et reverentiam tuam 
M/aOo, et eoritatis delntum exsolvo. Ex his patet, 
Uppmtxac, boc est festivas sive festales, ex eo 
dictas, quod festis diebos scriberentur : qiio modo 
apud Alexandrinos inpravrixal ilem noncupatae sunt 
epistoLc Pasclialcs, Theopbili, Cyrilli et aliorum pa- 



triareharum. quibus proximi Pascbae diem caeleris 
ecclesiia denuntiabant. Sed illae Paschalcs ideo ap- 
pellatae, qiiia de die Pascbae omnes : bas vero panim 
etiam Naiales dicere licuil, quia per utramque festi- 
vitatem mitiebantur, ut In Natnli Christi epistola $i 
ct56Aviti, in Resurrectione 58, 65,^4 Theodoreti. 
t> Lugdunensi, cui adhuc presbytero episcopatum 
augiiratus est Avitus epistola 17, Lugdunensi cathe- 
drae prxfuisse ostendunl concilia quibus subscribit, 
D Epaonense el Lugdunense sub Sigismundo. Qiiam 
exquisilae autem docirinae vir fuerit, ex Agohardo 
discimus in libro de Judaicis SupersUtionibus. Vtren- 
fio/us, inquit, Ecclesiis Ltifjdunensis episcopus^ eujut 
doctrince fuerit, non solum ipsius^ scd et aliorum de ea 
scripia testanlur. 

« Vasionensem episcopum fiiissc docet ejus sub- 
scriptio in concilio^Epaonensi. Utd versiim autem ab 
co Gcmello credamus, quem in eadem provincia prae- 
fectorum vicarium vidimus in rpistola 32, facit quod 
in ca synodo qiiae paucis post aniiis secuta est, vete- 
raiius episcopus jam erat, priiicipemque inter colle- 
gas looum obtinebat. Qua etiam dc causa bnc loco 
Apolliiiari, Victorio, Claudio et Gregorio anieponi* 
tur, qui eodem ordine in eadcm syiiodo subscriDunt. 
Apollinarem Valenlinum episcopiim novimus ex epi- 
stola i1, Victorium Gratianopolitanum ex 16. Glao« 
dius vtTO et Gregorius, illustris ambo noniinis et 
fama>, alier Vesuntinam rexlt Eccleaiam, alter Ltn- 
goncnscm. 



37t 



S. AVITl YICNNENSIS 



i7t 



eunque illa qaa dignns sam fuil, ut cgo conffdo tem- A vidciis id mci solius periinere dispendittm, qocid ne- 



peribHur, ul vos meremini detcrgeiur asperitas. 

EPISTOLA LV. 

AVITUS VIENlf EN8IS EPISCOPOS VICTOIIIO EPISCOPO. 

Prospera Deo propitio festivitaiis exordia, quia ob- 
tinoeratis suffragio, visiusiis alTectu. Nam dum et 
curam patri solito geritis, et de incolumiute vestra 
qfoat voiis conveniant nuntiaiis, quod gaudemus offer- 
tis, et quod debemus exlgilis. Tribuat Cbrisius hujui 
ipsius pieiatis ac dignatioiiis veslr« uberem commea» 
lumt in quo a vobis munere magisterii geminati, et 
persolliciiMdinis benefioium conforlentur senes vestri, 
ei per caritatis exemplum posteri doceantur. 

EP1ST0L\ LVI. 

AVITUS VIENNENSIS EPISCOPUS CLAUDIO EPISCOPO. 



quco implere prxceptum. fi» namque apud noa per 
momenta singula poicstatum sperator adventos, m 
nisi illis \/enieniibiis praesens esse curavero, ab els 
qni snleiil in nobis etiam lcviora culpare, quamlib«*t 
simplex abscessus meus, non solum negligeiKix, sed 
eiiam contumaciae depulelur. Qnapropier, commoDl 
necessiuic perspecta, impossibiliuti mcae clemenler 
ignosciie, ei ut desideriis nosiris, si non jogltery vel 
interdum satisfaccre possimus orate. 

EPISTOLX LIX. 
viventiolos avito episcopo. 
Ad simiiitudinem divinae benigniutis dellberaiio 
veslra culiorum suomm petitionibus temperelnr, oi 
in solemniiate sancli Justi plebeculam suam apoito- 



Pro consuetudinc desideria nostra votivis indiciis B latus veslri visiutio benedical. 



pieUtissludiocumulatis; qupruni visiutione suscepU, 
Naiiviutis domiuicx nobis festa prosperiiatis vestrae 
gemlnantur augmento. Pro qiia gratia quam erga noa 
beatitndo vestra assidua dignatione muhiplicat, pnc- 
sentiam vestram succedeniium annorum numerosi- 
late Divioitas propiiiaia iongxvitel. 

EPISTOLA LYII. 

AVITUS VI|NNENSIS EPISCOPUS GBECOniO EPISCOPO. 

Magnae quidem el niniis admirandx sunt deliciae 
quas misisiis^copia, lempore, dignitate; aed lamen 
affeciui, pieUti, soiiicitudini non aequantur. Per quae 
probatur, non Um dignatio vestra nobis qoam prae- 
sentia defuisse. Expediia cst suffrugiorum vestrorum 
prosperiiate festivius: cui quantum accessit corpora- 



EPISTOLA LX. 

AVITUS VIENNENSIS EPISCOPUS VIVENTIOLO BPISCOPO. 

Ad firmiutem promissionis divinae, sit quod aniea 
conccssislis Est, Est, r}uod postea repeiistls Non, 
Non ; quia si bene occupalione pracsentluro qoalitas 
perlracUtur, conditionem inier vos babiiam, eiiam 
si tunc non debuisset interseri, modo speciallter 
deceret Implerl. 

EPISTOLA LXI. 

AVrrUS VIENNENSIS BPISCOPUS ^ CONSTARTIO EMSCOPO. 

Lilteras sancliuiis luae in Pascha quidem , sed 
non paschales accepi , nihil uiique de cariute aot 
solliciludine praeferentcs ; sed quibus jubebas ot fra- 
trem et consacerdotem nostrum Gandidianom, qoem 



lium, uiituio a consuetudine spiriulium defuit epu- C ego quasi peculiarem commendaveram, non solmii 



larum : quas mihi Deus si in futuro tribuitcommeatu, 
sicut nunc pcr vos Iransmitiere, iu tunc vobiscum 
txhibtre dignctur. 

EPiSTOLA LVIIL 

AVITUS VIENNBNSIS EPISCOPUS * VIVENTIOLO EPISCOPO. 

Nisi frequenter vota communia peccaiorum impe* 
direntur objectu, jussioni consueludinariae cariuils 
solito volueram parere servitio. Nam cum festivitaii 
vobisque occurrere duplicis compendii res fuisset, 

• lnv}Ulos aA Lugdunensis eccleslae festiviuiem 
excusat, quod Vienna propter adventum principum 
abesse non possii ; eodemque fpecut ei sequens epi- 
slola. Nam S. Ju^ii solemnius Lugduni celeberrima : 
de qiia et Sidonius lib. v, episl. 17 : Conveneramut 
ad S. Juiti $epulcrum; proeeuio fuerat anielucana^ 
iolemnilat annivenaria^ populut ingent, quem eapa^ 
eiuima bamlica non caperet. Hoc vero ad allud perti- 
net genus epistolaruni, quibus soleliant episcopi vici- 
narum sedium collegas episcopos ad urbiuin suarum 
celebritates invitare. Cujus moris exemplum insigne 
est apud Basilium Magnum epist. 291, ubi ad Csesa- 
riensium martyrum diem anniversarium, non vicinos 
inodo, sed totiu^ Ponticae dioecesis episcopos advocat. 

'Eirii ovv iittffVlMXOtrot ftaoTupwv, Extiyytoc xoU ^fJMC 
vml Q irffpi ouTOvc X^P^^* ^^ ^ fiviifii] 6t frovc itapa xiis 
f&iXffwf «ifMJv» xoi rH^ :rff^coixi8oc di iraoDC Ti^crac, 
uiro/uifAvqffxffc vfAac» Tov tScov (avT^c xoo^fAov 19 IxsOlDvca, 
itk Tvc vfaTcpoc 7»vq; irapaxoXouo-a, ti^v a/»xft(«v 
dbroXaSffcv tqp iircoxff^pffwc lifMJv cvvriGicav. Quocirca 
cwn inler martyret nobUitsitni tint Euptychiut et Da- 
mat tociique iptorum,quorum atmivertaria memoria in 
urbe nottra totaque vieima celebratur, admonet vot pe- 
culiart decut tuum eccleita, voceque nottra hortatwr. 



ad clericorum , vcrum etiam • ad laicomm aadien- 
tiam desiinarem , a quibus constat diaconom cjus 
pro civill causa servili custodiae mancipaittm. El 
ideo, si censetis omnia de clcricis vestris laicorum 
testimonio credenda , rescribite. Gonsequens erit ul 
dum saecularium notitiam ex omnibus quae In nimo« 
rem veniunt consolamus , clericorum libertatem 
prodamus. lllud umeu quasi amor tous augforera 
ac monere praesumo, ^ ne propier leves eausaa ,et 

ut antiquam vititandi not eontuetudinem repetatis. 

b Duo hujus nominis episcopi sub hoc lempoa coo- 
cilio Epaonensi subscripserunt , unus Octodorensis, 
alter Vapincensis. Quorum alteri quin ascribenda sit 
nepistota dubium non videiur; utri autem incenimi* 
" e Clericorum quippe liberuti repugnat, et anll-' 
quissimo eorum prlvilegio, quod a Vaientlnlano C»- 
sare post exstincum Joannis tyrannidem renoTaCom 
esi, lege uliima cod. Theod. De episeopis , eie. : 
Clericot eliam^ quos inditeretim ad uecuUnret jmdieet 
debere deduei infauttut preetumptor indixerai, epiteo' 
pali audientiis retervamut, Fat emm non ett^ mt dimm 
munerit ministri temporalium potettatum mskdmHtf 
arbitrio. 

^ Quod canones passim inculcant, ac diserle inter 
Giillicanos postea sanxit secundus ooqdlii Anrelia- 
nensis v : Ut nullut tacerdotum quemquam reetee fdei 
liominem pro parvit et tevibut cautit a cominimtoiit 
tutpendat, preeter eat euipat^ pro quibut antiqui Pairet 
ab eccietia arceri jutterunt committentet. Quocirca at 
hoc loco Consianiium Avitus, sic Hilarium Arelalen- 
sem hoc nomine Uxat Leo Magnus eiHst. 89 , q«od 
communionem facile deucgaret. 



m 



EPISTOLA LXVk 



274 



neii »d DeuiD, sed ad saeculuiA pertiueniC8, ne laici A convcrior ad prec^s, diviaaro misericordiam rogans. 



^utdem, non dicam clerid, sancta communione pri- 
ventur : quia nescil cujus dignitatis sit ipsa commu- 
nio, qui non eam, omni animosiiale seposita, et cum 
magno dolore suspendit, et cum maxima restinatione 
resiiiuii. 

• EPISTOLA LXIL 

APOLLINIBIS EPISCOPUS AVITO EP18C0P0. 

Ckigitans atque pertractans, inofnciositatem ve- 
siram qua ultione percellercmy nil dignius judicavi, 
qiiaro si declinata injuria nihil segnlus intenlarem. 
Ne quam igitur in posterum vereamini, qui cernitis 
praeaentem noxam protinus expiari. 

EPISTOLA LXIIL 

AVITDS VIElflfeNSIS EPISCOPUS APOLLINARI EPISCOPO. 



utcaiiins cujus profectuni studio asseriiis, vobis ad 
praemium, mihi ad gaudinm , cunctis proflciat ,ad 
excmplum. 

EPiSTOLA LXV. 

AVITUS VIENMBNSIS EPISCOPUS ^ MAXIHO EPISGOPO. 

Quantum ad infernum speciat et flnem , aliquan- 
tulis corpusculi viribiis vigeo , anxiiis lamen, qiiod 
de domno « Glio vestro, vel absoluiione colloquii 
nil agnosco, quod nec eo loci fueriin ut agnoscere 
potuissem. Nam monasteriis ^ Greuencensibus occu« 
patiis, aliquandiu jam babilaculo civitatis abfueram. 
Siquidem delicix quas dignatione SAlita direxistis, 
in iiincre me et adhuc ab urbe remotius positum re^ 
pererunf. Quasque, quod inullipliciter miriim, ser- 



Ne festivitati occurrerem nccessitas obstitit; ut B vus vester Leoiiianus, multum gemeiis, minimiim 



mihi fesiivitas occurreret , humanitas procuravit. 
Scribitjs ergo indevotionem meam marinis vos copiis 
iuisse. Dignum scilicet genus suppUcii, quod me 
faciiL.... cum dcsiderio gulx conflictum. Satis vo- 
bis prxsentari cuperem, si non taliter puniretb ab- 
sentes. Utinam censurae vesirx in conlumace poena 
non desinat. Nibil magis limeo quam quod me jube- 
tis in posteinm nil vereri. Indulgentiara illi qui ro- 
gaverii date, cui avari esse volueritis ignoscite. 
Caeierum me, qualitatem districtionis cxpertuin, of- 
fensam magis vestram constat desiderare quam ve- 
niam. De caetcro, oraiionibus vestris tribuat Deus 
noster, ut qui festiviiati hujus praesentis anni officiis 
magis quam delicus abfui, in tempore futuro vestrls 



snmens, avido quidem, sed vacuo ventre transmisit. 
Puiasses eulogias vestras tenaci corvorum rostro ad 
Elisc (/// Heg. xvii, G) pastum bajulis unguibns 
exhiberi. Adeo ab insultatione mca in vos justius 
excrcenda , misit esuriens , quod vorare non potuit 
coiicupiscens. Vellem i.unc scire quid prosit quod 
gulx peciiliaris famuli sic siudelis, cui nc mihi datis 
a Deo vobisque epulas de ore vel tnanibus raperet, 
optabilis absentandi causa me rapii. Cseterum • de 
receniibus, quia prxcipitis, et meas paries cedo, el 
multiplices suas. Dtatur paierarum capacitate pro 
capis : atterat labris pbialas, quas circumdet pita- 
ciorum densitate pro circulis. Nam curabo ego 
quoque, quod eum velle cognosco, cum simile ali- 



roe oratlonibus afl^ectu non simili praesentetis, et cum G quid dc vestra benediciioiie eruero, ad muliiplican- 



rediero» severitate simili abseniasse crcdatis. Octo 
palnstres quis qnia se duo paria solearum, quse den- 
tibns maceretis , aliquatenus commotus , non tamen 
ex int^ro malum pro malo reddens direxi. 

EPISTOLA LXIV. 

AVITDS VIENNENSIS EPISCOPUS VIVENTIOLO EPISCOPO. 

Servatis dulcedinis morem, imo, ut verius dicatur, 
augetis. Rcfecistis sollicitudinem nostram de vobis 
prospera nuniiando : visitasiis festivitatem de nobis 
qtt« opiabatis agnoscere cupiendo. Inter has tamcn 
moltiplices epulas animorum » etiam corporalibus 
qiioque deiiciis ornasiis et mensam, qui spiritalibus 
pateraiis Ecclesiam. Quapropter impar ad gralias, 

* Frairum amore dignus conflictus. Apollinaris D 
Aviti fratris inofriciositalem , sive, ut Avitus ipse 
vocat, indevolionem , quod ad Valeniina: ecclesias 
fi^stivilatem non venerii, ulciscens, supplicii loco 
munera miserat : Avitus , fraterni supplicii geniis 
hndans, pari eum studio remuneratur. 

^ Genavcnsi. Cujns nonien intcr episcopos qiii 
Epaonensi coiicilio adfuerunt. Ab hoc enlogius seu 
monera , opiinas epulas cum acccpisset , in haruin 
latorem Maximi famuiuin lepide jocatnr. 

* Sigismundo rege, queni Genav:e in sorte sna la- 
rem habuisse in episiola 89 coiijiciebauius. 

^ De qnibus Sidouius lib. vii, epist. 17 : Ftu- 
€iH9ttiem regulain fratrum dettitulorum secundum sta- 
IM iMtteniium vel Grinincen$ium fcninu» informa. 
Grinincensium inonachor.um familiae propc Viennam 
Magiio olim numero fiieruni, sub cura et disciplina 
rpi!«copi Viennensis : qnibus proiutte visitandis oc- 
topatum so boc lemporc fuisic siguiiicat. 



das recenles gulae calenti , si non excogitatur modus 
in calicibus, ponatur in piscibiis. 

EPISTOLA LXVI. 

AVITUS VIENNEMSIS EriSCOPUS VICTORIO EPISCOPO. 

Factum quod litleris indicasiis, levi ad roe ante 
afiatum vestrum rumore pervencrat. Cujus per san- 
ctuin Archidiam acerbitate compcrta, si credere 
dignauiini, non minus quam vos dolorem vestras 
commotionis ingemui. Siquidem satis gravis exempli 
cst, ut nunc sacerdotalis ordinatio a populis regenda 
dicatur : cum idcirco tantum in consecrandis episco- 
pis plebibus servetur electio, ut assiduitas constitu- 
tionis velui per quoddam mandatum electls liceat 

« Recentes appellat reccnii<t aut recefilati, id est 
ad rigorem redacti, vini potioncs, quas Leonianiis 
calente gula frequentat)at. Sic epislola 77 : Summa 
imporlunitate perago , ut tres recentes aliis ptus prcB' 
sumam. Eoiiaque sptctal quod sequiiur, utaturpate- 
rarum capacitate pro capis : quasi dicat, pro vasctilis 
cxiguis, pateris bibat capacioribus , ubi capis nova 
inflexiuiie posuit pro ca) idibus. Capides enim et 
capiil» apud Varroneni, poeuli geuus quo deplere 
vasa olcaria solebani. Eodein quoque pertinet quod 
siibjiingit, atterat tabris pfnatas, quas circumdet pita- 
civrum densitate pro circulis. Quo loco cui usui foreut 
piLicia, Petronii Arbitri in satirico verba declarant. 
Statim attatw sunty Inquit, amphorce vitrea ditigenter 
qypsata;^ quarum in cervicibus pitacia eranl uffixa cum 
hoc titulo, Faternum Opimianum annorum cetitum, lii 
vasis ergo vinariis, afiixi piiaciorum tituli, vini ai- 
jiisque patriam, xtatem, pretium et dignitateiD indi- 
cabant. 



'm S. AVITI VIENNEN IS 

legerequod Ytdetur. Non auteni vos pro novodebc- A ve^itfact incolumitalc sollicitis, licet C^esari 



tis accipere, quid tribulandis nobis Taleat commi- 
nisci clericalis nequitia , fulta subsidio ingolentix 
•aecularis. Puto £ane disirictioni ecclesiasticae filii 
vestri expeti debere consensQm, propter illos qnorum 
abusioni consuetudinarioe parum de excommunica- 
tionibus curare decretum est. Liiteras quoque qtias 
ad presbyterum illicita praesuroentem non minus pie 
quam regulariter direxistis, inspexi : in quibus vere 
plus quam persona mernii patientiae reservastis. Qua- 
propter, licetsatis diabolo in tam horribili rebellione 
licucrity vos tamen sine aliqua animi perturbatione Dei 
ac vestram injuriam castigate. Ci ne quid in posterum 
(iniilis ausus arripiat, impensa disirictioneperspicite. 

ei ISTOLA LXVII. 

A^ITDS YIENIfENSIS EPISCOPUS * DOMNO SIGISMCKDO. 

Dum alii sanctis ac serenis praesentiae vestrae ei u- 
lai^lur, ego sterililatem desiderii mei susienio mngis 
paoperis Qffloii tenuitate quaiq ratione. Unde post 
festlvitatem, cunctis quldem semper amabllem , scd 
nune Gabilonensibus singularem, famulae sollicitudi- 
nis litteras destinavi. Quae si quaniulamcunque par- 
tipulam laudum vestrarum niterentur attingere, nec 
hoc quidem sufflcienier excolerent , quod eas vel 
liumilitati meae licet porrigere, vel dignationi vestras 
sumere libet. Conjiciens ergo de tantorum Ixtitia 
multipliciter vos Deo propitio Ixtos, pcto pascbales 
nobis dies felici rediiu faciatis : qula cum iu absentia 
yestra quaedam nobis Quadragesimae perdurei auste- 
riias, omnibus catholicis principem Christianum, pe- 



quoJ domnis exigitis, reddiie pietati. 

EPISTOLA LXIX. 

AB AVITO VIE.NNENSI EPISCOPO BICTATA, f^UB MOI 
GISMUNDI, ^AD IMPERATOnEM. 

Si devotionem nostram qna vobis animo 
mus, etiam corporaliier pnesentari obex lcai 
regionumque non patitur, quod tamen halie 
votis , exserere tentamus oflQciis. Credimus ai 
ties coram sacris glorix vestrae obtutibns Inti 
quotiessollicitudinis debitum studio paginaefan 
oflerimus. Nam licet mundum latere nequeal 
prosperitas, et orbcm suum radiis perspicns 
tatis illustrct, dulce tamcn est, si hU qaos 
fascibus et peculiaris graiiae pietate sustoilitii 
B in extremis terrarum partibus aulas pollOBtia 
bernlo et venerairda Romani nominia pariiel[ 
ditatis, specialiter gaudia vesirae perennitatli 
scant quffi generaliter cunctis fania concelebn 
nai quippe iinperii vestri aroplitndinem longl 
subjeciorum, et diCTusionem reipublicae vestn 
rit quod remotius possidemur. Unde susclpil 
pilii cum obsequio portiiorem, Et quanqaam \ 
sis expetcntibus ad honoris apicem sufficial, 
merentur aspicere; et nos tamen insinnen 
prxsumpsimus commendare. Quorum eiiam ei 
familiariumque personas, boc intercurrendi cc 
cio nobis quoque profore judicanles, desidei 
siliente compendio in his quos destinamus o 
mus. lllud buper omnia deprecantes, ut quia d 



culiari servulo piissimum domnuniy eiiam per solem- C celsitudinis vesirac oblivisci non potcst benefic 



nitaiem vidisse solemne est. 

EPISTOLA LXViil. 

AVITUS VIENNENSIS EPISCOPUS DOMNO 81GISMUND0. 

Celebravimus vobiscum, divinitate propitia , vo- 
hiacnm, inquam, non loco, sed animo , pauperculi 
Yiennenses vestri paschale fcstivum. Si autem inter- 
rogetis et qualiier : quia vicinum quemquam , quia 
adesse facilius poterat, plus doleat defuisse, Nec ta- 
men , cum isu deflemus, discrepare nos a vestra 
vuluntate dicatis. Jam dudum ab illo, sancte credi- 
nius, aflccius illic cohibet, non binc despecius exdu- 
dit, Unam in utraque civitate vestra ecclesiam per- 
inde diligiiis; sed piopatri, in quantum expedit, 



pro gratiarum actione qua fungimur, quam p 
serenissimi oris rcsponsa mereamur. 

EPISTOLA LXX. 

AVITUS VIENNENSIS EPISCOPUS « DOMNO SIGISMl 

Praesentia domni patris glorias vestrae li 
occupatione detentus aliqiiatenus portitorem 
ordinavi, pcr quem annuum de sancti Vl 
solemnitate servitium consuetudinari» sollici 
cura dependerem : et inter aciiones quiboa 
pro salute nostra labor invigilat, debitas i 
animus cullum mcritae devotionis offerret. ! 
ergo ad consolationem desiderii mei, si o 
nostrom sauitas in vestra post Deum proi| 
consisiit. Cacterum non absque scrupulo poiest 



donec vos ad quamlibet sequi consentiai, adhacretis. 

Unde sicut jussum est, primum Deo de solemnitate, ^ quod ^ de Sapaudia iiineribiis exquisilis vide 

tum quod debetur solvimus Caesari. Vos de Ixtiiia provinciam praeteriri. 



* Scripta utraque post dies pascbales non uno ta- 
inen anuo. Prior, cum Slgismundus festivitatem illatn 
Cabiloni transegisset ; posterior, cum Lugduni tam- 
dem Gundobadu palri adhaerens celebrasset. 

i> Anastasium : ab Avito Sigismundi numine tum 
•cripu , cum Sigismundus officii causa legatos cum 
liiteris mitteret ad imperatorem. Quod vero miliiiae 
fascibus, aulaeque contubernio, et Romnni nominis 
participatione ornatum se scribit , comitivam opinor 
militarem et pairiciatum designat, de quibus dictum 
est superius. Quo item alludens epistola 83 : Conji- 
cite nunc, inquit. qtuiR^ttm debeant q'M$ honoribus fa- 
^iigatis, quossociQS iriumphorum omniumsuccessuum' 



que vestrorum, digniiatum titulis applicatis. 

«Cabilonem frequentasse Sigismunilum < 
stola 67 coliigere licuit. Idem nunc confirroai 
solemnitasS. Vincentii martyris, quem praec 
cullu et honore, ut patronum, babent Cabiloi 
Scd et concilium Ciibilonense quod, Clodo 
re{;nanle, convocatum est , in eccicsia S. VI 
celKbratum synodi docet praifatio. 

^ Non quod in provinciam de Sapaudia p 
centibus rectum iier sit per Viennam, sed qi 
niagunm cst divortium, studio praeleritani vidc 
(jueritur. 



S77 



EPISTOLA LX\I. 

AVITU8 VIEI^!IBNSIS EP1SC0PII8 " VI BO ILLU8TRI 

ANSEHUMDO. 



Tanlam servulus vesler domni noslri recensei , 
qoanlum 8entio : nondum plene detersa inaequalitate, 
aitenios reddit el anxios : ut pro coulemplatione 
pictaiis iliius quam festis speciallus optare consuevi- 
rous» sufficere nobis cominoditatem vestraro pro 
oniBi solemnium jucunditate credamus. Uude servaiis 
po^t cultum Natalis domiuici soliix sollicitudinis 
•erviiuiem, tota nosse vos voti ambitione desidero, si 
decos Gommune quod Viennensis ecclesiola prxsenii 
vice nou meruil, vel Lugdunensium popuiorum gaii- 
dia duplicavil. Nam 8i vos , Clirisio favcnte , ut ad 
ecclesiam potnisse procedcre aut devoiionem consue- 



CHSTOLA LXXVIl. m 

A nato, etiam devinctic milii sublimiiaii vestrae oflfieia 
semper debeuda persulvo : suadeiis, imo quii iinliim 
obduruistis et supplicans, ut stomicbos multis Sa&o- 
niae deliciis nausianles tandem parcioribus iilna! 
vestrae jejuniis alteiatis. Quod si adeo nescilia desi- 
derii vicissitudinem repensarey ut nondaro vobis 
videatur abseniia vestra sufOcere» injuria eoactus 
boc opto, meqiie baculo bujus imprecationisulciscor, 
ut mulenlur prxseutix vices, et quod Vienna ibun- 
dat, Cubiloiiis obiineai. Ut si blc non babemus quoil 
delieai expcti, illic mittamus quod libeat deelinari. 
Et quia quod dico in via est, si adbuc in loco retar- 
dutis, excipite : si jam rcdire disponitis, pra^tcrite. 



EPISTOLA LXXV. 



tiidinariaro rescripseriiis implcsse, parlicipes redditi B ^^'"^"^ viennensis episcopus vino illustri nELLADio. 



betitisc vicinorum, epulaturos nos profltcmur audiia, 
si illos quibus prxscnlia vcstra donata est , refectos 
cognoverimiis iniuilu. 

EPISTOLA LXXII, 

AVITUS VIEN.NENSiS EPISCOPUS VIRO ILLUSTRI 

ANSEIIUNDO. 

Cum peculiarium vernularum absentando suspcn- 

ditis TOta , facitis nos non ad plenum consequi vel 

nuntiare votiva, Festis ergo Natalis Doniini, in qu:)n- 

lum sinc vobis potuit, solemnitcr celebraiis, prospe- 

ritatem piissimi domni nostri, quam jusio desidcrio 

opiaveramus videre, tam dignabili alloquio prxsio* 

lamor agnoscere. lllam plebem refecistis gaudio, 

istam ditaie rescripto : quam per mc vcster illustret 

dffecttis, donec vobis ejus servitium meus prxseniet Q 

orcuraua. 

EPISTOLA LXXIIL 

AflTUS VIENIIEIISU BPI8COPU8 VIRO ILLUSTRI VALERUNO. 

Consuetodinem solliciludinis suoe pieias vestra 

cvstodit, nos dignatione pariter ac litteris visitando. 

Addidistis solemnitali quam gaudenter Deo praestante 

susrepimus, et quod Fpcctabalurin votiva cullus con- 

samniaiione supplesiis. Mihi autem de Ixtitia , in 

quanlum eam cognovero, gratulanti non minus dulcc 

cst» po8t longuin tempus abseniis prospere vos re- 

disse, quam festa pascbalia cum eisultatione trans- 

igere. 

EPISTOLA LXXIV. 

ATITUS VIFflNENSIS EPISC0PU8 VIRO ILLUSTRl CAERTIO. 

Ad domnum communem litterarum servitio desti- 



Cum ad officium vestrac magnitudini defercnduni 
perpeiua seniper causa suppclat caritatis, et specia- 
lem devolionis observanfiam jure debeam obnixas 
impensius pietaii : nunc lamun de8ideratam mibi 
neccssitatem ratio festiviiatisiudixit, uiaflcctui ves- 
tro vel litterarum praescntarer officio, qui cupercm et 
occursu. Idcirco revcreiitia siipplicans debita , quam 
e\ voto festa cclebravcritis inquiro , Kedemptoris 
nostri inexbaostam deprecans largitatem , ut usque 
ad xtatem ccntenariam sua protertione vos prove- 
bal , et nd ornaium noFtrum, sicut hactcnus fecil, 
bonis omnibus remuncralos altollat. 

EPISTOLA LXXVI. 

AVITUS VIENNENSIS EPiSCOPUS VIRO ILLUSTRI RICOM. 

Post festivitatem in qua de prxsentia vel incolu- 
mitate domni nostri vola vcsira et merita claruerunt, 
pagiuis ad ipsum officiis destinatis, jure vobis pecu- 
liaribiis pecioris mei etiani prxsentium litierarum 
fjmulatus cflertur : pcr qucm nos inter tanios , ut 
fiert potiiit, rerum rumores Pascba prospere trans- 
egisse signiHco : sic inihi judicans ejus plcnitudincm 
divini muneiis bencficiis proventuram , si vestri 
quoque colloquii dignationem cum siinili ( rosperita- 
tis agnitione meruero. 

EPISTOLA LXXVIf. 

AB AVITO VIENXFN8I EPISCOPO MGTATA, 8UD NOMINK 
LEONIANI ARCniDIACONI, ^ AD V>RUII SPRCTALILEM 
SAPAUDUM. 

Licct pompam convivii principalis, niarinis deliciis 



• Atil» rcgiae Bnrgundionum principi , ad qucm 
epistola iH. Scripix anibx post dics Natulis Domini, 
ciijns solemnitati quia rcx Vieimsc non adfuerat, 
ff'\re avet an Lui*duni adfiierit. Uuo post priorem 
comperto, posteriorem epistolam adjecit. 

^ Diversi ab boc, aetate non multo inferiores, 
SapaudusepiscopusArelatensis, Placidi palricii AliuSy 
et Sapaadus abbas qui concilio Aurelianensi v 8ub- 
icripfit proAlbinoepiscopo Andegavensi. Lconianus 
vero, nonc archidiaconus , idem videtur cum Leo • 
niano famnlo Maximi episcopi, in cujus gulam lude- 
bat epistola 65. Convenit enim hoininis ingenio ct 
moribus epistola ejus nomine composita. Sed longu 
diversQS et dissimilis , quamvis nec aetate , ut faina 
tfi , nec babitaiionc disjiinclus , Lconianus abbas , 
cnjus sepulcrum Viennx nuper observaviinus in sub- 



D urbuna xde S. Pelri, ciim epitaphio, rudi quidem, 
8ed sancti viri gratia haudquaquam spcmeudo, in 
bxc vcrba 

EPITAPHIIJM S. LEONIANI. 
Uicvirsanctitateconspicuus in hacurbe Viinnensiabbnt 
extlilit Sabbaria Pannoniwortus^ a barbaris captiva- 
lut, Galbrum (imbus devenit : Augustoduni primum^ 
deinde Viennce claustro peculiari» cellce conclusus , 
quadraainta plus annit tali ordine Chritto militavit, 
lanttB dittrictionit^ ut pene vultu omnibus undequaque 
venieniibut ignotut introvixerit^ cum etset verbo doc- 
trin<e multit ad tatutem notittimut, lia ut juxta 
cellulam tuam quamplurimot monachot rexerit^ mo- 
nachot vero ambitu monatterii infra urbem inclusos 
ad sexagenarium numerum nrrabili ordinatione pave^ 
rit , €t disciplinabiUter euttodierit. 



179 S. AVm YIENiNENSlS 280 

tweslrilmsque falgentem , luculento sermonc dc- A inediam patior, aut aliqoid rapuis8cconflngor;sumiiia 



•eripseris» incuncunter tamen declarare luum amo* 
ram eonsuetum est. Securus enim ^taliter recitas » 
poslquam dttaro tibi materiam non versibus, sed 
denlibus expedisti : cuni in uno prandio, quod tIx 
dnobus burdoniim tergn deluieraiit , unus venter in- 
elusK : cum in prans» negligens crimen , alvvm 
nlroictate eoncrctam pectinibus pexuisii. Qiiod licet 
ad Insultandum mihi exaggerasse te pateai , ego ta- 
men constanler affirino, nullum similem nostri, seu 
esuriat ille, seu comedat, beatum merito nuncupari. 
Nam ul de primo quod exposuisti ferculo colloqua- 
ronr , parvum libi poenae genus potabas afnicium , 
quod appetiium interioribus iuhiantem devorabill 
tegmiiie pavus * isicio conclususcxclusit, et trcpi- 
dans accensis Taucibus gula aliqiiantula temparis B qui yasiare limilein dicebanlur, revcrsi sunt. Unde 



importnnitate perago ut ires recentes aliis plui prae- 
sumam. Ipsae etiam paterae , quas conflctis casibos 
frango, quolldiana rcparatione decrescimt. Quaprop- 
ter laborioso in his lanium insultare desiste : qalz 
cum utrique nostrum quotidianum fatum sit qmMl 
qulsquesortitusest: tum familiaris miseriae obllvisd 
potero , si epufo suo domnus noster sic adesse me 
jubcat, ut te decsse coiitingat. 

EPISTOLA LXXVIII. 

4VITUS VIBMNENSIS EPISCOPUS ^ AP0LLIN4RI EPISCOPO.9 

Confido plane, nec dubito, divino munere comma- 
ncm Ixtiiiaoi coniinuni prxseiitiffi nuntiatam. Nam 
quod et ad vos jam suspicor pcrvenisse , etiam illi 



moni sub ^ docti incisoris pependit arbitrio. Sicqiie 
factum est, ut bibendo cibos, pocula ruminando, pri- 
mam prandii partrm esuricns qucrelis , mediam co- 
medens rapinis, uUimam satur lacrymis exegeris. 
Nec tibi dixerim profuisse quod defui. Vel id nobis, 
quantum tibi superfuit, omnibus satisfccit. Nam ciim 
tu in tanta convivii beatiludine dcliciatus roaximc, 
tardissime satiaius, vix te possis probnre felicem ; 
qnid de me misero censcas inicrrogarc prsesumo, 
qui a regalis mensse abnndnniia non permittor, et in 
ecclesiastica frugalitate non saturor : qui sub lionoris 
nomlne custodix mancipntus, quasi ad primamvo- 
catus et a raeliore probibitus, nepossim fugere jacere 
coropellor : impleor oleribus, ct inflor napis ; abundo 



causa solliciludinis lias difcxi, ui quae ad vos postea 
de cujuscunque securitaiis augmcnto pervencrint iii- 
(lirelis ; aut si jam ad civitatero liber recursns a con- 
suctudine vos , imo potius ab aroore obsidionis ex- 
traxit. Prxterea ^ magdaliola illa qua^ promisistis, 
posco ut cum obscrvationis breviculo dirigi jubeatis. 
llactenus familiariler : binc quod restat,quii jam 
libet , paiilo. bilarius indicabo. ^ Signatorium igitur 
qnod pielas vestra non tam promitterc quam oflfcrre 
dignala esi, in buiicmodiim fieri volo. Annulo ferreo 
et admodum tciiui, velut concurrcniibus in se del- 
phinulis concludcn 'o, sii^illi Juplicis forma gemiuis 
cirdinulis inscraiur. Qu» ut lilmerit vicissim , seu 
latitabunda,seu publica, obiutibusintucntiuroaltema 



leguroinibus, sed qnx tcllus, non pontus emisit. In- ^ vernantis lapilli \el clectri paileniis fronte mutetur. 
ter bacc qualia fueriui boiix memorise quondam ostrca Nec qiiidem talis dccri , qiiale niiper, ut egomet 
nec recordor. Si roodicum quid vasculo uno minimo hausi, in saiicto ac sinccris^imo impolluiae manus ni- 
scmipleno vini pallcntis apponitur , et bic modus vel torc sordeb it, cui corrupt.iro potiusquam confectam» 
regnla custoditur. Jam de cibis tacco : in accipiendis a'iri ^ nondum fornace decocti crcdiderim inesse 
recentibus major est poena; musia deposccns, aut roixturam : vel lllam ccrfe, quam nupcrrime ■ rex' 



'^ Aut sicut ficcdula inclusn ovo pavonino apiid 
Petronium, aut pavum dicit isiciaium , sicut pulluni 
isiciatum Apicius minutaiim concisum , et in isi- 
cium conversum. Apicius lib. viii, cap. 7, de porcello 
farsili, Porcellus hortulanus exossaiur per gulam in 
modum utris : mittitur in eo puUus isiciatus purticula- 
tim concisuSfturdi^ ficedulcB^ isiciumde pulpa sua^ etc. 

^ Qui scindendi obsonii roagistcr Senecae , scissor 
Petronio, Jnvenali autemcbironomus, a gcsticulatione 
qua obsonia scindens utebatiir : dc qna el Peironius. 
Processit y inqmi^ statim scissor, et ad sympltcniam 
i:a aesliculatus laceravit obsoniumy ut pntares Daiium 
hydraula cantante pugnare, Qiiamvis ergo relerrime, 
ct volanti cultello, ut loquiiiir Juvcnalis, dapes eru* 
dita inanu secaret, lentus avidis Leoniani iaucibus 
videbatur. 

c Fratri , Valentinae sedis antistiti, ad quem aliao 
complures. 

^ Seplasiarioruro officiuis nolum vocabulum. Mag- 
daleones enim hodieque vocitant terctcs cylindros, 
iii quos composita emplastra redigore solent. Scribo- 
nius Largus de chirurgi Tryphonis cmplastro siib- 
viridi : Dum desinit fervere , fiiarii^iis subigetur, et 
redactum in rotundas ampliores quas fxaySaAi^a; dicunt 
reponetur, Rogat itaqueutcum inagdaliolis qu.ne pro- 
roitlit, indiciiluro inittat , qua observaiionc singulis 
uti oporteat. 

* Annulum signatoriumy seu sigillum : cujus for- 



mam ac materiam, cum omnibus ornamentis, qua- 
lem 5ibi fieri velit, elegantissime dcscribit. 

' Omni auroj ut Pliniiisdocet, inest argentum, tario 
pondere. Ubicunque qninia argenti poriio es(, electrum 
vocatur. Id cum in inelallorcperilur, nativum dicitur. 
Fit auiem et cura electrum argcnio addito : quod sl 
jnsinmmodum cxccsserlt, corrumpitur rnixtura, qua- 
lcm in sigillo suo respnit Avitus. 

B Alaricus, a Clodoveo prostr.itns : in lioc enim 
corruit Wisigothorum rognum in Gallia, cujus niinae 
pracnuiiltam Avitus adultcrinam monetam vult hiissf*. 
^ Visuntur sane niinc eiiam Goihici ex electro veteres 
■^ nummi, adeo pallentes, ul auri iiiiuus habere putes 
quamargenti. CiTterumimprossam hahentregum suo- 
ruin tsfngiem;qiiodignorassc,aul lanquam itlegitimuro 
dissimulasse videturProcopius,cnin solis Francoram 
rcgibus id liciii^se, barharis aliis regihnsnefrfs fuisse» 
fcribit libro in Belli Goihici. De Francis eiiim lu- 
quens, eorumque rege Thcodebcrto, qui provinciaB 
partem obtincbant, NofAcvfAa $i x/^vo-oi^y, inquit, hn 
Twv h roX^ot? fxCTa^).&)v TreTrotjQvrai* ou toO TwfAaiMy 
auTOxjDaropoc, 'hnsp siOio^Tac, j^oipaxxHpoi cvOcfACvoc v^ 
(TTar«/9( TOUTu, aAXa rrjv o^^CTcpav ovroiv cixova. KceC 
Toe vo/xecrua iih upyrjpovv o llcpcojv ^o^eXcuc ^ PouXorro 
TToceey cta>9c, ^i^apaxTij/sa Bi iStov c/xCaXi^at axaxnPi 
Xp^v^t o^^rc ai>r6v OifAtCt outc a^ov ovtcvovv potaAta 
Toiv TravTCDv ^oLp^icpwj, t^ummum autem aureum ex 
metallis qux sunt m Caltia fabiicarunt, non ^omanf» 



2S1 



EPISTOLA LXXX. 



28i 



Geuniin, secutur» prxsagam ruinx, inoiietis publi- A nim sol:itia ?esira nicrita cninnletis. Feccnint qiii- 



eis adulterium flrmantem inandaverat. Sed sit ejns- 
mdi colory quem squaliter ac modeste, ruborem 
tb auro » ab argenio candorem , prctiositatem ab 
Mroque, a csteris mpienlem fulgorem, ariificiosa si- 
qiiidem medioiima viroris commendet amoenitas. Si 
quenis quid insculpendum sigillo : * Signum mono* 
frammatis mei per gyrum scripti nominis legaiur 
iiidicio. Medium porro annuli , ab ea parte qua vol» 
elausae vicinabitur, delphinorum quorum superius 
eipita descri|isimus , cauil» lenebunt. Quibus lapis- 
eulos ob boc ip^iini quxsiius , oblongus sciiicet el 
aciitis capitibus rormatus indclur. Ecce babes qnod- 
dam tantummodo speculum dogmalis exsequendi. Nec 
t^raen amplitudincm eleganti» tuae sic ad mcmora- 



dem peccala mea non qnalemrunqne neccssiiaiein, 
qua nos in dic siisccplx rfStiiaiuKt nostrae, corpo« 
rali vestnn pietatis prxsentia fraudarcmur. Sed red* 
didistis ac reprxsentastis nobis vicissitudinem ve- 
stri aspectus in lumine, oris in scrmone, lactiis In 
opcre. Spero in Dei nosiri inisericordia, quod non 
meo tanium tempore, sed etiam secuiuro, donum 
vcsirae oblationis ecclesiola nostra venerabitur. Quod 
^icut ego dum vivo in testimonium inexhaust.T. lar- 
gilatis servare drsidcro, ita niilii Deus prx»tei, nt 
etiam ci quem post me, cum Deiis jiisserit, electin 
vcsira decreverity peculiariter auctoritas vestra 
commendet. 

EPISTOLA LXXX. 



lam exemplar coaclo, quasi liberum non sii addere B avitus viE?fNBNSis Enscopusc quintiano EPiscoro. 



quod Tidetnr. Licebil porro snpcrcorrenli ingenio 
vesiro terminos prsescriptx deinandaiionis excedere. 
1q fine autom epistoloc , luieo operi sinc quo tamen 
Don transigetur, fxculenius sermo deposcit, ul arlili- 
cem figulum brevi lenendum e vestigio dirigatis , qui 
Dobi» quaiibus strui mensnris crebrati coenacuiura 
furoiy vel intra quod spatium fossilis glebsc scrobis 
lordibus septe animalium pedibus coclilis coeni glu- 
tinum leniari possit iiisiilual. 

EPISTOLA LXXIX. 

iniUS VIEJINEXSI* EPISC0PU8 •» APPOLLLNARI EPISCOPO. 

Iiiuesiis paritcrnc gravatus ve^lraedigiialionc solli- 
cl:ud.nls,mjgni(ii4]ine miiiiOiis,coii5iit*iiiilinG piclalis, 
qoa digna vel graiiarum actionc, non dicain ob<o- 
quii sedulitate, respoiuleoin? Nisi forte miiltipliciier 
iuTalidus eadcni in lioc siistenter gralia vestra, 
qi»! oos onerat. Concedai vos ornalni ecc'es.T, 
coiisoialioni et refcctioni nostroc oinn-potcns Deus 
Qt quia rcvera non sulum vobis viviiis, per alui- 

*t iRoi etif imperatoris effigiem huic slateri, sed $uam 
ipsontin imaginem imprimentet. Et vero nummum ar~ 
^enteum ret Pertarum pro arbitrio cudere solel : effi- 
9*^w ifQrro tuam aureo stateri apponere^ neque ipti fas 
tiit^Mque alii cuiquam regum barbarorum, Ei^t apud 
nos Tbeodebf^rti rcgis de quo Procopius, numniiis 
siireiis, mole quidcin c.\?$;uu<, scil prohae iiotae, cuni 
ip>itis effigie ac nomme, D. N. Theodebertus C. 

*Quod in sigiilo suo fieri jubet Avilus, hoc idem in 
denariis suis praxep rat Carolus Calvus rex in edi- 
ctopjsiensi anni 86 i, cap. ii : Ut in denariis novas 
^^lmmoncta! ex una parte nomen nostrum habcatur 
'Q gifro, el in medionostri nominis monogramma^ nein- 
\^\ix implicitx ei eonfusa! nionogramuiatis lillerac 
^^ripii per gyrum noininis indicio logerenlur, quo 
liodo in aiili(|uis rrguni diploinalis cuiii inonogram- 
inaie ip^uui quoque regis nomen adjecluin videre est. 
^eniin regis edicto in dcnariis mouelarii, quod mi- 
[pinrst, non paruerunt. Obvii enim suiit,lum ipsius «v 
^roli, tum filii ejiis Ludovici denarii, in (|uib.is per ^ 
Syruiu monograminatis iion iioaicn, sed regia digiii- 
^ expressa : in Carolo, guatia Dsi hex : in Ludo- 
^^f HiseRicoRDU Dei re\. 

^ Eidem, gralias ageiis de muneribus qusc ad or- 
'^^fumVieniieiisiseccebix! iniserai, cum ejus festivi- 
^iiadesse ipse iion posset. 

* lo coiifesso est Quiniianum hoc lempore Arver- 
porutiiepiscopum fu'ssc. Quarefalsa videtur cpistolie 
insiripiio. Cuin eniui ad pruvincio) Vienticnsis cpi- 
stopos scripia si', ui ad cuucilium Epaoiieusc ve- 



Diii csl qiiod rem valde necessariam, ct non sino 
divina inspiratione a Patrilms inslilutain, aut obli- 
vi»nc aut occupatione descrimns. Sed mmpcnda snnt 
iiilcrdum vincula neces^ilatum, ut aliquando impleri 
possinl a prxceptore. ^ Convcntus ergo qiios bis per 
annuin a saccrdotibus fieriseniorum cura decreverai, 
si bcne pcrpendilis, ulinam vel singula posl biennia 
faccremus. Nam ei vencrabilis papx Uibis, nobis 
hanc negiigentiam succenseniis, mordacia mibi non- 
nunquam scripta perlata sunl. Undesupplicat permc, 
si dignamiiii, ecclesia Viennensis, poscit iiitermissoi 
consiieludinis rediviva salubritas, quod liactcnus in- 
frcqucntatum torpuit, e^ritari. Jusiuin cst, t>uaniuni 
, reor, ut consliluiis prioribus sub communis pro^en- 
' tix opporiuiiitate iraclatis, nostris simul nobisque, 
prout ordo collucuiionis invonerit, ve) insinuemiis 
veiera, ve), si necesse est, ctiam iiosira jungamui. 
Idcirco cunctos simul po>cimus, fratres ut Deo fa- 
vente octavo iduum Septembrium ^ in parocliia Epo- 

niaiit, quis lorus foret episcopo Arvernorum, qui nnn 
modo extra Vicnner.si m provinciam eram, sed cx« 
tra ditionem quoque Burgundionum? Narn utAga^ 
thense concilium eorum tantum fuit qui Wisigotiio- 
nim imperio parebant, el Aurelianense primum eo- 
rum duniaxal qui sub Franconim craui p' lcsiate : 
sic ad Epaoneiise ii tantuinmodo convencriinl, qu» 
Burgundionum finibus conlinebanliir. Hinc apparet 
dcesse hoc loco episloiain ad Quiniianum, cujus sola 
reslal inscripiio : hujus vcro, quain ad cpiscopos 
provincia scriplam diximus, iiiscriptionpm desiderari. 

* lloc decre^eral synodiis Nicarna, can. v : k«)(mc 
fSoStv, exao-TOu cvtaurov xaO' ixKOTriV S7r«p;ri«v ^lg tow 
f Tou; <Tvvo5ov» yivscOai, llecte habere \isum est ufjtn- 
gulit anniSf per unamquamque provinciam^ bis in anno 
concilia fianl. Quo specians conciliuiii Regense can« 
8: Statuit ul secundum aniiquam consuetudnem, ti quiet, 
temporum erit, bit in anno conventut agant, Et Arai»« 
sicanum i, can. 29 : Otit Patrum ttatuta detptciuul, 
quibus bit in anno^ quod nobit pro temporum qualitale 
difficile etty tancium est concurri. Ob hanc opinor 
di ficultitem, placuil deinceps synodos singulis an- 
niscelebrari : quod apud nosin concilio i Agaihcnsl 
statutum, in aliis postea inuitis rcpetttum est. 

• Vto Epaonensi. Epao enim plerninque dicrtnr, 
quas alias Epaiina. De hoc enim concilio agi certum 
ost; sed inr^rium haclenus quis iorus, et quod illi 
bodie sil nomcii : de quo niulii varia conjiciunt. Qul 
sancti Firmali vilam conscripsit, auctor esi ilhim« 
Turonibus relictis, pcrvcnissc ad locom cui nomen 



285 S. AVm VIENXENSIS 

iieusi adcsse dignemini : qui locus, omnium faiiga- A precor, ui quanquam merilo de indicio: fidei t 



lione perpensa » conYenlui salis opportunus electus 
cst; sicut et temptts, in quantum potest, ab insUnMa 
ruralis operls vacuum, liberiorem cunctis permiilit 
eicursum : quanquani ecclesi» potior causa Inter- 
mitti quaslibet terrarum poscerct actiones. Supplica- 
mus ergo el qitaesumos, testanmr, obtestamur, ne 
quem a dispositione tam sancia obex uUius excusa- 
lioiiis abducat, ne quem a tali caritatis vinculo nexus 
temporaneae nccessitaiis impediaL Sed si forte, quod 
Deus avertat ! lanta cuicunque • acerbitas corporcx 
Infirniiiatis ingruertty ut spiritale desiderium car* 
nuli Tincatur incommodo; ^ duos presbyteros magnn 
ac prob.ibilis viiap, mandaii instruciione firmatos, 
fratribds pro se pnesentare procuret. Sed tales di- 



tcsccuris nobis, magis impenso cautclae \e»tr 
nere trepidatioui nostrae et ignavix consulati 
quc plus cogitetis quod universitas pro vobis 
supplicat, quain quod sus|)ensa formidat. Sc 
pavidi ex conscientia peccatores, incunctaliQI 
fide pra'8umimu$, quod etiam si vobis, proi 
Cliristo, bic metus noster risum moverit, vd « 
aures nd donaiidam iiobis ffliciiatis vestrae li 
permoTcbit. 

EPISTOLA LXXXII. 

AVITOS VIENNENSIS EPISCOPUS DOMNO SIGlSaiH 

Yidetur quidem dc divina promissione di 
quicnnque minus de vesirn prosperitate secm 
Sed si animum meum solida dignatione perpi 



gnetureligere, quos episcoporum concilionon miiius B facilcm intelligitis veniam ignavias me» pra 



scifiitia quam reverentia jure faciat interesse, cum 
qiiibus delectet summos pontifices conferre scrmo- 
nem, quos ad definitioiies pro episcopo suo snncicn- 
das subscribend;isque, cnm fuerit solertia eligi, sit 
auctoriias legi. Scd istud non cxtorqueat nlsi 8timn):i 
necessitas. Cxierum dilectionis fiaiem:e ac pastora • 
lis diligeniix magniiudo, nibi laboris ma}:nitudiiic, 
non probutur. Conjicit cnim saiiciitas vestra, post 
biic longum abusionis nostrae silentium, qualiter nut 
deOniri dcbeant quae Deo praostante tractanda sunt, 
aut quae definiia fuerini, universi ecclesiarum provin- 
ciae nosirx ministri debeant imitari. 

EPISTOLA LXXXI. 

AVITUS VIENNEHSIS EPISCOPUS DOMNO SIGISUUNDO. 



trepidaiionc deberi. Quippe cum qnicunqiie 
tor caibolicomm nomcn usurpant, pervlgll 
Duo siipplicare nunc dcbeant, ut vobis vota 
illibala atqite integra rclaturis, et fidelltei 
conjungni, ct reliciter adversa subjiciat. Sk 
reruin necessitato niultiplici anibifnriam vob 
slo propugnniito conting:\t, ct pars qiiae cup 
victoi' a quae dcbctiir. Qiiaproptcr si inemorl 
graliain de animo vcstro nutaniemanxietaiii 
imminuit, famiilus specialis salutationem qaki 
fcrre non ausus, sed salutem vestram a 
pracstolaturus, satis suspenso atienioqiie anli 
vilium praesenlis paginx destinavi, primnm de 
post de exerciius saiiilate sollicitus. Unde, 



Scio quidem curis atque occupationibus quibus ^ Dci nomine per quoscunque transeunles proS| 



sub ope coelesii pro salute pairix fideliier cxcubatis, 
importune suggeri serviiium litteramm. Sed cuin 
praecelsa pietatis vestraedignaiio adeopeculiaris f.i- 
muli non sit oblita, ut in ipso susceptae expeditionis 
prociiiciu, sensibus meis desiderium sui sancto duph- 
carct alloquio; qnis non inlclligat quam paiienter 
ineptiam lolerabitis, quain clementia provocatis? Un- 
de qoiliter sani confortante Deo sitis, sollicitus essc 
praesumo, aut quomodo coepiis spes voti communis 
arrideat. Illud auiem non solum rogo, sed pcr illam 
quam a Deo accepisiis mihique pracsiatis, gratiain 

Rona supcr Rbodanum, ibique consedisse. Quod si 
Ronam ab Cpona dcfiexisse annuimus, ut absurduin 
ccrtc non est, qui S. Firmati sepulcrum nacius Tue- 
rit, a concilii fortasse loco non aberrabii. 

* Excuaationein quoiiiinus episcopi ad synodum 
vcniant, praster infirmitntem corporis, canones Cal- 
\ix nullam agnoscunl. Ilaque in hoc ipso Cpaonensi D 
concilio, can. i dccretuni est, ul nisi causa txdii 
evidentis exsliterilt nullus excuset. Cl in Aurclianoo- 
fii 11, can. 1, Vt nullus episcoporum, nisi certa twdii 
causa detenius^ ad concilium venire penitus ulla excu- 
satione detrectet, Quare excusaiiones alias excludere 
soleiit, ut divisionem regiaesortis, conciiium Aurelia- 
nense iii, cnn. i : Hanc ex€Ufationem sibi noverint esse 
sublatam^ si absentiam suom divisione sortis crediderint 
excuMni/am. Alinsomiicsconcilium Turonense ii, can. 
I : Prmier in/irmitatem certissimamf nullius cccasione 
velaminisy neque per impedimentum ordinationis regioi^ 
ueque sub occasione utititatis aut causce proprics^ de- 
i^eat a concilio teparari. 

^ Quibus ad coucilium venirc iafirmilatis ciusa 



gooscamus, potestis tamcn, piissiml domi 
jiccre, quanlum niihi dulcius eril, sicut me 
cunquc refcrcntibus pascit illa sancti afleeti 
gnitio, sic mc rescriptio Ixtificet, in qua ad qi 
pnrsemiaB viccm verba vestra pro conspectil 
pisci, et subscripiionem pro inanii merear < 

EPISTOLA LXXXIII. 

AB AVITO EP18C0P0 DICTATA SUB NOMINE DOllIll 8 
DI REGIS, e AD IMPERATOREM. 

Notum est omnibus, celsiiudinem vestr 
impedimenta lempomm, sed subjectorum v< 

non licebat, bi legatos vicc sua mittebant. 
lium Arelatense ii, can. 18 : Si quts commo\ 
firmitatis causa defucrit, pmonam vice sua di\ 
Cnrpentorniense in episiola ad Agntciuin epli 
Licet adsijnodum aut per vos, aut perpersonam 
debueritii adesse. Qu:inqu:im ergo duos boc 1 
gai, ct duos pro uno cpiscop>> vicarios in 
Arclaiensi v subscripsisse compcrtum sit; 
tamen sat fuisse superiora demonstr:ml. Ntiq 
bytcros omncs niitii nocesse fuii,cuin ex con 
subscriptioiiibus liqmat, nunc abbates et p 
ros, iiunc archidiaconos vel diaconos leg 
sucsse. 

c Aiiastasium, ui poslcrior epistola declara 
cum inilio regni Sigismundi, postobituni Gi 
p:itris, cx.iraiaiii signilicet, connrmat in di 
epislolis Aviti ordineni leinporuni observal 
fiii^se. Cunqueritur autem de rego Italiae, i 
tionem quain mittebat ad imperatorcin, 
non pormiscrat. 



«85 EIMSTOLA 

lirU Sub CQJtis (idiiciaD securiiaie aiqne Ixiiiia , glo- A 

riosisBimo priiieipi nostrOf qui corporo absumus ani- 

nio praeseniamur. Et quanquam isiud famula vesira 

prosapia mea ei devotioue persolverit, me taroen 

gratiB debitorem non magis parentalia debita , quam 

benelicia mihi inipensa fecerunt. Vesier quidero est 

popaios meus , sed me plus scrvire vobis quam illi 

praeesse deleciat. Traxit istud a proavis generis mei 

apod vos decessoresque vestros semper animo Ro- 

mana devotio, ut illa nobis magis clariias putaretur, 

qoam vestra per militiae titulos porrigcret cclsitudo : 

cnuctisque aucioribus ineis seroper magis ambituiti 

est quod a principibus sumerent, quani quod a pa- 

tribos attulissent. Cumque gentem nostram viJeamur 

regere , noo aliud nos quam milites veslros credimtis 

ordinari. iropartit nos gaudioroin munere vestra pn*- B 

speritas : quidquid illic pro salute omnium cunti^, 

et Dostmm est. Per nos administratis renioiaiuui 

spatia regionum : patria nostra vester oibis est. Taii- 

git Galliam suaro lumen orientis , et radius qui illiS 

pariibos oriri creditur , bic refulget. Jubar quidi.m 

eonspectus vestri contemplatione non capimus : sed 

locem serenltaiis qunm ubique diffunditis , desiderio 

poisidemas. Dominationem vobis diviniius prxsii- 

tam obex nuDa concludit, ncc ullis provinciartim tcr- 

minis felicium sceptrorum diffusio limitatur. S.ilvo 

Diviiiitatis honore sit dictom. Non minuit majestatem 

vestram quod accurrere non omnes valent : salis ad 

lefereniiam vobis debitam sufficit, quod omnes e 

pmpriis sedibus vos adorant. Virtuie orbi eoo , frli- 

ciuite regnatis occiduo : licei vos ubicunque diligi , G 

etiamsi non datur omnibus iiitueri. Sed cum jiire 

isiod de unlversitate dicatur,conjicitenunc quantum 

debeant quos honoribu.> fasligatis, quos socios triuni- 

liborum omnium successuumque vesiroruni dignita- 

tam titulls applicatis; ut sic virtutis vestrae decora 

Msira lint, et ad honoratorum ornamenia periincat 

({iiidquid gesserit fonshonorum. Offero igitcr, princi- 

^m inclyte , litterarum obsequia , vota gratiarum ; 

prxstolor oraculum sermonis augusti ; ambio si quid 

sit quod jubere dignemini. Quia etiam si indigere se 

biDQlilu nostroperennitas vestra non credat, quisquis 

tamen felici meruerit servire, sibi militat. Offer t 

crgo ftupplei Orienlaliujn quoquo gentium distanlia 

emditaiero; exposcat principari praesulem nostrum. 

hrthiciis ductor, propier pacis commodum , in Ro- ^ 

Qtt&vm imperiuro gaudeat transire. Indus ipse, post 

tt^inenta mansneii oris, stridula voce coinpresf a, 

legesqQibos servire jubeatur Grxco cngnoscat inter- 

' Comilis Sigismuiidi. 

^ Tueodci icus, qui pacein hanc per lep[atos ab 
- Amttasio expetiit, ut est iii epistula 1 Variarum 
Cstsiodori : Oporlel noSf clemenlissime imperator , pa* 
^ ifluerere , qui cautas iracundim noscimur fwn ha- 
w, Et post alia : nt sineeritas pacis, quce causis 
^genlibus eognoscitur fuisse vitiata ; delersis con- 
ttniionilms^ in $m deinceps /irmitate reslituta perma' 
"'0/. Ad hanc pacem alludens senatus ^010.100«, 
Aitastusiuui sic affatur in liiteris suis , qux intexi.i! 
^uiil e|iistol.u llormisdaD : Proinde^ inquil, piiswne 
mper(^tor^ hdc senatus adjutixit , ut qui animo quam 



LXXXIV. 280 

prcle. Si quis Tervor cst quo axis nieridianus cxsc- 
btuct, refrigerio teniperato, et edoiiiatc per rcvcren- 
tlam quidquid aute vos indomitum fueratper natu* 
raib. Incumbentia sibi sceptra religionis invictm quis- 
quis non optai excipiat. Prorogetur per vos non m<- 
nus potestate religio , qux faroulanlibus populis ad 
coelestia pariterque veneranda, et veritatem astruat, 
et porrigat libertaiem : quaque mediante , vobis cul- 
mine aeternx salutis innisis, non humano tautum or« 
ditie, verum ciiam divino amore, longum servire nos 
deceat. 

EPISTOLA LXXXIV. 

AB AVrrO EPISCOPO DICTATA SUB NOIIINE DOMRI BEGIS 
* C. S. AD IMPERATOaEil ANASTASIUM. 

Quam piae majestatis judicio serenitas vestra , vel 
parvipendat iropedimenta teroporum, vel censeat 
corda faroulorum , nullo indicio meliore cognoscttur, 
quam quod in sacris apicibus longinquius porrigenr 
dis, implet desiderantum vota, et supplicum uon 
exspeciat officia. Appetunt occursom veslri omniom 
mentes , nec tam gloriosom est quod pauci possunl, 
quam quod cuncti videre vos cupiunt. Quod autem 
niinc augus'm eoropellaiionis affatus debitm vobis pa- 
gins pnevenit obsequium, nibil indeVotioni pius ar- 
biier, nibil iroputet tardiiati. Nisi aditoro conatibos 
nosiris obex interjecta suspenderet, jam noncpro- 
fectoverbum mundovenerabile respousa potiusqoam 
oracula destinasset. Nec tamen remorando mihi tan- 
tum nocuit, quanium invidit xmulus livor. Non me 
quidem legistis officii mei compotem, sed reddidistis 
pii oris compellaiione felicem. Nec interest excipiat 
nos sermo augustus , an exspectet : a celsissiroa di- 
gnatione tanturo est nosira non despici , quantum 
vestra concedi. Igitur post obiium devotissimi fide- 
lissimique vobis patris mei , proceris vestri , cui ad 
felicissimos integra prosperitate successus, id quoquo 
contigit divino favore voiivum, ut laeiam florentcni- 
que rempublicam vobis orbem regentibus scirei, 
vosque dominos nationum placido receptus fine de- 
relinqueret : ad h;rc intimanda vobisque coinmen- 
danda quin etiam me» mililis rudimcnta , qun geni- 
tore quidem ineo supersiite nutristis, sed magis ina- 
gisque post eum cumulo sacrae dignationis augcbiiis, 
sicut debebam vcl optare par Tuerat, unum de consi^ 
liariis roeis, qui quantum ad ignoranliam Galllcanams 
cxteros prxire litteris aesiimalur , venerandi comita- 
tus' vestri auribus oflerebam, specialius secui itaio 
concepta, quod^ rector Italix de pace vestra publicQ 

benigno in utraque repubtica Concordanda fuisti , tam 
esse pio in ecclesia redintegranda unitate nosrans. llo- 
jns quoque pacis rxemplo, pncem Tolil is expetit ab 
Jusiiniann apud Procopium lib. ni Belli Gothici , 
AhoxtpisBa t« cx xHs tlpti^jnc cqtSiL^ (rixt TrpovtioBtu 
«vrov, xui rtulv Jvyy w/3itv wvTrtjD fAvqfUia t« x«i ir«p«- 
hiyfiaxa. xaiOlwTT« «x^f**^» 'AvaaTaercov xal eio3i/9txov. 
Bona pacis ut tute ampiectaris nobisque concedas ^de^ 
poscimus : quorum monumenta et exempla puichcrrima 
habemus^ Anaslasiuw et Theodericum, De bac deniquo 
cum silii pliHnlorei Tlicodericus, camdeni liasredi, ut 
cuiu prmtipc OiiciilaU babcre sluderet, comroeuda- 



287 



S. AVITI YIEMHENSIS 



i88 



pliuderet, et rumore dlsperso redditam sibi Orientis A aliquid consobtionis impendat. Yobis porro si cordi 



gntiam coloraret. Interclasam estergoatqiieprobi- 
bitam relationibus destioalis iier arreptum. Certe 
ipsa viderit quid liinc apud augustam Ixtitiam spec- 
tet serics veriiatis ; panrum tamen amicitiae videiur 
indiiiom» eum quem te colere asseras , nolle a cxle- 
ris hooorari : cum omues qui fos digno culiu susei- 
pimuSy id ipsuma cunctisfleri velle debeamus. Parum 
enim proprix devotionis ostendit, si quis occurrendi 
libcrtate damnata , alios quoque Tacere studeat iiide- 
voios : cum tamen sanctiias coelesiis ingenii nequeat 
ecBsere culpabilem, quetn vel sola voluncas reddide- 
rit innoceniem. Unde evidenter ipsum videtis alle- 
garequid cuperem , qui iam soilicite conatus est im« 
pedire ne possem. Iiaque quoniam divino vestroque 



est facta de nobls ex asse jactura , ab incursibut for- 
midandis Rbodano limitanie muneri lenete adhve 
dum redeo , el Geraiium nostnim, de meo liabemem 
aliqua, de vestro nonnulla, qui a me sdiolasticam* a 
vobis asserit bellicosum : sumens de mairis sapteaiia 
qnod libenter barbaros fugit, de virtute paterna qaod 
Ittieris terga non prasbiiii. 

EPISTOLA LXXXVI. 

RESCRIPTUM VIRI ILLUSTRIS H8RACUI. 

Indicastis quidem tantum doloris causam, qoa epi- 
stolaris ofOcii responsio clauderelur, etdorisiinBO 
nuntio vulnus inflictum plus me lacrymii cogerel 
scrvire qiiam litteris : lamen mctnens silentii cul- 
pain , vel pauca suspiriis meis, ut potui vcrba fara* 



inunereet sacriapices et opporluni proveniunt quam B lus suin. Probant igitur lempora, cui rectius aseri- 



discrepat : orant augmentum regni vesiri quibus 
iiova proferiis, optant custodiam quibus consueta 
servatis. Sic pii moderamine gubernaculi, retnedia 
quidem altera conquisiv.t, et si repulsam neutra pars 
pertulit. Inter hos tamen peculiarius illud ego debeo, 
quod hujus peiilionis effectum respectui meo praesti- 
tuffi suppiicaotes. Uuanium peculiari servo impende- 
ritisgraiiae,gralis prxstando monsirastis :solaque ob 
hitc commodum in tbesauris vestris mercede repo- 
sila, quod pauperibus donabatis, noii preiio voluistis 
constare , sed praemio. Et hoc ipsum qua elegantia 
digne ineretar, reddere quod a famulis oblaiuin fue- 
rai, quam spernere maluistis , et quo Ixtius flerct 
donum, coniristare voluistii obsequiuin? Et licet 
quiilquid ad manus vestras pervcnit, vergaliir in pau- ^ 
pcres, aique idcirco ille vos fursiian dehortetur acci- 
perc qui invidet erogare : subininistrare tamen re- 
tribuiioiiis divinx, unde et dispenseiis cum egent 
inopes, et concedatis cum supplicant debitores. Cur- 
rile qiiapropter piisbimi via geiiiina vestri operis uni- 
lale. Nunquam si crcditis sufGcientia dcerit animo 
lali : ipso possibilitatcm largiente, unde pra>stelur 
f abctis , a quo voluntati infusum esl ne aliquid ue- 
gare possilis. 

EPISTOLA LXXXV. 

AVITUS VIEN?IENSIS EPISCOPUS VIRO ILLUSTRI UERACLIO. 

Nisi dolendum ainici casum animo coiicussus geme- 
reiii, multa profecto exaggerarem , quod vos in lec- 
tulo, mendacis podagrae metii, medico vegetante de 
arte consueia, plus quam peeticae pedibusinnitenles, dudum per beatissimos decessores sancias sedis ve- 
moiitium scandendorum magis moveat , cura , qiiam str» calcavit aucloritas, ad noliliam jam pridem no> 
versuum. MoBstus vero hjs el cum fcbtinaiione dic- slram apostolicac ad nos diligenlix provisione perlata 
lavi 9 revocatus videlicel ad sepulturam communis est. Sed illud nos modo suspeuso& mullum redigitol 
filii quondam Protendi : si tamen vel hoc ipsum palri anxios, quod cuni peudcre nos ad eflectum ^ lega- 



baiur nota forroidiiiis, qiiem magis trepidum provi- 
sio claustris commissa desigiiet. Ergo urbis caveas 
dedignatus, inter vicina discrimini consiantiam pec- 
toris planisexposui,et jam diuad patentium locoran 
a^quora perveni, rem ut viriutis audaciam libertale 
babitatlonis ostenderem. Yos aoicm , rumnre com- 
pcrto, ad septa urbis tanquam venturo aeniuio con« 
volastis : ct queni pacis diebus jugitcr rura tenue- 
runt, nunc de mortuorum lalebris non educant. 
Enimvero quain vos tunc civitas flagitabat , tam nuiic 
intra moenia coUocaios quaerit relicta possessio. 

^EPISTOLA LXXXYIL 

DOHINO SANCTIS UBRITIS PRiCCELLENTISSlUO , III CHRI8T0 
GLOHIOSISSIIIO, F.T APOSTOLICA SEOE DIGNISSIUO, * PAPJS 
UORMISDA AVITUS. 

Dum rcligionis stalui et plenis caibolicx fiJei re- 
gulis pcrspicitis coiivenirc, ut gregcm per tola vobis 
universalis Ecclesi» membra comnHSSum pervigil 
cura vestne adhortaiionis informet; Yienuenscm 
proviiiciam superiorc anno , si mcininisse dignaisiinly 
daiis ad humilitalem mcam litleris visiuistis, quxqoe 
ad me , sccundum quod opporiunitas oblata contole- 
rat, per Arelateiisis Ecclesiae clericos pervenerunl» 
et quidem plenissimx sollicitudiue pastorali. In qai- 
bus nos , sicut per conversionem provinciaruin , id 
esi Dnrdaniae, lllyrici vel Scylbiae, ad communionesi 
gaudiorum provocaiis, sic admonitione cautissinia 
quid nos per ignorantiam prxvenire possit, instnii- 
lis. Euiychetis igiiur Nestoriique damuaiio, quos jam 



vit. Jornandcs de Rcbus Gelicis : Athalaricum^ fiUum 
fiiim %w» Atmlaiumtte , regem conslHuU, eUque in 
wandatis dedil , ac si testamenlali voce denunlianSt ut 
principem Orientalem placatum semper propitiumque 
hnhetent. 

* Uanc epistolam codex Aviti quo iisi sumus , non 
halMiit. Intexta olim faerat episiolis Hormisdae , unde 
biic illaro translulimus, cuin ilormisd» ipsiiis res- 
AHMiMi: qui evnidem prvtcrea, in epistola II Anasla- 
sio scrib*uiH, dcsignat bis verbis : Vctidcnty iiM|uit, 



anxia eorda cunctorum : ab uttimis ad uos GaUiit di* 
recta legatio, si quid de unitate redintegrationjs soiiiei' 
tudo nostra promovisset forma secuta consuluit. 

^ Bis quidem Constantinopoiim ab lloriiiisda mis- 
sus est Eniiodius , sed unica , cum Aviius haH; scrl- 
beret, leg^lio praecesserat. Ideo illi respondens Hor^ 
misda ; Ijegntionis , inquit , nostra , quam semel ^ nm 
secnndo sicut scribitis , misimus , si votious coniigiut^i 
cventus , alacres illico vobiscum funamus desideratm 
partiluri, Prior cniin legaiio Ennodii Florcutio con- 



SS9 IIOMILIA DC ROGATIONIUIS. ffX) 

ikmis secando Constaniinopolim desiinais omni A euim ne ponlificale jiidlcinm , dum non iodicai pro- 



eispeeUitonis Mudio jasseritis, nec quid fllius Tcstcr 
sanetus frater meus Ennodius rctulerit , nec ntrum 
secuta redierit indicaslis, et promissionem ▼esiram 
tantn silentii diuiurniiate stispeiiditis, ut non minns 
modo prjedicatoris taciluruiias rcddat atlonitos , 
qaam anlea feccratle^ationismora suspectos. Unde 
sola ha^e causa scrvos vestros filios nieos , Alcxium 
presbjterum ei Yenantiuni diaconum, totins provin- 
dx Viennensis nomine , qnac ccclesix ad me perti- 
nenii ab univcrsis decessoribus Tcsiris et apostolica 
sede eommissa est, cum prxsentis famiil.itus pnginn 
destliiavi ; pcr quos oraculo bcatissimoe rcsponsionis 
agnoscam, utmm fervor schismatum prxfatorum qui 
intra Conslantioopolitanam nrbem vitio pcrnicios:R 



spera, sensisset adversa. Ilis adjicitur , quod diver- 
somm fida relatione comperimuSy de reconciliationa 
vel concordia Ecclesiae RomanaejaciitareseGraeeiam; 
quod sicut amplectendum , si veraciter diciiur , iia 
roetucndum cst ne callide simuleiur. Quaesumiis 
ergo Ferviiio meo cuncti [In Labbei edU, Concil,^ 
juncto], ut quid filiis veslris frairibus nieis, id esi 
Gallicanis, si consular respondere dcbeani instraalis; 
et <|uia secunis, non dicam de Yienncnsi, sed de 
totius Gatliai devolionc polliceor, omncs super stalu 
fidei veslram cnpiare sentcnliam : orate ut sic nos 
perdilorum professio fucata non fallai , sicut ab uni- 
tate qiiam rogitis veriias compcria non separal. Ac- 
cepta !ii calcndns Febniarii , Agapilo consule, per 



obsiinalionis exarserat, cuiqne, quod magis dolen- B Alexium prcsbytcrum ei Yenantium diaconum 

dum est, Aleiandrinam vcl Antiocbenam Ecclesias 

dieitis illigaus, vobis Christo favente docentibus, 

digna fuerit eorrectione restinctus, aut si rcvcrsa le- 

gitio in paginls evideniibus quod simplex legeretur 

exliibuil, «n forte nuntio magis retulit, unde de vobis 

aJ boc qualiscunque suspicio reservetur. Yeremur 



sole oontigit, anno Christi 515, quam cum irritam 
feeisset Anastasii imp. pcrfidia etdissimulitio, poste- 
rior adjecta est iii nonas Aprilis, Agapito coiisuIt\ 
anno Chrisli 517, quo ipso anno Aviti epistolae meiise 



EPiSTOLA LXXXYIII. 

nORHISD^ AVITO EPISCOPO, TEL UMIVEBSIS EPISCOPfS PRO- 
\IHCIM VIEMNENSIS, SUB TUA DIOBCESI CONSISTEHTIDDS. 

Qulde his quae ad disciplinam catbolicam periincol 
maximc scicns inc^trui cupii, quid studii... 
^ (Hanc epUlolam dabimut ubiel Eofmiidce.) 

Fcbruario responderat Ilormisda. Quare •ecttndani 
iegalioiiem , quo! lum adhuc parabatury jam profec- 
tam iu Orieniem falsa Yiennam fama pertulerat. 



ALGIlin A VITI 

' HOMILIA DE ROGATIONIBUS. 

UNDE CONSUETUDO ROGATIONUM PROCESSERIT. 



Cnrril quidem Iramite vilali, non per Gallias tan- C 

^ommodo, sed pene per orbem totum rogaiionalis 

«bsenrantiae flumen irriguum, el infeciam vitiis tcr- 

vam nberi fluxy annuas satisfactionis expurgat. Pecu- 

Wiarior tamen nnbis in bac ipsa instilutione servitii 

«I gaudii causa est, quia quod hinc modo ad cuncto* 

Wuro otiliiatem defluit, ex nostro primiiusfonte ma- 

UTii : et forte nunc pertineat ad cujuscunque privi- 

legii omatum sumpts primitus instituiionis exor- 

^ium. Caeierum cum ad hujusmodi humiiitatem 

inefiabilis neeessilas rigida Yiennensium corda per- 

domiiil, sentiens ecdesia nostra c^usam aegritudinis 

soae» non sibi quasi maxime prae omnibus, sed quasi 

soli ei omnibus existimans opus esse instiluenda ob- 

servallone praesenti, soliicitius captavit remedium, 

quam primaiom. Et quidem terronim temporis illius D 

can&as mulios nosirum recolere scio. Siquidem in- 

ceDdia erebra, terraemoius assidiii, nocturni soniius, 

• De liae bomilia Gr^orius Turon. iib. ii Ilisto- 
rie, eap. 34 : Rtfen Aviiw in quadam homilia quam 
dt Rof9ii4mibui icrifsit^ hat ipsat Rogalionet guat 
fltfe isceiitiojiti Domtm triwnphum celebrantutf a Ma' 
mtrlo ipAut Vt€iinfii«tf urbit epitcopo^ cui et hie eo 
tew^e prtteratf inttitutat fukte^ dwn urbt illa multi$ 
terreretur vrodigiit^ etc. Muttas hi^us argumenti ab 
Afito habius bomilias fidem facinnt Fiori dlaconi 



cuidam lotius orbis funeri prodigiosnm quoddam 
bustuale minilabautur. Nam populosis homiuum eon< 
cursibus domestica silveslrium ferarum species ob- 
Tersal>aiur, Deus viderit an ludiflcans oculis, an 
adducta portentis. Quidquid lamen ex iis di;obus 
foret, perindo monstruosum inteliigebatur, seu sie 
veraciter immania bestiarum corda mansuefleri, sou 
tam borribiliter conspectibus territomm falsae visio* 
nis phantasmata posse conflngi. Inier haee diversa 
▼ulgi senteutia, dispariumque ordiiium variae opinio* 
nes. Alii quod sentiebanl dissimulando, qu» fletui 
nolebant dare, casui dabant ; alii spiritu salubriore« 
abominabiiia nova quoque {In edit, Gagneit quaeqne) 
congruia malorum proprieiaiia significalionibus in- 
terpreiabantur. Quis enim in crebris ignibus imbres 
Sodomiticos non timeret?quis irementibus elementis» 
aul decidua culminum, aul disrupta lerrarum immi- 
nere non crederet? quis videns» certe videre se pa« 

Excerpta, in quibns sententiaB proferuntur ex sermo* 
nibus die primo, secundo et lertio Rogationum. Quin 
et liis plures numero fuisse crediderim, sed a Floro 
propterea neque hanc in qua versamur, negne alias 
commemnrari, quod in illis nulla Pauli Epislolarum 
fierei mentio. Quas in hac editione nostra discrepani 
a Gagneiana omnium prima,?oteri exemplari deben* 
tur ex quo deprompta sunt. 



^l 



S. AVITl VIENNENSIS 



M2 



tans, pavidos naturaliier cervos per angusia poria- A suctudiiiis assignaret. Inspiraulo igiiar coiupuucto- 



rum usque ad fori lala peDetrantes, non iniminenteni 
(oliludinis senleiitiam formtdaret? Quid multis? 
Tracta sunt hit>c iiiter tiinores publicos et ruroores 
privalos usque ad imminentem solemnium \igiliarum 
iioctem qua celebrari fcstuin dominicae Resurrectio- 
II is annua consuetudo poscebat. Siquidem banc om- 
nes , laborum opem, malorum fincm, metuentium 
securitatem, communibus animis oppcriebantur. Ad- 
fuil ergo uox illa venerabilis qu» ad spem publicae 
absolutioiiis votivum solemne patefecerat* Sed mox 
illic mulio veliementior strepitus ictu flageili gravius 
ferieniis intonuit : uipote quem jam emensis gradi- 
l>us, supcrlativum nihil sequi aliud quam cbaos io- 
iclligeretur. ^des namque publica quam prxcclso 



rum cordibus Deo, auditur a cunctis» coiiOruiaMir, 
attoUitur : eligitur tempori triduuni praeseni, quod 
inter Ascensionis sacrae culium diemqae domiuicatn, 
quasi quodam opportunitatis propriae limbo cireani- 
posilis solemniiaiibus marginareiur. fiiplorante ao- 
tem episcopo fervorem inchoationis, ei maxlme ve- 
renie ne, ob lardam populi sequaciiatem, paucioribus 
oJuctis observalio ipsa confestimiu sui novitaie revi- 
lesceret; ad basilicam quae lunc moenibus vicinior 
erat civilatis, orationem prim» processionis Indidt. 
Itur celebri alacritaie , copiosa multitudine, maxima 
compunctione:ut revera populilacrymis laboribusqoe 
bre\ls aique angusta processio videretur. Ubl vero 
saiictus sacerdos de minorum effectu majuraro indicia 



iviiatisxcrtice subliniitas immcnsiicr fasiiglata prae- B collegit, sequenti die instilulum e&t, qood nonc 



tulerati flammis terribilibus conflagrarc crcpusculo 
coepit. Iiiierpellatur itaque nuuiio discriminis jucun- 
diias solemnitaiis : pleiio timoribus populo ecclesia 
vacuatur. Omnes namque siniilem facullatibus vel 
domibus propriis casiim de quadam prxminentis 
inccndii arce meiuebant. Persiitit tamen coram fcs- 
tivis altaribus iiivictus antistes, et calorcm Gdei suae 
accendens flumine lacrymarum, permtssam ignibus 
potcstatem incendlo abscedeiite compescuit. Dcspe- 
rationc dcposita reditur ad ccclesiam, et restincta 
flammarum luce claresctt luminum pulchriludo. Nec 
sane ulterius trahitur de arripiendo compunctionis 
niedicamine mora. Praedecessor namque roeus, et spi- 
ritalis mibi a bapltsmo pater,Mamertus sacerdos,cui 



prhno, id est crastino, si Dominus annuit» die labo« 
raiuri sumus. ^ Secutae sunt succiduo tempore qii»- 
dam ecclcsiae Galliarum rem tam probabilis exeropli; 
stc tamen , quod hoc ipsum non apud omnes iiadem 
diebus quibus penes nos mstitutum fuerat, celebra'- 
retur. Nec porro magni intererat qood triduuro eU- 
gerctur, dummodo psalmorum officia laerymanmi 
fnnctionibos annuis persolverentur. Tamen cnm dUe- 
ctione rogationum, etiaro aacerdotum crescente con- 
cordia, ad unum lempos, id est ad praesenies diee, 
universalis observantiae cura concessit. Porro aalem 
eoaltinuit isia praefari, ui, seu recoleuiibus harc, sen 
ignorantibus fortc retulimtis, omnes tamen attendani» 
quod Ecclesia qtiae misit aliis forniam institutionia. 



antc tioii paucos annos « pater carnis roeae accepto»G|,|uitipliciter est debiirix ostendendae alacritatis, ec 



sictitL)covisumest,saccrdotiitemporesuccessit,totai 
in ca quam supra diximus vigiliarum nocte saucto 
Paschx concepit animo Rogationes ; atque ibi cum 
Deo taeitus definivit quidquid bodie psalmis et pre- 
cibus niundus inclamat. Revoluta ergo solemnitate 
paschali, non jam quid, sed quomodoaut qiiando fleri 
debeat, secreta primum collatione iractatur. Putaba- 
lur a quibusdam Viennensis senaios cujus tauc no- 
merosis iltustribus curia florebat, inventis non posse 
:iddici, cum vix acquiesceret legitimis inclinari. Sed 
pius ac sollicitus pasior, sapicntijc salibus largus, 
mansucracicndarum. ovium prius orando animum, 
quam perorando mollivit audilum. P;tndit igitur dis- 
positionem. indicit ordinem, cxponit salubritatcm; 



prima debet esse compunclionis oflicio, quae in rc tam 
necessaria omnibus facia est mater exemplo. Undo 
imminere nunc, si Deus annuit, rogationum nostra- 
roni operosissimaro festivitatem, non qoasi nescien* 
tibus indicimus, sed quasi exspectantibus commeiH 
damus. Qoia licet non absque labore constet servanda 
professionis ipslus consuetudo, delectat tamen aspe- 
ritas medicamlnis, in quo freqiienter Inveniri probala 
est spes salutis. Si dixerimui, inquit Apostidus, qwla 
pcccatttm non habemu^, nos ipso$ $edueimut ( / Jom^ 
1, 8). Et si confiieri debemus assidue nos peccare» 
opus est confitendi officio, bumilitate pcenitendl. 
pMsertim cum plebis adunatus compunciio sic ad 
incit.imenlfim boni operis possit apiari, ut rebelllf 



t f iro tam religiosi quam solcrtis ingenii paruni ^ mag s convenienlitis erubescat, si cunctx inuliitodini 
ruii, si obcdientibus proposilum tantiimmodo institu- proprije mcntis solitudine contradicens, peccata sQi 
t oiiis promerct, nisi inter initia eiiam vinculum coo- yel vilia cum populo flente non defleat. Necessaria 



. « Is fuit Isiciiis sive Hosychiiis. Ado Viennensis 
iii CUronico : AviluSf iiiqnit, Vieiitteniit episcoput^ 
cloqtteniia cl sanctitale prwcipuus^ cujut frater ApoUi' 
niris Valeniia episcopiitf miraculis insignis, IticH se-^ 
natoris primum viri, postea Viennensis episcopi, duo 
ijimina clurissimi filii. Senaiorem se Roinanum Avi- 
tus qiioquc filius, et in episcopatu successor, profes- 
81IS csi iii epist. 5i. In eadem Viennensi caihedra 
postca scdit Istcius alier,qui in concilio Aureliaiiensi 
V ct in Parisietisi iii subscripsii. 

^ Prima omnium, aut inter primas Ecclesia Arvcr- 
norum, teste Sidonio lib. vii, cpist. i ad Mamcrtiim 
ipsum Rogaiionuin auctorem. Mox tota Gallia impc- 



rai:r el obscrval.T ; inm in regno Francorum, qnod 
Gothicum jam rcjsnuin occuparat, dccreto concilii 
Aurclian. i, caii. 27 : Hogationes, id e$t Lilanios^ antt 
Ascensioncm Domini ab omnibtu ccetesiis placuil cele^ 
brari, Tum in regno Burgundionum, quo rcliqua fere 

EarsGalliae coniinebaiurrqood patetex can. 6conclliI 
.ugdunensis ii : Placuit etiam univerds fratrihus^ ut 
in prima hebdotnada noni mensist hoc cst ante diem 
dominicam quce prima in illo mense illuxeritf Litaanm 
sicitt ante Ascensionem Dnmini sancti Palres fierideert^ 
vcrunt, deinceps ab omnibnt ecelesii» teu parochiii eife- 
brentur. 



295 



\ARIORUM OPUSCIJLORUM FRAGMCNTA. 



ftai 



esl igiinr boni opcris conspiraiio. Sumit alier ex A prorundius Dominuro noslrum intcrriu quiete ja- 



sUero, aui «le bumiliiate exemplum, aut in coiifes- 
sione solAtium. Periculosius agitur singulare ceru- 
Mn,in qtto vires altrinsecus experiri posse paucorum 
est. At vero, cnm contra hostem communem niulti- 
tudinis pognat assensus, trabit ctiam timidum mili- 
tem Tirtos aliena. Robustis bellantibus inGrmilas de- 
Utescit, ctquodam unitatis suffragio laus sit in?alidis, 
ia ezercitu fortium computari. Denique cum victoria 
conligerit, toiis acquiritur ; et cum paucorum dextra 
pagnaTerit, omnium gloria iriumpba?it. Hoc dico de 
infimiitale communi, qux si se rogantibus non sub- 
trabat etiam cum ipsa per se minus fecerii, non 
tameD ad inicgrum fruclu carebit. In illa gloriosa et 
admodom singulari bisloria Niiiivitarum, conira ei- 



cuisse, nisi ut ad etim inter discrimina qun patimur» 
limoris nosiri caiisa confugeret. Assiduo nos ictu 
lempeslas isla faiig.il, impulsii terribi'i contra nos 
lonitrus sxculi clamnl, sciniillanlibus ad punctum 
radiis mundana commolio non illiiminat sed comscal. 
Ecclesia est navis qnae nos per varios casus velnt inlcr 
marinos gurgilcs ducit. Aures quideni nostras obtre- 
ciationibus et blasphemiarum stridore, qnasi laxala 
laierum compage, revrrhcrat ; scd puppim veritatis 
solidilale construclam ponetrare non potesl quod fa- 
tigal. Cl quia promisit Doniinus noster Ecclesio', 
Ecce ego vobhcumsum omnibus dicbus Htquead con- 
iummationem swculi {Matth, xxviii, 20); in navi qui- 
dem csl in qua suinus, sed metucre jam non potest 



sertum comrootae Divinilatis gladiuro, juncla seniorum B quod limemus. Post resurrectionem enim ascensio- 



viriboa eiiam infantilis xtas pugnare coinpulsa est. 

Humani quoque mcrcedem ct gratiam jejuuiipecorum 

Uiues adauxil. Quin et ipsa irrationabilis creatura 

^nac offensam timere non potuit, quodam modo ve- 

oiam postulavit. Ct quia bomines in morem anima- 

hum vivendo peccaverani, rursus animalia sua quasi 

liomines jejunare coegerunt. Propter hancergodis- 

creiionem , in Evangelio Dominus ait : Peiite ei ac- 

ctpiefts, qucerite el invenietis, pulsate et aperietur vobis 

(JfailA.vii,7). Petere enimdocii e8i,quxrere devoti; 

petit seiens, qusrit nesciens. Cum pctis, vis accipere 

qnod intelligis ; cum quxris, adhuc coiiaris invenire 

t|aod pelas. Ideo qui jam superiores sunt, orando 

pelaot ; qui infirmi, laborando quaerant. Porro autem 



nemque suam totus inier pericula nostra reqniescii. 
Alienx magis fortnidini opus est, ut qui securus jace- 
bat evigilet. Clamelur ergo vocibus supplicationis ; 
et, si ingravante periculo necdum audil, pulsotor 
mantbus largilaiis, et dicatur ei : Exsurge : quare 
obdormis^ Domine, obliius inopics et tribulalioms nostrof 
{PsaL XLiii, 25, 24)? Dictnrus est quidem experge- 
facius, Cttf timidi estis, modiccs fidei (IfalfA. viii, 26)? 
Reddat saluiem, el increpel infirmitaiem. Cl si parva 
fides cst, quia timerous sxciilaria , est lamen ali - 
quantula, si recurrarous ad Dominum. Non autem 
timeretur eoram ipso, si ipse timeretur. Sed roinima 
conscientia reeii maxiroa caiisa trepidandi csl, iti 
nostra praecipue vita, coi criroinum continiiatio fit 



pulsare commune est. Nullus quippe obstructum adi- C discriminum multiludo. Quocirca si non diximus 



«um vocibus pulsai : istud ad manus pertinet, ei cor- 

poris actus esi. Petat ergo scientia, quaerat aroor, 

fiulsei operatio, roaxime in observaiione prxsenli. 

¥eslivitas siquidem est, cujus jocunditas tota sola 

sobrietas, cujus epulac lacrymae, cujus pastus esuries 

esl : ciijiis principium ex nectssiiate, perscverantia 

in dilectione, aclus in requie, requies in laborc : cum 

lota isia observantia confessio poenitendi pro culpa 

sit, ei rogandi pro venia. Ciiam vero evangelica prai* 

sens leciio utilitaiem supplicationisexposuii,dum u) 

navi Dominum dormientero chorus discipulorum suU 

teropestatis sirepiiu trepidus suscitarct {Maith. viii, 

i4). Neque porro aliud fuil in lanto repugnantium 

sibiinvicem ventorum fluctuumque confliciu, sopitum 



Christo, Vigila nobiscum, snllem dicamus, Cvigila 
propter nos. Non rogavimns ne discederet, obtinea- 
mus ut redeai, nec deserat cursum navigationis in- 
firnise, donec venioet roari silentium jubeal,et furo- 
rem insanientis saeculi celerrimo fine compescat, et 
fiat in reiributione jiidicii tranquiHiias magna qim 
in boc roundo esse non potest. Quia sl de mniido 
esselis {Joan, xv, 19), mundus qnod suum erat dili- 
geret. Sed devincio roundo perveniatur ad supemam 
quietem : ubi quoniam possibilitas pereundi aberit, 
nec periculi causa nascetur : ubi semper nobiscum 
Dominus, semper cum illo, si dederit, nos erimus : 
ct qui hic aliqiiotics negligentibus dormit, illic per- 
petuo fruentibus sin<^ fine vigilabit. 



QUORUMDAM S. AVITI OPUSCULORUM FRAGMENTA. 



ADMONITIO. D 

Prxter homiliam superiorem et alteram in con- 
versione Sigismundi regis babiiam cujus meroinit 
Agobardos, restant in vetuslissiinis scbcdis Tbuanex 
hitilioibecae tituli aliarum octo, cum primis cujusque 
verbis, in hunc modum : 

HOmLIABUM OCTO TITULI ET INITIA. 

I. IHcta in dedtcatione superioris basiUca: : i Dis^ 
P'tsm€ram patientia taciturnitatis hodierna^. i 

IL Dicta %n basiiica saiicta: Maria : « Statueram, 
diiectiuimi, el quantum arbitror. i 



///. In restauratione baptisterli in cimtnte sua 
Vienna : t .... Temporum perturbaiiones quibus, » 
• / V. Dicta in dedicntione basiticos (leneva : Nooim:is 
et miramur ex evangelica lectione divitem, i 

V. Dictain dedicationc... i Pertnet ad locum,.,. i 

VI, Dicta in basilicaS, Petri. quam sanctus episco^ 
pus Taranlasice condidit : i ... Par est decrescat facHl- 
tas virium^ crescente materia gaudiorum, i 

VIL Dicta in basHica sanctorum Agaunensium^ in 
innovalione monasierii tpiiuj, vel passione mnrtprum : 
c Prceconium felicis exercitus^ in cujus contjregalione. i 

VIU, Hoinilia dicta in conversione domni Seyimci, 
po^tridie Qnam soror ipsius ex Ariana hmes€ est re- 



m 



S. AVITI VIENNESSIS 



m 



€epta : i Sofpenumero dmmtati quod dilecto $uo prin- A cst equidcm fabrica prxsens jncond.i locn^ immineM 



api nottro. » 

FIUGMENTA EAKUMDEU IIOmLURUM. 
(Ex scbedis iisdem.) 

I. 
Sic quondam Petrus apostolorum caput {Matth. 
xiii, ^9), id est principum princeps, quamlibet com- 
meinm ventis pelagus formidaret, adreptum tainen 
fltiYidi tenens callem yictor explicuit; atque un- 
dis ponti furentis, Telut bostiliuin turbinum moli- 
bus eiuctalis, flatum tcntaiioiiis adversae» priusquam 
sede coniingeret, flde contrivit. Secuta est illic sere« 
nitas iter peractum. ilic quoque uon ininus ad babi- 
tatiOiiem quam ad imagineni, i^elri xdein fide fun- 
daiam sccuriias qux noii prscesserat insequitur. 



fluvio , et confragosum vicini torrentis tamulUim» 
velut impendentis reverentiju terrore castigai. Gobi- 
bctur Tcnerabilibus ripis amnis arckttus, et pendQlam 
interjecti pontis semitam , ad allrinsecus expetendi 
sacrorum culminum loca substernit. iEdes safflcient 
diiTusioni , facta est angusia conTcntui : qaxqoe sie 
jocunditaie babitaculi tam terrestria quam saperna 
sollicitaus , cum populo suo vix sufflciat , sufGcil de 
fabrica. MuUiformi opificum Ingcnio nitens, expolil 
noctem, appulit lucem, qui diu iristibos tencbris ar« 
tificio proturbatis , laetior intra quoddam elaritatis 
ergastulum, felici cusioJia clausus est dics. Sic qaon- 
dam carcer retificis Pctri {Act. xii,7) pretiosorum 11« 
gaininum radio illustranie rcsplenduit : cum rerrum 



Innovel autem idcm nunc apostolus dignam sui no- B suppliciis coaptatum, metallis preiiosioribus plos la- 



luinis sedcm. lisdem clavibus pandat bic locum, qui- 
bus aperil regnura. Solvai nunc quae sibi ostensas 
fuerinl compedes criminum. Et pauto iuperiui, Soli* 
diias qu» faciendis fabricis in principiis quxritui, hic 
irt cnlinen obtinet. Firmissimo aliarum aedium fun- 
ciamine cacumina uostra tiitiora sunt. 

II. 
Qiiid mihi laudet antiquus {Exod, xv, 23) Moysem 
suum aquas ab asvo asperas ligiio castigante dulcasse ? 
quid Elisaium (IV Heg,iVfk\)j virtute non imparem, 
agrestis cibl amariiudine plenum lebetom medici 
farris infusione condisse? ilxc quidem gesta exempli 
admirabilis fuisse quis nesciat? Sed non minus hodie 
vestrodatum est sacerdoti, quem par diversitas feli- 



cerel, serrx fugcrcnt patentc aditu catenae eadmul 
per^lrcpente tinniiu. 

IV. 
Gaudc Igitur, invicte mercalor, dispensaiione com- 
missa ; profer de ihesauro luo nova et veiera {Maith» 
XIII, 5!S}» institutor rudium, labentium restitutor; sil 
uua in multiplici consecratione solemnitas. Ereiisli 
lacrymarum machinis quod hostls alliseral : rediil 
quse pericrat forma templorom, recurrat et sanclilas. 
Non tu {Luc, XIX, 13) traditam tibi luinam, damnaiite 
sudario, terrenis scrobibus suffbdisti; nec boc tantom 
cOntentus reddere quod dudum fuerat consignaiuro, 
llla rcfcrens , oflercns ista , ut frugem primitiamm 
melius porrigas, prius siuduisti solverc quod dcbeas. 



cis eventus parein paribus approbabit. Cuin miuoris G Quocirca , dilectissimi , oratc quod supcrcst » ut si 



pene virtutis sit creaiuras orando converiere, quam 
lioste depulso creaiorein aedibus invitasse. Implet hic 
porro gcniiliuin viccs vicinantium Arianorum lurbi- 
diis livor. Et si pagaiius hic forte jam deest qul plures 
deos velit excoIi,gemit hsreticus qui unum consplcit 
exorari. Diligit quippe Trinilatis divisor nuinerosi- 
tatem dcorum ; et consanguiiieo separationis affectu, 
pariter soliditaie perrupta, multos deos fieri a con- 
senlaneis acquiescit, subquornmfavore quasi excu- 
sabilitcr ipse tres numeret. Quid ingenilscat Christi 
vacuus nominator, locuin numinibus interclusum pa- 
ruisse viriutibus ? NuIIus a salulis consortio prohi- 
betur. Sit eis pariter commune cuin salvis, quod hac- 
lenas nostrum noluimus essc cutn perditis. Profanis 



quid sacruin furatur adversitas , I>eo ulciscenle sic 
redeat. In multiplices fruclus granum tritici quod 
maturum putabaiur, cxcrescat. Velut Job (xlii, 10) 
noslri opes, inter prxlia tentationis amissas, vicioriae 
inerilum , patientia duplicante , rcstiluat. £t ut l)re- 
viier cuncia concludam, agnoscat prxsentibas prxle- 
ritisque successibus, tam perpctrans, quam tolerans» 
quam in aeternis salubres lacrymx nostrac eninl Iri- 
bucre , quas videmus fidelibus eiiam in temporancia 
nou perire. 

V. 
In gloria proescntis a^vi pirum est, si permiui ad 
hsc fabricanda dicamur : illu I siipra est , quod ad 
tales conatus , si oliari velicmus , impeUimnr. Nove- 



cultibus claustra damnamus , conversuris cultoribus *^ runt siquidem sceptra saeculi nostri, in qoo sit virliis 



templa patefacimus. Expetal ergo hic solidum, qiiis- 
(|uis amaverat ante divisum; recognoscat nunc Gliri- 
^tum petram, quisquis hic dudum saxa veneraius est. 
ISacrilegiis ara perit, vcnit ara sacrificiis. Nomen 
unum, cansa diver$a esl. Medetur scrpcns xreus, quo 
momordit ignitus. 

III. 
Generali exsultatione gaudendum esl, quod florcn- 
llbus sccplris catholicap potcsiatis , orationum loca, 
marlyrum lempla , liminum sacra , ornantur oppida 
non minus xdibus quam patronis : imo potius , illu - 
siratx iKitrociniis fiunt srbes ex oppidis. Quod si et 
spccialis festi gaudium prseconio ciurcnte langamus, 



lemporis sui : quorum inexpugnabiliter, recte ul eoa- 
fidimus , plus Iixc basilicis quam propugnacttlia urba 
muniiur. Cingilur undique luiamine sacrarum aediam 
dives accessus , et ad portarum quamvis paienliuni 
limina tutlora , iiisi sanctis janitorlbus » non veniUir. 
Desistat hinc plane nuiu superno usus armoruro. Ne 
hostilis conatus hic valeat » hos sufficit providiaie 
custodes. Sic iste , meritprum vigore discreuis , anl 
indigenas deducat aditus , aut insidlas repellat obje- 
clus. llas sibi per circuiium , velut llierusalem quaa 
xdificaiur ul civiias (Pm/. cxxi» 5 uq,)^ turres altol- 
lat : ubi Ixtaturis, quoties iirdomum Domini ibimus, 
hx smciorum cultibus turres» bsec populorum abuA- 



597 



VVRIORUM OPUSCULORUM FRAGMENTA. 



danlia coniingai in turribus ; sicque ei fiat |va« in A virtuti : sed cum ad prxsens psalmisonum solenine 



Tirtute , virius in paro : virtus sciiicet rectoribus, 
pai regendis ; praesidentibus illa , isia famulantibus ; 
quarum tamen principibus nosiris utramlibet optan- 
tibtts, utnmque merituris con?enttts subjectionis de- 
votc ptx confuveat, virtus adjiciat. Ad te nunc sermo 
liberior, o praesens, si quae sunt uspiam , catliolica- 
rum geoiium pater, religionis lumen, coiamen regio- 
Bts, eieinplorum virlus, Ecclesiarum pignus, lempo- 
rum deeus, civilitate sublimis, comnionione lerribilis, 

Kferentla qoam cum adoraris a populo. Qoi io 

tribunali onus prx omnibus, in altari unuf ex omni- 
IhiSv stipatus coetibos subjectorom, non fulgore dia- 
dematis, sed mentis loce discerneris. Jam recogno- 
leas lempos est in manibus nostris munera lua. 



perventum est, parum puto &i dicam verlta nosira, 
vrcisti bodie insoper et opera lua. Et pon alia, Gallia 
nostra florescat. Orbis desideret qood locus inTexil, 
Incipiaiur hodie exustioni aeterniias, digniias regioni. 
Laodaiitibus in prxsenii sxculo Deum , laudaiurls 
pariter in fuluro renovet magls obitus quam termi- 
nel aciionem. Recognoscatis in ccelo quam de bac 
tellure portabitis consuetodinem prxmiorum : tan< 
tusque perseveraniram vestram honor sequatur, ut 
qood vobis in exercitio erit operis, lioc solvaiur in 
prxmio pro relributione mercedis. 

ALIA FRAGMENTA. 
(Gregorius Toronensis libro ii Uistorix Francorom.) 



Faremos qoidem |ubeiili libi , ut secreu sint com B ^«'" ««'«« cognovisset Gundobadui asterliones has^ 



dooautur; sed loclamas, talia conferendo, quae nisi 

^rinceps babere non poterat. Gloriosissimum quippe 

in bis quoque acdibus quod fecisti : sed in qoiddam 

loblimiiis loorom gaodia se reservant. Gommunem 

liic quidem bodie Ixtitiam oblatio yestra peperit : sed 

adliue major est quam pnestolatio nostra coocepit. 

Porrigitar bic , praeludens per conjectoram praesen- 

tiom , contemplatio subsequeatum. Jusie aestimatur 

lantum in nobis, quanlum per le potior eris in sum- 

ma. Certe sicot rationcm iilic operum perpendimus, 

hic donorum ; non quidem solus In praesentibus aspi- 

tis quod delectet , sed solus in fiituris poieris pro- 

fcrre quod supertt. 

VI. 



relicorum nihil etie^ a »ancto Avito epiicopo Viennen$i^ 
Chriitum Filium Dei et Spiritum sanctum eequaUm 
Patri confeuu$, clam ut chri$maretur expetiit, Cui ail 
sacerdot : Si vere credis hoc quod nos ipse Dominiis 
edocuil, exse.]uere. Ait autem : Si quis me confe$$u$ 
fuerit coram hominibu$ , confitebor et eqo eum coram 
Patre meo, qui e$t in coslis, Sic et ipsos sanctos ac 
dilectos suos beatos apostolos cum de futurx pcrsc- 
cutionis tentationibus doceret , insiiiuavit dicens : 
Auendile vob'$ ab hominibu$. Tradent enim vo$ in con^ 
citii$t el in $ynagogi$ $ui$ flayellabunt vo$j et ante rege» 
et proR$ide$ $tQbiti$ propter me m /e«/Ntiorttffm iUi$ et 
genHbu$, Tu vero com sis rex , et a nulio apprehendi 
formides, sediiioiiem pavescis populi , ne Creatorem 



i>raecooiom felieis exercitos in cigus congrega- C <«««''«™ '" publico fatea. is. Relinque hanc stuliiiiam 



Yioae bcatissima nemo periit, dum nolios evasit, cum 
injustam sanctorom martyrom mortem qoasi sortis 
laisutia judicaret, qoa bis super aciem dispersa mau- 
'Macam, centuplex decimalis froctusaccresceret, et od o 
ia proaperom soflragante, eaienos eligerentor singuli, 
«ionec slmul colligerentur elecii , ex consuetudinis 
cleiiito series iectie passionis eiplicoit. 

Vll. 
Cojvaaditus nocte non ckiud;iur,quia non babetiio- 
eiem; cujus fores semper paratas , justis patulas, 
impiis inaccessas, noo alti-rnant claostra, sed meriia. 
Cujus fuodamentum Chrbtus est, fides niachina, mu- 
ros corooa, margaritum porta, aurom platea, agnos 
kicerMi , cliorus Ecclesia. Cui inter divinas i.iudes, 



ei qiiod corde te dicis creiiere , ore profer in |)lebe. 
Sic entm et beatus Apostolns ait : Corde creditur ad 
ju$titiam , ore autem confe$$io fit ad $alutcm. Sic et 
proplieia ait : Confitebor tibi , Domine , in Eccle$ia 
magna^ in populo gravi laudabo fe. Et iterum : Confi' 
tebor tibi in popuU$^ Domine; psalmum dicam nomini 
/110 inter gentes, Meluens autem populnm , o rex, 
ignoras quia satius rsi ut populus sequatur fidem 
tuam , quam tu inUrmitati faveas popularl. Tu enim 
es cnput populi, non populus caput tuum. Si enim ad 
bellom pronclscaris , lo praecedis catervas hosiium, 
et illae qoo abieris , subseqouniur. IJnde roelius esr, 
ot tc praecedenie agnoscant vcritatem , qoam te 
pereoote permaneant in errore. Nam Deus non irri- 



omois operis necessiute seclusa , sola erit requies D ^®^"^' ^^» ^"''" ^"'«'** '""" ^'" propter terrenum 



siiieeritas actionis. Multa sunt , piissime praesul , in 
tribniiali aliquibos junior, in altario oinnHim prior, 
nulta soiit , inquain , in operibus tuis , qoibos nos 
bactenus gratias debuisse dicamus. Ditaii donis, pao- 
peres verbis, percepimos magna, paoca persolvimos. 
Oruasti ecciesias Iujs gaaarum cumulo, iiumero po- 
pvlorom. Struxisti sumptibus quae muneribus cumo- 
kires altaria. Nonquam quidem contulimus verba 

• De hoc fragmento Roinartios in Actis Martyr. 
sine. pag. 23S ediL Veron. , in admonitione ad pas- 
sloneni sanctorum Mauricii et sociorum ejus marty- 
riiro baec habet § 2 : c Fragmentum hujusmodi ex 
antiquissimis in cortice cxaratis schedis bibliothecae 

Patiol LIX. 



regnum eum non confitetur in saeculo. I$ta iile ratLne 
confusM^ u$que ad exitum vitas $wb in hac imwda 
perduravit , nec publice asqualitatem Trinituti$ voluit 
confiteri, 

(Agobardos in libro de Picturis et Imagioibos.) 

Ui$ ita $e habentibu», e$t modu$ divina^sive angelicte^ 
vel etiam humana: gloriaSf sicut Alcimus Avitu$ epiuo* 
pus Viennensis in diatogo , ubi cum Gundobado rege 

Thuaneae dcscripsii vir sacrae aniiquitatis studiosls- 
simus Jacobus Sirmondns. Has auiem schedas qux 
in biblioibeca Regia modoasservantur, vsvente aJhuc 
Avito , aut saltem paulo post ipsius obitum scripta 
fuisse affirmanl qui eas iospexcruut viri peritissimi. » 

10 



209 



S. AVITI VIENNENSIS 



5C0 



loquUurt dicit : Illud tamen quod ab aequalilate cce- A singlUalim ordine deicribit , Av.ll quoque operiini» 

lestis gloriae Palren) et Filiuin, perinde ut creaturani 

ans^elicam sechidentes, quaindam milii invidiam illi- 

cite supernis Tirtulibus delati bonoris obtendiiis, 

diceiites : Ergo etangelis atque archangelis, etqux- 

cunque io eicclsis sunt, gloriam ferre dcbemiis : licet 

niinime pertinent ad causam , etiam ad pra^sens noo 

omnino sic renuo, quasi creaturae sublimi atque prae- 

stanti gloriam ferre timeamus. Est quippe divinae, 

e:st angelicx, est etiam liumanae glorix modus, quem 

iri miiltis Scripturarum locis invenimus, et sanciorum 

nieiitis , et apicibus regum sine viiio assentationis 

ascribi. Quoe enim inter homines prima gloria, gloria 

bxc est omnibus sanclis cjus; et in Evangelio Domi- 

Dus dicit , quod nec Salomon in oinni gloria sua 

sic vestitus est sicut lilii flosculus specie naiurali B y Qui etiani proprio Filio $uo non pepercit. 



eorum dunlaxal qui Pauli locum aUqucm tractautt 
tegmenta utlimo tandem toco d^gerit in hunc modum. 

SENTENTI^ 

EI EP.STOLA BEATI PAULl APOSTOLl AD ROMANO^, A 

SANCTO ET ILLUSTRISSIMO DOCTORE ECCLESI^ ATITO 

EPISCOPO VIF.M.NENSIS EXP0S1T.« ATQUK EX EJUS 

OPUSCULIS KN ORDINEM DlGESTiE. 

/. Qui factui eit ei ex semine David sccundum 
carnem, 

IL Vt sit paier circumcisionis ei sii pater creden» 
tium per prosputium. 

III, lyiturslcut per unum hominem in omnes homi" 
nes in condemnatioriem, ita et per unam ho.ninem tn 
omnes homines in justificationem, 

IV, yam quid oremus sicut oportei, nescimus. 



{Malth,vi, 29j. 

(Agobardus idcm in libro adversus legem Gundobadi.) 
Quil ise venerandus et sanctus vir sce^e dicto Gun- 
debado de supradicis certaminibus responderit , audiat 
si placct tenignitas vestra, Cum de his inler utrumque 
tcrmo e^set , et bcatus Avitus tatia certamina rvprehen- 
derct^ respondit ei Gundobadus : Quid cst qiiod inter 
r gna el gentes, ct eiiam inter pertonas sxpc siogu- 
las, diriiuend t> prse'iis causx divino judicio commit* 
tuntur , ct ei maxime parii cui justitia compeiit, 
vicloria succcdil? Ad quod beatus Avitus intutit dicens : 
Si divinum, inquam, judicium, regna.el gentes evpe- 
lcrent , illud prius qiiod scribitur formidarent , di- 
cenle P^almisla : Eissipa genles quce belta votunt 



VI. Item de eodem, 

VU, Optabam ego ^pse anathema etse a Chrisfo 
pro fralribus me:s, 

VIII. Quorum patres, et ex quibus Christus secuH' 
dum carnem^ etc. 

IX. atlitudo divitiarum sapientice et sdentias Dd! 

X, Omnequod non est ex fide peccatum est, 

XI, Vt per patientiam et consolalionem Scriptura»' 
rum spem habcamus, 

I. 

(Ex lihris Gontra Phaniasm:i.) 

Idoo in capite dominicae generationis loiies David 

Scriplura commemorai, ut cura patuerit vciitasde 

auctorc, nulla possit dubilatto esse de sobole. Nam 



(Psal. Lxvii , 31). Et illud dirigerent quod periiide ^ ut taceamus iilud, quod in Evangeliis duo caeci una 



dicitur : Mlhi vindictam, ego retribuam, dicit Dominut 

(Hom. XII, 19). An forte sine telis et gladiis causarum 

niotus xquilas superna non judicat , cum saepe , ut 

ccrnimus, pars aut jusle tenens, aui jusia deposcens, 

laboret in praeliis , et prxvaleal iniquae parlis , vel 

supcriDT fortitudo, vel furtiva subreptio? 

(Agobardus idcm libro de PicturiF.) 

Sicut Alcimus Avitut episcopus Viennensis dialogo^ 

ubi cum Gundobado rege loquitur ^ dicit : Est quippe 

diviifx , est angclicae , est etiam huniauae glorix 

mudus. 

LECTORl. 

Alia post heec diversorum Aviti operum plurima et 
illtistria fragmenta suppedilavit nobis ex Carthusias 



consonaniis fidei voce damabant : Miserere mei^ Do- 
vtinCy fili Dnvid (Matth, xv, 2i), scientes de patriar- 
cba genitum recte homiiiem credi, et nihilominiis 
fruciuose miserenti Deo pro sanitate iuminum sup- 
plicari : quis evideiiiius quam sancius Paulus boc 
explicat ? Segregatus in Evangelio^ iiiqiiit, Dci, sicut 
ante iromiserat in Scripturis sanctis per pro\ hetas suo% 
de Filio suo^ qui factus estei ex semine David secun- 
dum camem (Rom. i, 1, S). Asscruit duplicem p!eua 
descriptione naluram. Unain in qua secundum divi- 
nitatem factor est oninium, et alicram in qua facius 
est ex semiiie David secundum carnem. In quarum 
neutra subslaniia suspicio potest pbantasmatis inire- 
niri ; qiiia sicut per sc invisibilis erat divinitas qus 



Majoris bibliotheca,^ codex Ftoridiaconi Ecclfiiai Lu' D . •• u . i •. j n j .• ^ a^ A.^m 

gdunensis, in quo beati Pauli Epittolas ex veterum «nclinabatur e coelo, ita de David siirpe descendens 

aliquot Pairum scriptis eiponere aggressus, r^st Cy- nihil ludiflcatorium habere potuit veritas carnis Ghri- 

priatit, Hitariit Futgentii aliorumjue senientiaSf quat sti : quae non solum usque ad David per proafos 



* Magnas liuic codici graiias de!)emus, cujus 
beneficio lot Aviti lihroruni rcliquiae ad nos perve- 
iierunl. Ilaecporro Flori magistri, sic cnim appella- 
tus e.4, expositio in Epistolas S. Pauli ex deccm 
omuium Patribus delihata est, Cypriano, llilario, 
Ambrosio. Paciano, Hieronyino, Ephrem diacono, 
Paulino, Leone papa, Fulgontio et Avito. Posi hunc 
librum, scquitur iu eodem codice Gurthusioe, liber n 
Flori t jiisdem, de Missa et de aliis quibusdam eccle- 
siasticts instiluiionibus. In alio vero ejusdem bihlio- 
lhec;e volumine, operibus Irenxi prsclisa est Fiori 
prsfaiio, cuin epistola Agobardi. Ejusdem prxterea 



Flori est liber adveraus Joannem Sco:um, qui Eccle- 
siae Lii^dunensis iiomine est editus, ei sermo de 
pracdestinatione, quem integrum reciiat Hincmarus 
in prieraiione posterioris operis contra Gothescalcum. 
De Floro donique, no caetera persei|uar, Walafridi 
Strabi exslant versus ad Agobardum eumdem epi- 
scopum Lugdu.ensem, et inler Agobardi opuscula, 
Asobardi ip^ius et Flori nomine inscripta epistola 
ad Bartbolonixum episcopum. Erai cniin diacoiius 
Ecclesiae Lugdunensis, el Agobardo, ut app iret, fa« 
milians. 



501 



VARIORUM OPUSCULORUM FRACMENTA. 



502 



Mios, scd pcripsuin David usqnc in Adam, expresia A lem, quem Dci Palris Filium non fecil gralia, sed 

pireniam nominaiione rcvolvilur. El idco dicil Apo- 

•tolus, esse cx scmine David secundum carncm, ut 

eam consubslanlialcm exponerel ma:ri, de qua uii- 

qae sompsit et moitem ; cnm ptkantadmata ncc nasci, 

nec mori possit, std princioium rjus deludere, niiis- 

que vanuisse sit. 

II. 
(Ex libris Gontra Phantasma.) 
Abraham auctor utriusque Tesumcnti, ctc, ut 
w ephlolA i (fo/. 209, h), u$qne nd mullaruui gcn- 

littitt patcr. 



111. 

(Ex libris Gontra Arianos.) 
Abraham,Moysen et prophetas, non solum salvos. 



natura, nullo modo poiest non hoc esse quod genilus 
est : adeo ut sub^tantix illi quae ex Deo procedii, 
nec ipsa qu:e ex homine naia cst prxjudicaret. 

VI. 
(Ex libris Gontra Fhantasma.) 
Si baec omnia vera es<:e recipiunt, elc, ut in epi^ 
^ $tola 5 {col. 216, c), utque ad qualiler non pcpercit, si 
dolore prohibuit ? 

y\\, 

(Ex sermone de Natili calicis.) 

In affectu quarumcunque rerum non facia, sed 

▼ola cogitanda sunt; et abominabill eo qni invitus 

profucrit bonis, Deo magis gratia reforenda cst, qua 

promptissime pius bene utitur malis. Nam licet Jo- 



s^il el bcaiissimos esse pronuntio, eesque non nisi B seph nostrum sola peregrinatio fccerit prlncipem, 

per Ghrisium salvatos esse convinco, dicente in 

Evangelio ipso Domino, Abraham pater tester concu- 

pivit ut videret diem meum ; vidit et gavitus at {Jotm, 

VIII, 56). De Moyse, Si erederetis Moysi, utique cre- 

deretU el mtAi. De me enim ille $erip$it {Ibid. T, 46). 

Eliam de propheiis similiier : Quanti prophetos cu* 

pkrunt videre quee videti$f et audire qute auditii 

[Matth. XIII, 17)! Et alio Evangelii loco ipse Domi- 

nus, iiilaqu» singillatim memoravi cuncti pcrslrin- 

gCDS, Ut impleantur omnia quce $cripta $unt in tege^ et 

fropheti$^ el in p$atmi$ de me (Lue, xxiv, 4i). Vos 

porro conjicite utrum crediderint Ghristum, quos 

tam manifesie constat scripsisse de Ghristo. Nam et 

Paulos apostolus, qui ante ortum Ghristi salvati sunt, 

i» Ghristo redemptos cxponens, sic omncm causam G 

deCnit : StCKi in Adam omne$ moriuntur^ $ic in Chri- 

ifo omne$ vivificanlur {I Cor. xv, 2i). Unde sicul 

nemo pcrit nisi pcr Adam veterem, itaruullus acqui- 

riiur nisi per novum. 

IV. . 
(Ex libris Gonlra Arianos.) 
Quia Quid oremu$t $icut oportet , nfictmtii ( Rom, 
VIII, i6), flrmum debet apud n05 Bxumque icneri, 
quod quidquid Omnipoteus non fecerir, rcsiat ut 

DOlil. 

V. 

(Ex sermone dic sexto Paschx.) 
Post lucidae nubis coruscationem, sic Patris xtcr- 
ni super Filium dulcis terribilisque vox inlonat, Uic 



non tamen laudat pictas venditorem. Saiictus autem 
Paulus apostolus {Rom, ix, 5), simpliciter contcntus 
a Ghristo anathema esse pro fratribus, pracier labo- 
res proprios, etiam pro fratribus quos lucratus fue* 
rat, coronatur ; Judas econtra, quia non fralrum 
di!ectione persequens Ghristum, anathemaest factas 
a Gbristo. 

vni. 

(Ex libro de Ghristi Divinitate.) 
Esaias conclamantissimus prophetarum, etc, m tit 
epistola 28 {cot. 215, 6), usque ad quam hnbui apiid te, 
priusquam mundus lierel. 

IX. 
(Ex libris Gontra Arianos.) 
0, inquit, altitudo divitiarum $apientia! et $cienticB 
Oet, quam incomprehcn$ibilia $unt jndicii eju$, et in- 
ve$tigabite$ vitB ip$iu$! Qui$ enim cognovit sen$um 
Domini ? aut qui$ con$iiiariu$ eju$ fuit f aut qui$ prior 
dedit ei^ ut retribuatur illi? Quonam ex ip$o, etper 
ipsum^ et in ip$o $unt omnia : ip$i gioria in ujecula tas^ 
culorum(Rom.xit 53 33). Non ergo aliitudosapienti.e 
et scienti:e solius Patris, sed Dei, in quo et Filii an- 
nuitis esse personam; cujtis nec consiliarius quis* 
quam fuit , ncc scnsum ullus scrutator agnovit : 
qnanto minus qui summo nec angn entum rocipenti, 
conviciiim eliam minoraiionis intenditT cum ipse 
Apostctlus inscrulabilcm Dei allitudincm pro corpo- 
rca iiinrinitatc suspiret. Quis auteni prior dat Deo, 
ut rctribuatur illi, nisi qui dat initium Grcatori, ul 



eu Filiut meu$ dilectue, in quo mihi bene complacui : D ^| ipg^ ^^^gi ^^^ inclioata substantia Dei inchoaiio- 



t>iicm andtle (Ltir. ix, 35). Omne$ quidem, sicut ait 
Aposlolus, liiii Dei $umu$ {GaL iii, 26) , et in ora* 
lione clamare pracsuinimus, Paier nosier, qui es in 
coclis. Sed aliier fiiius est de quo clamaiur, Hic est 
Fitius mjui dtlectu$. Illum ul haLeat pater flliiim, 
non praec 8»it voluntas generaltonem : nos autem 
per .uam efficimur fiiii, ia lavacro accipimus nativi- 
laiem. El ideu quicunque honio p</lost Ulius Dei 
esse, potesl et non essc. Unde dicit Joannes evan- 
gelisLi, q;iod Dedit ei$ polestatem liiio$ Dei firri, hi» 
quicredunt in nomine eju$ (Joan. i, 12); ut aul per- 
maneat filius bene vivendo, aut certe per carnalem 
conversaiioncm rejiciat paternitatem. Gbris.us au- 



nem sui recupcrasse videatur ? Unns liic nempe noo 
minalur, unus cxponiiur Deus. Gerie si secus, quam 
fx ipso, ct per ipsum, et in ipso sunt omnia, si ha^c 
ut vultis trium sunt, dicite nunc cui ipsi gloria u% 
sxcula sxculorum. Si iribus, quare non ipsis ? si ipsi, 
cui de tribns? Gcrte, sit ut vultis, tripartiia esl sub- 
stanti I majestaiis : ciir non dixit, ex ipso per nlic- 
rum in tertio, nisi quaienus nominatus ipse unus in 
tribus est ? de quo et Aposlolus alio loco : Et ipie 
estf inquit, ante omnia, et omnia in ip$o {Coio$$. i, 
17). Porro autem, si» ul dixistls, omnia in Splriiu 
sancto constanl, et ipse est ante omnia, ne posl 
mulia csse inciptat ; non erit crealara, el cum crea- 



505 



S. ATITI VIENNENSIS 



SOi 



lura non fuerit, senriiium non deliebit, reslatque at A VI. Neidth quh templttm Del ettU^ et SpirltMs Del 
sit Deus, si non est servus : et qut famulari ratione habital in vobis? 



non coUigitur, dominari ?eritale credatur« 

X. 

(Cx epistola Gontra Faustum.) 
Fidem esse omnium bonorum spiritualium funda* 
mentum, etc, ul in epistola 4 {coL 221, c), usque ad 
tcstis cstnostri spiritus, noii natura. 

(Ex librisGontra Arianos.) 
Libera responsione proliteor, quod Deo suorum 
animos inspirante, longe fiilget claritas veritatis. 
lilud uamque aposiolicum, quod sxpe repetiiis, suf- 
Gcit in rcdemptore cognosci : quia si confitearis Do- 
niinum iesum, et quia Deus illum suscitafit a mor- 



\ll* Etenim Pascha noslrum immolatus est Chri* 
stus, 

VIIL Cum sine lege Dei non essem , sed in lege ei- 
sem Christi, 

IX, Caput autem Christi Deus. 

X, Nam oportet et hmeses esse^ etc. 
^I. Item de eodem. 

XI L Deus^ qui operatur omnia in omnibns» 

XIII . Omnia autem htec operatur unus atque idem 
SpirituSf dividens sthgulis prout vuit. 

XIV. Cum iradiderit regnum Deo et Patri. 

XV. Cum autem subjecta fuerint iUi omnia, etc. 

XVI. Primus homo de terra ierrenuSf secundus de 



tuis, salvus eiU (Rom. x, 9). Sic tamen ut iuielliga- ^ ^^^ ccelestis. 



tur divinitas sua cum Pairc, viiain crucilixo bomini 
rcddid sse. Sicut ipse in Joanne evangelisia teslatur: 
Potestaiem habeo ponendi ammam meam^ et potestO' 
tem habeo iterum sumendi eam (Joan. x, 18). Purro 
iiequaquam salvat, de bomine Gliristo tanlummodo 
recium credere, nisi jungas etiam caibolico inielle- 
ciu de Divinitate sentire. Nain et Pb.itiniani mortuum 
ac resuscliatum asscrunt Cbristum. Et quoniam sce- 
lestissimam in boc eorum blas^ibembm, perinde 
etiam vestrjB ut nostrae legissententiadetestaiur; si 
laniuminodo assumptum bominem interiisse, ac sola 
patris virtuie resusciiaium esse dicilis, quxso quid 
in supradicts pestis professionibus arguatis, cuin ipse 
Dominus nosier, ul legitur, suo nutu suscitet tem- 



XVII. Item de eodem, 

l. 
(Ex sermone in ordinatione episcopi.) 

Ad magisterii testimonium nascendi caasa mn 
pertinet;neque ille calorum janitor Petrus, qoem 
piscatorcm bominum (ifafi.'t. nr, 18) retia coDtempii 
fccerunt, origine p'acuit natalium, sed flne merlto- 
rum; sicut Maubaeus (ix, 9) cum de teloneo as* 
sumplus est, illic incboavit lucrum, ubi jiitsus eiC 
tcrminare negotium. Quld de singulis loquor? lalii 
omnium assumptio fuit, in quorum personis (/ Car* 
1 , 28) ignobilia etcontemptibilia mundi eligens DeoSy 
praeposuit pauperes spiritu divilibos censu, illum 
jure locupletissimum probans, qui ad veram et inie* 



plum ab adversariis dissolutum? Quod cerie de quo gram nobiliiatem, non susceptis bonorum, sed de- 



tmplo dicatur, in promptu est, cum reparatio tem- 
l>li« inter biduum, in siatum prislinom revcrteotis 
resurrectionem dominicae carnis quam diviniias soa 
(empli vice babitaverai, evidenter exponat. Idem 
ergo Filius Dei Deus qui mori non potuit, defunctum 
bominem susciiavit, et templum inimicis manibus 
dissolutum, in unitaiem personx solidaia rursus 
diviuitati quam assumpserat carne resUluit. 

XII. 
(Ex serinone die 2 Rogaiionum.) 

Dicit beatissimus Paulus, quod per patientiam et 
eonsoUuionem Scripturarum firmam spem habere de^ 
beamus (Rom. xv, 4) ; cum omnes Gbrisliani , tum 



positis criminum fascibus pervenisset. 

II. 

(Ex libris Gontra Pbantasma.) 

Nolunt cnim a nobis ei qui cruclfixus est sapp1t« 
cari, ctc, ut in episl. 3 (coL 212, a), usque ad non ro- 
gemusin c<£lo.£/moj;(co/.2i5,c), Veni potius sancie 
Isaia proplieta, etc, usque ad quod in corpore malum 
paiimur, periulit Gbristus. 

III. 
(Ex librls Gontra Arianos.) 

Domlnus majestatis crucifixus exponitur, cum si 
aliernae substaniiae respicias proprietatem , divina 



^ , . . . «^ ceisitudine ab omnibus crucis contumeliis seqoe- 

specialius illi quibus datur in boc mundo. aut pro D . . i .* • i. •i*. 

sionem. Nam postquam (IlCor. v, 19) Deus in Gbristo 
mundum reconcilians sibi , creaiurae quam assompsit 
unitus est, significatur plerumqoe liomo per Deum, 
Deusque per hominem , sicut est illud : Cum vemrit 
Filius hominis in majestate sua (Matth. xxt, 31), cnm 
majcstaiem Deo potius quam bomini nemo convenlre 
dubitet; quod et Psalmista de Deo exponeos, Et ri- 
debitis^ inquit, in majestaie sua. Et Malachlas pro- 
pbeta, ob dictorum perspicuitatem Angelus cogno- 
mento,de cruciaria Domini passione. 5t